Dân Chủ - Nhân Quyền Cho Việt Nam

Thursday, March 19, 2026

TỪ CHIẾN TRANH IRAN ĐẾN CUỘC CHIẾN NĂNG LƯỢNG TOÀN CẦU (Thanh Hà / RFI)

Từ chiến tranh Iran đến cuộc chiến năng lượng toàn cầu

Đăng ngày: 19/03/2026 - 14:29

https://www.rfi.fr/vi/ph%C3%A2n-t%C3%ADch/20260319-t%E1%BB%AB-chi%E1%BA%BFn-tranh-iran-%C4%91%E1%BA%BFn-cu%E1%BB%99c-chi%E1%BA%BFn-n%C4%83ng-l%C6%B0%E1%BB%A3ng-to%C3%A0n-c%E1%BA%A7u

Trong ba tuần lễ, chiến tranh Trung Đông đã hoàn toàn thay đổi kể từ khi các nhà máy năng lượng tại đảo Kharg, bảo đảm 90 % xuất khẩu dầu của Iran, bị tấn công. Trong vỏn vẹn 24 giờ, xung đột này đã trở thành một cuộc chiến năng lượng khi mà các nhà máy dầu khí của Iran và tất cả các vương quốc trong vùng Vịnh Ba Tư trở thành mục tiêu tấn công.

Lo ngại về một cuộc khủng hoảng dầu khí không chỉ giới hạn ở việc Iran phong tỏa eo biểu Hormuz. Hôm 18/03/2026, Israel đã nhắm tới mỏ khí đốt South Pars của Iran và cũng là mỏ lớn nhất trên thế giới. Để trả đũa, Teheran huy động tên lửa bắn vào các cơ sở dầu khí và nhà máy lọc dầu quan trọng nhất trong khu vực, bất luận là của Bahrain, Qatar, Irak, Kuwait hay của Ả Rập Xê Út… Tại Washington, tổng thống Hoa Kỳ phải lên tiếng và nhất là giữ khoảng cách với hành động liều lĩnh của Israel đang châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu, một cuộc chiến khí đốt vô tiền khoáng hậu.

Sáng nay, các hoạt động tại cảng Dubai hoàn toàn bị dừng lại. Nhà máy dầu khí tại Fujairan, cửa ngõ chính đưa năng lượng của Các Tiểu Vương Quốc Ả Râp Thống Nhất ra với thế giới, vắng lặng như tờ sau loạt tấn công bằng drone của Iran. Giới trong ngành thẩm định từ cuối tuần qua, mỗi ngày các quốc gia xuất khẩu dầu hỏa thất thu khoảng từ 700 triệu đến 1,2 tỷ đô la vì chiến sự tại Trung Đông, vì eo biển Hormuz bị phong tỏa. Nhưng tình hình càng trở nên nguy hiểm hơn.

Đảo Kharg cuối tuần trước, rồi mỏ khí đốt South Pars chiều qua là những « lằn ranh đỏ » Iran không cho phép vượt qua. Từ đầu chiến sự hôm 28/03/2026, Teheran đã liên tục phóng tên lửa và drone phá hoại các nhà máy dầu khí của những nước trong khu vực, đồng minh với Hoa Kỳ. Kể cả khi « một vài mục tiêu quân sự » của Iran trên đảo Kharg, trong vùng Vịnh Ba Tư và cách eo biển Hormuz khoảng 500 km về phía Bắc bị tấn công, cuối tuần trước, Teheran cũng chỉ phán ứng một cách « chừng mực ».

Nhưng một khi mỏ khí đốt « chiến lược » South Pars ở vùng biển quốc tế do Iran và Qatar cùng khai thác bị tấn công thì dù đang trong tình trạng « rắn không đầu », lực lượng Vệ Binh Cách Mạng Hồi Giáo không còn có giới hạn. Từ đêm qua, trong vài giờ đồng hồ, Teheran nhắm vào nhà máy Ras Laffan của Qatar, nguồn cung cấp khí hóa lỏng thứ 2 cho thế giới. Doha phải « tạm ngừng xuất khẩu khí đốt ». Hai nhà máy lọc dầu của Koweit bị hỏa hoạn do trúng drone và tên lửa Iran. Abou Dhabi phải đóng cửa một nhà máy. Còn tại Ryad, bộ Ngoại Giao Ả Rập Xê Út lần đầu tiên cứng rắn lên tiếng dọa « can thiệp quân sự trong trường hợp cần thiết » sau khi một tàu dầu của nước này ở Hồng Hải bị nhắm tới.

Sau ba tuần lễ giao thương ở eo biển Hormuz bị ngưng trệ, Teheran đe dọa « không một giọt dầu nào từ vùng Vịnh ra khỏi khu vực này » cho đến khi nào chấm dứt xung đột. Giá xăng dầu ở các trạm xăng từ Hàn Quốc đến Pháp đều tăng vọt. Tình trạng này có nguy cơ kéo dài, ngay cả khi kết thúc chiến tranh, do các cơ sở năng lượng bị hư hại và phải mất nhiều thời gian để phục hồi. Trả lời hãng tin Mỹ Bloomberg, Tom Marzec Manser, đặc trách về khí hóa lỏng tại cơ quan tư vấn Mỹ Woood Mackenzie, báo trước : Ngay cả khi eo biển Hormuz được « giải tỏa », thì cũng « còn lâu » cộng đồng quốc tế mới mong lại được cung cấp dầu, khí như trước khi Iran bị tấn công.

Điều đáng chú ý là trong hai tuần lễ đầu chiến sự tại Trung Đông, Hoa Kỳ dường như đã cố tránh nhắm vào các cơ sở năng lượng của Iran. Ngay cả khi oanh kích vào đảo Kharg, nơi Iran xuất khẩu đến 90 % dầu hỏa, chủ yếu là để bán cho Trung Quốc, Washington cũng chỉ nhắm vào các « cơ sở quân sự » của Cộng Hòa Hồi Giáo Iran. Tổng thống Trump đã xác nhận « tất cả các mục tiêu quân sự trên đảo này đã bị phá hủy ». Chính Teheran cũng công nhận các nhà máy năng lượng vẫn an toàn.

South Pars là một « bước ngoặt ». Sau đợt oanh kích đầu tiên, Israel nhắm vào các cơ sở hạ tầng phục vục cho mỏ khí đốt này của Iran, Qatar, bên đồng khai thác, nói đến một « nước cờ nguy hiểm và vô trách nhiệm ». Nguy cơ một cuộc khủng hoảng năng lượng kép, vừa thiếu dầu, vừa thiếu khí đốt dâng cao đến nỗi tổng thống Trump đã phải cam đoan trên mạng xã hội Truth Social hôm 18/03 rằng Israel sẽ « không oanh kích » vào các nhà máy năng lượng của Iran, nhưng đồng thời cũng dọa Teheran là nếu động vào những lợi ích của Qatar ở South Pars thì Washington sẽ « phá hủy hoàn toàn » các cơ sở của Iran tại mỏ này.

Tuyên bố của tổng thống Mỹ và nhất là thông điệp của ông nhắm tới đồng minh Israel được hiểu như là ông cũng có một lằn ranh đỏ mà thủ tướng Benjamin Netanyahu không được vượt qua.

--------------------------------

Các nội dung liên quan

Trung Đông : Mỹ dọa tấn công mỏ khí đốt lớn nhất thế giới Iran đồng khai thác với Qatar

QATAR - IRAN - KHÍ ĐỐT

Iran : 4 kho dầu ở Teheran bị Mỹ - Israel oanh tạc, hệ thống phân phối chất đốt phải tạm ngưng

CHIẾN TRANH IRAN

Giá dầu thế giới tăng cao trở lại cho dù quốc tế thông báo mở kho dự trữ chiến lược

DẦU LỬA TĂNG GIÁ

PHẢI CHĂNG ĐẠI BÀNG MỸ ĐÃ ĐÁNH GIÁ THẤP BÁO ĐEN IRAN? (Minh Phương / RFI)

Phải chăng đại bàng Mỹ đã đánh giá thấp báo đen Iran?

Minh Phương - RFI

Đăng ngày: 18/03/2026 - 12:13

https://www.rfi.fr/vi/qu%E1%BB%91c-t%E1%BA%BF/20260318-ph%E1%BA%A3i-ch%C4%83ng-%C4%91%E1%BA%A1i-b%C3%A0ng-m%E1%BB%B9-%C4%91%C3%A3-%C4%91%C3%A1nh-gi%C3%A1-th%E1%BA%A5p-b%C3%A1o-%C4%91en-iran

Gần ba tuần sau khi chiến tranh bùng nổ ở Trung Đông, chế độ Iran vẫn tiếp tục chống cự. Một lãnh tụ tối cao mới đã được bổ nhiệm để thay thế Ali Khamenei và Teheran đã phong tỏa eo biển Hormuz, khiến giá khí đốt và dầu mỏ tăng vọt. Phải chăng tổng thống Mỹ và các cố vấn của ông đã đánh giá thấp sức chống cự và các đòn đáp trả của Iran?

“Tôi xin nói với các bạn rằng chúng ta đã chiến thắng. Không bao giờ nên tuyên bố chiến thắng quá sớm (nhưng) chúng ta đã thắng.” Đó là phát biểu của tổng thống Donald Trump, vào ngày 11/03 về cuộc chiến ở Trung Đông trong một cuộc vận động tranh cử cho các đảng viên Cộng Hòa tại bang Kentucky, miền đông Hoa Kỳ. Dù thể hiện rằng bản thân không nghi ngờ gì về thành công của các cuộc không kích Mỹ–Israel nhằm vào Iran, nhưng nguyên thủ Mỹ vẫn có sự điều chỉnh trong phát biểu: “Chúng ta phải hoàn thành công việc. (...) Chúng ta không muốn cứ hai năm lại phải quay lại chuyện này.” Theo nhận định của tờ The New York Times, đằng sau bài phát biểu mang tính chiến thắng đó, tổng thống Mỹ đang gặp khó khăn trong việc che giấu một thực tế, đó là ông và các cố vấn đã đánh giá thấp quy mô phản ứng của Iran trước các cuộc tấn công Mỹ–Israel.

Đánh giá sai về cơ cấu quyền lực của Iran

Sai lầm đầu tiên của Nhà Trắng là đánh giá sai tình trạng của phe bảo thủ đang cầm quyền tại Iran. Nhà địa chính trị học Dominique Moïsi giải thích trên kênh France24 : “Ông Donald Trump đã đánh giá thấp khả năng chống chịu của Teheran. Ông ấy cho rằng cơ cấu quyền lực ở Iran mang tính kim tự tháp chặt chẽ và chỉ cần chặt đứt ‘đầu’ của nó (tức là đại giáo chủ Ali Khamenei), thì chế độ sẽ tự sụp đổ (…) Tuy nhiên, trên thực tế, cấu trúc quyền lực vận hành vừa theo chiều dọc vừa theo chiều ngang, nó vận hành theo mạng lưới. Đây là một chính quyền được tạo ra để tồn tại, vì họ nhận thức được là sẽ bị Mỹ và Israel đe dọa, và đã tổ chức cơ cấu theo hướng đó.”

Teheran dường như đã chuẩn bị cho sự tiếp nối quyền lực ngay cả trước khi chiến tranh Trung Đông nổ ra: chỉ vài ngày sau vụ ám sát có chủ đích nhằm vào Ali Khamenei, một trong những người con trai của ông, Motjaba Khamenei, đã được bổ nhiệm thay thế ông ở vị trí lãnh tụ tối cao. Việc lựa chọn một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất của Cộng hòa Hồi giáo này cũng được xem như một “cú đáp trả” mang tính thách thức đối với Donald Trump, người mà cách đây hơn một tuần vẫn cho rằng mình cần can dự vào việc lựa chọn nhà lãnh đạo tiếp theo của Iran.

Xem nhẹ tầm quan trọng của eo biển Hormuz

Bên cạnh đó, tổng thống Mỹ và các cộng sự của ông có lẽ cũng đã đánh giá sai về phản ứng quân sự trước các cuộc tấn công được tiến hành cùng với Israel kể từ ngày 28/02. Ông Maud Quessard, chuyên gia về chính sách đối ngoại của Mỹ, giải thích : “Chính năng lực chống chịu và khả năng lập kế hoạch của Iran đã bị đánh giá thấp (…) Trong khi chính quyền Trump không tính đến toàn bộ các thông tin tình báo, tài liệu và các kịch bản dự báo đã được xây dựng trong nhiều năm về Iran, thì ngược lại, phía Iran đã hoàn toàn sẵn sàng cho chiến dịch này, họ đã chuẩn bị toàn bộ phương án đáp trả.”

Donald Trump và các cố vấn của ông đã đặc biệt xem nhẹ tác động từ các phản ứng của Teheran đối với khí đốt và dầu mỏ trên quy mô khu vực cũng như toàn cầu. Eo biển Hormuz, nơi trung chuyển gần 20% khí tự nhiên hóa lỏng và dầu mỏ của thế giới, đã bị Iran phong tỏa trong nhiều ngày. Đây là một tuyến đường vừa mang tính sống còn đối với các quốc gia quân chủ dầu mỏ chuyên xuất khẩu, vừa quan trọng với các nước châu Á nhập khẩu năng lượng.

Tờ báo Mỹ The New York Times cho biết rằng mười ngày trước khi chiến tranh nổ ra, bộ trưởng Năng Lượng Mỹ Chris Wright đã tuyên bố ông “không lo ngại việc cuộc chiến sắp xảy ra có thể làm gián đoạn nguồn cung dầu mỏ ở Trung Đông và gây hỗn loạn trên thị trường năng lượng”. Tuy nhiên, giá dầu Brent đã thực sự tăng vọt kể từ ngày 28/02, từ 72 đô la lên hơn 103,8 đô la vào hôm nay, 18/03. Xu hướng này khó có thể đảo ngược, khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran hôm 12/03 đã tuyên bố sẽ tiếp tục đóng cửa eo biển Hormuz theo yêu cầu của lãnh tụ tối cao mới. Tình hình này đã khiến hàng trăm tàu thuyền bị mắc kẹt ở lối ra vào của Vịnh Ba Tư, khi Teheran coi các tàu chở dầu thuộc Mỹ, Israel và các đồng minh của họ là “mục tiêu hợp pháp”. Trong hai tuần qua, một số ít tàu cố gắng đi qua eo biển Hormuz thậm chí đã bị trúng drone.

Đây là một khía cạnh khác mà đội ngũ của ông Trump có thể cũng đã đánh giá sai. Chuyên gia Dominique Moïsi phân tích: “Đã có sự đánh giá thấp năng lực gây tổn hại của Iran trên phương diện quân sự thuần túy. Người Mỹ đã không rút ra bài học từ cuộc chiến ở Ukraina, cũng như yếu tố ‘cân bằng sức mạnh’ mà drone mang lại trên chiến trường, cho phép một quốc gia yếu hơn có thể đối đầu với một cường quốc mạnh hơn.”

Không tin Iran sẽ nhắm vào các đồng minh Vùng Vịnh

Kể từ khi các cuộc không kích Mỹ–Israel bắt đầu, Teheran đồng thời gia tăng các cuộc tấn công bằng drone và tên lửa nhằm vào nhiều quốc gia láng giềng. Trong số các mục tiêu, Iran đặc biệt nhắm vào các bồn chứa nhiên liệu và các mỏ dầu ở Ả Rập Xê Út, Oman và cả Bahrain. Chuyên gia Maud Quessard nhận định : “Cuộc xung đột này có thể gây tổn hại đến mối quan hệ tin cậy giữa Donald Trump và các đồng minh vùng Vịnh (…) Mỹ đã hứa bảo vệ quân sự cho họ, nhưng giờ đây chính những quốc gia đồng minh này – nơi đặt các căn cứ quân sự lớn nhất của Mỹ – lại đang bị tấn công. Donald Trump cũng đã đánh giá thấp khía cạnh này trong phản ứng của Iran.” Nhà địa chính trị Dominique Moïsi cũng đồng tình: “Tổng thống Mỹ không nghĩ rằng Iran sẽ mạo hiểm tấn công các quốc gia Ả Rập Hồi giáo.”

Dù Donald Trump không trực tiếp thừa nhận, Lầu Năm Góc đã phần nào thú nhận là không lường trước được tất cả khi tấn công Iran. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth thừa nhận hôm 11/03 trong một cuộc phỏng vấn rằng “Chế độ Iran đã phạm một sai lầm nghiêm trọng khi ngay lập tức tấn công các nước láng giềng (...). Tôi không thể khẳng định rằng chúng tôi đã dự đoán chính xác phản ứng này, nhưng chúng tôi biết đó là một khả năng.”

Tuy nhiên, phạm vi phản ứng của Iran có thể còn tiếp tục mở rộng trong những tuần tới. Sự hiện diện (chưa được xác nhận) của thủy lôi ở eo biển Hormuz có thể khiến việc đi lại của tàu thuyền càng trở nên khó khăn hơn trong trung hạn. Iran cũng có thể tấn công vào lĩnh vực ngân hàng và tài chính bằng cách nhắm vào các tòa nhà dịch vụ thiết yếu tại các thủ đô lớn ở vùng Vịnh. Hãng tin Iran Tasnim trong tuần trước đã nêu tên Amazon, Google, Microsoft, IBM, Oracle và Nvidia như những “mục tiêu tương lai” của Teheran.

Vậy tại sao tổng thống Mỹ vẫn quyết định phát động cuộc chiến này? Ông Maud Quessard giải thích : “Donald Trump thích những canh bạc mạo hiểm. Nếu chiến dịch quân sự của ông thành công, đó trước hết sẽ là một chiến thắng đối với bản thân ông và cử tri của ông (…)Tiếp theo, đây sẽ là một thành công mang tính dài hạn: trong khi các chính quyền trước đó không thể khép lại hồ sơ Iran và lật đổ chế độ giáo sĩ, Donald Trump muốn làm được điều mà những người tiền nhiệm của ông chưa làm được.”

Trong khi đó, theo chuyên gia Dominique Moïsi, thái độ của tổng thống Mỹ “có thể gói gọn trong một từ” là hubris – tức là sự ngạo mạn đến mức cực đoan, dẫn đến hành động quá đà. Và nhà địa chính trị kết luận: “Mục tiêu của Iran là khiến Mỹ mệt mỏi với cuộc chiến này, tự tuyên bố đã đạt được mục tiêu và để chế độ Iran tiếp tục tồn tại. Một bên là bom đạn Mỹ và Israel, và bên kia là chế độ vẫn tồn tại, đó dường như lả hình phạt kép đối với người dân Iran.”

(Nguồn : France24)

PHẢI CHĂNG ĐẠI BÀNG MỸ ĐÃ ĐÁNH GIÁ THẤP BÁO ĐEN IRAN? (Minh Phương / RFI)

Phải chăng đại bàng Mỹ đã đánh giá thấp báo đen Iran?

Minh Phương - RFI

Đăng ngày: 18/03/2026 - 12:13

https://www.rfi.fr/vi/qu%E1%BB%91c-t%E1%BA%BF/20260318-ph%E1%BA%A3i-ch%C4%83ng-%C4%91%E1%BA%A1i-b%C3%A0ng-m%E1%BB%B9-%C4%91%C3%A3-%C4%91%C3%A1nh-gi%C3%A1-th%E1%BA%A5p-b%C3%A1o-%C4%91en-iran

Đánh giá sai về cơ cấu quyền lực của Iran

Xem nhẹ tầm quan trọng của eo biển Hormuz

Không tin Iran sẽ nhắm vào các đồng minh Vùng Vịnh

(Nguồn : France24)

THẾ GIỚI HÔM NAY : 19/03/2026 (The Economist)

THẾ GIỚI HÔM NAY : 19/03/2026

The Economist

Nguyễn Thị Kim Phụng, biên dịch

19/03/2026

https://nghiencuuquocte.org/2026/03/19/the-gioi-hom-nay-19-03-2026/

Donald Trump nói rằng ông “không biết gì” về các cuộc không kích của Israel nhắm vào khu vực thuộc Iran của mỏ khí đốt South Pars. Để đáp trả cuộc tấn công này, Iran đã tấn công Ras Laffan, trung tâm năng lượng chính của Qatar. Tổng thống Mỹ nói rằng mình sẽ “thổi bay hoàn toàn” South Pars nếu Iran tấn công Qatar một lần nữa. Dầu thô Brent, tiêu chuẩn dầu toàn cầu, đã vọt lên trên 110 đô la/thùng sau cuộc tấn công của Iran, sự việc mà QatarEnergy cho biết đã gây ra “thiệt hại trên diện rộng.”

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản giữ nguyên mức lãi suất ngắn hạn chủ chốt ở mức 0,75%, đúng như dự kiến. Các nhà hoạch định chính sách cho biết họ sẽ theo dõi sát sao cuộc chiến ở Vùng Vịnh, vốn đã làm tăng thêm danh sách các rủi ro kinh tế của họ. Lần gần đây nhất ngân hàng tăng lãi suất là vào tháng 12, lên mức cao nhất trong 30 năm qua. Động thái đó đáng ra phải thu hút được dòng vốn đang khao khát lợi nhuận và củng cố đồng yên, nhưng hiện tại, đồng tiền này vẫn còn yếu.

Trước đó, Cục Dự trữ Liên bang cũng giữ nguyên lãi suất cơ bản ở mức 3,5 – 3,75%. Cơ quan này lưu ý rằng những diễn biến ở Trung Đông có tác động “không chắc chắn” đối với nền kinh tế Mỹ. Jerome Powell, chủ tịch ngân hàng trung ương, cho biết các cú sốc giá dầu sẽ làm tăng lạm phát trong ngắn hạn. Cũng trong tuần này, Ngân hàng Trung ương Australia đã quyết định tăng lãi suất, trong khi Ngân hàng Trung ương Indonesia chọn giữ nguyên.

Pakistan và Afghanistan tuyên bố tạm dừng giao tranh để kỷ niệm kỳ nghỉ lễ Eid al-Fitr theo yêu cầu của Ả Rập Saudi, Thổ Nhĩ Kỳ, và Qatar. Các quan chức cho biết thời gian đình chiến sẽ kéo dài từ hôm nay đến thứ Hai tuần sau. Xung đột đã nổ ra dữ dội kể từ tháng trước. Chính phủ Pakistan cáo buộc Taliban, nhóm chiến binh đang điều hành Afghanistan, hậu thuẫn cho những người anh em có cùng hệ tư tưởng với họ ở bên kia biên giới.

Gã khổng lồ công nghệ Trung Quốc Xiaomi tuyên bố mình đứng sau một mô hình trí tuệ nhân tạo bí ẩn đã xuất hiện trên một nền tảng dành cho nhà phát triển hồi tuần trước. Giới công nghệ từng đồn đoán rằng người tạo ra mô hình này là DeepSeek, một công ty khởi nghiệp Trung Quốc với chatbot giá rẻ nhưng mạnh mẽ đã gây ra đợt bán tháo cổ phiếu công nghệ trên toàn cầu khi được ra mắt vào năm ngoái. Phiên bản mới của DeepSeek hiện vẫn chưa được phát hành.

Costa Rica đóng cửa đại sứ quán tại Cuba. Rodrigo Chaves, Tổng thống Costa Rica, cho biết chính phủ của ông không công nhận tính chính danh của chế độ Cộng sản Cuba và chỉ trích sự “đàn áp” của chế độ này. Chaves là đồng minh của Trump, người mà lệnh phong tỏa dầu mỏ đối với Cuba đã khiến hòn đảo này chìm sâu vào cuộc khủng hoảng năng lượng, đẩy nơi đây vào cảnh mất điện triền miên.

Pop Mart công bố kế hoạch phát hành một bộ phim chiếu rạp dựa trên những búp bê Labubu của mình. Công ty Trung Quốc này đã trở thành nhà sản xuất đồ chơi giá trị nhất thế giới nhờ cơn sốt toàn cầu đối với những sinh vật “xấu lạ nhưng dễ thương” này. Bộ phim sẽ bổ sung vào một thương hiệu vốn đã bao gồm một công viên giải trí và một chương trình truyền hình về Labubu. Phim sẽ được hợp tác sản xuất cùng Sony Pictures và do Paul King, nhà làm phim đứng sau tác phẩm Paddington, làm đạo diễn.

Con số trong ngày: 650.000, là số thùng dầu mà khu tổ hợp lọc hóa dầu lớn nhất châu Phi có thể xử lý mỗi ngày.

TIÊU ĐIỂM

Tại sao chiến tranh ở Vùng Vịnh lại ảnh hưởng đến các hãng hàng không thế giới?

Hôm nay, các ông chủ của các hãng hàng không châu Âu đã bay đến Brussels để thảo luận về ngành công nghiệp của họ. Chủ đề chính chắc chắn sẽ là Trung Đông, nơi có vai trò sống còn đối với luồng hành khách cũng như dầu mỏ. Các thành phố như Doha và Dubai đóng vai trò là điểm trung chuyển giữa Mỹ, châu Á, và châu Âu, góp phần vào thành công của các hãng hàng không địa phương như Emirates, Etihad, và Qatar Airways. Những “siêu điểm kết nối” này đang chật vật tìm cách khôi phục lại dịch vụ dù chỉ ở mức hạn chế, bởi vì các sân bay trung tâm của họ đang là mục tiêu của máy bay không người lái của Iran.

Các hãng hàng không châu Âu cũng đang không ở thời kỳ đỉnh cao. Cú sốc dầu mỏ đã làm tăng gấp đôi giá nhiên liệu hàng không – một tin đặc biệt xấu đối với các hãng hàng không giá rẻ như EasyJet, vì đối với họ đây là một khoản chiếm tỷ trọng chi phí cao hơn. Một số hãng, như Ryanair, hiện được bảo vệ tốt hơn nhờ cách họ phòng ngừa rủi ro tăng giá. Và các hãng hàng không truyền thống như British Airways (thuộc tập đoàn IAG) thì may mắn thu hút được một số khách hàng bay thường xuyên của các hãng hàng không Vùng Vịnh ở bên ngoài Trung Đông. Nhưng bầu không khí ở Brussels sẽ rất ảm đạm.

Ngân hàng Trung ương Châu Âu cố gắng trấn an thị trường

Hồi tháng 2, những công dân sử dụng đồng euro cuối cùng đã được tận hưởng tỷ lệ lạm phát ổn định ở mức khoảng 2%, mục tiêu của Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB). Nhưng chiến tranh ở Vùng Vịnh đang đe dọa đẩy lạm phát tăng trở lại, lên những mức độ đáng lo ngại. Khi hội đồng quản trị của ECB họp vào hôm nay, họ phải đối mặt với một nhiệm vụ hóc búa là xoa dịu thị trường mà không phải tăng lãi suất.

Họ có thể sẽ sớm phải làm điều đó. Christine Lagarde, chủ tịch ECB, đã hứa sẽ “làm tất cả những gì cần thiết để đảm bảo lạm phát nằm trong tầm kiểm soát” trong và sau cuộc xung đột. Các thị trường đang kỳ vọng sẽ có hai đợt tăng lãi suất ở mức một phần tư điểm phần trăm, lên 2,5%, vào năm 2026. Nếu giá dầu trung bình ở mức 140 đô la/thùng trong hai tháng – một kịch bản khắc nghiệt nhưng có thể xảy ra – lạm phát ở khu vực đồng euro có thể vượt quá 4%, theo Oxford Economics, một công ty nghiên cứu. Nhưng nền kinh tế châu Âu không bị thiếu hụt lao động và thiết bị như trong đợt sốc lạm phát do cuộc xâm lược Ukraine của Nga gây ra. Sẽ tốt hơn nếu ECB chờ xem giá năng lượng sẽ diễn biến như thế nào.

Tháng Ramadan khép lại trong lo âu ở Lebanon

Tối hôm nay là kết thúc của tháng Ramadan và bắt đầu kỳ nghỉ lễ Eid al-Fitr. Nhưng sẽ có rất ít hoạt động ăn mừng ở Lebanon, quốc gia đang ở tuần thứ ba của cuộc xung đột với Israel mà hiếm có người dân Lebanon nào mong muốn. Hơn 900 người Lebanon đã thiệt mạng và 1 triệu người phải rời bỏ nhà cửa kể từ ngày 02/03, khi Hezbollah, một lực lượng dân quân và đảng phái chính trị Hồi giáo Shiite, bắn một loạt rocket vào Israel. Sáng hôm qua, Israel đã phát động một loạt các cuộc không kích nhắm vào trung tâm Beirut, và một trong số đó đã đánh sập toàn bộ một tòa nhà. Ngày càng có nhiều lo ngại rằng Israel đang lên kế hoạch chiếm đóng một dải đất ở miền nam Lebanon.

Cuộc chiến gần đây nhất giữa Israel và Hezbollah đã kết thúc bằng một lệnh ngừng bắn mong manh vào tháng 11/2024, nhưng Israel vẫn duy trì các cuộc tấn công gần như hàng ngày vào nhóm chiến binh này. Sự ủng hộ dành cho Hezbollah, từng ở mức cao, nay đang ở mức chạm đáy tại Lebanon. Ngay cả những cử tri theo dòng Shiite cũng tỏ ra thất vọng: họ nhận được rất ít sự giúp đỡ để xây dựng lại nhà cửa và cơ sở kinh doanh đã bị phá hủy trong cuộc chiến trước đó. Và giờ đây, họ lại bị kéo vào một cuộc chiến khác.

Takaichi rơi vào thế kẹt

Hôm nay, Thủ tướng Nhật Bản sẽ có mặt tại Washington cho cuộc gặp lần thứ hai với tổng thống Mỹ. Khi Takaichi Sanae tiếp đón Donald Trump tại Tokyo vào tháng 10 năm ngoái, cả hai đã ngợi ca “kỷ nguyên vàng” mới trong quan hệ giữa hai nước. Nhưng cuộc gặp lần này sẽ gai góc hơn. Takaichi là lãnh đạo đầu tiên của một đồng minh lớn của Mỹ trực tiếp đối mặt với Trump kể từ khi ông yêu cầu giúp đỡ để mở lại Eo biển Hormuz. Hầu hết các nước, bao gồm cả Nhật Bản, đều không đồng ý hỗ trợ. Kể từ đó, Trump đã nhiều lần chỉ trích gay gắt họ vì trốn tránh lời kêu gọi của mình. Ông tuyên bố rằng dù sao thì Mỹ cũng “không cần hay mong muốn” sự giúp đỡ của họ.

Về mặt lý thuyết, hải quân Nhật Bản có thể giúp khai thông eo biển này: họ có các tàu quét mìn với khả năng dọn sạch các chất nổ mà Mỹ cáo buộc Iran đã rải xuống. Nhưng hiến pháp theo chủ nghĩa hòa bình của Nhật Bản khiến việc triển khai chúng vào lúc này là cực khó. Takaichi đã ám chỉ đến việc khám phá xem “có thể làm được gì” trong những “giới hạn” đó. Nhưng bất kỳ sự hỗ trợ quân sự nào cho cuộc chiến của Mỹ đều có thể gây ra phản ứng bùng nổ ở trong nước.

VIỆT BÁO – NGÀY 19/03/2026

Việt Báo

NGÀY 19/03/2026

https://vietbao.com/

Bản Tin Cà-phê Sáng thứ Năm 19 tháng 3

· Việt Báo tổng hợp

• Thẩm Phán Chấm Dứt Hồ Sơ Tị Nạn Của Bé Liam Conejo Ramos, Ra Lệnh Trục Xuất Cả Gia Đình Về Ecuador • Con Trai Và Anh Của Người Afghanistan Chết Trong Trại ICE Đòi Câu Trả Lời: “Tôi Muốn Biết Vì Sao Ông Ấy Chết” • Máy Bay Không Người Lái Bay Trên Căn Cứ Có Rubio Và Hegseth Cư Trú, Dấy Lo Ngại An Ninh • Israel, Iran Đánh Vào Cơ Sở Khí Đốt, Thị Trường Năng Lượng Chấn Động • Trump Tạm Miễn Luật Jones Act, Giá Xăng Chưa Chắc Hạ • FBI Điều Tra Joe Kent - Người Vừa Từ Chức Vì Chiến Tranh Iran - Về Việc Làm Lộ Tin Mật • Apple Báo Động Người Dùng iPhone Cập Nhật Phần Mềm Sau Khi Hai Chiến Dịch Tin Tặc Bị Phanh Phui • Gabbard Né Xác Nhận Iran Là Mối Đe Dọa Trước Mắt • Dân Biểu Dân Chủ Bỏ Ra Khỏi Buổi Họp Về Hồ Sơ Epstein, Gọi Đó Là “Buổi Điều Trần Giả” • Nợ Công Hoa Kỳ Vượt Mức 39 Ngàn Tỉ Mỹ Kim, Giữa Lúc Chiến Sự Lan Rộng Tại Iran • Hoa Kỳ Buộc Thêm 12 Nước Ký Quỹ Đặc Cọc Tới 15.000 Mỹ Kim Khi Xin Chiếu Khán • Thượng Viện Chặn Nghị Quyết Buộc Trump Xin Chuẩn Thuận Quốc Hội Về Iran

BÀI MỚI

Ngã | Minnesota Minnesota

· Lê An Thế

có lúc ngã | một thành phố đổi người đổi màu đổi chữ | đổi nhiều tầng | tôi vẫn sống Saigon | một Saigon khác

Úc: cô giáo Monique Kieuoanh Nguyen thú tội

Úc: cô giáo Monique Kieuoanh Nguyen thú tội trước tòa đã 9 lần xâm hại sex nam sinh 17 tuổi. Mỹ: cô Jenniha T. Le, 24 tuổi, dự lễ hội nhạc, chết vì phê ma túy, công tố truy tố 4 người bạn cấp ma túy

Vận Động Hành Lang Do Thái Chi Phối Đáng Kể Chánh Sách Ngoại Giao Của Hoa Kỳ.

· Nguyễn Quốc Khải

Nếu một chính trị gia ủng hộ Do Thái, AIPAC sẽ ủng hộ họ lại. Một chính trị gia càng thân thiện với Do Thái, họ càng nhận được nhiều tiền từ AIPAC và mạng lưới các nhà tài trợ ủng hộ Do Thái. Nhưng nếu bạn không thân thiện với Do Thái hoặc với AIPAC, thì sẽ có hậu quả. Các nhóm vận động hành lang đã chi hàng triệu đô la để giúp loại bỏ các thành viên Hạ viện từng bày tỏ sự ủng hộ Palestine và chỉ trích Israel.

Bản Tin Cà-phê Sáng thứ Năm 19 tháng 3

· Việt Báo tổng hợp

Petroyuan, Chiếc Drone Kinh Tế

Cuộc chiến Iran và cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay đã tạo ra một bức tranh không mấy gì lạc quan cho đồng petrodollar, hay xa hơn là kinh tế Mỹ, một khi petroyuan đắc lợi trong tình thế này.

Quận Cam: Dân Biểu Derek Trần tái tranh cử, bị 4 ứng cử viên Cộng Hòa gốc Việt rủ nhau bứng ghế

DB Derek Trần đang phải đối mặt với một dàn đối thủ gốc Việt đông đảo, trong đó bao gồm một số thành viên Đảng Cộng hòa vốn đã khá nổi tiếng tại một số khu vực nhất định trong địa hạt bầu cử này. Các ứng cử viên khác bao gồm cựu chiến binh Chiến tranh Việt Nam Tom Võ, Thị trưởng thành phố Westminster Chi Charlie Nguyễn, Nghị viên Hội đồng Thành phố Westminster Amy Phan West, cùng cựu Thị trưởng thành phố Cerritos kiêm cựu sĩ quan cảnh sát Chương Võ.

Tổng Thống Cuba chọc quê Trump

Tổng Thống Cuba chọc quê Trump: Mỹ đừng hòng xâm lược, lật đổ, chiếm đoạt tài nguyên vì Cuba mở cửa kinh tế nhưng không đầu hàng. Dân biểu Cộng Hòa Carlos Gimenez: Cuba phải thay đổi chính trị trước, đầu tư sẽ tới sau.

Nâng ly trà, ngộ Phật Tánh

· Nguyên Giác

Trong các truyện nhà Thiền, chúng ta vẫn nghe ngài Triệu Châu ưa trả lời những câu hỏi về Phật Tánh bằng cách không trả lời, hay có khi chỉ vào gốc cây ngoài sân cho chúng ta ngó nếu người hỏi đang đứng ngoài sân, hay có khi nói rằng hãy uống trà đi nếu người hỏi đang ngồi bên bàn với các ly trà. Làm cách nào chúng ta có thể nâng ly trà lên mà nhận ra Phật Tánh?

Bản Tin Cà Phê Sáng Thứ Tư 18/3/2026

· Việt Báo tổng hợp

• Cộng Hòa Đe Dọa Tấn Công Trong Bầu Cử Giữa Kỳ Nếu Dân Chủ Không Hợp Tác Về Luật Bầu Cử • Tòa Ra Lệnh Hơn 1.000 Nhân Viên VOA Trở Lại Làm Việc • Israel Tuyên Bố Đã Tiêu Diệt Giám Đốc Tình Báo Iran • Cựu Giám Đốc CIA: Joe Kent Từ Chức Báo Hiệu từ chức báo hiệu ‘Bàn Thạch MAGA Của Liên Minh Trump Đang Tan Rã’ • Giám Đốc Tình Báo Tulsi Gabbard Ra Điều Trần • Cộng Hòa Từ Chối Yêu Cầu Của Dân Chủ Về Điều Trần Cuộc Chiến Iran • Illinois: Dân Chủ Cấp Tiến Thắng Bầu Cử Sơ Bộ • TSA Cảnh Báo Vài Phi Trường Có Thể Phải Đóng Cửa Vì Thiếu Nhân Viên • Tòa Có Thể Dẹp Bỏ Phòng Khiêu Vũ $400 Triệu Của Trump

Trump đòi cấm bầu phiếu qua thư

Trump đòi cấm bầu phiếu qua thư, hy vọng dìm phiếu Dân Chủ vì ngày bầu phiếu luôn luôn là Thứ Ba, ngày dân nghèo vẫn phải làm việc. Nhiều TNS Cộng Hòa chống, nói nông dân vùng sâu cần bầu qua thư

Vì sao Âu Châu không “chữa cháy” cho ông Trump ở Iran?

· Nguyên Hòa tóm lược

Từ nhiều tuần lễ nay, chiến sự ở Iran đã kéo giá dầu hỏa lên từng nấc, lay chuyển các thị trường tài chánh và làm cho người dân ở hai bên bờ Đại Tây Dương đều phải nhìn bảng giá xăng với một vẻ ngao ngán. Trong bối cảnh ấy, Tổng thống Donald Trump, người chủ động mở màn cuộc chiến, bỗng đòi hỏi các đồng minh Âu Châu phải mang tàu chiến đến giải tỏa eo biển Hormuz, nơi hải quân Iran đang siết lại như một cái cổ chai. Ông trách cứ họ là “vô ơn”, rằng Hoa Kỳ đã “bảo vệ” họ bốn mươi năm nay, nay đến lúc trả nghĩa mà lại làm ngơ. Nhưng nếu nhìn vào thực tế, người ta sẽ thấy các thủ đô Âu Châu có quá nhiều lý do để nói không.

Bản Tin Cà Phê Sáng Thứ Ba 17/3/2026

· Việt Báo tổng hợp

Vì Lương Tâm, Giám Đốc Trung Tâm Chống Khủng Bố Quốc Gia Từ Chức Israel Tuyên Bố Giám Đốc An Ninh Iran Tử Trận Pakistan Không Kích Vào Bệnh Viện Ở Kabul, 400 Người Chết Trump Nói Có Thể ‘Xử’ Cuba Bằng Mọi Cách Tennessee: Thiếu Niên Khởi Kiện xAI Của Elon Musk Vì Có Nội Dung Khiêu Dâm Dù Trump Hoãn Thượng Đỉnh Bắc Kinh, Quan Hệ Mỹ-Trung Khó Đổ Vỡ WFP: Chiến Tranh Iran Có Thể Đẩy 45 Triệu Người Vào Nạn Đói Đồng Minh Ngày Càng Nghi Ngờ Về Khả Năng Kiểm Soát Chiến Tranh Iran Của Trump Bác Sĩ Tim Mạch: 7 Điều Nên Làm Sau 7 Giờ Tối

Tài xế thương mại gốc Việt cảnh giác

200.000 tài xế gốc nhập cư (hầu hết là gốc Á, Latin) sẽ bị tước bằng lái xe thương mại. Giá hàng chợ sẽ tăng vì tương đương với 200.000 tài xế xe tải đình công.