THẾ
GIỚI HÔM NAY : 11/03/2026
The Economist
Nguyễn Thị Kim Phụng, biên dịch - Nghiên
Cứu Quốc Tế
11/03/2026
https://nghiencuuquocte.org/2026/03/11/the-gioi-hom-nay-11-03-2026/
Giá
dầu lại
tiếp tục trồi sụt, với dầu thô Brent giảm xuống còn khoảng 88 USD/thùng. Tờ Wall
Street Journal đưa tin rằng Cơ quan Năng lượng Quốc tế, một nhóm các
quốc gia tiêu thụ dầu, đã đề xuất giải phóng hàng trăm triệu thùng dầu từ kho dự
trữ của các nước thành viên. Trong khi đó, Lầu Năm Góc tuyên bố đã “tiêu diệt”
16 tàu rải mìn của Iran gần Eo biển Hormuz. Các tàu chở dầu gần như đã ngừng đi
qua eo biển này.
Mỹ và Israel tiếp
tục nhắm vào các mục tiêu ở Iran. Israel cho biết họ đã tấn công
các trung tâm chỉ huy quân sự ở Tehran. Trước thềm các cuộc tấn công mới, Bộ
trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tuyên bố đây sẽ là những đợt tấn công “khốc
liệt nhất” từ trước đến nay. Dù trước đó từng tuyên bố cuộc chiến sẽ sớm kết
thúc, Donald Trump thề sẽ “tiến xa hơn” nếu Iran tiếp tục phong tỏa nguồn cung
dầu. Israel cũng tiến hành các cuộc không kích mới nhằm vào Hezbollah ở
Lebanon.
Người
đứng đầu lực lượng cảnh sát Iran cảnh báo rằng bất kỳ ai biểu
tình chống lại chế độ sẽ bị đối xử “như cách chúng ta đối xử với kẻ thù.” Bất
chấp sự khuyến khích từ Trump và Benjamin Netanyahu, những người Iran có tư tưởng
cải cách vẫn chưa đổ ra đường với số lượng lớn trong suốt chiến dịch này của Mỹ
và Israel. Họ khó có thể làm vậy cho đến khi bom ngừng rơi. Iran đã bắn thêm
tên lửa về phía Israel và các cơ sở của Mỹ ở Iraq và Qatar.
Oracle báo cáo doanh
thu hàng quý đạt 17,2 tỷ USD – tăng 22% so với cùng kỳ năm ngoái – vượt qua kỳ
vọng của các nhà phân tích. Gã khổng lồ phần mềm đã và đang đầu tư mạnh mẽ vào
cơ sở hạ tầng điện toán đám mây để cạnh tranh với Amazon và Microsoft. Oracle
cũng nâng dự báo doanh thu cho năm tới lên 90 tỷ USD, với lý do cầu mạnh đối với
các dịch vụ đám mây của hãng, vốn được sử dụng để đào tạo AI; giá cổ phiếu của
Oracle đã tăng 9% trong phiên giao dịch ngoài giờ.
Meta thông báo mua lại Moltbook,
một mạng xã hội không dành cho con người, mà chỉ dành cho các tác nhân AI, được
ra mắt vào tháng 1 và nhanh chóng trở nên thịnh hành. Công ty không tiết lộ mức
giá thương vụ. Như một phần của thỏa thuận, Meta sẽ tuyển dụng hai nhà đồng
sáng lập của Moltbook vào làm việc tại “các phòng thí nghiệm siêu trí tuệ,” bộ
phận AI của gã khổng lồ công nghệ này. Họ đã chi hàng trăm triệu USD để chèo
kéo các nhà nghiên cứu từ các đối thủ.
Cảnh
sát Canada bắt đầu điều tra một “sự cố an ninh quốc gia” bên
ngoài lãnh sự quán Mỹ ở Toronto. Hai người được cho là đã nổ
súng vào tòa nhà trước khi bỏ trốn; không có báo cáo nào về thương vong. Vụ tấn
công diễn ra vài ngày sau một loạt vụ nổ súng tại các giáo đường Do Thái ở
Toronto, dù chưa rõ các sự cố này có liên quan với nhau hay không. Thủ tướng
Canada Mark Carney gọi đây là một “nỗ lực đe dọa.”
Ursula
von der Leyen ám
chỉ rằng Đức đã sai lầm khi đóng cửa các lò phản ứng hạt nhân của mình – một
quá trình loại bỏ hạt nhân hoàn toàn được hoàn tất vào năm 2023. Chủ tịch Ủy
ban châu Âu cho rằng khối này đã mắc “sai lầm chiến lược” khi “quay lưng lại với
một nguồn năng lượng đáng tin cậy, có giá cả phải chăng, và phát thải thấp.” Cơ
quan hành pháp của EU đang thúc đẩy triển khai các lò phản ứng mô-đun nhỏ để đa
dạng hóa nguồn cung cấp điện của châu Âu.
Con
số trong ngày: 56,
là tổng số dân tộc ở Trung Quốc, trong đó có 55 dân tộc đang bị chèn ép.
TIÊU
ĐIỂM
Kế
hoạch ngăn chặn khủng hoảng năng lượng của châu Âu
Hôm
nay, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen sẽ tham gia một cuộc tranh luận
tại nghị viện về cuộc chiến ở Vùng Vịnh và những hậu quả của nó. Trong số đó có
sự biến động mạnh của giá dầu và sự bất ổn của thị trường. Bà đã gọi đây là một
“lời nhắc nhở phũ phàng” về những lỗ hổng do sự phụ thuộc của châu Âu vào nhiên
liệu hóa thạch gây ra.
Một
số chính phủ châu Âu đang cân nhắc cắt giảm thuế nhiên liệu, trong khi những
người khác lại muốn cắt giảm các biện pháp bảo vệ môi trường. (Viktor Orban, Thủ
tướng Hungary và đồng minh của Điện Kremlin, đã kêu gọi EU dỡ bỏ các lệnh trừng
phạt đối với năng lượng Nga). Mùa xuân đến và nhu cầu sưởi ấm giảm đi – cộng với
các biện pháp đã được thực hiện để đa dạng hóa nguồn cung sau khi Nga xâm lược
Ukraine vào năm 2022 – có nghĩa là lục địa già khó có thể cạn kiệt khí đốt,
nhưng người châu Âu có thể vẫn cảm thấy áp lực tài chính. Các nhà lãnh đạo của
27 quốc gia thành viên EU sẽ nhóm họp vào tuần tới để thảo luận về cách ngăn chặn
tình trạng hóa đơn tăng vọt làm tê liệt nền kinh tế vẫn còn mong manh của khối.
Cuộc
chiến ở Iran phá hỏng tiến trình kiềm chế lạm phát của Mỹ
Trong
vài tháng, lạm phát của Mỹ dường như đã hạ nhiệt. Hồi đầu năm 2026, các mức thuế
quan của Trump phần lớn đã được phản ánh trong mức giá cao hơn. Cùng lúc đó,
lãi suất cao đã làm giảm bớt phần nào sức nóng của thị trường việc làm. “Khủng
hoảng chi phí sinh hoạt” trở thành câu chuyện về việc giá cả vốn đã cao, chứ
không phải là câu chuyện giá cả vẫn đang tiếp tục tăng.
Nhưng
cuộc tấn công của Tổng thống Mỹ vào Iran đã châm ngòi cho các đòn trả đũa làm
phong tỏa Eo biển Hormuz, tuyến đường vận tải biển huyết mạch. Giá dầu chuẩn
West Texas Intermediate (WTI) tăng vọt khoảng 75%, đạt đỉnh khoảng 120
USD/thùng trước khi giảm xuống quanh mức 85 USD – vẫn cao hơn một phần tư so với
trước chiến tranh. Các số liệu lạm phát của tháng 2, dự kiến được công bố vào
hôm nay, sẽ không phản ánh tác động của cuộc xung đột. Các nhà dự báo cho rằng
mức tăng giá hàng năm là 2,4%, cao hơn mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang
(Fed) nhưng không nhiều. Câu hỏi thực sự sẽ là những con số của tháng 3 cho thấy
điều gì, và Chiến dịch Epic Fury (Cuồng nộ Dữ dội) đã gây ra bao nhiêu thiệt hại
cho tiến trình giảm lạm phát của Mỹ.
Ký
ức về Fukushima
Hôm
nay, Nhật Bản kỷ niệm 15 năm trận động đất chết chóc đã gây ra thảm họa hạt
nhân tồi tệ nhất kể từ Chernobyl. Một trận sóng thần đã cướp đi sinh mạng của gần
20.000 người trên khắp miền bắc nước này và gây ra vụ nóng chảy lõi lò phản ứng
tại một nhà máy điện hạt nhân ở Fukushima. Thảm họa hạt nhân đã khiến khoảng
160.000 người ở khu vực xung quanh phải rời bỏ nhà cửa. Khi niềm tin vào năng
lượng hạt nhân bị đổ vỡ, Nhật Bản đã đóng cửa toàn bộ 54 lò phản ứng còn lại của
mình.
Nhưng
kể từ đó tới nay, dư luận đã đổi chiều. Vào năm 2013, một cuộc thăm dò của tờ Asahi
Shimbun cho thấy 58% người được hỏi phản đối việc khởi động lại các
nhà máy, trong khi chỉ có 28% ủng hộ; đến năm 2023, số người ủng hộ đã lần đầu
tiên vượt qua số người phản đối, khi hóa đơn năng lượng tăng vọt trong suốt cuộc
chiến ở Ukraine.
Do
đó, lễ tưởng niệm ngày hôm nay sẽ được tổ chức trong bối cảnh một sự đảo ngược
chính sách đáng chú ý. Từng cam kết giảm sự phụ thuộc vào hạt nhân sau thảm họa
Fukushima, chính phủ mới đắc quyền của Nhật Bản hiện đang theo đuổi chính sách
“sử dụng tối đa.” Hồi tháng 2, TEPCO – công ty vận hành chịu trách nhiệm về thảm
họa Fukushima – đã khởi động lại nhà máy điện lớn nhất thế giới, nằm trên bờ biển
phía tây của Nhật Bản.
Anthropic
kiện chính quyền Trump ra tòa
Một
cuộc chiến pháp lý về việc ai sẽ kiểm soát công nghệ quan trọng nhất thế giới
đã bắt đầu. Hôm qua, các đại diện từ Anthropic, một phòng thí nghiệm trí tuệ
nhân tạo, và Bộ Chiến tranh Mỹ đã gặp nhau theo yêu cầu của một thẩm phán liên
bang ở California để thống nhất mốc thời gian cho vụ kiện.
Tranh
cãi đã dần trở nên gay gắt. Vào ngày 26/02, Anthropic từ chối thay đổi hợp đồng
với Lầu Năm Góc vì lo ngại công nghệ của họ có thể bị sử dụng để giám sát hàng
loạt người Mỹ hoặc trong các vũ khí hoàn toàn tự động. Donald Trump liền gọi
Anthropic là “những kẻ gàn dở cánh tả.” Một tuần sau, Anthropic trở thành công
ty Mỹ đầu tiên bị chính phủ liệt vào danh sách rủi ro chuỗi cung ứng, cấm các
mô hình của họ tham gia vào các dự án quốc phòng. Sang thứ Hai, Anthropic cho
biết họ đang khởi kiện Bộ Chiến tranh. Công ty này nhận được sự cảm thông từ
các nhà phát triển AI ở Thung lũng Silicon: hơn 30 nhân viên từ Google và
OpenAI, hai gã khổng lồ AI đối thủ, đã nộp một bản đệ trình “amicus” (bạn của
tòa án) để ủng hộ.
============================
.
Thế giới hôm nay: 10/03/2026
.
Thế giới hôm nay: 09/03/2026
