Dân Chủ - Nhân Quyền Cho Việt Nam

Tôi đã đọc và dịch (nhờ GG dịch) và viết luôn tóm lược bài thứ hai trên NYT về sự kiện chấn động "giang hồ AI" là CT Calif đã tạo ra được công cụ We Worm, hack ngọt WeChat và công bố điều này trên NYT. Bài thứ nhất, tôi đã viết cách đây 4 ngày (tựa: Calif và lỗ hổng của WeChat). Nay tôi chuẩn bị đăng bài dịch và tóm lược bài thứ hai thì nhận được bài tường thuật của Thái về mấy chuyện bên lề chuyện làm ra We Worm.

Nếu đăng cả bài tường thuật này, bài dịch bài thứ 2 của NYT và tóm lược của tôi thì...dài lắm. Tôi chọn bài hay và sống động nhất là bài tường thuật của Thái (viết băng tiếng Việt) nhé các bạn (trời, ông trùm bảo mật này làm đã hay mà tường thuật (kể chuyện) còn có duyên động trời).

Thái bắt đầu từ chuyện NYT đăng bài thứ hai về We Worm. như sau:

"Hôm qua tờ Times tiếp tục đăng bài thứ hai về WeWorm, với nhiều bình luận từ Trung Quốc:

Ngày 24/9 là Thượng đỉnh Trump—Tập. Hai bố sẽ bàn về AI an toàn, nên WeWorm ra đời rất đúng thời điểm:

Liệu WeWorm sẽ xuất hiện trong chương trình nghị sự? Có người đã hỏi người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc, nhưng họ nói không biết gì!

Khi chuẩn bị câu chuyện về WeWorm, chúng tôi hiểu rằng ngoài khía cạnh kỹ thuật, nó còn có thể tác động đến an ninh quốc gia và quan hệ Mỹ—Trung. Đây là lý do chúng tôi chọn thông điệp của WeWorm là kêu gọi các quốc gia hợp tác để phát triển và sử dụng AI an toàn.

Tôi còn một lý do rất cá nhân: có gì đó thật hài, mà có lẽ chỉ người Việt mới hiểu được, khi một công ty Mỹ do mấy ông Việt-kiều-yêu-nước-mắm [1] cầm đầu lại làm ra một thứ công nghệ khiến cả Washington lẫn Trung Nam Hải phải xôn xao xôn xao.

Cuộc đời tôi không làm chuyện gì hoàn toàn nghiêm túc được. Cái gì cũng phải đùa một chút mới thấy đã. Đây cũng là cách Calif làm việc: làm gì cũng nghiêm túc, nhưng không nghiêm trọng hóa.

Nhưng thật sự bất ngờ khi New York Times đăng hẳn một bài về thông-điệp-nghiêm-túc-pha-chút-bỡn-cợt của bọn tôi.

Thế thì mọi thứ đã diễn ra như thế nào? Một lúc nào đó tôi sẽ viết một cuốn sách về những gì đã học được, còn bây giờ thì ghi tạm lại đây một số chuyện bên lề.

Đầu tiên, chúng tôi đến văn phòng Tencent ở Palo Alto. Chẳng có ai, nên chúng tôi chụp một tấm hình rồi về.

Rồi đội “bán hàng đa cấp” Calif bay từ bờ Tây nước Mỹ sang bờ Đông. Ăn cơm Nhà Trắng. Thật ra không có cơm, nhưng đồ ăn cũng được.

Ở DC, chúng tôi được gặp và có một cuộc trò chuyện cực kỳ thú vị với anh Vinh Nguyen. Anh Vinh vào NSA làm từ năm 17 tuổi, có mấy chục năm kinh nghiệm lãnh đạo các chương trình AI và an ninh mạng ở đấy. Cái gốc Việt khiến câu chuyện trở nên gần gũi và thân tình.

Sau đó, chúng tôi đi New York nói chuyện với giới lãnh đạo Việt Nam, trong khuôn khổ Vietnam Leadership Program tại Đại học Columbia.

May quá có một tấm hình rất tươi chụp chung với ông bạn già Thomas Vallely. Tôi sẽ biên một bài riêng về Tommy, một người bạn lớn của Việt Nam và tất cả những ai quan tâm đến quê nhà.

Kết thúc bài nói chuyện, giáo sư Columbia rủ tôi về làm giáo sư thỉnh giảng! Tôi chưa nhận lời vì e không có thời gian. Tôi cũng chưa từ chối. Có cái gì đó rất hài nếu giáo sư Hiệu phải gọi tôi là “giáo sư Thái”, không còn là “thằng Thái” nữa. Tự dưng một bước từ thằng lên ông thế này ai mà không sướng.

Bạn tôi nói môn đầu tiên tôi có thể dạy là “Nhập môn chống chính quyền đương đại”.

Thật sự, làm sao tăng trưởng hai con số nếu không nghe những ý kiến “chống đối”? Muốn phát triển sáng tạo thì phải có ý tưởng mới, mà ý tưởng mới là gì nếu không chống đối ý tưởng cũ?

Khi nào có hứng, tôi sẽ biên lại bài nói chuyện ở Columbia. Nhiều ý tưởng trong đó tôi đã chia sẻ ở đây và những gì Calif đang làm chính là minh chứng rằng chúng không chỉ là lý thuyết suông.

Rồi bọn tôi rời New York đi Barcelona. Tôi thích đồ ăn Địa Trung Hải, quá ngon.

…Thật ra bọn tôi đến Barcelona cũng để làm việc. Đây là hậu trường quay demo WeWorm:

Ở đây, đóng góp lớn nhất của tôi là ngủ, để các bạn thoải mái làm. Ngủ dậy thấy các bạn vẫn chưa làm xong, vẫn cần sự lãnh đạo của tôi, nên tôi quyết định giải tán, vì tôi cũng không biết làm. Thì đúng rồi, tôi mà biết làm tôi đã không làm lãnh đạo.

Đêm cuối ở Barcelona cả đội đi ăn một bữa thịnh soạn, rồi về ngủ. Thật ra trong bụng cũng hơi lo, vì lúc đó tụi tôi biết Tencent đã sửa lỗi rồi, nên phải nhanh chóng đưa câu chuyện ra đại chúng. Kể với ai, kể như thế nào, cần nhiều suy nghĩ.

Về khách sạn, tôi nhắn Bruce là tôi ngủ xíu rồi sẽ dậy tiếp tục chiến. Nửa đêm Bruce đập cửa phòng kêu tôi dậy trả lời phỏng vấn. Đầu dây bên kia là New York Times. Và phần còn lại, như người ta thường nói, đã trở thành lịch sử.

—

[1] Trừ ông Bruce ra, vì ông ấy không ăn được nước mắm. Ổng ăn chay. Ông Bruce là Việt-Kiều-yêu-nước-mía.

Vũ Kim Hạnh

=========================

MỘT SỐ TIN KHÁC

Đến Mỹ lần thứ 3: Vì sao ông Tô Lâm chưa được Nhà Trắng mời thăm chính thức?

BBC News Tiếng Việt

19 tháng 9 năm 2026

https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cm4gkldxk2w6o

NIỆM “ĂN LIỀN”: KHI PHẬT GIÁO TRỞ THÀNH MÓN HÀNG CỦA NHỮNG NHÀ TÂN TỰ DO

The Conversation

Nguyễn Việt Anh dịch - Thiên Âm hiệu đính

https://www.phantichkinhte123.com/2026/09/niem-lien-khi-phat-giao-tro-thanh-mon.html#more

Nguồn: McMindfulness: Buddhism as sold to you by neoliberals, The Conversation, Feb 23, 2018.

Băng đưa lậu người Việt Nam đến Anh dùng hộ chiếu để kiểm soát nạn nhân

Shehnaz Khan

Tây Midlands, Vương quốc Anh

17 tháng 9 năm 2026

https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cmq5x7epxegqo

Mưa lũ gây thiệt hại nhiều địa phương, VTV so sánh với 'công viên nước'

BBC News Tiếng Việt

20 tháng 9 năm 2026

https://www.bbc.com/vietnamese/articles/ckr5019me529o

Hàng trăm tàu cá Trung Quốc hoạt động ngoài khơi Quảng Ngãi: Bắc Kinh muốn gì?

BBC News Tiếng Việt

19 tháng 9 năm 2026

https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cx4gq0657rdqo

Tôi bị Triều Tiên bắt cóc và ép kết hôn với một lính Mỹ

BBC News Tiếng Việt

19 tháng 9 năm 2026

https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cw62m6e9ey3zo

Saturday, September 19, 2026

“GÓC TỐI” CUỘC ĐỜI . . . (Trương Nhân Tuấn / Báo Tiếng Dân)

“Góc tối” cuộc đời…

Trương Nhân Tuấn

18/09/2026

https://baotiengdan.com/2026/09/18/goc-toi-cuoc-doi/

Có bạn chất vấn tôi về “bằng chứng” khi tôi viết rằng ông Hồ là người của Tàu đỏ Mao Trạch Đông và trước lúc lâm chung, ông Hồ được nghe một bài hát tiếng Hoa do một nữ y tá người Hoa hát.

Theo tôi thấy thì tài liệu về cuộc đời ông Hồ do “chánh sử” công bố phần lớn trái ngược với những gì “Trung Hoa sử” đã viết.

Ngoại lệ, chuyện “ông Hồ là người của Mao Trạch Đông” thì “sử ta” khá giống với “sử Tàu”. Đó là sự kiện ông Hồ đã từng ở dưới trướng của Mao Trạch Đông, dưới danh nghĩa “thiếu tá Hồ Quang thuộc Bát lộ quân” trong thời kỳ Thế chiến thứ II, lúc quân Tàu đỏ đánh sau lưng quân Tàu xanh (1). Văn bản chứng minh việc Nguyễn Ái Quốc từng mang bí danh Hồ Quang, mang cấp bậc thiếu tá và công tác tại Văn phòng Bát Lộ quân ở Quế Lâm được chính Bảo tàng Hồ Chí Minh công bố.

Tôi nói ông Hồ là người của Mao Trạch Đông thì sai chỗ nào?

Về chuyện trước lúc lâm chung, ông Hồ muốn nghe một bài hát dân ca Trung Quốc, tôi sẽ nói bên dưới.

Một số câu chuyện khác về ông Hồ đã được các học giả người Hoa kể lại. Sẵn đây tôi viết luôn để bà con nghe rồi “phê”.

Thứ nhứt là chuyện từ học giả Hoàng Tranh qua tác phẩm “Hồ Chí Minh dữ Trung Quốc” – dịch nghĩa: “Hồ Chí Minh và Trung Quốc”.

Học giả Hoàng Tranh đã khai thác kho tư liệu địa phương tại Quảng Châu, Quảng Tây (Nam Ninh, Liễu Châu, Quế Lâm) để phục dựng nhiều sự kiện liên quan đến cuộc đời ông Hồ, đặc biệt là sự kiện: Cuộc hôn nhân giữa Hồ Chí Minh và Tăng Tuyết Minh.

Hoàng Tranh khẳng định, vào tháng 10 năm 1926 tại Quảng Châu, ông Hồ Chí Minh (dưới tên Lý Thụy) đã kết hôn với một nữ hộ sinh người Trung Quốc tên là Tăng Tuyết Minh (Zeng Xueming) (2).

Nhân chứng và tư liệu: Hoàng Tranh đưa ra các bằng chứng từ hồ sơ lưu trữ, lời khai của các nhân chứng và cho biết hôn, lễ diễn ra tại nhà hàng Thái Bình Dương ở Quảng Châu, trước sự chứng kiến của những nhân vật cộm cán như Thái Sướng (vợ Lý Phú Xuân), Đặng Dĩnh Siêu (vợ Chu Ân Lai) và các đồng chí Việt Nam.

Sau biến cố chính trị năm 1927 (Tưởng Giới Thạch đàn áp cộng sản), Lý Thụy phải rời Quảng Châu và hai người thất lạc nhau. Theo Hoàng Tranh, sau năm 1949, khi Đảng Cộng sản Trung Quốc nắm quyền và ông Hồ là Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Tăng Tuyết Minh đã tìm cách liên lạc thông qua các cơ quan ngoại giao và lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc để xin gặp lại chồng, nhưng vì những lý do chính trị nhạy cảm thời bấy giờ, hai bên không thể đoàn tụ.

Vấn đề là sự kiện ông Hồ kết hôn với Tăng Tuyết Minh tuy “um sùm” bên Trung Quốc nhưng không được “chánh sử” Việt Nam công nhận (3). Có nữ nhà báo Việt Nam bị mất hết chức vụ trong tòa báo vì đã đăng một tin tức liên quan đến chuyện này.

Thứ hai là tài liệu cũng của người Hoa, là ông Hồ Tuấn Hùng, qua tác phẩm “Hồ Chí Minh sinh bình khảo”, xuất bản năm 2008 tại Đài Bắc.

Hồ Tuấn Hùng cho rằng, Nguyễn Ái Quốc thực chất đã qua đời vì bệnh lao vào khoảng năm 1932–1933 tại Hồng Kông, và người sau này xuất hiện với tên gọi Hồ Chí Minh từ những năm 1940 (rồi trở thành Chủ tịch nước VNDCCH) là một người hoàn toàn khác (4).

Theo ông Hùng, người thế thân Nguyễn Ái Quốc là Hồ Tập Chương (Hu Jizhang), một đảng viên Đảng Cộng sản người Hẹ (Hakka – Khách Gia), sinh ra tại thị trấn Miêu Lật (Miaoli), Đài Loan. Theo lập luận của tác giả, Quốc tế Cộng sản và Đảng Cộng sản Trung Quốc cần một nhân vật có uy tín để tiếp tục lãnh đạo phong trào cách mạng Đông Dương, nên đã chọn Hồ Tập Chương – một người có ngoại hình hao hao, thông thạo nhiều thứ tiếng và am hiểu phong trào thuộc địa – để đóng giả Nguyễn Ái Quốc (5).

Ông Hồ Tuấn Hùng đưa ra một số chi tiết như sự khác biệt về chữ viết tay trong các giai đoạn, sự thay đổi về chiều cao, vóc dáng qua ảnh chụp trước và sau thập niên 1930, cũng như khả năng làm thơ chữ Hán cổ điêu luyện trong tập “Nhật ký trong tù” (cho rằng chỉ một người gốc Hoa am hiểu Hán học sâu sắc như Hồ Tập Chương mới viết nổi).

Thứ ba là giọng nói “lơ lớ” của ông Hồ. Nhiều nhân chứng cho rằng giọng nói của ông Hồ có nét giống “người Hoa nói tiếng Nghệ”, đặc biệt đoạn băng hiện đang tồn trữ tại Bảo tàng Hồ Chí Minh trong khu vực lăng Hồ Chí Minh. Điều này (6), củng cố giả thuyết “kim thiền thoát xác” của ông Hồ Tuấn Hùng.

Nhiều người biện hộ, đại khái vì ông Hồ “lưu vong” lâu quá nên giọng nói cũng thay đổi. Đúng vậy, ông Hồ “lăn lóc” từ Việt Nam qua Pháp, sau đó qua Nga rồi qua Trung Quốc. Có người còn nói ông Hồ đã “chu du” khắp thế giới. Có “sử gia” còn cho rằng ông Hồ nói được hàng chục ngoại ngữ khác nhau. Câu hỏi đặt ra là, thời gian ông Hồ ở Pháp là lâu nhứt, sao giọng ông Hồ không pha giọng Pháp mà pha giọng Hoa?

Thứ tư, cuối đời ông Hồ được bác sĩ người Hoa điều trị. Chi tiết này được ghi nhận bằng các tài liệu và hồi ký từ cả hai phía Trung Quốc và Việt Nam.

Từ cuối thập niên 1960, khi sức khỏe của ông Hồ suy giảm nghiêm trọng do bệnh tim mạch và phổi, theo đề nghị của Bộ Chính trị Đảng Lao động Việt Nam và sự thu xếp của Thủ tướng Chu Ân Lai, Bắc Kinh đã cử nhiều đoàn chuyên gia y tế hàng đầu sang Hà Nội để cùng các bác sĩ Việt Nam (như bác sĩ Nhữ Thế Bảo, bác sĩ Tôn Thất Tùng) điều trị cho ông.

Trưởng đoàn chuyên gia y tế Trung Quốc lúc bấy giờ là bác sĩ Ngô Giai Bình (Wu Jieping – viện sĩ, chuyên gia tiết niệu và chăm sóc sức khỏe cho các lãnh đạo cấp cao Trung Quốc). Nhiều hồi ký và bài viết của phía Trung Quốc sau này mô tả khá chi tiết quá trình các đoàn y tế Trung Quốc tham gia điều trị cho ông Hồ tại ngôi nhà 67 trong khu Phủ Chủ tịch từ tháng 8 cho đến sáng ngày 2 tháng 9 năm 1969.

Thứ năm, cuối cùng là chuyện ông Hồ muốn nghe một bài hát tiếng Hoa trước lúc lâm chung.

Chi tiết “ông Hồ muốn nghe một bài hát” được kể lại trong một số hồi ký và bài viết. Nhưng “sử ta” khác biệt khá xa với một số nội dung trong hồi ký của các nhân viên y tế Trung Quốc.

“Sử ta” ghi nhận: Trước khi mất, Bác muốn nghe một câu hò xứ Nghệ, hoặc một điệu dân ca quan họ, dân ca miền Nam (tiêu biểu là ca khúc nổi tiếng “Bác Hồ một tình yêu bao la” hay truyện ký của các nhà văn trong nước).

Về phía Trung Quốc, câu chuyện về “bài hát tiếng Hoa” xuất phát từ lời kể của các nhân viên y tế Trung Quốc có mặt bên giường bệnh.

Theo lời của các y bác sĩ trong đoàn Trung Quốc, vào những ngày cuối tháng 8 năm 1969, khi ông Hồ bệnh nặng, lúc tỉnh lúc mê, nhưng ông vẫn ý thức được sự hiện diện của các y tá Trung Quốc đang túc trực bên giường.

https://baotiengdan.com/wp-content/uploads/2026/09/1-51.jpg

Lãnh đạo Đảng và Nhà nước đến thăm ông Hồ trên giường bệnh năm 1969. Nguồn: Ông Trần Viết Hoàn cung cấp ảnh này cho báo VNN

Trong một khoảnh khắc tỉnh táo, ông có ngỏ ý muốn nghe một bài hát dân ca Trung Quốc. Một nữ y tá trẻ trong đoàn (thường được nhắc tên trong một số bài viết tiếng Trung là Vương Tinh Bộc hoặc một nữ y tá điều dưỡng) đã cất giọng hát một bài dân ca Trung Quốc (có tài liệu nói là một bài dân ca thời cách mạng hoặc bài dân ca vùng Hồ Nam-bài hát về hoa lài) (7).

Tức là một nữ y tá người Hoa đã hát một bài dân ca Trung Quốc để đưa ông Hồ về bên kia thế giới.

Tóm lại, những gì tôi viết đều “nói có sách, mách có chứng”. Đâu phải những gì “sử ta” nói là đúng đâu?

________

Chú thích của Tiếng Dân:

(1) Chi tiết “thiếu tá Hồ Quang”, chính Bảo tàng Hồ Chí Minh hiện cũng ghi nhận Nguyễn Ái Quốc từng mang tên Hồ Quang, cấp bậc thiếu tá và làm việc tại Văn phòng Bát Lộ quân ở Quế Lâm.

Nói đây là thời kỳ “quân Tàu đỏ đánh sau lưng quân Tàu xanh” có lẽ không chính xác lắm vì từ năm 1937, Quốc dân Đảng và Đảng Cộng sản Trung Quốc đã hình thành Mặt trận thống nhất chống Nhật, dù quan hệ giữa hai bên vẫn có xung đột và nghi kỵ.

(2) Các tài liệu lưu hành về nghiên cứu của ông Hoàng Tranh cũng ghi rằng, Lý Thụy (bí danh của Nguyễn Ái Quốc, tức Hồ Chí Minh sau này) và Tăng Tuyết Minh kết hôn vào tháng 10 năm 1926, họ sống với nhau một thời gian trước khi mất liên lạc sau khi Lý Thụy rời Quảng Châu năm 1927.

(3) Cho đến nay, các tài liệu tiểu sử từ các nguồn chính thức phổ biến ở Việt Nam không ghi nhận cuộc hôn nhân này.

(4) Đây chỉ là một giả thuyết của ông Hồ Tuấn Hùng, không phải là một sự kiện lịch sử đã được xác minh. Phía Việt Nam không xác nhận sự kiện này, mà khi nói về vụ án Nguyễn Ái Quốc ở Hồng Kông, ghi nhận ông ta bị bắt từ tháng 6-1931 và được trả tự do vào tháng 1-1933; các tài liệu này tiếp tục ghi nhận hoạt động của Nguyễn Ái Quốc sau đó.

(5) Đây là lập luận của ông Hồ Tuấn Hùng viết trong cuốn sách “Hồ Chí Minh sinh bình khảo”, xuất bản năm 2008.

(6) Theo lập luận của những người ủng hộ giả thuyết Hồ Tập Chương.

(7) Chi tiết về tên nữ y tá, theo vài tờ báo trong nước ghi là y tá Vương Tinh Minh, (không phải Vương Tinh Bộc như trong bài), nhưng sau sửa lại là Vương Tây Minh (báo VietNamNet, QĐND… Hiện website Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn còn giữ nguyên tên ý tá đó là Vương Tinh Minh (Xem ảnh chụp màn hình bên dưới).

Về chi tiết bài hát, chúng tôi vẫn chưa tìm được nguồn nào xác nhận đó là bài hát gì, cũng như không tìm thấy thông tin nữ y tá đó hát bài dân ca Hồ Nam hay “hoa lài” như thông tin tác giả đề cập trong bài.

https://baotiengdan.com/wp-content/uploads/2026/09/1-50-970x420.jpg

Ảnh chụp màn hình bài dịch “Thương nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh”, nói tới tên y tá Vương Tinh Minh. Nguồn: Website Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh