The Economist
Nguyễn Thị Kim Phụng,
biên
dịch -
Nghiên
Cứu Quốc Tế
https://nghiencuuquocte.org/2026/11/09/the-gioi-hom-nay-09-11-2026/
Ban
giám đốc của Nvidia tuyên bố đang điều tra các báo cáo rằng người đứng đầu
công ty, Jensen Huang, là mục tiêu trong một nỗ lực tình báo nước ngoài.
Các quan chức Mỹ được cho là tin rằng ông có quan hệ tình cảm với một người phụ
nữ bị nghi ngờ làm gián điệp cho Trung Quốc. Bắc Kinh nói rằng điều đó
“không gì khác ngoài những lời bôi nhọ.” Huang thừa nhận đã ngoại tình. Nhà sản
xuất chip này cho biết họ “không có lý do gì để tin rằng an ninh quốc gia hay
các bí mật của Nvidia bị rò rỉ.”
Donald
Trump
phát biểu trên CNN rằng “rất khó có khả năng” ông sẽ ra lệnh cho một làn sóng tấn
công mới vào Iran, với điều kiện là các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân
của nước này và Eo biển Hormuz có tiến triển. Nhiều người dự đoán Trump sẽ nối
lại các cuộc tấn công quy mô lớn sau bầu cử giữa nhiệm kỳ, thời điểm mà
cuộc chiến không được lòng dân này đã chứng tỏ là một gánh nặng đối với các ứng
viên Đảng Cộng hòa. Vị tổng thống cũng thừa nhận với đài CBS rằng chiến dịch trấn
áp nhập cư của ông đã “quá khắc nghiệt.”
Lạm
phát tiêu dùng ở Trung Quốc chậm lại trong tháng 10, một phần do cầu trong nước suy
yếu. Trong khi đó, chỉ số giá tiêu dùng của nước này tăng 0,7% so với cùng kỳ
năm ngoái, nhưng giảm so với mức 0,9% hồi tháng 9. Chỉ số giá sản xuất thì tăng
vọt lên mức cao nhất trong 4 năm, đạt 5,7% so với cùng kỳ năm ngoái. Nguyên
nhân phần lớn là do chi phí năng lượng tăng cao bắt nguồn từ cuộc chiến tại
Iran.
Một
vụ va chạm tàu hỏa ở Ai Cập khiến ít nhất 7 người thiệt mạng và
hơn 100 người bị thương. Các quan chức cho biết một đoàn tàu đi từ Giza đến
Fayoum đã đâm vào đuôi một đoàn tàu khác đang dừng trên đường ray; nguyên nhân
hiện vẫn chưa được làm rõ. Thảm họa đường sắt khá phổ biến ở Ai Cập, nơi việc bảo
trì và giám sát mạng lưới giao thông có lẽ vẫn còn yếu kém. Đã có những lời kêu
gọi bộ trưởng giao thông từ chức.
Một
chiếc thuyền chở người di cư bị chìm gần Senegal, khiến ít nhất
21 người thiệt mạng. Lực lượng cứu hộ đã cứu được một người đàn ông và đang tìm
kiếm những người sống sót khác. Hàng trăm người đã chết đuối trong năm nay khi
cố gắng vượt biển từ Tây Phi đến Quần đảo Canary của Tây Ban Nha, và chiếc thuyền
này có thể cũng đang cố thực hiện hành trình tương tự. El Hierro – một trong những
hòn đảo thuộc Canary – đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp vào thứ Bảy, sau sự gia
tăng đột biến về lượng người di cư trong những tháng gần đây.
Các
tin tặc Belarus và Ukraine tuyên bố lấy được các hồ sơ cho thấy khoảng
400.000 người Nga đã thiệt mạng khi chiến đấu trong cuộc chiến Ukraine.
Họ khẳng định dựa vào dữ liệu giấy chứng tử do cơ quan thống kê Nga Rosstat nắm
giữ để đưa ra ước tính này – một con số rất có thể vẫn thấp hơn tổng số người
chết thực tế. Điện Kremlin gần như đã ngừng công bố dữ liệu có thể tiết lộ quy
mô thương vong của Nga.
Giáo
hoàng Leo
gần như đã công khai chỉ trích chương trình thắt lưng buộc bụng của Javier
Milei ở Argentina. Tại Buenos Aires, trước sự chứng kiến của Tổng thống
Argentina, Giáo hoàng bày tỏ mối quan tâm của Ngài đối với người nghèo, người
già và người bệnh yếu – những nhóm đang chịu ảnh hưởng nặng nề bởi chính sách cắt
giảm chi phí của Milei. Ngài nói: “Nền kinh tế phải phục vụ con người, chứ
không phải con người phục vụ nền kinh tế.”
Con
số trong ngày:
0,8-0,9 trẻ em trên mỗi phụ nữ, là tỷ lệ sinh của Ukraine, giảm từ mức 1,2 trước
chiến tranh.
TIÊU ĐIỂM
Quốc
hội Mỹ bước vào giai đoạn chuyển giao quyền lực
Nhiều
người lao động thường chểnh mảng trong thời gian chờ nghỉ việc. Đó cũng chính
là thách thức mà giới lãnh đạo Đảng Cộng hòa phải đối mặt khi Hạ viện và Thượng
viện nhóm họp lại vào hôm nay, sau thất bại nặng nề của đảng trong kỳ bầu cử giữa
kỳ. Một vài thành viên bị mất ghế có lẽ sẽ chẳng buồn có mặt trước khi Quốc hội
mới tuyên thệ nhậm chức vào tháng 1 năm sau.
Thế
nhưng, vẫn còn rất nhiều công việc cần phải giải quyết dứt điểm. Cấp bách nhất
là việc thương lượng một thỏa thuận nhằm tránh một đợt đóng cửa chính phủ khác
khi ngân sách cạn kiệt vào ngày 11/12. Một số đảng viên Cộng hòa đang cân nhắc
một dự luật điều chỉnh cuối cùng – cho phép bỏ qua việc kéo dài tranh luận
(filibuster) – nhằm thúc đẩy những ưu tiên cuối cùng của họ, chẳng hạn như tăng
cường chi tiêu quốc phòng. Tuy nhiên, đảng này sẽ phải rất nỗ lực để soạn thảo
ra nó.
Về
phía Đảng Dân chủ, với sự tự tin mới tìm lại được, họ có thể sẽ chuyển sang thế
tấn công. Họ có thể bỏ phiếu luận tội Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth, hoặc
có thể trì hoãn một dự luật lưỡng đảng vốn tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc
xây dựng cơ sở hạ tầng năng lượng, nhằm đạt được những nhượng bộ lớn hơn. Sẽ có
rất ít thời gian để chểnh mảng.
Skydance
vạch ra chiến lược đầy mạo hiểm tại Hollywood
Hôm
nay, Skydance sẽ công bố báo cáo kết quả đầu tiên kể từ khi công ty tiền thân của
hãng phim này là Paramount Skydance mua lại Warner Bros Discovery với giá 110 tỷ
USD vào tháng 10. Các nhà phân tích sẽ hỏi David Ellison, đồng CEO của hãng, về
cách ông dự định phát triển công ty dưới gánh nặng từ khoản nợ 80 tỷ USD. Họ
cũng sẽ chất vấn ông về kế hoạch sáp nhập Paramount+ và HBO Max, hai nền tảng
phát trực tuyến, cùng với chiến lược của công ty trong việc đẩy mạnh sản xuất
phim và mua bản quyền thể thao. Ellison cũng có thể phải giải thích cách AI
giúp cắt giảm 6 tỷ USD chi phí trong ba năm. Tuy nhiên, ưu tiên của ông sẽ là
giảm nợ và củng cố bảng cân đối kế toán. Khoản đầu tư 1 tỷ USD được báo cáo đến
từ Elon Musk có thể sẽ hữu ích.
Skydance
hiện đang phải xoay xở với mảng kinh doanh truyền hình truyền thống đang trượt
dốc. Họ cũng đối mặt với mối đe dọa đang nổi lên trong lĩnh vực phát trực tuyến,
nơi YouTube đã trở thành thế lực thống trị, chí ít là ở Mỹ. Điều đó dẫn đến những
câu hỏi thậm chí còn lớn hơn: Skydance sẽ nhắm mục tiêu vào nền kinh tế sáng tạo
như thế nào, và liệu TikTok – thuộc sở hữu một phần của cha của David là Larry
Ellison – có thể là một đồng minh bí mật hay không? Hãy cùng chờ xem.
Liệu
Đức có thể cứng rắn trong vấn đề thương mại?
Hôm
nay, Đức sẽ công bố các số liệu thương mại tháng 9. Thặng dư của nước này đã
thu hẹp trong tháng 8: xuất khẩu giảm 0,8% so với tháng trước, trong khi nhập
khẩu tăng 0,9%. Ngay cả khi xuất khẩu đã khởi sắc, các số liệu mới có thể sẽ
cho thấy áp lực từ hàng nhập khẩu sẽ tiếp tục là một bài toán khó. Thâm hụt
thương mại của Đức với Trung Quốc – quốc gia mà Đức nhập khẩu nhiều nhất – đang
chạm những mức cao kỷ lục. Ngân hàng Goldman Sachs ước tính rằng sự bùng nổ xuất
khẩu của Trung Quốc có thể làm giảm 0,2 đến 0,3 điểm phần trăm trong tăng trưởng
GDP hàng năm của Đức cho đến năm 2029.
Nhưng
Đức và Liên minh Châu Âu không hề khoanh tay đứng nhìn. Họ đang nghiên cứu Đạo
luật Tăng tốc Công nghiệp nhằm giảm sự phụ thuộc của EU vào hàng nhập khẩu từ
Trung Quốc thông qua việc củng cố các ngành công nghiệp trong nước. Suốt nhiều
năm, Đức thường có xu hướng hợp tác với Trung Quốc hơn là đối đầu. Tuy nhiên,
vào tháng trước, nước này đã có một động thái cứng rắn hơn khi cùng Pháp viết một
bức thư chung hối thúc EU xây dựng hàng rào phòng vệ vững chắc hơn trước các
nhà xuất khẩu nước ngoài. Bức thư không trực tiếp nhắc đến Trung Quốc. Nhưng điều
đó có lẽ cũng không cần thiết.
Điện
Kremlin bức tử tờ báo tự do cuối cùng của Nga
Hôm
nay, các nhà báo tại Novaya
Gazeta, tờ báo tự do hoạt động lâu năm của Nga, sẽ phải tắt đèn
trong văn phòng tòa soạn ở Moscow, ngắt máy chủ, và vĩnh viễn rời khỏi ngôi nhà
của mình. Tờ báo được thành lập vào năm 1993, năm ra đời bản hiến pháp thời hậu
Xô Viết đầu tiên. Sau khi Nga tiến hành cuộc xâm lược toàn diện vào Ukraine, tờ
báo vẫn tiếp tục đưa tin từ bên trong một quốc gia được điều hành bởi chế độ độc
tài quân sự và trở thành tâm điểm của phong trào phản chiến được hàng triệu người
Nga chia sẻ.
Giờ
đây, Điện Kremlin và các cơ quan an ninh của họ đã tuyên bố Novaya Gazeta
là kẻ thù của nhà nước, phong tỏa tài chính, và buộc tờ báo này phải đóng cửa.
Theo lời của Dmitry Muratov, nhà xuất bản đứng sau tờ báo và là người từng đoạt
giải Nobel Hòa bình, sự tri ân tốt nhất mà các quốc gia dân chủ có thể dành cho
Novaya Gazeta là công nhận và hỗ trợ những độc giả của tờ báo – những
người đang bị chính đất nước của họ cô lập và bị thế giới bên ngoài kỳ thị.
Một
chiến thắng Booker lần thứ hai?
Hôm
nay, người chiến thắng Giải
thưởng Booker – giải thưởng văn học danh giá nhất của Anh – sẽ được xướng
tên. Tiểu thuyết gia giành chiến thắng sẽ nhận được 50.000 bảng Anh (67.000
USD) đồng thời chứng kiến doanh số sách của mình tăng vọt trong hiện tượng được
biết đến với tên gọi “cú hích Booker.” (Doanh số hàng tuần của cuốn sách chiến
thắng năm ngoái – “Flesh” của David Szalay – đã nhảy vọt tận 1441% ngay sau khi
kết quả được công bố).
Danh
sách rút gọn năm nay bao gồm một câu chuyện buồn vui lẫn lộn về một giáo viên
cô đơn, một câu chuyện về chuyến hồi hương phức tạp của một chàng trai trẻ, một
cuộc khám phá mang tính sử thi về hội chứng sợ đồng tính ở Jamaica, một tác phẩm
châm biếm phi lý, một câu chuyện hậu tận thế đầy bất an, và một lời chiêm nghiệm
hấp dẫn về lịch sử. Hai trong số những người được đề cử là Marlon James và Douglas Stuart
đã từng giành giải thưởng này trước đây. Theo phía nhà cái, họ cũng là những ứng
viên sáng giá nhất trong năm nay. Nếu một trong hai người giành chiến thắng, họ
sẽ trở thành tác giả thứ năm trong lịch sử hai lần đoạt giải. Lần trước, James
nói rằng sẽ dùng số tiền thưởng để mua một bộ vest mới. Có lẽ ông ấy nên bắt đầu
nghĩ xem mình sẽ tiêu tờ séc tiếp theo như thế nào.
