Wednesday, November 11, 2026

ALICE HUANG : NGƯỜI BỊ NGHI LÀ GIÁN ĐIỆP TRUNG QUỐC TRONG CÂU CHUYỆN TÌNH ÁI CỦA JENSEN HUANG LÀ AI? (BBC News Tiếng Việt)

 





NỘI DUNG :

Jensen Huang bị nghi ngoại tình với ‘gián điệp’ Trung Quốc, Nvidia điều tra

Nathan Williams và Zoe Kleinman, Biên tập viên Công nghệ

BBC News Tiếng Việt

9 tháng 11 năm 2026

.

.

CEO Nvidia ngoại tình: Không chỉ rúng động ở trong nước Mỹ

Zoe Kleinman, Biên tập viên về công nghệ và AI

BBC News Tiếng Việt

10 tháng 11 năm 2026

.

.

Alice Huang: người bị nghi là gián điệp Trung Quốc trong câu chuyện tình ái của Jensen Huang là ai?

BBC News Tiếng Việt

11 tháng 11 năm 2026

*****

Jensen Huang bị nghi ngoại tình với ‘gián điệp’ Trung Quốc, Nvidia điều tra

Nathan Williams và Zoe Kleinman, Biên tập viên Công nghệ

BBC News Tiếng Việt

9 tháng 11 năm 2026

Gã khổng lồ công nghệ Mỹ Nvidia đã mở một cuộc điều tra độc lập sau khi xuất hiện các thông tin cho rằng Giám đốc điều hành Jensen Huang (Hoàng Nhân Huân) có quan hệ tình cảm với một phụ nữ nghi làm gián điệp cho Trung Quốc.

Công ty, một trong những doanh nghiệp có giá trị lớn nhất thế giới, cho biết hội đồng quản trị không có lý do để tin rằng bí mật kinh doanh của công ty hoặc an ninh quốc gia đã bị xâm phạm.

Nvidia cũng khẳng định ông Jensen Huang vẫn cam kết tiếp tục lãnh đạo công ty.

Trong một diễn biến riêng, ông Jensen Huang thừa nhận đã “không chung thủy” với vợ và gửi lời xin lỗi vì đã làm tổn thương bà cùng những người con của họ.

Giới chức tình báo Mỹ tin rằng nữ doanh nhân Trung Quốc Alice Huang, người có mối quan hệ thân thiết với Jensen Huang, là một điệp viên làm việc cho Bắc Kinh, New York Times đưa tin.

Ông Jensen Huang tuyên bố “hoàn toàn chịu trách nhiệm” về những gì mình đã làm, đồng thời thừa nhận mình đã không hoàn thành trách nhiệm đối với các nhân viên, hội đồng quản trị và cổ đông của Nvidia.

Nvidia là một trong những công ty lớn nhất thế giới và được xem là doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm trong việc sản xuất phần cứng cho các công nghệ AI thế hệ mới. Ông Huang đã điều hành công ty này hơn 30 năm.

Ông nói: “Tôi đã không chung thủy với vợ mình. Hành động của tôi đã làm tổn thương cô ấy và con chúng tôi. Không có lời bào chữa nào cho những gì tôi đã làm. Tôi vô cùng hối hận.”

“Liên quan đến những lo ngại về an ninh quốc gia được nêu trong các bản tin gần đây, Hội đồng quản trị Nvidia đã khởi động một cuộc điều tra độc lập. Tôi ủng hộ cuộc điều tra này và sẽ hợp tác đầy đủ,” ông nói tiếp.

Tôi yêu đất nước và công ty của mình. Tôi cam kết bảo vệ Nvidia và hỗ trợ an ninh quốc gia của Mỹ. Tôi tự hào và biết ơn khi được là một người Mỹ.”

Trong một tuyên bố riêng, hội đồng quản trị Nvidia cho biết họ sẽ mở cuộc điều tra trong bối cảnh xuất hiện các thông tin cho rằng “nhà sáng lập kiêm CEO Jensen Huang đã trở thành mục tiêu của một chiến dịch tình báo nước ngoài”.

Tuyên bố nêu: “Hội đồng quản trị đặt ưu tiên hàng đầu cho an ninh quốc gia và an ninh kinh tế của Mỹ, điều có ý nghĩa tối quan trọng đối với lợi ích của Nvidia và các cổ đông.

Mặc dù hiện tại không có lý do để tin rằng an ninh quốc gia hoặc các bí mật của Nvidia đã bị xâm phạm, cuộc điều tra của hội đồng sẽ xem xét toàn bộ các thông tin hiện có.”

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho hay mình chưa trao đổi với lãnh đạo Nvidia kể từ khi thông tin về cuộc điều tra được công bố.

“Tôi chỉ biết ông ấy là một người rất tốt, nhưng người ta không bao giờ biết thực sự chuyện gì đang diễn ra,” ông Trump nói với các phóng viên, đồng thời nhận xét Jensen Huang đã “có những đóng góp đáng kinh ngạc cho đất nước chúng ta”.

New York Times đưa tin vào cuối tháng 10 rằng Trump đã được báo cáo từ năm ngoái về thông tin tình báo cáo buộc Alice Huang hoạt động gián điệp cho Trung Quốc.

Khi được hỏi hôm 8/11 liệu ông có hối tiếc vì đã không “hành động dựa trên thông tin tình báo” vào thời điểm đó hay không, ông Trump đáp:

“Không, tôi không nghĩ vậy. Tôi cho rằng ông ấy là một người đáng kính.”

Trung Quốc trước đó đã bác bỏ các cáo buộc về một chiến dịch gián điệp nhằm vào lãnh đạo Nvidia, gọi những tuyên bố này là “suy đoán vô căn cứ”.

https://ichef.bbci.co.uk/ace/ws/800/cpsprodpb/7b9f/live/2bd6f780-dbe8-11f1-93e1-3b657b665bcf.jpg.webp

Ông Jensen Huang và người vợ Lori Huang

Jensen Huang đã nhiều lần cứu Nvidia khỏi bờ vực phá sản và đặt cược vào trí tuệ nhân tạo (AI) từ rất lâu trước khi phần còn lại của thế giới nhận ra tiềm năng của công nghệ này.

Quyết định biến các con chip Nvidia, vốn ban đầu được thiết kế cho ngành trò chơi điện tử, trở thành những bộ xử lý hàng đầu phục vụ phát triển AI đã mang lại thành công vang dội. Hiện Nvidia được định giá hàng ngàn tỷ USD.

Đây là một đòn giáng mạnh đối với một doanh nhân nổi tiếng là người nghiện công việc, cầu toàn và luôn đặt ra những tiêu chuẩn cực kỳ khắt khe đối với nhân viên của mình.

Alice Huang, người không có quan hệ họ hàng với Jensen Huang dù cùng họ, được cho là có liên hệ với Megaspeed, một công ty vận hành trung tâm dữ liệu có trụ sở tại Singapore.

Công ty này trả lời New York Times hồi tháng trước rằng ban lãnh đạo hiện tại xem các cáo buộc một cách nghiêm túc và đã thuê các cố vấn pháp lý bên ngoài để tiến hành một cuộc điều tra nội bộ.

Nvidia là một nhân tố then chốt trong hạ tầng AI toàn cầu, cung cấp chip cho những nhà phát triển mô hình AI hàng đầu như OpenAI và Meta.

Nhà sản xuất chip này hiện được định giá khoảng 4.500 tỷ USD và là một trong những công ty giá trị nhất từng được thành lập trên thế giới.

Theo các nguồn tin giấu tên được New York Times dẫn lại, các cơ quan tình báo Mỹ đã theo dõi Alice Huang và đi đến kết luận rằng bà hoạt động cho chính phủ Trung Quốc.

Hoạt động giám sát được cho là đã phát hiện các liên lạc giữa Alice Huang và một công dân Mỹ. Sau đó, người này được xác định là Jensen Huang thông qua một quy trình tình báo gọi là “bóc trần danh tính”.

Hiện vẫn chưa rõ Alice Huang, người còn được biết đến với tên Huang Le, bị cáo buộc đã chuyển những thông tin gì cho Bắc Kinh, mức độ giá trị của các thông tin đó ra sao, hay bà được cho là đã bắt đầu thu thập tin tình báo từ thời điểm nào.

Alice Huang không phản hồi đề nghị bình luận của tờ báo.

Tuần trước nữa, các thành viên Quốc hội Mỹ đã gửi thư cho Jensen Huang, đề nghị ông ra điều trần trước Quốc hội sau những thông tin về mối quan hệ bị báo chí đưa tin.

Ba chủ tịch ủy ban thuộc Đảng Cộng hòa tại Hạ viện đã yêu cầu vị CEO này xuất hiện vào cuối tháng để trao đổi về các “quy trình bảo mật nhằm chống lại hoạt động gián điệp từ các đối thủ nước ngoài” của Nvidia, trong bối cảnh xuất hiện các thông tin về mối quan hệ của ông với Alice Huang.

“Những thông tin được công bố gần đây làm dấy lên các lo ngại đáng kể về an ninh quốc gia liên quan đến khả năng CHND Trung Hoa (PRC) tiếp cận các công nghệ và thông tin nhạy cảm của Mỹ.

Vấn đề Trung Quốc xâm nhập và tiếp cận các công nghệ tiên tiến hàng đầu của Mỹ là trọng tâm trong hoạt động điều tra của ba ủy ban chúng tôi trong nhiệm kỳ Quốc hội này,” trích lá thư.

Chip AI của Nvidia đã trở thành một trọng tâm trong cuộc cạnh tranh công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc, và Washington trước đây đã áp đặt các biện pháp kiểm soát đối với thị trường được phép mua những sản phẩm tiên tiến của hãng.

H200, dòng chip bán dẫn tiên tiến thứ hai của Nvidia, từng bị chính quyền Mỹ hạn chế xuất khẩu do lo ngại có thể giúp ngành công nghệ Trung Quốc giành lợi thế trước Mỹ.

Tuy nhiên, vào tháng Một, chính quyền Trump cho hay sẽ cho phép Nvidia bán chip H200 cho khách hàng Trung Quốc trong một số điều kiện nhất định

***

CEO Nvidia ngoại tình: Không chỉ rúng động ở trong nước Mỹ

Zoe Kleinman, Biên tập viên về công nghệ và AI

BBC News Tiếng Việt

10 tháng 11 năm 2026

Giới công nghệ đã dành cả ngày để tiêu hóa tin tức gây sốc: Jensen Huang, vị CEO với chiếc áo khoác da lôi cuốn của tập đoàn Nvidia với trị giá hàng ngàn tỷ USD, đang bị chính công ty mình điều tra vì mối quan hệ ngoại tình với một người phụ nữ bị cho là gián điệp Trung Quốc.

Không ai trong chúng ta từng nghĩ chuyện này sẽ xảy ra vào năm 2026.

Mối quan hệ tình cảm bị cáo buộc giữa ông Huang và bà Alice Huang (không có quan hệ họ hàng), cựu CEO của một công ty trung tâm dữ liệu có trụ sở tại Singapore, đã gây ra những làn sóng chấn động vượt xa gia đình ông, những người chắc chắn cũng đang trải qua một chuỗi cảm xúc lên xuống thất thường. Vụ việc đưa chúng ta đến nút giao nơi công nghệ, địa chính trị và an ninh quốc gia gặp nhau.

Nói ngắn gọn, đây là câu chuyện về sự cạnh tranh gay gắt giữa Mỹ và Trung Quốc, cũng như về việc liệu ông Jensen Huang có phản bội nước Mỹ và vợ mình hay không.

Play video, “CEO Jensen Huang thừa nhận ngoại tình: Nvidia điều tra nghi án gián điệp Trung Quốc”, Thời lượng 8,56

Mỹ đang chạy đua quyết liệt với Trung Quốc để phát triển các mô hình AI tốt nhất.

“Ai thắng AI, người đó thắng”, như Tổng thống Mỹ Donald Trump nói. Ông cho rằng quốc gia có công nghệ AI vượt trội hơn sẽ hưởng lợi nhiều nhất và cuối cùng sẽ là quốc gia quyền lực nhất thế giới. Ông có thể đúng.

Nvidia là nhà sản xuất chip tốt nhất trong ngành cho AI, đến mức công ty bị quá tải vì quá nhiều đơn đặt hàng.

Nvidia định giá tương ứng theo đó: một thiết bị mới nhất của hãng dành cho trung tâm dữ liệu có giá khởi điểm 37.000 bảng Anh (khoảng 1,2 tỷ đồng). Một trung tâm cỡ vừa hoặc lớn có thể có hàng trăm thiết bị như vậy.

Ban đầu, chính quyền Mỹ áp lệnh cấm xuất khẩu các chip tiên tiến của Nvidia để ngăn Trung Quốc tận dụng khả năng vượt lên. Sau đó, các quy định đã được nới lỏng đôi chút.

Tuy nhiên, đã có những ý kiến cho rằng công ty của bà Alice Huang – Megaspeed – có thể đã tham gia vào việc lén đưa các thiết bị này vào Trung Quốc khi bà còn là người đứng đầu doanh nghiệp này.

Bloomberg đưa tin Megaspeed đã mua công nghệ Nvidia trị giá hàng tỷ USD vào tháng 11/2025, nhưng công ty phủ nhận việc sử dụng sai mục đích.

Về phần mình, ông Jensen Huang đã vận động mạnh mẽ cho việc nới lỏng các quy định xuất khẩu giữa hai nước, lập luận ngược lại với quan điểm chung rằng cuộc đua AI không quan trọng và việc Trung Quốc phụ thuộc vào công nghệ Mỹ không phải là điều xấu.

“Tổng thống Trump muốn nước Mỹ thắng còn Chủ tịch Tập muốn Trung Quốc thắng, và cả hai đều có thể thắng”, ông nói với BBC năm ngoái.

Có thể nói rằng cả hai nước đều không nhìn nhận như vậy.

Những câu hỏi khó mà Nvidia hiện phải tìm cách trả lời bao gồm: liệu bà Alice Huang có được đặc quyền tiếp cận công nghệ mới nhất của hãng thông qua ông Jensen Huang hay không, dù cố ý hay vô tình, và nếu có, liệu bà có chia sẻ công nghệ đó với Bắc Kinh hoặc các bên khác hay không.

Chúng ta không biết mối quan hệ của họ bắt đầu và kết thúc khi nào, nhưng có rất nhiều ảnh và video về ông Jensen Huang và bà Alice Huang cùng xuất hiện tại các sự kiện. Có thể đã có những lúc họ dành khá nhiều thời gian bên nhau, và ông Jensen Huang từng nói rằng mình luôn để mắt đến công việc.

Trung Quốc phủ nhận việc bà Alice Huang tham gia hoạt động gián điệp.

Gián điệp kinh tế không phải là điều gì mới mé hay chỉ riêng Trung Quốc mới có. Nhưng nhiều nước phương Tây cho rằng Trung Quốc hoạt động gián điệp kinh tế trên quy mô lớn, kết hợp các công cụ công nghệ với những điệp viên cài cắm trong nhiều tổ chức, kể cả các công ty tư nhân.

Nếu Trung Quốc có được số lượng chip Nvidia đủ lớn để sử dụng, hoặc tháo rời và học cách tự chế tạo phiên bản riêng, điều đó sẽ khiến chính quyền Trump vô cùng tức giận, vì họ đang cố giữ bí mật công nghệ AI của mình.

Thậm chí một số mô hình đã bị giữ lại, không cung cấp cho Viện An toàn AI của Anh với lý do các mẫu vật đó nếu được chia set thì có thể trở nên hết sức nguy hiểm. Mỹ không muốn bất kỳ ai có lợi thế dẫn trước hoặc lạm dụng các sáng chế của mình.

Một quả bom tiềm tàng khác nằm ở bất kỳ thông tin an ninh quốc gia nào mà ông Jensen Huang có thể đã được biết.

Ông Huang thuộc tầng lớp tinh hoa ở Mỹ khi là một trong số ít những người có thể bước vào Nhà Trắng để uống trà với ông Trump mà không cần hẹn trước. Ông có ảnh hưởng, có đặc quyền tiếp cận và có những người bạn quyền lực. Hoàn toàn có khả năng ông đã được chia sẻ nhiều bí mật.

Nvidia cho biết hiện chưa có bằng chứng nào cho thấy CEO của họ đã chuyển giao bất cứ điều gì, và công ty đã mở cuộc điều tra nội bộ. Ông Huang nói sẽ hợp tác và muốn giữ vị trí của mình, dù ít nhất ông cũng đã vi phạm quy tắc ứng xử của chính Nvidia, vốn quy định nhân sự công ty không được có quan hệ với khách hàng.

Nhưng liệu ông Huang có thể trụ vững không?

Hiện tại, ông có sự ủng hộ của cả hội đồng quản trị Nvidia lẫn ông Trump, người mô tả ông là “đáng kính” và suy đoán rằng hẳn phải có lý do nào đó cho những gì đã xảy ra. Nói cách khác, ông không bỏ rơi người bạn là ông chủ công nghệ này.

Giá cổ phiếu Nvidia đã giảm nhưng không lao dốc thảm hại, cho thấy các cổ đông không ồ ạt rời bỏ công ty dưới sự dẫn dắt của ông.

Một ngành AI với Nvidia suy yếu chắc chắn sẽ chậm chạp hơn.

Và thực sự không có người kế nhiệm tự nhiên nào đang chờ sẵn nếu ông Jensen bị buộc phải ra đi.

Ông điều hành Nvidia hơn 30 năm, và với nhiều người, ông chính là Nvidia. Ông đã đưa hãng vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng, và chính quyết định của ông đã giúp công ty tập trung vào AI từ trước khi nó trở thành xu hướng.

Ông nổi tiếng là một ông chủ khắt khe, yêu cầu nhân viên làm việc nhiều giờ và đạt tiêu chuẩn cao. Có những câu chuyện kể rằng ông triệu tập toàn thể nhân viên để khiển trách những cá nhân mắc lỗi. Ông nói làm vậy để ngăn người khác lặp lại sai lầm, nhưng bạn có thể hình dung cảm giác của những người bị khiển trách ra sao.

Trong lúc chờ kết luận của cuộc điều tra, ông Huang hẳn đang hy vọng rằng dù trước đây mình không dung thứ lỗi lầm của đồng nghiệp, họ sẽ bao dung cho những thiếu sót của bản thân ông.

Và ông cũng phải chấp nhận sự trớ trêu rằng có thể ông không phải nạn nhân của một chiếc bẫy công nghệ cao tinh vi mà lại sa vào lưới tình – chiêu cổ xưa có thể tìm thấy trong sách vở.

***

Alice Huang: người bị nghi là gián điệp Trung Quốc trong câu chuyện tình ái của Jensen Huang là ai?

BBC News Tiếng Việt

11 tháng 11 2026

Bà Alice Huang, một nữ doanh nhân từng là tổng giám đốc công ty Megaspeed tại Singapore, đang thu hút sự chú ý sau khi xuất hiện thông tin bà có quan hệ thân thiết với tỷ phú sáng lập hãng Nvidia, ông Jensen Huang (Hoàng Nhân Huân).

Theo tờ New York Times, giới chức Mỹ nghi ngờ bà này làm việc cho cơ quan tình báo Trung Quốc, với nhiệm vụ thu thập thông tin về ông Jensen Huang và công nghệ chip trí tuệ nhân tạo của Mỹ.

Theo đó, giới tình báo Mỹ đã theo dõi bà Alice Huang trong một thời gian và kết luận rằng bà này làm việc cho chính quyền Bắc Kinh.

Điều này khiến cho rất nhiều người tò mò về thân thế và sự nghiệp của người phụ nữ này bởi tính chất nhạy cảm trong việc tiếp cận đến công nghệ chip của Ndivia mà chính quyền Mỹ đã cấm xuất khẩu đến Trung Quốc.

Một phóng viên BBC tại Singapore đã tra cứu hồ sơ doanh nghiệp và tìm đến văn phòng Megaspeed để tìm hiểu thêm về người phụ nữ này.

Công ty Nvidia cho biết đang điều tra vụ việc và các nghi vấn bà Alice Huang gián điệp hiện chưa được kết luận.

Các thông tin được chia sẽ rộng rãi chỉ mới hé lộ bà là một nữ doanh nhân ở Singapore, đã có một bữa tối với CEO Nvidia cùng với nghi vấn gián điệp Trung Quốc.

Bà Alice Huang còn được biết đến với tên tiếng Trung là Huang Le.

Cùng với nghi vấn làm gián điệp cho Bắc Kinh, bà cũng bị tình nghi tìm cách gây ảnh hưởng đến Nvidia, nhà sản xuất chip AI hàng đầu thế giới.

Tuy nhiên, đây mới là những nghi vấn được truyền thông đưa tin, chưa phải kết luận điều tra.

Tháng 5/2025, Alice Huang xuất hiện cùng ông Jensen Huang tại một bữa tối do CEO Nvidia tổ chức ở Đài Bắc, Đài Loan.

Bà cũng có liên hệ với Công ty Megaspeed, một công ty có trụ sở tại Singapore, từ năm 2023.

Megaspeed là khách hàng lớn của Nvidia, chuyên mua chip và vận hành các trung tâm dữ liệu tại Đông Nam Á.

Công ty này từng bị cáo buộc tạo đường vòng để các doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận chip Nvidia, bất chấp những hạn chế của Mỹ.

Qua tra cứu hồ sơ doanh nghiệp tại Singapore, BBC phát hiện một công dân Trung Quốc tên Huang Le từng giữ chức tổng giám đốc Megaspeed từ tháng 3 đến tháng 11/2023.

Sau đó, vị trí này được chuyển cho một người đàn ông Singapore.

Phóng viên BBC cũng đã tới văn phòng Megaspeed tại khu trung tâm thương mại và tài chính Singapore, nhưng không được phép vào bên trong.

BBC đã liên hệ với công ty để đề nghị bình luận nhưng chưa nhận được phản hồi.

Công ty Nvidia cho biết đang điều tra các thông tin về mối quan hệ giữa CEO của họ và bà Alice Huang.

Ông Jensen Huang là người sáng lập và điều hành Nvidia trong khoảng 30 năm qua. Trong quá trình điều tra, ông vẫn là lãnh đạo của doanh nghiệp này.

Trong khi đó, ông Jensen Huang tuyên bố “hoàn toàn chịu trách nhiệm” về những gì mình đã làm, đồng thời thừa nhận mình đã không hoàn thành trách nhiệm đối với các nhân viên, hội đồng quản trị và cổ đông của Nvidia.

“Tôi đã không chung thủy với vợ mình. Hành động của tôi đã làm tổn thương cô ấy và con chúng tôi. Không có lời bào chữa nào cho những gì tôi đã làm. Tôi vô cùng hối hận”, ông nói.

Vụ việc đặt ra câu hỏi về những rủi ro an ninh xung quanh công nghệ chip AI của Mỹ, nhưng đến nay, các cáo buộc gián điệp vẫn chưa được xác nhận.

.

.

.






 

MỐI THÂM THÙ BÍ MẬT ĐÃ CHÂM NGÒI CHO CHIẾN DỊCH QUẢN LÝ ĐẢNG CỦA TẬP (Katsuji Nakazawa – Nikkei Asia)

 



Mối thâm thù bí mật đã châm ngòi cho chiến dịch quản lý đảng của Tập

Katsuji Nakazawa  -   Nikkei Asia

Nguyễn Thị Kim Phụng, biên dịch   -   Nghiên Cứu Quốc Tế

09/11/2026

https://nghiencuuquocte.org/2026/11/09/moi-tham-thu-bi-mat-da-cham-ngoi-cho-chien-dich-quan-ly-dang-cua-tap/

 

Lời cảnh báo từng được đưa ra với Giang Trạch Dân vào năm 2014. Giờ đây, tình trạng hỗn loạn lại một lần nữa bao trùm Quân Giải phóng Nhân dân.

 

Chiến dịch siết chặt kỷ luật trong Đảng của Tập Cận Bình bắt đầu không lâu sau khi ông trở thành nhà lãnh đạo tối cao của Trung Quốc cách đây 12 năm. Tuy nhiên, đằng sau chiến dịch này luôn tồn tại một cuộc đấu tranh quyền lực âm thầm.

 

Tháng 12/2014, trong chuyến thị sát tỉnh Giang Tô, Tập công khai kêu gọi đưa việc quản lý nghiêm minh Đảng cầm quyền trở thành một trong bốn nguyên tắc chỉ đạo. Việc ông lựa chọn chính quê hương của người tiền nhiệm Giang Trạch Dân để truyền tải thông điệp này không phải là ngẫu nhiên.

 

Bản thân địa điểm được lựa chọn cũng hàm chứa một thông điệp ngầm.

 

Chính tại Trấn Giang, một thành phố cổ của tỉnh Giang Tô, Tập đã công khai kêu gọi thực hiện việc quản lý Đảng một cách toàn diện và nghiêm minh.

 

Ngay cả tên thành phố này cũng trở thành chủ đề được bàn luận trên báo chí, khi một số nhà phân tích chỉ ra rằng tên gọi Trấn Giang còn có thể được diễn giải thành “kiểm soát họ Giang”.

 

Chuyến thăm của Tập về thực chất là lời cảnh báo gửi tới người tiền nhiệm đầy quyền lực Giang Trạch Dân. Nó diễn ra ngay sau cuộc thanh trừng Chu Vĩnh Khang, cựu lãnh đạo ngành an ninh và là nhân vật chủ chốt trong “phe Thượng Hải” do Giang đứng đầu.

 

Cho đến thời điểm đó, các quan chức cấp cao Trung Quốc vẫn tránh đến thăm Trấn Giang vì kiêng dè Giang Trạch Dân, người vẫn duy trì ảnh hưởng chính trị rất lớn ngay cả sau khi nghỉ hưu. Tập đã dám phá vỡ điều cấm kỵ này nhằm kiềm chế thế lực của người tiền nhiệm.

 

Chuyển nhanh đến vài tuần trước, khi Hội nghị Trung ương 5 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản khóa 20 được tổ chức tại Bắc Kinh. Tại hội nghị này, Tập – Chủ tịch nước kiêm Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc – đã một lần nữa nhấn mạnh chủ đề quen thuộc: “quản lý Đảng toàn diện và nghiêm minh”.

 

Ngày 29/10, bản thông cáo bằng tiếng Anh được công bố sau hội nghị ca ngợi “những thành tựu to lớn” mà Đảng đã đạt được “trong việc thực hiện quản lý Đảng toàn diện và nghiêm minh trong kỷ nguyên mới”.

 

Cụ thể hơn, bản thông cáo viết rằng Ban Chấp hành Trung ương, với Tập là hạt nhân, “đã thể hiện bản lĩnh chính trị to lớn và tinh thần trách nhiệm cao độ khi đối mặt với tình trạng nghiêm trọng, thể hiện qua sự lãnh đạo yếu kém, hình thức và mờ nhạt của Đảng”.

 

Cách diễn đạt này hàm ý phê phán rằng những vấn đề nghiêm trọng trong công tác quản lý Đảng bắt nguồn từ thời kỳ Giang Trạch Dân.

 

Chuyến thị sát Giang Tô của Tập cách đây 12 năm diễn ra khoảng một tuần sau khi Chu Vĩnh Khang bị đưa vào diện điều tra. Cựu lãnh đạo ngành an ninh này chính thức bị khai trừ khỏi Đảng ngày 05/12/2014.

 

Cần lưu ý rằng Giang Tô cũng là quê hương của Chu. Sau khi khai trừ Chu khỏi Đảng, Tập đã đến thăm địa bàn vốn là thành trì ảnh hưởng của cả Giang và Chu để thị uy sức mạnh. Thông điệp ngầm được phát đi rất rõ ràng: mọi sự chống cự đều sẽ trở nên vô ích.

 

Tập phát động chiến dịch chống tham nhũng mang đậm dấu ấn cá nhân ngay sau khi lên nắm quyền lãnh đạo Đảng Cộng sản tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 18 cách đây 14 năm. Chiến dịch này đã chứng tỏ hiệu quả trong việc loại bỏ các đối thủ chính trị của ông.

Mười hai năm sau chuyến thăm Trấn Giang, Tập đã chính thức ra tay với Trương Hựu Hiệp, một cựu sĩ quan quân đội cấp cao của Quân Giải phóng Nhân dân.

 

Trương từng là một nhân vật có ảnh hưởng lớn trong quân đội, người lẽ ra phải hỗ trợ Tập điều hành lực lượng vũ trang hùng mạnh của Trung Quốc trên cương vị Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương, cơ quan quân sự tối cao giám sát Quân Giải phóng Nhân dân. Cả Tập và Trương đều thuộc tầng lớp “hồng nhị đại”, tức con cái của các nhà lãnh đạo Đảng thời kỳ cách mạng.

 

Trong khi Tập không ngừng tập trung quyền lực vào tay mình, Trương vẫn duy trì được sự ủng hộ của các bậc lão thành trong Đảng, những người xem ông như một cầu nối với Tập.

Hội nghị Trung ương 5 đã chính thức phê chuẩn quyết định khai trừ 33 quan chức cấp cao khỏi Đảng. Trong số này có 16 sĩ quan quân đội cấp cao, bao gồm cả Trương.

 

Trương đã bị điều tra từ tháng 1 vì những gì Trung Quốc mô tả là “nghi ngờ vi phạm kỷ luật và pháp luật nghiêm trọng”, cách diễn đạt thường được sử dụng để ám chỉ hành vi tham nhũng.

 

Giờ đây, Tập phải ngăn chặn nguy cơ phản kháng từ các sĩ quan quân đội cấp cao và những bậc lão thành trong Đảng từng ủng hộ Trương.

 

Chiến dịch thanh trừng Chu Vĩnh Khang năm 2014 đã mở đường cho thời gian cầm quyền kéo dài hiếm thấy của Tập.

 

Hai năm sau, Tập triệu tập Hội nghị Trung ương 6 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 18, với chủ đề hoàn toàn mới về quản lý Đảng toàn diện và nghiêm minh. Hội nghị này cũng củng cố vị thế “hạt nhân” của Tập trong Đảng, xác lập ông là nhà lãnh đạo không có đối thủ.

 

Hội nghị toàn thể Ban Chấp hành Trung ương mới đây, nơi chủ đề tương tự được khơi lại, đã thông qua một nghị quyết về những vấn đề trọng đại liên quan đến công tác tự quản lý Đảng.

 

“Tư tưởng Tập Cận Bình về Xây dựng Đảng” đã được đưa vào văn kiện này. Theo đó, phương thức quản lý Đảng mới “đã kết tinh” trong hệ tư tưởng mang tên ông, chính thức được gọi là “Tư tưởng Tập Cận Bình về Chủ nghĩa Xã hội Đặc sắc Trung Quốc trong Kỷ nguyên Mới”.

 

Việc đưa “Tư tưởng Tập Cận Bình về Xây dựng Đảng” vào văn kiện có thể giúp Tập đạt được một mục tiêu quan trọng tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 21 của Đảng vào mùa thu năm sau. Bằng cách chứng minh những thành quả của chiến dịch quản lý Đảng nghiêm minh, Tập đang tìm cách giành nhiệm kỳ Tổng Bí thư thứ tư tại sự kiện được tổ chức năm năm một lần này.

 

Tuy nhiên, 12 năm sau chuyến thăm Trấn Giang đầy táo bạo, một trở ngại bất ngờ đã xuất hiện: vấn đề quản lý Quân Giải phóng Nhân dân. Quân đội hiện vẫn chìm trong tình trạng hỗn loạn.

 

Tập đồng thời giữ chức Chủ tịch Quân ủy Trung ương, cơ quan từng có bảy thành viên ngay sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 20 của Đảng vào tháng 10/2022.

 

Tuy nhiên, do các cuộc thanh trừng chống tham nhũng đang diễn ra quyết liệt trong nội bộ Quân Giải phóng Nhân dân, số thành viên Quân ủy Trung ương đã giảm xuống chỉ còn hai người. Đáng chú ý, không có thành viên mới nào được bổ nhiệm vào cơ quan này tại Hội nghị Trung ương 5.

 

Quyết định duy nhất liên quan đến Quân ủy Trung ương là đưa Phó Chủ tịch Trương Thăng Dân – sĩ quan quân đội duy nhất còn lại trong cơ quan này – vào Bộ Chính trị.

 

Tại hội nghị lần này, 10 ủy viên dự khuyết đã được bổ sung vào danh sách ủy viên chính thức để lấp đầy một số vị trí bị bỏ trống sau các đợt khai trừ. Tuy nhiên, không ai trong số này là sĩ quan quân đội.

 

Ở Trung Quốc, Đảng Cộng sản đứng trên chính phủ. Các tổ chức đảng được thành lập bên trong nhiều cơ quan và tổ chức khác nhau để thực thi vai trò lãnh đạo. Quân Giải phóng Nhân dân cũng không ngoại lệ. Các tổ chức đảng như vậy đã ăn sâu bén rễ trong quân đội.

Thế nhưng, cả bản thông cáo công bố sau Hội nghị Trung ương 5 lẫn nghị quyết được thông qua tại hội nghị đều không đề cập đến việc xây dựng và củng cố các tổ chức đảng trong quân đội.

 

Các văn kiện này cũng không đề cập đến “chế độ trách nhiệm của Chủ tịch Quân ủy Trung ương”, cơ chế trao cho Tập quyền quyết định cuối cùng đối với các hành động quân sự.

Tháng 1, ngay sau khi Trương Hựu Hiệp bị thanh trừng, tờ Giải phóng quân báo, cơ quan ngôn luận của Quân ủy Trung ương, đã đăng một bài xã luận cáo buộc vị tướng này “chà đạp và phá hoại nghiêm trọng chế độ trách nhiệm tối cao thuộc về Chủ tịch Quân ủy Trung ương”.

 

Tuy nhiên, hai văn kiện được công bố sau hội nghị toàn thể Ban Chấp hành Trung ương mới đây lại không giải thích vị tướng cấp cao này đã chà đạp hay phá hoại chế độ trách nhiệm của chủ tịch như thế nào. Trong khi đó, công tác quản lý quân đội vẫn tiếp tục rơi vào tình trạng bất ổn.

 

Khoảng hai năm trước, các tổ chức đảng trong Quân Giải phóng Nhân dân từng tổ chức những cuộc thảo luận có nội dung bất lợi về mặt chính trị đối với Tập. Chủ đề thảo luận là một khẩu hiệu chính trị gồm 16 chữ, với nội dung lần lượt là: lãnh đạo tập thể, tập trung dân chủ, tham vấn cá nhân và quyết định tại hội nghị.

 

Khẩu hiệu này nhấn mạnh rằng nguyên tắc tập trung dân chủ phải được thực hiện đầy đủ trong khuôn khổ hệ thống lãnh đạo tập thể; các vấn đề quan trọng phải được thảo luận riêng rẽ và kỹ lưỡng, còn quyết định cuối cùng phải được đưa ra tại các cuộc họp.

 

Những nguyên tắc này – vốn được ghi nhận trong Điều lệ Đảng Cộng sản Trung Quốc – cũng đã được tái khẳng định trong một nghị quyết thông qua tại Hội nghị Trung ương 5.

 

Một nội dung trong nghị quyết đặc biệt thu hút sự chú ý. Theo đó, các bí thư đảng ủy không được “yêu cầu cấp dưới bảo vệ uy quyền cá nhân của mình”. Đáng chú ý, quy định này chỉ áp dụng đối với các quan chức cấp cao trong các tổ chức đảng, qua đó không áp dụng đối với Tập, người vốn đã tập trung quyền lực vào tay mình.

 

Điều lệ Đảng Cộng sản Trung Quốc cấm “mọi hình thức sùng bái cá nhân”, nhằm ngăn chặn sự hình thành một nhà lãnh đạo độc tài.

 

Nghị quyết được thông qua tại kỳ họp toàn thể Ban Chấp hành Trung ương mới nhất cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của Điều lệ Đảng, khẳng định rằng văn kiện này phải được xem là “kim chỉ nam nền tảng của chúng ta”.

 

Tại một đất nước nơi Đảng Cộng sản kiểm soát mọi mặt đời sống chính trị, Điều lệ Đảng có vị trí cao hơn Hiến pháp quốc gia. Trong nhiều trường hợp, Điều lệ Đảng được sửa đổi trước, sau đó Hiến pháp mới được điều chỉnh cho phù hợp.

 

Tên của Tập đã được đưa vào Điều lệ Đảng tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 19 vào tháng 10/2017. Năm tháng sau, ông tiếp tục thúc đẩy sửa đổi Hiến pháp nhằm xóa bỏ giới hạn không cho phép Chủ tịch nước Trung Quốc đảm nhiệm chức vụ quá hai nhiệm kỳ năm năm, qua đó dọn đường để ông trở thành “chủ tịch trọn đời”.

 

Liệu Tập có tìm cách củng cố hơn nữa uy quyền của mình bằng cách đưa “Tư tưởng Tập Cận Bình về Xây dựng Đảng” vào Điều lệ Đảng tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 21 vào mùa thu năm sau hay không?

 

Câu trả lời sẽ phụ thuộc vào khả năng của ông trong việc ổn định công tác quản lý quân đội.

Katsuji Nakazawa là nhà báo và biên tập viên cấp cao của Nikkei, hiện sinh sống tại Tokyo. Ông đã có bảy năm làm phóng viên thường trú tại Trung Quốc, trước khi trở thành trưởng văn phòng Trung Quốc. Ông nhận Giải Nhà báo Quốc tế Vaughn-Ueda năm 2014.

 

-------------------------------

 

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “How a secret feud ignited Xi Jinping’s governance drive,” Nikkei Asia, 05/11/2026

 

 

 

 

 


VÌ SAO MỸ GIA HẠN ĐIỀU TRA VI PHẠM SỞ HỮU TRÍ TUỆ ĐỐI VỚI VIỆT NAM? (BBC News Tiếng Việt)

 



Vì sao Mỹ gia hạn điều tra vi phạm sở hữu trí tuệ đối với Việt Nam?

BBC News Tiếng Việt

10 tháng 11 2026, 17:30 +07

https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cr3wvw34lw53o

 

Mỹ quyết định gia hạn thêm ba tháng cuộc điều tra về các chính sách và hoạt động của Việt Nam liên quan đến bảo hộ, thực thi quyền sở hữu trí tuệ, đến ngày 28/2/2027.

 

Theo thông báo của Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), quyết định được đưa ra do tính chất phức tạp của vấn đề và cơ quan này cần thêm thời gian để xem xét.

 

Chính quyền Mỹ không cho biết cụ thể các vấn đề phức tạp là gì.

 

https://ichef.bbci.co.uk/ace/ws/800/cpsprodpb/ebc1/live/f5549c90-dcf4-11f1-9ef0-4b5930e2f80e.jpg.webp

Ông Jamieson Greer, Đại diện Thương mại Mỹ, trả lời phỏng vấn giới truyền thông

 

Cuộc điều tra được tiến hành theo Điều khoản 301 của Đạo luật Thương mại Mỹ, một cơ chế cho phép Washington điều tra các hành vi, chính sách hoặc hoạt động của nước ngoài mà Mỹ cho là không công bằng hoặc gây ảnh hưởng đến thương mại của mình.

 

Cuộc điều tra về sở hữu trí tuệ đã được chính quyền Mỹ khởi động hồi tháng Năm nhằm xem xét những cáo buộc rằng Việt Nam "liên tục không giải quyết được các quan ngại kéo dài về bảo vệ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ".

 

Ban đầu, cuộc điều tra dự kiến kết thúc vào cuối tháng này và có khả năng dẫn đến việc Mỹ áp thuế mới đối với Việt Nam, một nguồn cung hàng nhập khẩu lớn của Mỹ.

 

Mỹ đã xếp Việt Nam vào danh sách "quốc gia nước ngoài ưu tiên" liên quan đến các vi phạm sở hữu trí tuệ ngày 30/4/2026, khi USTR công bố Báo cáo Special 301 năm 2026.

 

Điều này khiến Việt Nam trở thành quốc gia đầu tiên trong vòng 13 năm bị đưa vào nhóm có mức độ giám sát nghiêm trọng nhất trong hệ thống theo dõi của Mỹ về vấn đề này.

 

Khi đó, chính phủ của ông Lê Minh Hưng đã nhanh chóng phản ứng khi yêu cầu các cơ quan công lực tập trung điều tra và chấn chỉnh tình trạng vi phạm sở hữu trí tuệ.

 

Một loạt các vụ án đã được khởi tố, trong đó nổi bật như vụ ca sĩ Quang Lập, hay Tổng giám đốc Công ty BH Media Nguyễn Hải Bình.

 

Lực lượng quản lý thị trường cũng triển khai nhiều cuộc kiểm tra các địa điểm được cho là các trung tâm hàng nhái, hàng giả.

 

Tuy nhiên, chính quyền Mỹ đánh giá các nỗ lực đó vẫn chưa đủ, vì thế đã khởi xướng cuộc điều tra hồi cuối tháng Năm.

 

Trước đó, hồi tháng Ba, Mỹ cũng đã khởi xướng hai cuộc điều tra khác, cũng theo Mục 301, về vẫn đề lao động cưỡng bước và dư thừa công suất.

 

Cụ thể, USTR bắt đầu điều tra Việt Nam về vấn đề lao động cưỡng bức từ ngày 12/3/2026, cùng với 60 nền kinh tế khác.

 

Ngày 23/7/2026, USTR tuyên bố áp thuế bổ sung 12,5% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam và các nền kinh tế khác thuộc diện điều tra, do không ban hành và thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức.

 

Bên cạnh đó, cuộc điều tra về tình trạng dư thừa công suất và sản xuất quá mức có tính cơ cấu của Mỹ đối với Việt Nam được khởi động ngày 11/3/2026, cùng với 15 nền kinh tế khác. Hạn chót dự kiến để có kết luận cuối cùng là 11/3/2027.

 

Trong thời gian đó, chính quyền hai quốc gia này đang đàm phán một thỏa thuận thương mại.

 

Trong những tuần gần đây, các quan chức Việt Nam bày tỏ tin tưởng hai bên sẽ đạt được thỏa thuận.

 

Một thỏa thuận như vậy có thể chấm dứt tình trạng bất định về thuế quan, nhưng cũng có khả năng khiến Việt Nam phải chịu thêm các mức thuế mới, theo Reuters.

 

Việt Nam từ lâu bị cáo buộc là điểm trung chuyển hàng hóa Trung Quốc.

 

Nước này từng phải chịu mức thuế 20% sau khi Tổng thống Donald Trump công bố chính sách thuế quan trong cái gọi là "Ngày Giải phóng" năm ngoái.

 

Tuy nhiên, mức thuế này sau đó bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ.

 

Hiện tại, hàng hóa từ Việt Nam vào thị trường Mỹ đang phải chịu mức thuế 12,5% kể từ tháng Bảy, kết quả của cuộc điều tra trong lĩnh vực lao động cưỡng bức.

 

Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Số liệu của cơ quan thống kê cho thấy trong 10 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đã xuất khẩu lượng hàng hóa trị giá 159,4 tỷ USD.

 

Con số này chiếm khoảng 1/3 tổng kim ngạch xuất khẩu khoảng 500 tỷ USD trong thời gian kể trên.

 

Đáng chú ý là Việt Nam xuất siêu sang Mỹ 10 tháng đạt 140,10 tỷ USD. Điều đó có nghĩa là thâm hụt thương mại của Mỹ với Việt Nam rất lớn.

 

Sự mất cân bằng thương mại này đã khiến nhiều chính trị gia Mỹ muốn đánh thuế cao hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam.

 

Các tập đoàn đa quốc gia, trong đó có Tesla và Samsung, đã phản đối việc áp thuế mới đối với Việt Nam, vốn là một trung tâm lắp ráp quan trọng các sản phẩm công nghiệp xuất khẩu ra thị trường quốc tế.

 

Các nhà sản xuất giày dép, hàng may mặc và hàng tiêu dùng cũng cảnh báo về những tác động của thuế bổ sung.

 

Trong khi đó, các nhà sản xuất Mỹ trong lĩnh vực thép, thủy sản, ván ép, tấm pin năng lượng mặt trời và sản phẩm gỗ cáo buộc Việt Nam có các hoạt động thương mại không công bằng và kêu gọi áp thuế mới, theo các hồ sơ gửi USTR.

 

 

 




VIỆT NAM TRÁNH DỰA VÀO TRUNG QUỐC ĐỂ TINH CHẾ ĐẤT HIẾM, NGUYÊN LIỆU CHIẾN LƯỢC (Thu Hằng / RFI)

 



Việt Nam tránh dựa vào Trung Quốc để tinh chế đất hiếm, nguyên liệu chiến lược

 Thu Hằng  -  RFI

Đăng ngày: 09/11/2026 - 12:07

https://www.rfi.fr/vi/t%E1%BA%A1p-ch%C3%AD/t%E1%BA%A1p-ch%C3%AD-vi%E1%BB%87t-nam/20261109-viet-nam-tranh-dua-vao-trung-quoc-de-tinh-che-dat-hiem-nguyen-lieu-chien-luoc

 

Hà Nội đang xem xét cho phép xuất khẩu 5 nhóm đất hiếm đã qua chế biến sâu nhằm gia tăng giá trị và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Với trữ lượng khoảng 3,5 triệu tấn đất hiếm, đứng thứ 6 thế giới, Việt Nam thu hút Hàn Quốc, Nhật Bản, Liên Hiệp Châu Âu về hợp tác đầu tư, chuyển giao công nghệ và khai thác trong bối cảnh Trung Quốc, quốc gia chiếm hơn 90% sản lượng đất hiếm tinh chế và nam châm toàn cầu, liên tục siết chặt xuất khẩu.

 

https://s.rfi.fr/media/display/03c9bffe-dbb4-11f1-b0a0-1beafce15fea/w:1024/p:16x9/AP3248480779535288.webp

Ảnh bìa: Neodymium-praseodymium (NdPr) được sử dụng để sản xuất các loại nam châm mạnh và hiệu quả - thành phần thiết yếu cho các công nghệ tiên tiến như xe điện và tua-bin gió. © AP / Business Wire

 

Đất hiếm (REE) gồm 17 nguyên tố hóa học (không thực sự hiếm trong tự nhiên nhưng khó khai thác, phân tách, tinh luyện) có vai trò quan trọng trong công nghiệp công nghệ cao, từ điện tử tiêu dùng, xe điện đến quốc phòng. Trong Đề xuất danh mục 17 khoáng sản chiến lược được phép xuất khẩu, được trang Xây dựng Chính sách đăng ngày 08/10/2026,Việt Nam quy định đất hiếm phải “chế biến sâu đến một trong các sản phẩm sau : oxide riêng rẽ của các nguyên tố đất hiếm ; kim loại đất hiếm ; hợp kim đất hiếm ; bột hợp kim đất hiếm ; nam châm vĩnh cửu đất hiếm”. Wolfram cũng phải “qua hóa luyện, tinh sạch, chuyển hóa tạo amoni paratungstat (APT) hoặc wolfram oxide” trước khi xuất khẩu…

 

Định hướng này phù hợp với mục tiêu “đến năm 2030, Việt Nam làm chủ một số công nghệ chế biến sâu đất hiếm, vật liệu bán dẫn”. Một số doanh nghiệp như Shin-Etsu của Nhật Bản, cùng với SGI và LS của Hàn Quốc đang tham gia phát triển năng lực chế biến sâu đất hiếm tại Việt Nam. Liên Hiệp Châu Âu cũng tìm cách thúc đẩy hợp tác về wolfram, đất hiếm và antimon thông qua hỗ trợ tài chính, công nghệ, khảo sát tài nguyên, bảo hiểm tín dụng xuất khẩu… Tập đoàn Mỹ Elmet ký thỏa thuận hợp tác chiến lược về đầu tư và thu mua wolfram với Masan High-Tech Materials.

 

Đọc thêm :

Liên Âu tìm nguồn cung ứng khoáng sản thiết yếu từ Việt Nam để bớt phụ thuộc Trung Quốc

 

Có thể thấy Trung Quốc chưa xuất hiện nổi bật trong những dự án hợp tác này. Để hiểu lý do tại sao, RFI Tiếng Việt phỏng vấn phó giáo sư địa-chính trị Laurent Gédéon, Đại học Công Giáo Lyon (Université catholique de Lyon), nhà nghiên cứu tại Viện Đông Á - IAO thuộc, Trường Sư phạm Lyon (Ecole normale supérieure de Lyon).

 


 

RFI : Liệu Việt Nam có thể thực sự tận dụng chiến lược “Trung Quốc+1” để nâng cấp vị trí trong chuỗi giá trị toàn cầu nếu vẫn phụ thuộc đáng kể vào Trung Quốc về đầu vào chiến lược ? 

 

PGS Laurent Gédéon : Trước tiên cần nhắc lại rằng chiến lược “Trung Quốc+1” là mô hình đa dạng hóa chuỗi cung ứng sản xuất, trong đó các doanh nghiệp bổ sung ít nhất một quốc gia khác vào cơ sở hiện có ở Trung Quốc. Mục tiêu của chiến lược này là tránh phụ thuộc vào một quốc gia duy nhất, trong trường hợp này là Trung Quốc, để tìm nguồn cung ứng hoặc sản xuất và tăng khả năng phục hồi của doanh nghiệp trước những biến động hoặc những thay đổi địa-chính trị.

 

Không thể phủ nhận rằng Việt Nam được hưởng lợi từ chiến lược này bởi vì Việt Nam là một trong những điểm đến hàng đầu của “Trung Quốc+1” vì nhiều lý do, như vị trí địa lý gần Trung Quốc, chi phí lao động cạnh tranh và Hà Nội có nhiều hiệp định thương mại tự do đã ký với các quốc gia hoặc nhóm quốc gia khác nhau.

 

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng sự phụ thuộc đáng kể vào Trung Quốc về nguồn cung nguyên vật liệu chiến lược và linh kiện trung gian đang trở thành rào cản đối với Việt Nam trong việc nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Trên thực tế, rất nhiều nhà máy tại Việt Nam vẫn phải nhập khẩu linh kiện điện tử, vải và nguyên liệu thô từ Trung Quốc để phục vụ cho công đoạn lắp ráp cuối cùng. Tình trạng phụ thuộc này tiềm ẩn hai yếu tố rủi ro.

 

Đọc thêm :

Đất hiếm Việt Nam: Mỹ đánh giá trữ lượng thấp hơn nhiều so với dự báo trước đó

 

Thứ nhất, trong bối cảnh cạnh tranh kinh tế gay gắt giữa Trung Quốc với Liên Hiệp Châu Âu và đặc biệt là với Hoa Kỳ, việc Việt Nam nhập khẩu sản phẩm Trung Quốc, chỉ thực hiện một số thay đổi nhỏ, không có giá trị gia tăng thực sự, rồi xuất sang phương Tây, đặc biệt là Mỹ, có thể bị xem là hành vi né tránh thuế quan đối với sản phẩm Trung Quốc. Điều này có nguy cơ khiến Việt Nam phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt hải quan.

 

Rủi ro thứ hai liên quan đến khả năng dễ bị tổn thương trước các cú sốc. Nếu Trung Quốc đóng cửa biên giới hoặc hạn chế xuất khẩu linh kiện do một cuộc khủng hoảng y tế, như trường hợp Covid, hoặc bất ổn địa-chính trị, các nhà máy Việt Nam có thể nhanh chóng rơi vào tình trạng thiếu nguyên liệu để sản xuất.

 

Để tránh những hạn chế này, Việt Nam cần phát triển mô hình kinh tế theo hướng phát triển công nghệ cao. Việt Nam cần từng bước xây dựng một nền tảng công nghiệp cho phép chuyển đổi từ lắp ráp (ví dụ điện thoại thông minh) sang sản xuất chất bán dẫn, thậm chí là các công nghệ xanh, vốn là những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao. Bên cạnh đó, Việt Nam cần đa dạng hóa nguồn cung ứng thông qua việc thiết lập quan hệ đối tác chiến lược với các nước khác ngoài Trung Quốc (ví dụ Ấn Độ, Hàn Quốc, Nhật Bản) để bảo đảm nguồn nguyên liệu thay thế.

 

Tóm lại, chiến lược “Trung Quốc+1” mang lại nhiều cơ hội phát triển kinh tế, kỹ năng cho Việt Nam nhưng sự phụ thuộc vào Trung Quốc vẫn hạn chế  tiềm năng tăng trưởng của Việt Nam. Để tiến xa hơn và tăng cường tự chủ công nghiệp, Hà Nội cần chuyển đổi từ một trung tâm lắp ráp đơn thuần thành một trung tâm sản xuất tích hợp.

 

*

RFI : Việt Nam có trữ lượng khoáng sản chiến lược và đất hiếm tương đối quan trọng nhưng tại sao vẫn chưa khai thác được thế mạnh này ? 

 

Laurent Gédéon : Đúng, đây là một vấn đề đáng quan tâm bởi vì Việt Nam sở hữu một trong những nguồn tài nguyên địa chất lớn nhất hành tinh, với trữ lượng ước tính 3,5 triệu tấn oxide đất hiếm (đứng thứ 6 thế giới). Tuy nhiên, sản lượng khai thác vẫn nhỏ, chiếm chưa đến 1% toàn cầu. Khoảng cách này được giải thích thông qua ít nhất năm yếu tố, trong đó có yếu tố công nghệ, quy định và cơ cấu.

 

Lý do đầu tiên liên quan đến sự độc quyền công nghệ tinh luyện của Trung Quốc. Mặc dù việc khai thác quặng thô không gặp khó khăn nhưng quá trình tinh luyện và tách kim loại đòi hỏi kỹ thuật hóa học phức tạp. Trung Quốc nắm giữ gần như độc quyền công nghệ và bí quyết cần thiết để tinh chế các loại quặng này đến hơn 90%. Trong khi đó, Việt Nam còn thiếu các kỹ năng công nghiệp tiên tiến và cơ sở hạ tầng cần thiết cho quá trình tinh luyện. Vì vậy, Việt Nam vẫn gặp khó khăn trong việc chuyển đổi quặng thành nguyên liệu có giá trị cao phục vụ sản xuất pin xe điện hoặc chip điện tử.

 

Lý do thứ hai xuất phát từ chính sách cấm xuất khẩu đất hiếm thô chưa qua chế biến của Việt Nam. Nhằm tránh thất thoát và bán tháo tài nguyên với giá thấp, Hà Nội yêu cầu quá trình chế biến và tạo giá trị gia tăng phải được thực hiện trong nước theo chiến lược quốc gia được hoạch định sẵn. Tuy nhiên, chính sách này đã khiến một số nhà đầu tư nước ngoài e ngại.

 

Đọc thêm :

Chống tham nhũng và độc quyền công nghệ Trung Quốc: Hai hạn chế đối với khai thác đất hiếm Việt Nam

 

Lý do thứ ba liên quan đến các vụ bê bối tham nhũng trong ngành khai khoáng Việt Nam. Trong những năm gần đây, một số lãnh đạo doanh nghiệp khai khoáng lớn đã bị bắt vì liên quan đến khai thác trái phép, buôn lậu và gian lận khoảng sản. Những vụ việc này khiến chính phủ tạm ngừng cấp phép khai thác và quy trình đấu thầu các mỏ mới, do đó làm tê liệt các dự án liên doanh với các công ty phương Tây hoặc Nhật Bản.

 

Lý do thứ tư liên quan đến tác động tiêu cực về môi trường và xã hội. Quá trình khai thác, tinh luyện đất hiếm đòi hỏi sử dụng lượng lớn axit và tạo ra chất thải gây ô nhiễm nghiêm trọng. Chính quyền Việt Nam đã tính đến hạn chế này, bởi vì các mỏ đất hiếm chủ yếu nằm ở khu vực vùng núi và nông thôn Tây Bắc.

 

Lý do thứ năm xuất phát từ sự thiếu ổn định và nhất quán trong khung pháp lý về khoáng sản và địa chất. Những thay đổi thường xuyên cùng sự thiếu rõ ràng về thuế, quyền sở hữu tài sản và chuyển giao công nghệ đã làm nản lòng các nhà đầu tư nước ngoài tiềm năng.

 

*

RFI : Như đã đề cập ở trên, Trung Quốc đi đầu trong lĩnh vực khai thác và chế biển đất hiếm. Tại sao Việt Nam lại ưu tiên kêu gọi sự hợp tác từ các nước phương Tây thay vì Trung Quốc ? Trên thực tế, gần đây, một tập đoàn Mỹ đã mua cổ phần của Masan High-Tech Materials. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ từ Úc trong việc khai thác và phát triển các loại khoáng sản chiến lược, đặc biệt là đất hiếm.

 

Laurent Gédéon : Không thể phủ nhận rằng việc Việt Nam lựa chọn hợp tác với các đối tác phương Tây là một quyết định chiến lược có chủ đích. Điều này được thể hiện qua việc tập đoàn Mỹ Elmet Group mua 4,99% cổ phần của Masan High-Tech Materials (MSR) với giá khoảng 125 triệu đô la. Theo tôi, có thể nêu một số lý do khiến Hà Nội từ chối giao phó tài nguyên cho Trung Quốc.

 

Nguyên nhân chủ yếu là Việt Nam muốn giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, quốc gia có quan hệ cạnh tranh địa-chính trị lâu đời với Việt Nam, đặc biệt tại Biển Đông. Giao phó việc khai thác và chế biến khoáng sản chiến lược cho Bắc Kinh sẽ đồng nghĩa với việc Hà Nội từ bỏ chủ quyền kinh tế, đồng thời làm gia tăng sự mất cân bằng quyền lực giữa hai nước.

 

Thách thức thứ hai là tiếp cận chuyên môn công nghệ. Nhìn chung, Trung Quốc không muốn chuyển giao công nghệ tinh luyện tiên tiến nhằm duy trì thế độc quyền trong lĩnh vực này. Khi hướng đến hợp tác với các đối tác phương Tây, Hà Nội hy vọng sẽ dễ dàng nhận lại được lợi ích dưới hình thức chia sẻ kỹ năng. Điển hình, hợp tác giữa hai tập đoàn Masan High-Tech Materials và Elmet vừa bảo đảm khả năng tiếp cận thị trường Bắc Mỹ cho wolfram của Việt Nam, vừa góp phần phát triển năng lực chế biến công nghiệp trong nước.

 

Đọc thêm l

Khai thác đất hiếm : Mặt trái của công nghệ chuyển đổi năng lượng

 

Lý do thứ ba xuất phát từ những biện động địa-chính trị toàn cầu, nổi bật là sự trỗi dậy của các cuộc xung đột cường độ cao giữa các quốc gia. Trong bối cảnh đó, các bên tìm cách bảo vệ ngành công nghiệp quốc phòng ở mức tối đa. Trung Quốc bị nhiều nước phương Tây coi là đối thủ cạnh tranh, thậm chí là kẻ thù tiềm tàng, cho nên họ chủ động tìm các chuỗi cung ứng thay thế, trong đó có Việt Nam. Xu hướng này mở ra cơ hội cho Hà Nội.

 

*

RFI Tiếng Việt xin chân thành cảm ơn phó giáo sư Laurent Gédéon, Đại học Công Giáo Lyon, nhà nghiên cứu tại Viện Đông Á, Trường Sư phạm Lyon.

 

https://s.rfi.fr/media/display/1ce8bc26-dbb2-11f1-838c-bf1914cabd52/w:1024/AP3750157117117972.webp

Khối lượng đất hiếm cần thiết cho mỗi loại vũ khí. Ảnh minh họa về sự phụ thuộc của Hoa Kỳ vào đất hiếm trong lĩnh vực quốc phòng, ngày 14/05/2026. © AP

 

---------------------------

Các nội dung liên quan

Úc giúp Việt Nam phát triển công nghệ chiến lược

Audio contentPodcast

Việt Nam

Tạp chí Việt Nam9 phút

Việt Nam : Nhen nhóm tham vọng vào tốp đầu các nước sản xuất đất hiếm

VIỆT NAM - ĐẤT HIẾM

Việt Nam

Khai thác đất hiếm và những nguy cơ về môi trường

Audio contentPodcast

Việt Nam

Tạp chí Việt Nam11 phút