Sân bay ách tắc,
chính sách bất cập khiến Việt Nam khó thu hút đầu tư vào công nghệ
BBC News Tiếng Việt
20
tháng 2 năm 2026
https://www.bbc.com/vietnamese/articles/c2d1e7wy10lo
Tăng
cường hội nhập kinh tế, thu hút đầu tư vào công nghệ cao là những chủ trương lớn
mà Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhắc tới nhiều lần, coi đó là chìa khóa để Việt Nam bước
vào "kỷ nguyên mới".
Tuy
nhiên, vẫn còn nhiều chướng ngại.
Mới
đây, Nikkei Asia có bài viết cho rằng thủ tục sân bay ở Việt
Nam và "kiểm soát vốn" đang là hai trong số những rào cản khiến Việt
Nam đang trải qua tình trạng sụt giảm đầu tư vào các startup – thuật ngữ chỉ những
công ty khởi nghiệp.
Bài
viết còn cho biết có nhiều "lời phàn nàn" về lệnh cấm nhập khẩu một số
máy móc qua sử dụng gây ra những khó khăn cho ngành công nghệ.
Những
nhận định này được đưa ra trong bối cảnh ông Tô Lâm xác định mục tiêu tăng trưởng
ít nhất 10% hằng năm trong thời gian còn lại của thập niên.
Thời
điểm ông Tô Lâm tái cử tổng bí thư vào tháng Một, nhiều nhà đầu tư trong và
ngoài nước đã hoan nghênh nỗ lực cải cách kinh tế của ông.
Vào
tháng 8/2025, Tiến sĩ Huỳnh Thanh Điền từ Đại học Nguyễn Tất Thành (TP HCM nhận
định với BBC News Tiếng Việt rằng Việt Nam là một nền kinh tế
phụ thuộc lớn vào xuất khẩu và đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) do đó luôn muốn
có số liệu tăng trưởng cao, một phần là để
thu hút thêm nhiều nhà đầu tư quốc tế.
Thủ
tục sân bay và 'kiểm soát vốn'
Trong
bài viết ngày 17/2, Nikkei Asia so sánh khoảng thời gian
"có thể mất tới một giờ" cho việc làm thủ tục xuất nhập cảnh ở sân
bay Việt Nam so với "chỉ trong vài giây" ở những nước thành viên
ASEAN đã sử dụng cổng e-gate (cổng làm thủ tục điện tử).
Những
ai hay đi lại trong khu vực, qua các sân bay như Suvarnabhumi ở Bangkok (Thái
Lan), Changi (Singapore), Kuala Lumpur (Malaysia), đều là những sân bay có quy
mô và lưu lượng lớn hơn các sân bay chính của Việt Nam là Nội Bài và Tân Sơn Nhất,
đều thấy rõ thủ tục xuất nhập cảnh làm nhanh hơn Việt Nam rất nhiều.
Hình
ảnh những hàng dài hành khách nhích từng bước trước các quầy làm thủ tục xuất
nhập cảnh ở sân bay Tân Sơn Nhất được các nhóm du khách nước ngoài chia sẻ trên
mạng xã hội như một nỗi ám ảnh thường trực. Đó là chưa kể thái độ thiếu thân
thiện của cán bộ xuất nhập cảnh cũng như tệ đòi hành khách hối lộ tiền, điều đã
xảy ra trên thực tế ở các sân bay Việt Nam.
"Việt
Nam đang bắt đầu thử nghiệm công nghệ này [e-gate], nhưng ở quy mô rất hạn chế,"
bài viết nêu.
Nhiều
hành khách nhập cảnh vào dịp trước Tết Nguyên đán tại sân bay Tân Sơn Nhất còn
phàn nàn tình trạng cổng nhập cảnh tự động bị "treo", "tắc nghẽn"
khiến cho việc nhập cảnh mất thời gian không kém cổng truyền thống.
Nikkei
Asia nhận định thêm rằng một thách thức nữa là việc Việt Nam thiếu loại thị thực
dành cho startup, điều mà Singapore, Malaysia và Thái Lan đều cung cấp.
Vào
tháng 8/2025, Trung Quốc cũng đã công bố loại K-visa mới. Chính quyền Trung Quốc
cho biết loại thị thực này áp dụng cho cá nhân làm việc trong các lĩnh vực STEM
– khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học.
Các
cơ quan chức năng mô tả đây là loại thị thực dành cho "các hoạt động trao
đổi liên quan đến giáo dục, khoa học và công nghệ, văn hóa, cũng như khởi nghiệp
và hoạt động kinh doanh".
Vào
tháng 10/2025, tờ Hoàn cầu Thời báo của Trung Quốc cho biết K-visa "không
phải là một giấy phép lao động đơn thuần".
Nhân
dân Nhật báo cho biết thị thực này "sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các
chuyên gia trẻ nước ngoài trong lĩnh vực khoa học và công nghệ làm việc và sinh
sống tại Trung Quốc", dù nhấn mạnh rằng "không nên coi đây là hình thức
nhập cư".
Bài
viết của Nikkei Asia cũng nhắc tới việc Việt Nam đang xây dựng sân bay quốc tế
Long Thành ở Đồng Nai buộc hành khách phải di chuyển đến Sân bay Quốc tế Tân
Sơn Nhất hiện tại để nối chuyến. Khoảng cách giữa hai cơ sở này là khoảng 50km,
trong khi chưa có một kết nối giao thông hiệu quả.
Kết
nối giữa TP HCM và sân bay Long Thành hiện chủ yếu dựa vào cao tốc TP HCM -
Long Thành, quốc lộ 1 và quốc lộ 51, vốn thường xuyên quá tải. Dù khoảng cách từ
TP HCM tới sân bay Long Thành chỉ khoảng 50km, thời gian di chuyển có thể mất 2
đến 3 giờ, có thể lâu hơn nếu ùn tắc.
Tổng
Bí thư Tô Lâm mới đây đã nhắc tới vấn đề này.
"Hôm
trước tôi nói rồi, từ TP HCM đi sân bay Long Thành không thể quá 30 phút. Bây
giờ đi hai tiếng, ách tắc hai tiếng đồng hồ, không ai người ta đến Long Thành.
"Tôi
thấy người dân TP HCM vẫn chọn Tân Sơn Nhất. Xây dựng sân bay rất quan trọng,
nhưng kết cấu giao thông phải đồng bộ," ông Tô Lâm nói trong chuyến thăm
chúc Tết đảng bộ, chính quyền và nhân dân TP HCM vào hôm 9/2.
Tiến
độ xây dựng sân bay Long Thành vẫn còn nhiều chậm trễ, dù hồi tháng 12 đã thực
hiện cất và hạ cánh kỹ thuật đối với máy bay thương mại, mà báo chí gọi là
"bay khai trương".
Theo
ý chí của chính phủ hồi năm 2025 thì sân bay Long Thành sẽ được đưa vào khai
thác thương mại "vào đầu năm 2026", nhưng hiện đã dời tới "tháng
6/2026".
Tại
buổi kiểm tra công trường sân bay Long Thành hôm 11/2, Phó Thủ tướng Trần Hồng
Hà chỉ ra nhiều vấn đề.
"Nhiều
gói thầu cần phải hoàn thành trước ngày 30/3 và trước 30/6 để kịp đưa vào chạy
thử đảm bảo vận hành thương mại cho toàn sân bay vào ngày 30/6, nhưng đến nay
nguy cơ chậm trễ đã hiện hữu, không hoàn thành theo cam kết," ông cho biết.
Bên
cạnh vấn đề xuất nhập cảnh, Việt Nam, tương tự như Trung Quốc, hạn chế khả năng
sử dụng ngoại tệ và chuyển tiền ra nước ngoài của công dân – điều mà các nhà đầu
tư coi là "kiểm soát vốn".
"Những
thách thức này làm tăng độ phức tạp cho các startup Việt Nam trong việc vươn ra
toàn cầu hoặc cung cấp quyền chọn cổ phiếu cho nhân viên, một hình thức trả
lương phổ biến tại các công ty công nghệ," bài viết trên Nikkei Asia cho
hay, đồng thời khẳng định việc này có thể hạn chế người Việt đầu tư vào thị trường
chứng khoán nước ngoài hoặc niêm yết công ty của mình ở đó.
https://ichef.bbci.co.uk/ace/ws/800/cpsprodpb/673e/live/c16cc560-fb72-11f0-a422-4ba8a094a8fa.jpg.webp
Ông
Tô Lâm đã tái cử chức tổng bí thư khóa 14
Hiện
tại, Việt Nam dường như vẫn chưa phải một địa điểm đầu tư ưa thích trong khu vực.
Theo
báo cáo năm 2025 của DealStreetAsia – một công ty tư nhân ở Singapore chuyên
đưa tin về ngành vốn tư nhân và hoạt động kinh doanh của các startup trên khắp
châu Á – Việt Nam chỉ chiếm 7,8% quỹ đầu tư mạo hiểm ở Đông Nam Á, xếp sau
Singapore (61,4%), Indonesia (14,3%) và Malaysia (8,7%).
Cũng
theo báo cáo này, Việt Nam "đạt mức động lực thấp kỷ lục trong hơn bảy năm
qua". Việt Nam đạt đỉnh về giá trị và số lượng giao dịch vào nửa sau năm
2021 với 63 thương vụ với tổng giá trị 1,45 tỷ USD. Từ đó trở đi, cả giá trị và
số thương vụ đầu tư đều giảm mạnh.
Vào
nửa sau năm 2025, Việt Nam chỉ nhận được 13 thương vụ đầu tư với giá trị là 90
triệu đô la.
Nikkei
Asia dẫn thông tin từ một quan chức cho biết Việt Nam đang có một số động thái
giúp thu hút đầu tư, bao gồm cho phép các công ty nước ngoài không cần sự phê
duyệt của Ngân hàng Nhà nước để phát hành cổ phiếu cho nhân viên tại chi nhánh
trong nước, cắt giảm 30% thủ tục hành chính…
Việt
Nam cũng đang trải qua quá trình "hiệu chỉnh" lại bộ máy hành chính
sau khi sáp nhập tỉnh thành và các cơ quan. Dù nhằm mục đích cắt giảm tệ quan
liêu, đơn giản hóa các quy tắc và đẩy nhanh quá trình ra quyết định, cuộc cải
cách này đôi khi lại gây ra sự trì trệ trong lúc bộ máy hành chính điều chỉnh để
thích nghi.
Nhiều
nhà đầu tư nước ngoài và các nhà ngoại giao đã ca ngợi nỗ lực này – cùng với sự
ổn định chính trị của Việt Nam.
Tuy
nhiên, "Việt Nam vẫn đang đặt ra gánh nặng pháp lý nặng nề hơn so với các
nước láng giềng trong khu vực", Reuters dẫn nhận định của bà Laura
Schwartz, chuyên gia phân tích tại công ty tình báo rủi ro Verisk Maplecroft.
Theo
bà Maplecroft, những điều này trong năm qua cho thấy nỗ lực cải cách vẫn chưa
giúp các doanh nghiệp cảm thấy yên tâm hay dự đoán được rõ ràng về các quy định
pháp lý khi kinh doanh.
---------------------------
Tin
liên quan
·
Ông Tô Lâm liệu có
thuyết phục được Mỹ hạ thuế hay coi Việt Nam là nền kinh tế thị trường?
19
tháng 2 năm 2026
·
Việt Nam bị liệt
vào danh sách 'thiên đường thuế' của EU
18
tháng 2 năm 2026
·
Elon Musk mở công
ty tại Việt Nam, bổ nhiệm CEO 9x người Việt
16
tháng 2 năm 2026
·
Tổng Bí thư Tô Lâm
'tìm cách tổ chức đàm phán' với Tổng thống Donald Trump ở Mỹ
13
tháng 2 năm 2026
·
Ông Tô Lâm và thách
thức để kinh tế Việt Nam 'hóa rồng'
6
tháng 2 năm 2026
·
Kinh tế tư nhân trước
rủi ro chính sách từ cú sốc Nghị định 46
5
tháng 2 năm 2026
