Nguyễn
Văn Thiệu và sự sụp đổ của Việt Nam Cộng hòa
Thúc Kháng - Luật Khoa tạp chí
https://luatkhoa.com/2025/04/nguyen-van-thieu-va-su-sup-do-cua-viet-nam-cong-hoa/
HÌNH : https://luatkhoa.com/wp-content/uploads/2025/04/Nguyen-Van-Thieu-VNCH-1536x864.jpg
“Suốt hơn
18 năm qua tôi rất đau buồn vì tôi đã không làm tròn được nhiệm vụ mà nhân dân
tín nhiệm giao phó cho tôi, mặc dầu tôi đã tận lực […] Cho nên tôi nhận trách
nhiệm đó hoàn toàn, trước nhân dân và lịch sử.”
Nguyễn
Văn Thiệu – tổng thống Việt Nam Cộng hòa phát biểu trong một buổi phỏng vấn năm
1993. [1]
Chiến
tranh Việt Nam bước vào giai đoạn cuối cùng với đối đầu gay gắt trên mặt trận
quân sự và trên bàn đàm phán giữa hai phe: Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (miền Bắc)
và Việt Nam Cộng hòa (miền Nam).
Nguyễn
Văn Thiệu, tổng thống Việt Nam Cộng hòa từ năm 1967 đến 1975, là người đứng đầu
chính quyền miền Nam trong giai đoạn đầy căng thẳng và biến động này. Các quyết
định của Nguyễn Văn Thiệu, từ đối nội đến đối ngoại, đã để lại ảnh hưởng sâu sắc
đến tình hình chiến sự và gây không ít tranh cãi.
Dù
rằng sự sụp đổ của Việt Nam Cộng hòa vào năm 1975 không thể chỉ gán ghép trách
nhiệm cho một cá nhân, nhưng không thể phủ nhận những quyết định và chính sách
của Nguyễn Văn Thiệu đóng vai trò then chốt trong việc tạo ra những bước ngoặt
quan trọng, dẫn đến sự sụp đổ của chính quyền miền Nam.
Từ
việc ký kết Hiệp định Paris đầy tranh cãi đến những quyết định quân sự trong thời
khắc sinh tử, vai trò và trách nhiệm của ông đã trực tiếp ảnh hưởng đến số phận
của Việt Nam Cộng hòa.
Dưới
đây là các quyết định trọng yếu của Nguyễn Văn Thiệu, những quyết định đã có
tác động sâu sắc đến diễn biến và kết cục của Việt Nam Cộng hòa trong năm 1975.
Sự
kiện Tết Mậu Thân năm 1968 – Một chính phủ không thể bảo vệ người dân
Chỉ
vài tháng sau khi tuyên thệ nhậm chức tổng thống vào tháng 10/1967, Nguyễn Văn
Thiệu đã phải đối mặt với cuộc khủng hoảng đầu tiên trong nhiệm kỳ của mình.
Vào đêm mùng Một Tết Mậu Thân năm 1968, bất chấp lệnh
ngừng bắn, Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam bất ngờ phát động một chiến dịch
tấn công quy mô lớn vào các đô thị miền Nam. [2] Khi đó, tân tổng thống đang ở
Mỹ Tho đón Tết.
Khoảnh
khắc nghỉ ngơi của binh sỹ hải quân Hoa Kỳ trong trận chiến tại Huế, Tết Mậu
Thân 1968. Nguồn ảnh: AP.
Đài
Phát thanh Hà Nội tuyên bố mục
đích của cuộc tấn công này là lật đổ chính phủ miền Nam Việt Nam của Tổng
thống Nguyễn Văn Thiệu. Ngày hôm sau, Tổng thống Thiệu ban hành thiết quân luật
trên toàn miền Nam.
Stanley
Karnow, phóng viên chiến tranh Việt Nam, viết trong quyển Vietnam: A
History (1983) của ông về sự kiện này, rằng Tết Mậu Thân là một cú sốc
lớn đối với cả chính quyền Hoa Kỳ và Việt Nam Cộng hòa. Mặc dù Nguyễn Văn Thiệu
và các tướng lĩnh trong bộ máy lãnh đạo đã nhận được thông tin tình báo về một
cuộc tấn công lớn sắp xảy ra, nhưng họ lại đánh giá thấp quy mô và khả năng phối
hợp của lực lượng cộng sản.
Cuộc
Tổng tấn công Tết Mậu Thân gây ra hậu quả nghiêm trọng. Hàng ngàn dân thường
thiệt mạng, nhiều đô thị bị tàn phá nặng nề, khiến niềm tin của dân chúng vào
năng lực bảo vệ của chính phủ sụt giảm nghiêm trọng.
Chưa
đầy 24
giờ sau, cuộc Tổng tấn công Tết Mậu Thân đã sụp đổ ở Sài Gòn. [3] Cuối
cùng, quân đội Hoa Kỳ và Việt Nam Cộng hòa chiếm lại được tất cả các mục
tiêu.
Nhà
báo Barbara Crossette nhận định về sự kiện này trên tờ The New York
Times năm 1988 như sau: Về mọi mặt – quân sự, chính trị, ngoại giao –
cuộc Tổng tấn công Tết Mậu Thân là khởi đầu cho sự kết thúc của miền Nam Việt
Nam.
Hiệp
định Paris và sự viện trợ của Mỹ
Từ
đầu, Nguyễn Văn Thiệu đã không muốn ký Hiệp định Paris.
Trước
khi Hiệp định Paris được ký, ông Thiệu gọi bản
dự thảo hiệp định là “sự đầu hàng của nhân dân miền Nam trước Cộng sản”. [4]
Sau khi ký kết hiệp định, Mỹ rút quân khỏi miền Nam Việt Nam, trong khi quân đội
Bắc Việt vẫn được phép ở lại.
Hà
Nội đã vi phạm Hiệp định Paris. [5] Trong khi miền Nam gặp khó khăn do
sự cắt giảm viện trợ từ Mỹ, miền Bắc lại tiếp tục nhận viện trợ từ Liên Xô và
Trung Quốc.
Mùa
xuân cuối cùng của Việt Nam Cộng hòa năm 1975, Nguyễn Văn Thiệu đã tuyệt
vọng yêu cầu Tổng thống Gerald R. Ford hỗ trợ, nhưng ông Ford không thể
đáp ứng. [6]
Đến
tháng 4 năm 1975, khi Cộng sản đang oanh tạc miền Trung Việt Nam, Tổng thống
Thiệu lại lên tiếng yêu cầu Mỹ viện trợ, nhưng phản
ứng mà ông nhận lại được từ Mỹ là sự im lặng của Tổng thống Ford và
câu nói “Mỹ chỉ cam kết tinh thần, không cam kết pháp lý” của Ngoại trưởng
Kissinger. [7]
“Tôi
đã làm tối đa những gì tôi có thể” – Nguyễn Văn Thiệu nói về việc ký Hiệp định
Paris trong một buổi họp báo năm 1990.
Cũng
trong buổi họp báo, ông Thiệu cho biết Hoa Kỳ đã tạo áp lực để buộc ông đặt bút
ký Hiệp định, nếu như không ký, họ sẽ cắt viện trợ Việt Nam. Ông cho rằng Hoa Kỳ
đã thất hứa khi dù Hiệp định đã được ký nhưng viện trợ vẫn bị cắt giảm liên tục
và khi quân đội Cộng sản mở các chiến dịch tấn công miền Nam, Hoa Kỳ đã không
có phản ứng gì.
Rút
quân khỏi Tây Nguyên
Nhận định chung
của nhiều nhà nghiên cứu là “Ai chiếm được Tây Nguyên sẽ làm chủ Việt Nam và
Đông Dương”. [8]
Việc
Nguyễn Văn Thiệu cùng giới lãnh đạo Việt Nam Cộng hòa để mất Tây Nguyên đã tạo
điều kiện cho quân Bắc Việt tiến công sâu hơn, dẫn đến sự sụp đổ hoàn toàn của
chế độ chỉ hai tháng sau đó.
https://luatkhoa.com/wp-content/uploads/2025/04/image-6.png
Hình
ảnh lực lượng giải phóng tại mặt trận Tây Nguyên. Nguồn ảnh: TTXVN.
Tây
Nguyên đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát miền Nam Việt Nam. Mất khu
vực này đồng nghĩa với việc để lộ vùng ven biển Nam Trung Bộ và mở ra con đường
thẳng tiến về Sài Gòn.
Nguyễn
Văn Thiệu và Bộ Tổng tham mưu Việt Nam Cộng hòa bố trí lực lượng tập trung quân
tinh nhuệ tại Vùng I (Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng) và Vùng III (Sài Gòn), trong khi
Tây Nguyên lại bị bỏ ngỏ với hệ thống phòng thủ mỏng manh và thiếu lực lượng dự
bị cơ động.
Khi
quân Bắc Việt tấn công Buôn Ma Thuột, phòng tuyến tại đây nhanh chóng sụp đổ do
không đủ lực lượng để tổ chức phản kích hiệu quả.
Để
bảo toàn lực lượng cho khu vực ven biển miền Trung, Nguyễn Văn Thiệu đã quyết định
rút bỏ toàn bộ quân khỏi Tây Nguyên. Tuy nhiên, kế hoạch rút quân này dẫn đến cảnh
hỗn loạn trên quy mô lớn. Không chỉ thiệt hại nặng nề về lực lượng, mà tinh thần
chiến đấu của quân đội Việt Nam Cộng hòa cũng bị suy sụp nghiêm trọng.
David Kaiser, nhà sử học
từng giảng dạy tại Đại học Harvard nhận xét rằng, không có sự giúp đỡ của Mỹ,
quân đội Nam Việt Nam đã sụp đổ vào mùa xuân năm 1975 sau khi Thiệu ra lệnh rút
quân khỏi Tây Nguyên. [9] Quân đội Bắc Việt đã giành được chiến thắng cuối cùng
mà gần như không cần chiến đấu.
https://luatkhoa.com/wp-content/uploads/2025/04/image-4-1024x701.png
Ngày
30/4/1975 – Sài Gòn sụp đổ và Dinh Độc Lập bị tiếp quản. Ảnh: Francoise De
Mulder/Roger Viollet/Getty Images.
Cũng
trong cuộc họp báo năm 1990, đứng trước những lời chất vấn của các cựu quân
nhân Việt Nam Cộng hòa về những quyết định của mình, Nguyễn Văn Thiệu đã trả lời
về quyết định rút quân khỏi Tây Nguyên, khẳng định rằng với tư cách là tổng thống
và tổng tư lệnh, ông không thể đưa ra quyết định một cách đơn phương. Rằng thắng
hay bại đều là kết quả của quyết định tập thể.
***
Ngày
21/4/1975, Nguyễn Văn Thiệu từ chức và rời bỏ cương vị tổng thống, để lại một
Việt Nam Cộng hòa trong tình trạng hỗn loạn và khủng hoảng nghiêm trọng.
Thiệu
tin rằng quyết định từ chức của mình sẽ tạo điều kiện cho một giải pháp hòa
bình, mang lại cơ hội thương lượng giữa miền Nam và lực lượng Cộng sản Bắc Việt.
Tuy
nhiên, diễn biến thực tế đã không như kỳ vọng của ông. Chỉ chín ngày sau, vào
ngày 30/4/1975, Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng vô điều kiện, Việt Nam Cộng
hòa sụp đổ.
Một
đất nước chỉ có thể trưởng thành khi lịch sử được ghi nhớ trung thực và trọn vẹn.
Đó
là lý do Luật Khoa tạp chí thực hiện Dự án 1975 (1975.luatkhoa.com) và tiếp tục nghiên cứu,
viết về Việt Nam Cộng hòa.
Để
làm được điều đó, chúng tôi cần sự đồng hành của bạn. Hãy ủng hộ Quỹ
Nghiên cứu Việt Nam Cộng hòa, giúp chúng tôi tiếp tục tìm kiếm, tư liệu hóa
và kể lại những câu chuyện lịch sử còn chưa được tỏ tường.
-------------
Chú
thích
1.
THEO DẤU GIÀY SÔ. (1993, May 3). Phỏng vấn Cựu Tổng thống Nguyễn Văn
Thiệu ngày 03 tháng 05 năm 1993. YouTube.https://www.youtube.com/watch?v=-fmSh6ihTcw
2. Wayback
Machine. (2021). Archive.org. https://web.archive.org/web/20210510000300/https:/vva.vietnam.ttu.edu/images.php?img=%2Fimages%2F213%2F2131001044.pdf
3.
Tet Offensive: Turning Point in Vietnam War. (1988, January 31). The
New York Times. https://www.nytimes.com/1988/01/31/world/tet-offensive-turning-point-in-vietnam-war.html
4.
Whitney, C. R. (1972, November 1). Thieu Calls Draft Accord “Surrender to
Communists.” The New York Times. https://www.nytimes.com/1972/11/01/archives/thieu-calls-draft-accord-surrender-to-communists-president-in-a.html
5. Nytimes.com.
(1975, May 17). https://www.nytimes.com/1975/05/17/archives/the-demise-of-south-vietnam.html
6.
The Learning Network. (2012, April 30). April 30, 1975 | Saigon Falls.
The Learning Network. https://archive.nytimes.com/learning.blogs.nytimes.com/2012/04/30/april-30-1975-saigon-falls/
7.
Dự án 1975. (2025, April 7). 1975 – Ngày 7-4: Mỹ đáp trả TT Thiệu: Chỉ
cam kết tinh thần, không ràng buộc pháp lý. Luật Khoa 1975. https://1975.luatkhoa.com/2025/04/07/1975-ngay-7-4-my-dap-tra-tt-thieu-chi-cam-ket-tinh-than-khong-rang-buoc-phap-ly/
8.
(2009, March 12). Bước ngoặt của chiến cuộc – BBC News Tiếng Việt.
BBC News Tiếng Việt. https://www.bbc.com/vietnamese/vietnam/2009/03/090312_buonmathuot
9.
Kaiser, D. (2015, April 30). Lessons of the Fall of Saigon. Time;
Time. https://time.com/3840657/saigon-fall-lessons/
====================
Xem
thêm:
VIDEO
:
Trại cải tạo
sau ngày 30/4/1975: Bi kịch của người miền Nam đến chậm rãi và theo một cách
khác
https://www.youtube.com/watch?v=FqQoU7Xcxmk
Việt
Na.m Cộng hòa và thất bại trong việc xây dựng nền pháp quyền
Bài
viết này nằm trong số báo tháng Tư năm 2022 của
Luật Khoa tạp chí, được phát hành trên ấn bản PDF ngày
26/4/2022.
.
Timeline:
Lịch sử Việt Nam Cộng hòa
https://luatkhoa.com/2022/04/timeline-lich-su-viet-nam-cong-hoa/
.
Thảm kịch thuyền nhân đã bắt đầu như thế nào?
https://www.youtube.com/watch?v=obOacvCwREQ&list=PLVZIZykpy4AdKpikBcE1rACE0f-iERpd8
No comments:
Post a Comment