Hôm
nay, toàn dân long trọng hướng về Giỗ Tổ Hùng Vương.
Khói
hương bay lên, người người cúi đầu.
Ai
cũng thành kính. Ai cũng đúng mực. Ai cũng nghĩ mình đang làm một việc rất có ý
nghĩa.
Và
đúng thật, rất có ý nghĩa. Câu hỏi rất chí lý ở thời đại này: Chúng đang giữ nước,
hay giữ cái gì chúng ta không biết ?
Chỉ
có điều, nếu phải viết lại bài văn khấn của thời đại này cho trung thực, có lẽ
nó sẽ như thế này:
Chúng
con kính cáo tổ tiên, rằng chúng con vẫn nhớ.
Nhớ
rất rõ. Nhớ đến mức mỗi năm đều tổ chức long trọng, bài bản, đầy đủ nghi thức.
Chúng con nhớ lịch sử, nhưng xin phép không áp dụng vào đời sống.
Chúng
con nhớ tinh thần, nhưng xin giữ lại ở mức biểu hiện của khẩu hiệu.
Chúng
con nhớ kỷ cương, nhưng trong công việc, xin cho linh hoạt đẻ còn có cửa để
lách.
Chúng
con nhớ chính trực, nhưng trong giao tiếp, xin được khéo léo và biết điều với cấp
trên.
Chúng
con nhớ nghĩa khí, nhưng trong lựa chọn, xin ưu tiên lợi ích và dành chỗ cho
quan ngại.
Nói
xong, mọi người cúi đầu rất sâu. Vì lời khấn ấy lại đúng quá. Ở ta, cái khoảng
cách giữa lời nói và cách sống đã được hợp thức hóa đến mức nó trở thành bình
thường. Người ta không còn thấy đó là mâu thuẫn nữa. Người ta gọi đó là thực tế.
Chính
trị vận hành trên một nguyên tắc "ổn định".
Ổn
định để phát triển. Ổn định để không xáo trộn. Ổn định để mọi thứ được tiếp tục
như cũ.
Một
xã hội đã lớn sẽ thấy xấu hổ khi sống khác với điều mình tôn vinh. Còn một xã hội
quen rồi thì không. Cái hay của ổn định là nó không tạo ra rủi ro ngay lập tức.
Cái dở là nó tích lũy vấn đề một cách rất kiên nhẫn, khí nhìn thấy nhưng lại rất
nguy hiểm vì nó luôn thường trực ở ngay trong tổ chức.
Kinh
tế cũng rất đẹp, đẹp vì nó biết điều.Ta làm tốt phần việc của mình trong chuỗi
của người khác. Ta chăm chỉ, kỷ luật, chịu khó, và ta gọi đó là thành công.
Một
người làm thuê xuất sắc vẫn là một người làm thuê. Một nền kinh tế phụ thuộc hiệu
quả của bên ngoài vẫn là một nền kinh tế phụ thuộc.
Nhưng
thôi, miễn là có việc, có tăng trưởng, có con số đẹp để báo cáo, thì không cần
hỏi thêm.
Hỏi
thêm là thiếu tích cực, thiếu kiên nhẫn, thiếu tầm nhìn và thiếu luôn cả hy vọng
vào lãnh đạo.
Xã
hội thì đạt đến một trình độ thích nghi đáng nể.
Người
ta không còn cố thay đổi cơ chế, quy trình thì luôn đúng, các lãnh đạo và người
dân thì lại đang chấp nhận học cách sống chung với nó.
Luật
có thể khó, nhưng luôn có cách để vượt qua. Quy trình có thể chặt, nhưng luôn
có đường đi tắt. Dần dần, cái đáng nể không còn là người làm đúng, nể nhất là
người biết xoay sở, cái này lãnh đạo thường hay nói là "trong cái khó, ló
cái khôn"!
Xã
hội hình thành cái gọi là biết cách sống , người ta bắt đầu dạy nhau cách tồn tại.
"Đừng có bật"; “Phải biết điều"; “Ở đâu cũng thế thôi"… những
thằng nào muốn sống khác đi, thì gọi là ngu, điếc không sợ súng, tuổi gì mà dám
bật...
Chúng
ta tôn vinh tổ tiên như những người dựng nên một trật tự, dựng nên khuôn khổ,
nhưng giờ lại đang sống bằng cách né tránh trật tự, khuôn khổ đạo đức, tình người
và lý trí.
Chúng
ta ca ngợi kỷ luật, nhưng sống bằng linh hoạt, khôn lỏi.
Chúng
ta nói về danh dự, nhưng quyết định bằng lợi ích nhỏ mọn, ích kỷ.
Và
không ai ép cả. Tất cả đều tự nguyện và mãn nguyện với sự lựa chọn đó.
Nếu
tổ tiên của người Việt có thể nghe được bài văn khấn của các vị, có lẽ các ngài
sẽ không giận hậu thế đâu. Nhưng họ chỉ sẽ hỏi một câu rất đơn giản: "Các
con nhớ chúng ta, hay chỉ nhớ cảm giác được nhớ ?"
Giữ
nước thời nay không phải là giữ ký ức. Giữ nước là dám sửa cái đang sai, dù nó
khó chịu, dù nó có kéo chậm sự phát triển lại chút ít nhưng bền vững trong
tương lai.
Còn
nếu chỉ biết thắp hương mà không dám thay đổi, thì cái chúng ta đang giữ không
phải là đất nước, cái ta đang giữ là một câu chuyện về đất nước mà thôi.
.
HÌNH :
.
https://www.facebook.com/photo?fbid=122250823940262108&set=pcb.122250824012262108
.
https://www.facebook.com/photo?fbid=122250823982262108&set=pcb.122250824012262108
.
.
