The Economist
Nguyễn Thị Kim Phụng,
biên dịch
- Nghiên Cứu Quốc Tế
https://nghiencuuquocte.org/2026/09/11/the-gioi-hom-nay-11-09-2026/
Houthi chiếm
giữ Mocha, một cảng chiến lược ở miền tây Yemen, trong lúc giao tranh với các lực
lượng do Ả Rập Saudi hậu thuẫn ngày càng leo thang. Việc chiếm được cảng này
mang lại cho lực lượng phiến quân do Iran hậu thuẫn đòn bẩy lớn hơn đối với Eo
biển Bab el-Mandeb, nối liền Biển Đỏ với Vịnh Aden. Tuyến đường biển này đã trở
nên đặc biệt quan trọng đối với xuất khẩu dầu mỏ kể từ khi cuộc
chiến tại Iran làm gián đoạn hoạt động vận tải biển qua Eo biển Hormuz.
Tình trạng bán tháo nợ chính phủ Mỹ tiếp
tục diễn ra mạnh mẽ, với lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm chạm
mức 4,96%, tiệm cận mức cao nhất kể từ năm 2007. Các nhà đầu tư đang lo lắng về
việc giá dầu tăng cao – dầu thô Brent đã chạm mức 109 USD/thùng trước khi giảm
trở lại – cũng như chương trình mua lại nợ của Bộ Tài chính yếu hơn mong đợi.
Quan ngại cũng lan sang các thị trường trái phiếu khác khi lợi suất chuẩn tăng
vọt ở Australia và Nhật Bản.
Israel tuyên
bố phá hủy một hệ thống đường hầm rộng lớn của Hezbollah ở miền
nam Lebanon. Mạng lưới ngầm này nằm dưới rặng núi Ali al-Taher, gần biên giới
hai nước, nơi Israel đơn phương chỉ định là vùng đệm. Tuần trước, Israel đã chiếm
giữ khu vực này. Trước đó, Iran đã cảnh báo sẽ đáp trả mạnh mẽ bất kỳ cuộc tấn
công nào của Israel vào rặng núi này.
Anthropic nói
rằng họ đã ngăn chặn một số nỗ lực của “các tác nhân đe dọa” nhằm lạm dụng
Claude, chatbot AI của hãng. Phòng thí nghiệm Mỹ cho biết đã bắt quả tang các
nhà khoa học sử dụng công cụ của họ để nghiên cứu vũ khí sinh học. Họ cũng cho
biết người dùng ở Trung Quốc, Nga, và Yemen đã cố gắng truy cập vào các mô hình
của hãng để phát triển phần mềm cho vũ khí và phát tán thông tin tuyên truyền.
Tuần này, một cựu nhà nghiên cứu của Anthropic cáo buộc các công ty AI đang
“đánh cược với mạng sống của chúng ta.”
Một tòa phúc thẩm ở Boston bác
bỏ kế hoạch của Donald Trump nhằm thắt chặt các yêu cầu bỏ phiếu qua
bưu điện trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, đồng thời
xác nhận lệnh cấm của tòa án cấp dưới chống lại sắc lệnh hành pháp của tổng thống.
Trước đó, Trump đã tìm cách ban hành các quy định khắt khe hơn trên toàn nước Mỹ
về việc đăng ký cử tri và thiết kế lá phiếu. Tối cao Pháp viện đang xem xét một
yêu cầu tương tự từ chính quyền.
Oracle báo
cáo doanh thu quý I đạt 19,3 tỷ USD – tăng 30% so với cùng kỳ năm ngoái – phần
lớn nhờ việc nhu cầu sử dụng các dịch vụ đám mây của hãng tiếp tục tăng. Doanh
số từ nhánh kinh doanh này đã tăng lên 7,4 tỷ USD, tăng 121% so với cùng kỳ năm
ngoái, theo đó thúc đẩy sự lạc quan của các nhà đầu tư rằng những vụ đánh cược
của công ty công nghệ Mỹ này vào các trung tâm dữ liệu sẽ mang lại quả ngọt. Cổ
phiếu của Oracle đã tăng 6% trong các giao dịch ngoài giờ.
Hai nhà hoạt động tổ chức sự kiện cầu nguyện
thường niên để tưởng niệm Thảm sát Thiên An Môn chính thức bị kết án 7 năm tù tại Hong
Kong. Châu Hằng Đồng và Lý Trác Nhân bị kết án theo Luật An ninh Quốc gia của
đặc khu vì tội xúi giục người khác lật đổ chính quyền nhà nước. Hong Kong từng
là nơi hiếm hoi ở Trung Quốc tưởng niệm vụ sát hại các sinh viên ủng hộ dân chủ
vào năm 1989, nhưng điều đó đã thay đổi khi Trung Quốc áp đặt luật an ninh quốc
gia vào năm 2020.
Con số trong ngày: 180 tỷ USD, là mức giảm tổng giá trị vốn hóa thị
trường của mười công ty đồ uống niêm yết lớn nhất phương Tây trong vòng 5 năm
qua.
TIÊU ĐIỂM
Lựa chọn của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ
Kevin Warsh nghe có vẻ ngày càng cứng rắn.
Phát biểu tại một cuộc họp mặt của các ngân hàng trung ương ở Jackson Hole vào
ngày 28/08, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang nói rằng lạm phát vẫn còn quá cao. Đồng
thời, ông lưu ý rằng nền kinh tế dường như đã mạnh lên, và thị trường lao động
vẫn “đang trong trạng thái toàn dụng lao động.” Các dữ liệu gần đây đã chứng
minh cho lập luận của ông. Bảng lương tháng 8 vượt xa kỳ vọng, tỷ lệ thất nghiệp
duy trì ở mức thấp là 4,1%, và các ước tính chỉ ra mức tăng trưởng GDP hàng năm
là 4,7% trong quý III.
Sẽ có thêm dữ liệu xuất hiện vào hôm nay, khi
Mỹ công bố các số liệu giá tiêu dùng cho tháng 8. Các nhà kinh tế kỳ vọng lạm
phát toàn phần ở mức 3,4% so với cùng kỳ năm ngoái, tương đương với mức của
tháng 7, và lạm phát lõi –đã loại trừ giá thực phẩm và năng lượng nhiều biến động
– ở mức 2,4%. Các thị trường dự đoán khả năng Fed tăng lãi suất tại cuộc họp
vào tuần tới là hơn 60%. Với việc Donald Trump yêu cầu hạ lãi suất, Warsh có thể
phải đưa ra lựa chọn giữa việc làm hài lòng tổng thống và bảo vệ uy tín chống lạm
phát của mình.
Bài toán xăng dầu của nền kinh tế Nga
Ngân hàng trung ương Nga đã cắt giảm lãi suất
trong 10 cuộc họp gần nhất, từ 21% vào giữa năm 2025 xuống còn 14% vào tháng 7.
Tuy nhiên, hôm nay, các nhà hoạch định lãi suất có thể sẽ tạm dừng việc hạ lãi
suất: 18 trong số 19 nhà phân tích được hãng thông tấn nhà nước TASS thăm dò ý
kiến dự đoán lãi suất sẽ được giữ nguyên. Lý do là vì xăng dầu. Các cuộc tấn
công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu đã gây ra
tình trạng thiếu hụt, khiến giá bán lẻ xăng dầu trong tháng 7 cao hơn 26% so với
một năm trước. Trong khi đó, tỷ lệ lạm phát hàng năm là 6%. Dù lạm phát đã giảm
kể từ mùa xuân năm ngoái, nhưng nó vẫn ngoan cố nằm trên mức mục tiêu 4% của
ngân hàng.
Bên cạnh đó, chính phủ vẫn tiếp tục vung tiền
cho cuộc chiến tại Ukraine. Các gói kích thích tài khóa đồng nghĩa rằng cầu
đang tăng cao và chạm tới những giới hạn nghiêm trọng về nguồn cung. Một trong
số các vấn đề là lao động: tỷ lệ thất nghiệp gần ở mức 2%, gần như thấp nhất mọi
thời đại. Nhưng ngân hàng trung ương – cơ quan dự kiến nền kinh tế chỉ tăng trưởng
1% trong năm nay – có thể chưa sẵn sàng tăng lãi suất trong thời gian tới. Người
dân Nga có lẽ sẽ khó có thể kỳ vọng giá cả ngừng leo thang.
Ngày thế giới thay đổi
Hôm nay, nước Mỹ sẽ tưởng nhớ những nạn nhân
thiệt mạng trong vụ tấn công ngày 11/09. Tổng thống Donald Trump dự kiến tham dự
một buổi lễ tại Lầu Năm Góc để đánh dấu 25 năm kể từ thảm kịch này; các buổi lễ
tưởng niệm cũng sẽ diễn ra ở Manhattan và Hạt Somerset, Pennsylvania, nơi một
trong những chiếc máy bay bị không tặc chiếm đã lao xuống.
Ngày Yêu nước (Patriot Day) – tên gọi hiện tại
của ngày 11/09 – là sự kiện giúp đoàn kết cả nước Mỹ. Nhưng vẫn có các quan điểm
trái chiều về phản ứng sau cuộc tấn công khủng bố: chỉ 48% người Mỹ cho rằng
các cuộc chiến và chương trình giám sát theo sau đó là xứng đáng với cái giá phải
trả. Bất chấp sự thất vọng của nhiều người, bộ máy chống khủng bố quy mô lớn được
thiết lập sau vụ 11/09 phần lớn vẫn đang được duy trì.
Việc Trump sử dụng các công cụ này đang làm
bùng lên cuộc tranh luận về việc liệu có nên kiềm chế chúng hay không. Tổng thống
đã gọi những kẻ buôn lậu ma túy là khủng bố để biện minh cho các cuộc tấn công
vào tàu thuyền ở Caribe và Thái Bình Dương. Ông cũng sử dụng Bộ An ninh Nội địa
– cơ quan được thành lập để chống khủng bố – để vây bắt những người nhập cư bất
hợp pháp. Cuối cùng, một thế hệ nghị sĩ trẻ hơn, với những ký ức mơ hồ hơn về
các cuộc tấn công này, có thể sẽ tìm cách giới hạn quyền lực của cơ quan hành
pháp.
Điền kinh lại nỗ lực đổi mới
Các ngôi sao điền kinh từ lâu đã phàn nàn rằng
môn thể thao của họ luôn phải chật vật để thu hút sự chú ý ở bên ngoài các kỳ
Thế vận hội hay Giải Vô địch Thế giới. Năm ngoái, Michael Johnson, một cựu vận
động viên chạy nước rút người Mỹ với bốn huy chương vàng Olympic, đã cố gắng lấp
đầy khoảng trống này bằng cách ra mắt Grand Slam Track, một giải đấu hứa hẹn có
hình thức thân thiện hơn với người hâm mộ và mức lương khổng lồ cho các vận động
viên. Dù vậy, giải đấu đã nộp đơn xin phá sản chỉ trong vòng vài tháng. Giờ
đây, cơ quan quản lý môn thể thao này – Liên đoàn Điền kinh Thế giới (World
Athletics) – đang đề xuất một giải pháp khác. Giải Ultimate Championship, bắt đầu
vào hôm nay tại Budapest, là một sự kiện kéo dài ba ngày với tổng giải thưởng
lên tới 10 triệu USD.
Sự kiện mới này đi kèm với nhiều trò thu hút
khán giả. Các chương trình phát sóng sẽ có hình ảnh 3D mô phỏng đoạn nước rút về
đích; khu vực sân thi đấu sẽ được sơn màu đen thay vì màu xanh lá cây truyền thống.
Dù vậy, phần thưởng tiền mặt đáng mơ ước (150.000 USD cho người chiến thắng một
nội dung thi đấu) đã giúp thu hút nhiều ngôi sao lớn. Chẳng hạn, Josh Kerr của
Anh và Jakob Ingebrigtsen của Na Uy sẽ tiếp tục hâm nóng cuộc cạnh tranh khốc
liệt của họ ở cự ly 1500 m nam.
-====================
The Economist
Nguyễn Thị Kim Phụng, biên dịch - Nghiên Cứu
Quốc Tế
https://nghiencuuquocte.org/2026/09/10/the-gioi-hom-nay-10-09-2026/
Donald
Trump tuyên
bố mỗi người lớn ở Mỹ sẽ được trả 5.000 USD nếu Đảng Cộng hòa “giành
chiến thắng” trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới. Khi phát biểu
trong ngày đầu tiên của hội nghị mini của Đảng Cộng hòa, vị tổng thống đưa ra rất
ít thông tin chi tiết về kế hoạch của mình, nhưng lại bảo cử tri hãy tưởng tượng
rằng tên ông xuất hiện trên lá phiếu. Có hai vấn đề ở đây: lời đề nghị này nhiều
khả năng là bất hợp pháp, và mức độ ủng hộ Trump đang tụt dốc không phanh –
công cụ theo dõi của Economist cho thấy tỷ lệ ủng hộ ròng của
ông đang ở mức âm 26 (-26).
Bộ
Tài chính Mỹ tuyên
bố bắt đầu mua lại tới 6 tỷ USD trái phiếu chính phủ dài hạn kể
từ hôm nay trong nỗ lực kiểm soát chi phí đi vay. Tuy nhiên, các nhà đầu tư –
những người đang mong đợi một chương trình mua lại lớn hơn – đã phải thất vọng:
lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm nhanh chóng tăng lên mức cao nhất kể
từ năm 2023. Bộ Tài chính từng cam kết “tăng ít nhất gấp đôi” lượng mua lại lên
4 tỷ USD khi công bố chương trình này vào tháng trước.
Dầu
thô Brent – chuẩn dầu mỏ toàn cầu – vượt mức 100 USD/thùng lần
đầu tiên kể từ tháng 7, khi các nhà giao dịch phản ứng trước các cuộc không
kích qua lại giữa Mỹ và Iran. Iran cho biết họ đã
phóng tên lửa vào 10 con tàu và một căn cứ của Mỹ ở Jordan để trả đũa sau khi đối
thủ phá hủy 5 tàu chở dầu của họ. Trump tuyên bố cuộc chiến sẽ kết thúc “ngay
sau” cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
John
Ternus, sếp mới của Apple, ra mắt “Duo,” dòng iPhone màn
hình gập đầu tiên của công ty. Chiếc điện thoại này có giá 1.999 USD
và sẽ được bán ra vào tháng tới. Các đối thủ của Apple đã cung cấp những thiết
bị tương tự từ rất lâu, dù chúng không thực sự bán chạy. Ternus định vị phiên bản
của Apple là một sự cải tiến, đồng thời nhận xét rằng các điện thoại gập hiện
có chỉ mang lại cảm giác như “hai chiếc điện thoại dính vào nhau một cách gượng
gạo.” Apple cũng công bố tăng giá đối với các mẫu iPhone 18 mới.
Một
phiên tòa xét xử hình sự đối với Huawei bắt đầu ở New York.
Các công tố viên từ Bộ Tư pháp Mỹ cáo buộc gã khổng lồ công nghệ Trung Quốc nhiều
tội danh khác nhau, bao gồm việc đánh cắp công nghệ từ các công ty Mỹ và lạm dụng
hệ thống tài chính của Mỹ như một phần trong “nỗ lực thống trị ngành viễn thông
trên toàn thế giới.” Đội ngũ pháp lý của Huawei đã chỉ trích chính phủ Mỹ vì
hành động “chỉ chăm chăm nhặt nhạnh các sự kiện cá biệt.”
Năm
người thiệt mạng sau khi một chiếc phà bốc cháy ở Philippines và
86 người khác được báo cáo là đang mất tích. Ngọn lửa bùng phát trên phà MV
June Aster khi nó đang tiến gần đến Coron, một điểm đến du lịch nổi tiếng
ở tỉnh Palawan. Lực lượng tuần duyên nước này cho biết khoảng 40 người đã được
cứu thoát.
Lực
lượng cảnh sát London mở một cuộc điều tra hình sự đối với Đảng Cải
cách (Reform UK) vì những cáo buộc liên quan đến tài trợ từ nước
ngoài. Tuần trước, hai cố vấn thân cận của lãnh đạo đảng Nigel Farage đã từ chức
sau khi bị quay phim cảnh đang thảo luận về cách nhận tiền từ một nhà tài trợ
người Mỹ – điều vốn là bất hợp pháp theo luật bầu cử của Anh. Đảng này phủ nhận
mọi hành vi sai trái.
Con
số trong ngày: Hơn
25%, là tỷ lệ các diễn viên điện ảnh trẻ ở Mỹ có cha hoặc mẹ làm việc trong
ngành giải trí.
TIÊU
ĐIỂM
Châu
Âu chuẩn bị đón nhận mức lãi suất cao hơn
Hôm
nay, Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) nhiều khả năng sẽ tăng lãi suất thêm
1/4 điểm phần trăm, lên mức 2,5%. Những hy vọng rằng tác động của chiến tranh
Iran đối với giá năng lượng sẽ chỉ tồn tại trong thời gian ngắn đã bị dập tắt.
Dầu thô Brent – tiêu chuẩn toàn cầu – lại vượt qua mốc 100 USD/thùng vào hôm
qua, sau khi giao tranh leo thang. ECB cũng sẽ lưu ý rằng nền kinh tế châu Âu
đã chứng minh được sự kiên cường hơn nhiều người mong đợi.
Các
cuộc khảo sát trong nhóm những nhà quản lý mua hàng cho thấy hoạt động kinh
doanh tăng trưởng ở mức cao nhất trong năm nay vào tháng 7 và tháng 8. Công ty
nghiên cứu Oxford Economics dự báo mức tăng trưởng GDP của khu vực đồng euro là
1,4% trong năm 2027 – một con số khá tốt so với các tiêu chuẩn gần đây. Ngay cả
Đức, “con bệnh” của lục địa già, cũng đang cho thấy những dấu hiệu phục hồi. Chỉ
số Ifo, một thước đo niềm tin kinh doanh được theo dõi rộng rãi, đã tăng vọt rõ
rệt trong tháng 8. Sự kết hợp giữa những cú sốc giá cả và tăng trưởng ổn định rất
có thể sẽ giữ lãi suất ở châu Âu ở mức cao trong một thời gian nữa.
Oracle
đối mặt với phản ứng dữ dội về trung tâm dữ liệu
Oracle,
công ty công nghệ hàng đầu nước Mỹ, đang cố gắng thuyết phục các nhà đầu tư rằng
đợt vung tiền vào trung tâm dữ liệu của mình là một quyết định khôn ngoan. Hôm
nay, khi công ty báo cáo kết quả kinh doanh hàng quý, các nhà phân tích dự đoán
doanh thu sẽ tăng 28% so với năm trước, được thúc đẩy bởi doanh số cơ sở hạ tầng
đám mây tăng hơn gấp đôi. Tuy nhiên, vào tháng 6, công ty tiết lộ chi tiêu vốn
của họ sẽ đạt khoảng 70 tỷ USD trong năm tài chính tính đến tháng 05/2027 – cao
hơn đáng kể so với dự kiến của nhiều người. Khoản chi tiêu này có thể làm giảm
lợi nhuận, và kết quả là biên lợi nhuận hoạt động có thể giảm xuống còn 40%, so
với mức gần 42% trong cùng kỳ năm trước.
Giá
cổ phiếu của Oracle cũng giảm mạnh. Các nhà đầu tư đang lo lắng về cái giá ngày
càng đắt đỏ của các linh kiện dành cho trung tâm dữ liệu, sự cạnh tranh ngày
càng lớn từ những đối thủ như SpaceX – công ty cũng cho thuê chip AI – và việc
phụ thuộc quá nhiều vào một khách hàng là OpenAI. Oracle có các mảng kinh doanh
cơ sở dữ liệu và phần mềm doanh nghiệp truyền thống rất vững chắc. Nhưng tỷ trọng
của chúng trong tổng doanh nghiệp đang bị thu hẹp lại khi Oracle đặt cược lớn
nhất vào AI.
Thật
tiếc cho các nhân viên môi giới bất động sản ở Mỹ
Thị
trường nhà ở của Mỹ đang rơi vào bế tắc. Theo Hiệp hội Môi giới Bất động sản Quốc
gia (NAR), một hiệp hội thương mại, doanh số bán nhà có sẵn trong năm ngoái đã
nằm ở mức gần thấp nhất trong ba thập kỷ qua. Mức độ nghiêm trọng của đợt suy
thoái này có thể sẽ lại được phơi bày khi NAR công bố các số liệu của tháng 8
vào hôm nay. Mùa thu năm ngoái, NAR dự báo doanh số bán nhà có sẵn sẽ tăng 14%
vào năm 2026; nhưng hiện tại, họ chỉ kỳ vọng mức tăng khiêm tốn 4%.
Trên
thực tế, ngay cả dự báo đó cũng có vẻ lạc quan. Các khoản chi hoang phí của
chính phủ, chiến tranh ở Vùng Vịnh, và tình trạng lạm phát dai dẳng đã làm thị
trường trái phiếu chao đảo, đẩy chi phí vay thế chấp lên cao. Hồi cuối năm
ngoái, khoảng 70% số khoản vay thế chấp mua nhà đã được chốt mức lãi suất từ 5%
trở xuống; hơn một nửa trong số đó ở mức 4% hoặc thấp hơn. Trái lại, lãi suất
trung bình của các khoản vay thế chấp cố định 30 năm hiện đang ở mức khoảng
6,7%. Với việc các chủ nhà miễn cưỡng từ bỏ những món hời như vậy, thị trường
nhà ở của Mỹ khó có thể nhộn nhịp trở lại trong thời gian sớm.
Những
điều kỳ diệu từ bức thảm thêu Bayeux
Hôm
nay, thảm Bayeux sẽ được trưng bày trước công chúng tại Bảo tàng Anh Quốc. Dự
kiến sẽ có khoảng 1 triệu người đến chiêm ngưỡng tác phẩm dài 70 mét, có tuổi đời
950 năm này, khắc họa cuộc xâm lược nước Anh của người Norman vào năm 1066. Tấm
vải lanh (thực chất không phải là thảm dệt mà là một tác phẩm thêu tay) có chứa
hình ảnh của 737 con vật và 627 người, kể lại chuyện William Chinh Phạt đánh bại
Vua Harold tại Hastings. Việc mượn được tác phẩm này từ Pháp là một thành công
lớn về mặt ngoại giao, được Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tạo dựng nhằm thắt
chặt quan hệ Anh-Pháp.
Những
ai may mắn được tận mắt chứng kiến nên nhìn tấm thảm thật kỹ: bạn có thể sẽ
phát hiện ra những chỗ mà các nhà phục chế đã thay đổi một số cảnh – ví dụ như
cắm một mũi tên vào mắt Harold. Những du khách hy vọng đi xem nhưng không mua
được vé vẫn có thể chiêm ngưỡng tác phẩm vào năm sau, khi nó được đưa về một bảo
tàng mới được tân trang tại Bayeux, Normandy. Nhiều người chắc hẳn đã lên kế hoạch
cho cuộc đổ bộ vùng Norman của riêng mình.