The Economist
https://nghiencuuquocte.org/2026/10/27/the-gioi-hom-nay-27-10-2026/
Anthropic, công ty tạo ra chatbot Claude, nộp hồ sơ niêm yết trên sàn giao
dịch chứng khoán Nasdaq. Đây sẽ là công ty đầu tiên tập trung chủ yếu
vào AI tiên phong chào bán cổ phiếu ra công chúng. Hồ sơ của họ cho thấy khoản
lỗ ròng 80,7 tỷ USD và doanh thu 16,3 tỷ USD trong nửa đầu năm 2026. Có thông
tin cho rằng Anthropic đang đặt mục tiêu san bằng hoặc vượt qua kỷ lục IPO của
SpaceX, thương vụ từng huy động được 75 tỷ USD.
Thị trường chứng khoán Brazil lao dốc sau khi Luiz
Inácio Lula da Silva bất ngờ giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống
của nước này. Các nhà đầu tư có lý do chính đáng để lo ngại rằng sự trở lại của
Lula trong nhiệm kỳ thứ tư sẽ làm tình hình tài chính công tồi tệ hơn. Chính
phủ cánh tả của ông đang điều hành đất nước với mức thâm hụt ngân sách hơn 9%
GDP, và ông còn hứa hẹn sẽ tung ra nhiều khoản hỗ trợ hơn nữa. Trị giá đồng
real đã giảm 8% so với đồng USD, mức giảm trong một ngày lớn nhất kể từ năm
1999.
Bộ Tư pháp Mỹ một lần nữa truy tố James Comey, cáo buộc ông
làm rò rỉ thông tin mật. Đây là lần thứ ba chính quyền cố gắng khởi tố vị cựu
giám đốc FBI, người mà Donald Trump chưa bao giờ tha thứ vì đã dám điều tra các
mối liên hệ giữa chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2016 của ông với người Nga.
Một vụ án đã bị bác bỏ. Comey đang tìm cách hủy bỏ một vụ án khác, trong đó ông
bị cáo buộc kích động bạo lực chống lại Tổng thống.
Các quan chức từ Thổ Nhĩ Kỳ, Pakistan, và Ả Rập Saudi –
những quốc gia vừa ký kết một hiệp ước quốc phòng – gặp Tổng thống và người phụ
trách an ninh của Iran tại Tehran. Theo truyền thông Iran, các bên nhất
trí tiếp tục đàm phán để đạt được “hòa bình và an ninh” trong khu vực. Trước
đó, Quốc hội Ai Cập đã bỏ phiếu cho phép Tổng thống Abdel-Fattah al-Sisi
ủy quyền hỗ trợ quân sự cho Ả Rập Saudi sau các cuộc tấn công gần đây từ phiến
quân Houthi do Iran hậu thuẫn.
Lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp giảm từ mức cao 5,14%
của tuần trước xuống còn 4,90% sau khi Moody’s quyết định không hạ mức xếp hạng
tín nhiệm của nước này. Hôm thứ Sáu, cơ quan xếp hạng này cho biết họ kỳ vọng
Pháp sẽ thông qua một ngân sách nhằm cắt giảm thâm hụt và tình trạng bất ổn xã
hội sẽ lắng xuống. Mức chênh lệch giữa trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Pháp và Đức
đã giảm từ 1,78%, mức cao nhất kể từ năm 2011, xuống còn 1,55%.
Microsoft đề nghị cho 60.000 nhân viên nghỉ việc tự nguyện. Đợt cắt giảm
này là nhằm bù đắp chi phí cho AI, hiện chiếm phần lớn trong số 175 tỷ USD mà
công ty dự kiến sẽ chi tiêu mạnh tay trong năm nay. Hồi tháng 7, Microsoft từng
đưa ra một “chương trình nghỉ hưu tự nguyện” cho các nhân viên lớn tuổi, theo
đó cắt giảm vị trí của hơn 2.600 người trong tổng số 223.000 nhân viên. Công ty
cũng thông báo sẽ sa thải 3.200 người khỏi Xbox, bộ phận kinh doanh máy chơi
game console của mình.
Harry Kane giành được Quả bóng Vàng (Ballon d’Or) dành cho nam,
giải thưởng cá nhân danh giá nhất trong môn bóng đá. Đội trưởng tuyển Anh là
cầu thủ người Anh thứ bảy đoạt được giải thưởng này. Đây là một chiến thắng
hoàn toàn xứng đáng: Kane đã ghi 61 bàn cho Bayern Munich ở mùa giải trước,
nhiều hơn thành tích của bất kỳ ai trong top 5 giải vô địch quốc gia hàng đầu
châu Âu đạt được trong hơn một thập kỷ qua. Ở hạng mục của nữ, Alexia Putellas
của Barcelona đã giành Quả bóng Vàng lần thứ ba, san bằng kỷ lục hiện tại.
Con số trong ngày: 1.100 USD, là mức chi phí mà các nhà
nghiên cứu tại Yale ước tính các chính sách thuế quan của Donald Trump sẽ gây
tiêu tốn cho một hộ gia đình Mỹ trung bình mỗi năm.
TIÊU ĐIỂM
Bầu cử bắt đầu tại Israel
Khi người dân Israel đi bỏ phiếu vào hôm nay, các cuộc thăm dò dự
đoán một sự bế tắc tại Knesset (Quốc hội) mới. Thủ tướng Benjamin Netanyahu –
người đã tại vị lâu năm – đang tìm kiếm nhiệm kỳ thứ bảy chưa từng có tiền lệ.
Nhưng theo công cụ theo dõi bầu cử của Economist, liên minh gồm các đảng
cực hữu và siêu tôn giáo của ông sẽ không đạt được đa số. Đối thủ chính của
ông, Gadi Eisenkot, hiện có lợi thế, nhưng sẽ phải chật vật để thành lập một
liên minh.
Trừ phi kết quả có sự khác biệt đáng kể so với các cuộc thăm dò,
phe đối lập và các đảng Ả Rập sẽ cùng nhau chiếm thế đa số rõ rệt. (Lần đầu
tiên, tất cả các đảng đại diện cho cử tri Ả Rập – những người chiếm khoảng 20% lực
lượng cử tri – đã thề sẽ cố gắng thay đổi chính phủ.) Tuy nhiên, Eisenkot và
các đồng minh lại tỏ ra miễn cưỡng trong việc hợp tác với các đảng Ả Rập, những
đảng cũng được dự đoán sẽ có kết quả tốt trong cuộc bầu cử. Một kết quả không
rõ ràng nghiêng về bất kỳ đảng chính nào đều có thể dẫn đến nhiều tháng tranh
cãi và đàm phán để thành lập chính phủ – hoặc thậm chí là một cuộc bầu cử khác.
Melania khiến tiếng súng phải im bặt
Kể từ khi Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện vào Ukraine năm
2022, mọi nỗ lực nhằm đạt được một lệnh ngừng bắn lâu dài đều đã thất bại.
Nhưng nếu tình hình suôn sẻ, một lệnh ngừng bắn cục bộ sẽ diễn ra vào hôm nay
tại Oleshky, một thị trấn nằm bên kia Sông Dnipro đối diện Kherson, ở miền nam
Ukraine. Nơi này đã bị quân đội Nga chiếm đóng từ những ngày đầu của cuộc
chiến.
Có thông tin rằng có tới 2.000 người, hầu hết là người cao tuổi,
đang mắc kẹt tại Oleshky. Họ đã phải chịu đựng pháo kích, các cuộc tấn công
bằng máy bay không người lái, cũng như tình trạng thiếu hụt thức ăn và nước
uống trầm trọng. Lệnh ngừng bắn dự kiến kéo dài vài ngày này sẽ cho phép họ
nhận hàng tiếp tế nhân đạo và sơ tán. Nga và Ukraine đã công bố thỏa thuận
ngừng bắn vào ngày 23/10, sau các cuộc đàm phán được cho là do Melania Trump
làm trung gian. “Rõ ràng là nếu không có sự can thiệp của tôi, lệnh ngừng bắn
sẽ không thể diễn ra,” Đệ nhất Phu nhân khiêm tốn của Mỹ phát biểu.
Giá trị thực sự của Anthropic là bao nhiêu?
Hôm qua, Anthropic đã công bố hồ sơ niêm yết trên thị trường chứng
khoán, khởi động một quá trình có thể giúp cổ phiếu của họ được giao dịch công
khai trước kỳ nghỉ Lễ Tạ ơn của Mỹ vào ngày 26/11. Hồ sơ này mang đến cho các
nhà đầu tư tiềm năng cái nhìn bao quát về tình hình tài chính của công ty AI
này, bao gồm việc xác nhận khoản lỗ 81 tỷ USD trong nửa đầu năm đúng như những
lời đồn đoán. Vận thế của Anthropic đã lên như diều gặp gió gần đây nhờ sự phổ
biến của Claude Code, công cụ lập trình của họ. Đây là nguyên nhân khiến một số
nhà đầu tư tư nhân của công ty kỳ vọng rằng hãng sẽ đạt mức định giá 2 nghìn tỷ
USD.
Mức định giá như vậy sẽ biến Anthropic thành công ty mới niêm yết
lớn nhất trong lịch sử. (SpaceXAI – một đối thủ cạnh tranh – chỉ đạt mức định
giá 1,8 nghìn tỷ USD khi lên sàn vào tháng 6.) Tuy nhiên, công ty này có thể sẽ
gặp khó khăn để đạt được con số đó. Các nhà đầu tư đang lo ngại rằng các công
ty AI đang chi tiêu quá phung phí, khiến một số nhà phát triển trung tâm dữ
liệu phải trì hoãn việc niêm yết cổ phiếu ra công chúng. Mọi người sẽ tìm kiếm
những dấu hiệu cho thấy Anthropic có thể tiếp tục duy trì đà tăng trưởng nhanh
và bắt đầu sinh lời.
Liệu Boeing có thể cất cánh?
Các nhà đầu tư vẫn đang chờ đợi Boeing tăng trưởng trở lại. Giá cổ
phiếu của công ty gần như giậm chân tại chỗ trong sáu năm qua, sau hai vụ tai
nạn máy bay thảm khốc vào năm 2018 và 2019. Các mảng kinh doanh cốt lõi về hàng
không thương mại và quốc phòng của công ty đã liên tục thua lỗ kể từ đó. Kết
quả kinh doanh quý ba, được công bố vào hôm nay, hy vọng sẽ cho thấy Boeing
đang trên đường băng phục hồi.
Sản lượng của dòng máy bay bán chạy nhất 737 MAX đang tăng lên, và
mẫu MAX 10 – một phiên bản lớn hơn bị trì hoãn từ lâu – đã được các cơ quan
quản lý của Mỹ cấp phép. Việc giao hàng dòng máy bay thân rộng 777X cuối cùng
sẽ bắt đầu vào năm 2027 – chậm tiến độ tới bảy năm. Công ty cũng sẽ hưởng lợi
từ việc chi tiêu quốc phòng ngày càng tăng; gần đây, họ đã giành được một hợp
đồng trị giá 20 tỷ USD để phát triển một máy bay chiến đấu mới cho Hải quân Mỹ.
Nhưng vào ngày mai, đối thủ đến từ châu Âu của họ là Airbus – hãng đang bỏ xa
Boeing về lượng giao máy bay thương mại và sở hữu số lượng đơn đặt hàng lớn hơn
nhiều – dự kiến cũng sẽ báo cáo doanh thu tăng trưởng và lợi nhuận khả quan,
cho thấy Boeing sẽ còn phải đi một chặng đường dài đến thế nào mới có thể bắt
kịp.
Khủng long Nanotyrannus lên sàn đấu giá
Hóa thạch này có kích thước tương đương một chiếc container chở
hàng và sở hữu một hộp sọ “được bảo quản tuyệt đẹp.” Xương gò má và xương vuông
gò má trên má của nó vẫn còn nguyên vẹn, cũng như xương đòn và một nửa số xương
sườn bụng. “Jodi,” bộ xương hóa thạch của loài khủng long Nanotyrannus
là một trong những mẫu vật hiếm nhất và hoàn chỉnh nhất từng được tìm thấy –
khoa học hiện chỉ mới phát hiện ba bộ xương như vậy. Khi được đem ra đấu giá
tại New York tuần này, người ta dự kiến nó sẽ thu về từ 6 đến 9 triệu USD.
Hóa thạch này được chủ trang trại Jodi Pierson phát hiện và được
người anh họ của cô – một nhà cổ sinh vật học thương mại tự xưng là “cao bồi
khủng long” – khai quật. Đây là mẫu vật Nanotyrannus đầu tiên được đưa
ra thị trường kể từ khi các nhà cổ sinh vật học xác nhận vào năm ngoái rằng Nanotyrannus
là một chi riêng biệt (chứ không chỉ là một con Tyrannosaurus rex chưa
trưởng thành). Thị trường hóa thạch khủng long đang rất nhộn nhịp – đầu năm
nay, một con T.rex tên là “Gus” đã được bán với giá 50 triệu USD tại
Sotheby’s. Khám phá của Jodi cho thấy ngành thương mại này có thể hữu ích đến
nhường nào đối với khoa học.
-------------------------------------
