TỔNG THỐNG MYANMAR TỚI VIỆT NAM, 'HỘI ĐÀM VỚI ÔNG TÔ LÂM' (BBC News Tiếng Việt)

 

Tổng thống Myanmar tới Việt Nam, 'hội đàm với ông Tô Lâm'

BBC News Tiếng Việt

 1 tháng 9 2026, 12:50 +07

https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cew95qpvg8do

 

Tổng thống Myanmar Min Aung Hlaing sẽ có chuyến thăm chính thức Việt Nam từ ngày 4 đến 6/9. Chuyến thăm diễn ra theo lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm.

 

Việt Nam sẽ là quốc gia thứ bảy mà ông đến thăm kể từ khi đảm nhiệm cương vị tổng thống hồi đầu năm, trong bối cảnh ông tìm cách củng cố tính chính danh và thúc đẩy tái hòa nhập với các quốc gia trong khu vực.

 

Theo báo Global New Light of Myanmar thuộc Bộ Thông tin Myanmar, ông Min Aung Hlaing sẽ hội đàm song phương với ông Tô Lâm, đồng thời gặp Thủ tướng Lê Minh Hưng và Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn.

 

Ông cũng sẽ tham dự Diễn đàn Doanh nghiệp Myanmar-Việt Nam và gặp đại diện các tổ chức kinh tế, truyền thông nhà nước Myanmar cho biết.

 

Chuyến thăm Việt Nam diễn ra sau một số chuyến công du nước ngoài của Min Aung Hlaing, trong đó có các chuyến thăm Thái Lan và Nga hồi tháng Tám.

 

Việc Thái Lan, một quốc gia dân chủ và là thành viên sáng lập ASEAN, mời ông Min Aung Hlaing tới trong chuyến thăm cấp cao nói trên đã khiến một số bên chỉ trích, trong đó có nhóm vận động Công lý cho Myanmar (Justice for Myanmar).

 

"Chuyến thăm của Min Aung Hlaing phản ánh chính sách 'tái thiết lập quan hệ có tính toán' thất bại của Thái Lan với chính quyền quân sự, điều này chỉ kéo dài thêm nỗi đau khổ hiện tại của người dân Myanmar," nhóm này nói với BBC vào thời điểm đó.

 

Vào cuối tháng Tám, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cũng đã có chuyến công tác tới Myanmar.

 

Trong chuyến đi, ông Trung đã có các cuộc hội kiến với ông Min Aung Hlaing và Chủ tịch Hạ viện, Chủ tịch Đảng Liên minh Đoàn kết và Phát triển Myanmar (USDP) Khin Yi.

 

Ông Min Aung Hlaing khẳng định Myanmar coi trọng quan hệ hữu nghị, hợp tác với Việt Nam, đồng thời cam kết tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp Việt Nam đầu tư, kinh doanh tại Myanmar, đồng thời bày tỏ sự trân trọng về Kỳ họp lần thứ 10 Ủy ban hỗn hợp về hợp tác song phương.

 

Kỳ họp này do ông Trung và Bộ trưởng Ngoại giao Tin Maung Swe đồng chủ trì.

 

Hai bên đã nhất trí sẽ rà soát các thỏa thuận liên quan và đơn giản hóa thủ tục nhập khẩu, kiểm dịch, thông quan, đồng thời sớm tổ chức Kỳ họp lần thứ 11 Tiểu ban hỗn hợp thương mại nhằm tháo gỡ các vướng mắc và thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, hướng tới mục tiêu 1 tỷ USD kim ngạch thương mại song phương.

 

Myanmar khẳng định tiếp tục phối hợp với Việt Nam trong phòng, chống tội phạm ma túy và tội phạm mạng, đồng thời không để các tổ chức, cá nhân lợi dụng lãnh thổ nước này để chống phá nước kia.

 

Trước đó vào tháng Bảy, tại Bangkok, Thái Lan, đã diễn ra cuộc gặp không chính thức giữa các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN.

 

Khi ấy, ông Trung khẳng định Việt Nam coi Myanmar là một thành viên không thể thiếu của ASEAN và coi Đồng thuận Năm điểm của ASEAN về việc thúc đẩy hòa bình tại Myanmar là khuôn khổ then chốt để khối này tiếp tục tăng cường quan hệ và hỗ trợ nước này.

 

Dù Myanmar đang nỗ lực thúc đẩy quan hệ đối ngoại, ASEAN vẫn không cho phép các đại diện chính trị của Myanmar tham dự các hội nghị cấp cao của khối, do chính quyền nước này không thực hiện kế hoạch hòa bình của ASEAN nhằm chấm dứt cuộc nội chiến bùng phát sau cuộc đảo chính năm 2021 lật đổ chính phủ dân cử do bà Aung San Suu Kyi lãnh đạo.

 

Myanmar hiện chỉ được phép tham gia các hội nghị với tư cách phi chính trị.

 

Tới tháng 12/2025, quân đội Myanmar đã tổ chức cuộc bầu cử trong bối cảnh Myanmar vẫn đang chìm trong nội chiến tàn khốc khiến hàng ngàn người thiệt mạng và hơn 3 triệu người phải rời bỏ nhà cửa.

 

Thời điểm đó, Đảng Liên minh Quốc gia vì Dân chủ (NLD) của bà Aung San Suu Kyi cảnh báo rằng việc cộng đồng quốc tế công nhận cuộc bầu cử sẽ tạo tiền lệ để quân đội lật đổ chính phủ dân cử, bắt giữ các lãnh đạo chính trị và giải thể các đảng giành chiến thắng.

 

Nhiều nhà quan sát quốc tế nhận định cuộc bầu cử không nhằm khôi phục dân chủ ở Myanmar mà là chiến lược của quân đội để hợp pháp hóa việc tiếp tục nắm quyền.

 

Một số quốc gia đã cử quan sát viên tới giám sát cuộc bầu cử này, bao gồm Việt Nam.

 

Theo thông cáo chính thức của Bộ Thông tin thuộc chính quyền quân đội Myanmar, ông Nguyễn Đức Thịnh là trưởng đoàn Việt Nam đến tham gia sự kiện được tổ chức vào hôm 28/12.

 

Phản ứng của Việt Nam về cuộc đảo chính năm 2021 ở Myanmar bao gồm bày tỏ quan ngại, kêu gọi kiềm chế, chấm dứt bạo lực và thúc đẩy đối thoại.

VIỆT NAM ‘ĐANG ĐÀM PHÁN MUA RAFALE CỦA PHÁP (BBC News Tiếng Việt)

 

Việt Nam 'đang đàm phán mua tiêm kích Rafale của Pháp'

BBC News Tiếng Việt

31 tháng 8 năm 2026

https://baotiengdan.com/2026/08/23/chinh-quyen-dia-phuong-hai-cap-kho-khan-thach-thuc-va-giai-phap/

 

Sau nhiều thập niên chủ yếu sử dụng máy bay chiến đấu do Liên Xô và Nga sản xuất, Việt Nam được cho là đang cân nhắc một lựa chọn khác: tiêm kích đa năng Rafale do tập đoàn Dassault Aviation của Pháp chế tạo.

 

Theo tạp chí Pháp L'Express, các cuộc trao đổi giữa Việt Nam và phía Pháp đã tiến khá xa, trong đó một dấu hiệu đáng chú ý là một phi công Việt Nam được cho là đã có cơ hội trực tiếp bay thử Rafale vào tháng 2/2026.

 

Trong thời gian qua, từng có thông tin Việt Nam cũng đang cân nhắc mua chiến đấu cơ F-16 của Mỹ, dù chưa có tuyên bố chính thức nào được đưa ra.

 

'Phi công Việt Nam bay thử Rafale'

 

Các chuyên gia quốc phòng được các nguồn báo Pháp dẫn lời nói rằng việc một phi công nước ngoài được bay thử máy bay chiến đấu trong quá trình chào bán thường xảy ra khi khách hàng đã vượt qua giai đoạn tiếp xúc ban đầu và bước vào quá trình đánh giá kỹ thuật, vận hành.

 

Các ước tính từ nguồn mở cho rằng thương vụ có thể gồm khoảng hai phi đội, tức từ 24-40 chiếc, với tổng trị giá 4-6 tỷ USD. Những chiếc đầu tiên có thể được bàn giao trong giai đoạn 2028-2030.

 

Tuy nhiên, chính phủ Việt Nam và hãng sản xuất máy bay của Pháp chưa công khai xác nhận thương vụ Rafale.

 

Pháp từng đưa Rafale tới Việt Nam trong khuôn khổ các chuyến bay triển khai của không quân Pháp.

 

Năm 2018, ba chiếc Rafale của Không quân Pháp đã hạ cánh xuống sân bay Nội Bài, Hà Nội, trong khuôn khổ chiến dịch PEGASE của Pháp tại châu Á – Thái Bình Dương, theo Bộ Quốc phòng Pháp.

 

XEM TIẾP >>>>>  

 

 

 

TRUNG QUỐC MỞ RỘNG MẠNG LƯỚI NGOẠI GIAO : THAM VỌNG TOÀN CẦU ĐÃ RÕ, ẢNH HƯỞNG THỰC TẾ ĐẾN ĐÂU? (Thùy Dương / RFI)

 

Trung Quốc mở rộng mạng lưới ngoại giao : Tham vọng toàn cầu đã rõ, ảnh hưởng thực tế đến đâu?

Thùy Dương  -  RFI

Đăng ngày: 01/09/2026 - 15:28  -  Sửa đổi ngày: 01/09/2026 - 15:51

https://www.rfi.fr/vi/ph%C3%A2n-t%C3%ADch/20260901-trung-qu%E1%BB%91c-m%E1%BB%9F-r%E1%BB%99ng-m%E1%BA%A1ng-l%C6%B0%E1%BB%9Bi-ngo%E1%BA%A1i-giao-tham-v%E1%BB%8Dng-to%C3%A0n-c%E1%BA%A7u-%C4%91%C3%A3-r%C3%B5-%E1%BA%A3nh-h%C6%B0%E1%BB%9Fng-th%E1%BB%B1c-t%E1%BA%BF-%C4%91%E1%BA%BFn-%C4%91%C3%A2u

 

Tổ chức Hợp tác Thượng Hải họp thượng đỉnh tại Bichkek, thủ đô Kyrgyzstan,vào hôm nay 01/09/2026. Hàng chục lãnh đạo tham dự hội nghị, trong đó có chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, tổng thống Nga Vladimir Putin, tổng thống Iran Massoud Pezeshkian, thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, với hàng loạt cuộc gặp song phương bên lề thượng đỉnh.

 

https://s.rfi.fr/media/display/15200186-986d-11f0-a5eb-005056a97e36/w:1024/p:16x9/000-363W6F7.webp

Ảnh bìa: Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (thứ hai từ trái qua) và ngoại trưởng Vương Nghị (T) hội đàm với phái đoàn thủ tướng Vanuatu Charlot Salwai, tại Đại lễ đường Nhân Dân, Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 12/07/2024. AFP - VINCENT THIAN

 

Mục tiêu của hội nghị thượng đỉnh khu vực quan trọng này, diễn ra nhân dịp kỷ niệm 25 năm thành lập Tổ chức Hợp tác Thượng Hải, được cho là nhằm thể hiện sự đoàn kết của các thành viên với Iran, đồng thời bác bỏ đe dọa trừng phạt của Mỹ nhằm vào các đối tác thương mại của Teheran. Nhưng đây cũng là dịp cho thấy vai trò ngoại giao và ảnh hưởng ngày càng lớn của Trung Quốc.

 

Quả thực Trung Quốc hiện giờ là cường quốc có ảnh hưởng rất lớn tại khu vực Trung Á. Bắc Kinh là đối tác thương mại hàng đầu của cả 5 nước Trung Á, tài trợ cho các dự án cơ sở hạ tầng, các hành lang giao thông, các dự án năng lượng, qua đó tạo trọng lượng kinh tế đáng kể.

 

Trả lời RFI tiếng Pháp ngày 31/08/2026, nhà nghiên cứu về chiến lược của Trung Quốc tại Trung Á, bà Marie Hiliquin, thuộc IRSEM-Europe, cơ sở tại Bruxelles của Viện Nghiên cứu Chiến lược thuộc Trường Quân sự Pháp, cho rằng hiện nay các nước Trung Á đang tìm cách giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc, bằng cách đa dạng hóa nền kinh tế và tăng cường quan hệ với các đối tác khác, ngoài Trung Quốc. Hội nghị thượng đỉnh lần này diễn ra trong bối cảnh các quốc gia Trung Á có thể đang tìm kiếm và hướng tới những đối tác tiềm năng mới.

 

Liên quan tới Trung Đông, cho dù không thể nói là Bắc Kinh định hướng hay áp đặt một cách rõ ràng các vấn đề địa chính trị trong Tổ chức Hợp tác Thượng Hải, Trung Quốc đang gia tăng ảnh hưởng tại Trung Đông, trong bối cảnh khu vực này rơi vào chiến tranh từ cuối tháng 02. Các đối tác của Trung Quốc ở Trung Đông rất đa dạng, và các nước vùng Vịnh có thể liên kết với Bắc Kinh trong một số lĩnh vực. Chẳng hạn, Ả Rập Xê Út và Iran đã tiến hành đàm phán và Trung Quốc làm trung gian, điều này cho thấy năng lực ngoại giao của Bắc Kinh đang ngày càng gia tăng.

 

Ảnh hưởng của Trung Quốc không chỉ thể hiện ở các khu vực mà Bắc Kinh có lợi ích kinh trực tiếp, mà còn qua việc mở rộng đáng kể sự hiện diện ngoại giao trên toàn cầu. Theo một báo cáo của Thượng Viện Pháp công bố ngày 08/07/2026, Trung Quốc hiện sở hữu mạng lưới ngoại giao lớn nhất toàn cầu, vượt Mỹ và Pháp, Nga, Anh … Với 173 đại sứ quán và 91 lãnh sự quán, Trung Quốc đứng đầu về số lượng cơ quan đại diện ngoại giao. Dẫu mạng lưới ngoại giao không phải tiêu chí duy nhất để đánh giá hiệu quả ngoại giao, nhưng báo cáo của Thượng Viện Pháp cũng nhấn mạnh rằng quy mô mạng lưới cũng là một chỉ dấu của sức mạnh và ảnh hưởng.

 

Tuy nhiên, đây không phải là điều mới mẻ. Trên thực tế, theo nhận định của Viện Lowy, một tổ chức nghiên cứu của Úc, được Les Echos trích dẫn, Trung Quốc - nền kinh tế lớn thứ hai thế giới - ngay từ năm 2019 đã vượt Mỹ và trở thành nước có nhiều đại sứ quán và lãnh sự quán nhất. Điều đáng chú ý là Trung Quốc đã vươn lên vị trí dẫn đầu với tốc độ nhanh chóng. Năm 2016, Trung Quốc đứng thứ 3, sau Mỹ và Pháp. Chỉ một năm sau, vào năm 2017, Bắc Kinh đã vượt Pháp để vươn lên vị trí thứ hai.

 

Mạng lưới ngoại giao ngày càng mở rộng này cho thấy tham vọng vươn ra toàn cầu của Trung Quốc, đồng thời phản ánh chiến lược cô lập Đài Loan của Bắc Kinh. Trung Quốc đặt mục tiêu cạnh tranh với Mỹ để trở thành một siêu cường ngoại giao trên thế giới và đang tạo dựng những điều kiện cần thiết để đạt được mục tiêu này.

Tuy nhiên, theo Bonnie Bley, nhà nghiên cứu tại Viện Lowy, việc mạng lưới ngoại giao Trung Quốc nhanh chóng mở rộng, phản ánh tham vọng của Trung Quốc nhiều hơn là tầm ảnh hưởng thực tế của Bắc Kinh. Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình đặt mục tiêu khôi phục vị thế và tầm ảnh hưởng của một nước dẫn đầu thế giới vào năm 2049, thời điểm đánh dấu 100 năm chế độ Cộng Sản lên nắm quyền tại Bắc Kinh.

 

Sự hiện diện ngoại giao ngày càng gia tăng của Trung Quốc, cùng với vai trò ngày càng lớn của Bắc Kinh tại các tổ chức quốc tế, diễn ra trong bối cảnh Hoa Kỳ có xu hướng thu hẹp mạng lưới ngoại giao và cắt giảm mạnh ngân sách dành cho đối ngoại. Những diễn biến này có thể tạo thêm không gian để Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng và thúc đẩy tham vọng đóng vai trò ngày càng lớn trong việc định hình một trật tự quốc tế đa cực. Tuy nhiên, như các chuyên gia nhận định, một mạng lưới ngoại giao rộng lớn trước hết phản ánh tham vọng của Bắc Kinh ; khả năng chuyển hóa sự hiện diện đó thành ảnh hưởng và khả năng định hướng các vấn đề địa chính trị lại là một câu hỏi khác.

MỸ LÀM ĐỒNG MINH PHẬT Ý KHI MỜI NGA THAM GIA G20 (Phan Minh / RFI)

 

Mỹ làm đồng minh phật ý khi mời Nga tham gia G20

Phan Minh  -  RFI

Đăng ngày: 01/09/2026 - 12:02

https://www.rfi.fr/vi/qu%E1%BB%91c-t%E1%BA%BF/20260901-m%E1%BB%B9-l%C3%A0m-%C4%91%E1%BB%93ng-minh-ph%E1%BA%ADt-%C3%BD-khi-m%E1%BB%9Di-nga-tham-gia-g20

 

Hoa Kỳ đang tìm cách thuyết phục các nước châu Âu tăng cường sức ép kinh tế với Iran, nhưng lại khiến các đồng minh châu Âu khó chịu khi mời bộ trưởng Tài Chính Nga Anton Siluanov tham dự cuộc họp G20 về tài chính diễn ra tại Asheville, Bắc Carolina, vào hôm qua 31/08/2026.

 

https://s.rfi.fr/media/display/2ba32ee2-a5dc-11f1-8feb-005056bf30b7/w:1024/p:16x9/2026-08-31T150856Z-859471923-RC2Q9NAPTJ7O-RTRMADP-3-G20-FINANCE.webp

Bộ trưởng Tài Chính Nga Anton Siluanov (G) và các đại diện của Ngân hàng Trung ương Nga tham dự phiên họp toàn thể G20 tại Asheville, Bắc Carolina, Mỹ, ngày 31/08/2026. REUTERS - Sam Wolfe

 

Năm nay 2026, Mỹ giữ chức chủ tịch G20, nhóm quy tụ 19 nền kinh tế lớn cùng Liên Hiệp Châu Âu (EU) và Liên Hiệp Châu Phi (AU). Cuộc họp tại Asheville, Bắc Carolina, quy tụ các bộ trưởng Tài Chính và thống đốc Ngân hàng Trung ương. Bộ trưởng Tài Chính Mỹ Scott Bessent muốn tận dụng hội nghị để thúc đẩy các chính sách kinh tế của Washington, đồng thời vận động các nước tăng cường cô lập Iran.

 

Washington đang sử dụng các biện pháp trừng phạt kinh tế để gây sức ép với Teheran, trong bối cảnh các hoạt động quân sự chưa buộc Iran phải nhượng bộ. Phát biểu khi hội nghị bắt đầu, ông Bessent khẳng định Mỹ sẽ tiếp tục gây sức ép với Iran và Liên Âu cũng phát tín hiệu cho thấy có thể tăng cường các biện pháp trừng phạt Teheran.

 

Tuy nhiên, sự xuất hiện của bộ trưởng Tài Chính Nga Anton Siluanov tại hội nghị đã khiến các nước châu Âu khó chịu. Liên Âu đề nghị ông Siluanov không chụp ảnh chung cùng các thành viên G20. Bộ trưởng Tài Chính Đức Lars Klingbeil cho rằng việc Mỹ tiếp đón quan chức Nga gửi đi một "tín hiệu đáng lo ngại". Trong khi đó, Nhà Trắng bảo vệ quan điểm của mình, cho rằng tổng thống Donald Trump sẵn sàng đối thoại với những bên có vai trò quan trọng nhằm tìm cách chấm dứt chiến tranh Ukraina.

 

Quan hệ giữa Washington và một số đồng minh G20 khác cũng đang căng thẳng. Canada, thành viên G20 và G7, tiếp tục là nước có các tranh chấp thương mại với Mỹ. Bộ trưởng Tài Chính Canada François-Philippe Champagne cho biết đến hội nghị với tinh thần tích cực và sẵn sàng đối thoại.

 

Ngoài ra, lãnh đạo các tập đoàn công nghệ lớn như Elon Musk, Jensen Huang và Sam Altman cũng tham dự cuộc họp G20 lần này, trong bối cảnh thế giới tranh luận về cách kiểm soát những rủi ro của Trí tuệ Nhân tạo (AI). Một số chuyên gia và lãnh đạo công nghệ kêu gọi tăng cường các biện pháp giám sát, trong khi chính quyền Trump vẫn chủ trương hạn chế can thiệp để không ngáng trở ngành AI phát triển.

 

 

 

 

TRUMP BÓP CÒ và NAVARRO NẠP ĐẠN (Trúc Phương . Người Việt)

 

Trump bóp cò và Navarro nạp đạn

Trúc Phương/Người Việt

August 31, 2026 : 6:44 PM

https://www.nguoi-viet.com/binh-luan/trump-bop-co-va-navarro-nap-dan/

 

Trong vụ thuế quan đánh vào Canada, thì Peter Navarro, một lần nữa, là cố vấn hàng đầu của Trump. Với Navarro, thuế quan là vũ khí tối thượng trong bất kỳ cuộc chiến thương mại nào. Ông đã phần nào định hình lối suy nghĩ như vậy cho Trump. Nếu có ai đó cần được nêu tên khi “hài tội” với trách nhiệm làm cho đời sống người Mỹ phần nào điêu đứng bởi ảnh hưởng từ chính sách thuế quan của Trump thì Peter Navarro là người không thể không nhắc.

 

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2026/08/Peter-Navarro-Binh-Luan-1920x1280.jpg

Tiến Sĩ Peter Navarro. (Hình: Andrew Harnik/Getty Images)

 

Một tiến sĩ “dỏm”?

 

Tháng Ba, 2016, ông giáo Peter Navarro mở khóa “Quản lý rủi ro địa chính trị trong kỷ nguyên Trung Quốc trỗi dậy” tại Đại Học UC Irvine. Đó là thời điểm Donald Trump sắp trở thành ứng cử viên chính thức đại diện đảng Cộng Hòa trong cuộc tranh cử tổng thống với Hillary Clinton.

 

Navarro giới thiệu khóa học bằng cách gửi email đến 30,000 sinh viên. Cuối cùng, có… 17 người đăng ký. Trước đó không lâu, Navarro vừa phát hành cuốn “Crouching Tiger.” Đây là cuốn sách thứ ba ông nhấn mạnh mối đe dọa Trung Quốc. Không như hầu hết giới học thuật Mỹ viết về Trung Quốc, Navarro gần như hoàn toàn mù tịt về Trung Quốc. Ông không biết tiếng Hoa để xem tài liệu gốc và thậm chí chưa từng đặt chân đến Trung Quốc.

 

Trước năm 2016, Navarro hầu như không có mối liên hệ nào với đảng Cộng Hòa. Ông từng rất thân với John Edwards, cựu thượng nghị sĩ và ứng viên tổng thống của đảng Dân Chủ. Khi John Edwards rút lui chiến dịch tranh cử vào năm 2008, Navarro thốt lên: “Chúng ta đã mất đi một người tài giỏi.” Thời làm giáo sư, ông thậm chí không có quan điểm nhất quán về chính sách thuế quan và có lúc thừa nhận chính đạo luật thuế quan Smoot-Hawley năm 1930 đã “góp phần đẩy toàn bộ nền kinh tế toàn cầu vào cuộc Đại Suy thoái.”

 

Với một số người, Peter Navarro chỉ là kẻ “rao bán những điều sáo rỗng” – như nhận định bốp chát của nhà báo Lou Dobbs khi phỏng vấn Navarro trên Fox Business Network. Thậm chí Jared Kushner, con rể Trump, người giúp đưa Navarro vào Tòa Bạch Ốc năm 2016, cũng nhận xét Navarro là kẻ lập dị và không đáng tin. Thượng Nghị Sĩ Rand Paul (Cộng Hòa-Kentucky) gọi ông là một “sai lầm kinh tế sống.” Elon Musk nói ông là cái thứ ngu độn…

 

Bi kịch ở chỗ Trump lại dùng “cái thứ ngu độn” để thiết kế chính sách thuế quan. Chính Navarro là một trong những người đứng sau Trump tạo nên cái gọi là “Ngày Giải Phóng” (Liberation Day) vào Tháng Tư, 2025 (xóa bỏ loạt hiệp định thương mại và áp đặt mức thuế quan cao). Ngay sau sự kiện trên, Navarro nói trên Fox News: “Thuế quan chính là cắt giảm thuế. Thuế quan tạo ra việc làm. Thuế quan đảm bảo an ninh quốc gia. Thuế quan mang lại lợi ích to lớn cho nước Mỹ. Thuế quan sẽ giúp nước Mỹ vĩ đại trở lại.”

 

Peter Navarro sinh năm 1949 tại Cambridge, Massachusetts. Năm Navarro 8 tuổi, cha mẹ ông ly dị. Sau khi tái hôn, cha ông chuyển đến Grosse Pointe, Michigan. Navarro cùng mẹ và người anh trai định cư tại Palm Beach, Florida. Họ rất nghèo. Navarro phải làm hồ sơ xin trợ cấp để học đại học. Thập niên 1990, khi mon men vào chính trị và tham gia một số cuộc tranh cử, Navarro không bao giờ nhắc đến quá khứ nghèo khổ.

 

Sau khi tốt nghiệp Đại Học Tufts năm 1972 với chuyên ngành tiếng Anh, Navarro đến Đông Bắc Thái Lan để làm giáo viên thuộc tổ chức Peace Corps. Sau khi rời Peace Corps, Navarro trở về Boston, làm việc tại một công ty tư vấn năng lượng rồi theo học chương trình thạc sĩ chính sách công tại Trường Kennedy thuộc Đại Học Harvard.

 

Năm 1979, ông bắt đầu chương trình tiến sĩ tại Đại Học Harvard. Tại đây, Navarro kết thân với Jeff Dubin – nghiên cứu sinh tiến sĩ kinh tế học tại M.I.T. Lúc đó, Navarro cần hoàn thành luận án về lĩnh vực kinh tế trong hoạt động từ thiện của doanh nghiệp. Trong khi đó, Dubin cần tiền trả thuê nhà. Thế là hai bên “trao đổi.” Jeff Dubin kể: “Anh ấy cho tôi biết hướng đi và tôi hỗ trợ anh ấy đạt mục tiêu, về mặt lý thuyết lẫn thực nghiệm.”

 

Luận án của Navarro, nộp năm 1986, không ghi nhận những đóng góp của Dubin. Với giới kinh tế học, sự “thiếu sót” như vậy có thể được xem là hành vi vi phạm quy tắc học thuật (“Peter Navarro, Trump’s Ultimate Yes-Man”/The New Yorker).

 

Giữa thập niên 1980, Navarro chuyển đến San Diego. Từ năm 1985 đến năm 1988, ông giảng dạy tại Đại Học UC San Diego và Đại Học San Diego. Năm 1989, ông đến Đại Học UC Irvine, đảm nhiệm vị trí giáo sư kinh tế học và chính sách công. Năm 1992, Navarro tranh chức thị trưởng San Diego. Chiến dịch tranh cử thất bại. Năm 2001, Navarro dấn bước vào cuộc đua thứ năm khi tranh cử vào hội đồng thành phố. Đó là lần vỡ mộng cuối cùng của Navarro khi ông nhận được chưa đầy 8% phiếu.

 

Nghề “thầy dùi”

 

Tháng Sáu, 2016, Stephen Miller, cố vấn thân cận của Trump, gọi Navarro. Trump vừa chính thức trở thành ứng viên tổng thống đại diện đảng Cộng Hòa. Miller muốn hỏi ý kiến cho bài phát biểu về chính sách thương mại mà Trump sắp trình bày. Ngày 28 Tháng Sáu, tại Monessen, Pennsylvania, Trump nói với cử tri:

 

“Di sản công nhân ngành thép tại Pennsylvania vẫn hiện hữu trong những cây cầu, tuyến đường sắt và tòa nhà chọc trời tạo nên cảnh quan nước Mỹ vĩ đại của chúng ta… Nhưng lòng trung thành của người lao động đã bị đền đáp – điều mà các bạn hiểu rõ hơn ai hết – bằng sự phản bội hoàn toàn. Khi thép nước ngoài được trợ giá tràn vào thị trường chúng ta, đe dọa các nhà máy, thì các chính trị gia chẳng làm gì cả.”

 

Trump đề cập những chủ đề quen thuộc của Navarro: Việc Trung Quốc gia nhập Tổ Chức Thương Mại Thế Giới dẫn đến “vụ đánh cắp việc làm lớn nhất trong lịch sử đất nước”; Trung Quốc trợ giá bất công cho các ngành công nghiệp trong nước; và Trung Quốc là “kẻ thao túng tiền tệ.” Nói về diễn văn này, Navarro đánh giá đó là “một tuyệt tác thi ca về chính trị và chính sách,” với tầm quan trọng ngang ngửa diễn văn Gettysburg của Abraham Lincoln năm 1863!

 

Cuối cùng, Navarro trở thành thành viên trong chiến dịch tranh cử của Trump. Tờ Vanity Fair thuật, Jared Kushner là người móc nối Navarro vào nhóm cố vấn kinh tế cho Trump. Cậu con rể của Trump chú ý đến Navarro sau khi phát hiện cuốn “Death by China” của Navarro qua Google và gọi điện trực tiếp cho tác giả. Phần mình, Navarro khẳng định ông trao đổi thư từ trước đó rất lâu với một người trong văn phòng Trump nhưng “không nhớ” chính xác tên người đó. Trong thực tế, như được nhà báo Ian Parker thuật trong bài viết trên The New Yorker, Navarro, vốn là người theo đảng Dân Chủ, từng cố thu hút sự chú ý từ bộ máy tranh cử của Hillary Clinton nhưng họ phớt lờ ông.

 

Từ khi tham gia bộ máy Trump, Peter Navarro bắt đầu “quay xe.” Giữa thập niên 1980, trong quyển “The Policy Game: How Special Interests and Ideologues are Stealing America,” Navarro từng viết rằng các nhóm lợi ích đã đẩy nước Mỹ đến “một thời điểm trong lịch sử mà quốc gia không thể tăng trưởng và thịnh vượng.” Ông kêu gọi tăng chế độ bồi thường cho người lao động nhằm trợ giúp những người bị mất việc do thương mại và sự cạnh tranh từ nước ngoài. Ông viết rằng, “như lịch sử từng cho thấy những bài học đau xót, một khi các cuộc chiến bảo hộ thương mại nổ ra, kết cục có thể xảy ra là một vòng xoáy suy thoái chết chóc và gần như không thể ngăn chặn đối với toàn bộ nền kinh tế thế giới.”

 

Giờ đây, ông phản bội lại chính những gì ông viết. Không chỉ vấn đề mậu dịch quốc tế, Navarro cũng ủng hộ nhiệt tình các chính sách của Trump, đặc biệt vấn đề chống nhập cư. Ngay cả trước khi Trump đắc cử năm 2016, Navarro đã viết bài cổ xúy cấm người Hồi Giáo nhập cảnh vào Mỹ và khẳng định việc trục xuất 11 triệu người nhập cư không hề hấn gì cho nền kinh tế Mỹ.

 

Ông cũng là đồng tác giả một chính sách với nội dung rằng bất kỳ biện pháp nào nhằm giảm thâm hụt thương mại của Mỹ cũng sẽ thúc đẩy tăng trưởng một cách tất yếu. Với giới kinh tế học, đó là một luận điểm hoàn toàn sai. Viện Cato gọi ý tưởng đó là “một trò đùa về mặt logic.” Harry Holzer, kinh tế gia tại Đại Học Georgetown, nói: “Những điều ông ta nói đã vi phạm các nguyên tắc cơ bản nhất của kinh tế học vĩ mô – những kiến thức cơ bản được dạy ngay trong học kỳ đầu tiên.”

 

Điều mỉa mai nhất khi nói về Peter Navarro là dù sinh viên bỏ lớp không nghe, sách viết gần như không ai đọc (trừ quyển “Death by China”) nhưng ông lại có thể thuyết phục được tổng thống Mỹ. Chính xác hơn, hai người đã “đến với nhau” với cùng một nỗi ám ảnh: Thuế quan là công cụ toàn năng. Nó là giải pháp tối thượng giải quyết được tất tần tật toàn bộ vấn đề kinh tế của một quốc gia và nó chắc chắn mang lại sự công bằng trong cán cân thương mại.

 

Cuối cùng, Navarro đã đạt được một điều mà sự nghiệp học thuật của ông không thể mang lại: Tìm được một tổng thống sẵn sàng biến những ý tưởng của mình thành chính sách quốc gia. Ở góc độ này, khó có thể nói ai là công cụ của ai. [kn]

 

 

KHI ĐẢNG CỘNG SẢN TRUNG QUỐC LÀ 'TRÙM CUỐI' CỦA TỘI PHẠM QUỐC TẾ (Trúc Phương / Người Việt)

 

Khi đảng Cộng Sản Trung Quốc là ‘trùm cuối’ của tội phạm quốc tế

Trúc Phương/Người Việt

August 30, 2026 : 11:39 PM

https://www.nguoi-viet.com/binh-luan/khi-dang-cong-san-trung-quoc-la-trum-cuoi-cua-toi-pham-quoc-te/

 

Trên bề mặt, đảng Cộng Sản Trung Quốc (ĐCSTQ) rất quyết liệt trong cuộc chiến chống tội phạm quốc tế có nguồn gốc từ Trung Quốc. Trong thực tế, Bắc Kinh có thể đang nuôi dưỡng tội phạm cho nhiều mục đích khác nhau, đặc biệt lợi ích địa chính trị.

 

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2026/08/Tran-Chi-Tap-Doan-1920x1280.jpg

Một sòng bài của tập đoàn Trần Chí (Chen Zhi’s Prince Group) ở tỉnh Sihanoukville, Cambodia. (Hình minh họa: Tang Chhin Sothy/AFP via Getty Images)

 

Ông trùm ẩn mặt ở Bắc Kinh

 

Một nghiên cứu công phu đăng trên trang web Viện Brookings cho biết các mạng lưới tội phạm hiện cung cấp nhiều dịch vụ khác nhau cho Bắc Kinh lẫn các doanh nghiệp hợp pháp của Trung Quốc. Chúng giúp xây dựng mạng lưới tham nhũng và gây ảnh hưởng trong giới chính trị gia và doanh nghiệp nước ngoài. Tính đến nay, có hơn 100 mạng lưới tội phạm liên kết với Trung Quốc với cấu trúc đa dạng. Tham gia nhiều nền kinh tế bất hợp pháp khác nhau, chúng hoạt động mạnh ở Mỹ Latin và khắp Đông Nam Á.

 

Ở Bolivia chẳng hạn, băng Putian thực chất là chi nhánh Nam Mỹ của tập đoàn tội phạm Phúc Kiến Bang. Tại Đông Nam Á, các đặc khu kinh tế thuộc Tam giác vàng (GTSEZ) nằm ở giao lộ biên giới Lào, Thái Lan và Myanmar lâu nay là thiên đường cờ bạc nằm dưới sự điều hành của các ông “xì thẩu.” Một trong những hang ổ lớn nhất GTSEZ là sòng bạc Kings Roman do trùm tội phạm Triệu Vĩ (Zhao Wei) cầm đầu.

 

Điều đáng chú ý nhất là Bắc Kinh luôn mạnh miệng tuyên bố “đấu tranh chống tội phạm” nhưng họ gần như ít khi đụng đến những gương mặt cộm cán, như Triệu Vĩ, bởi chúng dường như được chính “ông trùm cuối” – ĐCSTQ – bí mật bảo kê để phục vụ các lợi ích địa chính trị cho Bắc Kinh. Trong vài trường hợp, dưới áp lực quốc tế, ĐCSTQ thỉnh thoảng thí vài con tốt.

 

Trong bài viết ngày 21 Tháng Tám trên Foreign Affairs, tác giả Alvin Camba (nghiên cứu viên tại Trung tâm Chiến lược và An ninh Scowcroft thuộc Hội đồng Đại Tây Dương), cho biết, dữ liệu theo dõi hoạt động bất hợp pháp cho thấy nền kinh tế bất hợp pháp của Trung Quốc tạo ra doanh thu gần $1 ngàn tỷ mỗi năm, tương đương GDP Thụy Sĩ. Khoảng 2/3 số hàng giả bị hải quan thế giới thu giữ có nguồn gốc từ Trung Quốc hoặc vận chuyển qua Hong Kong, với sự tham gia các đường dây lừa đảo ở Đông Nam Á. Chúng còn liên quan việc buôn bán lao động cưỡng bức hơn 300,000 nạn nhân từ ít nhất 66 quốc gia, trong đó có Việt Nam, thu về khoảng $40 tỷ lợi nhuận mỗi năm.

 

Trung Quốc, trên bề mặt, tỏ ra không “dung túng” tội phạm. Tại Philippines, Bộ Công An Trung Quốc đã hủy hộ chiếu hàng trăm công dân Trung Quốc liên quan các hoạt động cờ bạc bất hợp pháp. Từ năm 2023, các chiến dịch phối hợp giữa Trung Quốc và Myanmar đã bắt hơn 57,000 công dân Trung Quốc liên can các vụ án gian lận viễn thông. Hàng chục đường dây lừa đảo dọc biên giới Trung Quốc-Myanmar đã bị đóng cửa và một số ông trùm đã bị xử tử. Tuy nhiên, đó chỉ là đám cò con và chỉ là phần nổi.

 

Việc “ông trùm cuối Bắc Kinh” sử dụng tội phạm đã tạo nên cái mà bài viết Foreign Affairs gọi là chính sách ngoại giao không tốn tiền (cost-free diplomacy). Có nghĩa ĐCSTQ chẳng cần bỏ ra đồng vốn nào và không cần làm gì nhưng vẫn gặt hái được lợi ích trong chiến lược đối ngoại. Điều tra cho thấy nhiều trùm tội phạm có dính dáng Mặt trận Thống nhất Trung Ương. Đây là bộ máy thuộc ĐCSTQ giúp xây dựng ảnh hưởng trong và ngoài nước. Các nhóm tội phạm cũng móc nối với những hiệp hội người Hoa hải ngoại, giúp hình thành nên mạng lưới tiếp cận giới tinh hoa chính trị ở các nước sở tại nhằm lôi kéo họ vào những hoạt động gây ảnh hưởng có lợi cho Bắc Kinh.

 

Tốt thí

 

Một trong những điển hình là Xà Trí Giang (She Zhijiang) – trùm tội phạm đứng sau trung tâm lừa đảo Shwe Kokko ở Myanmar. Cuối năm 2025, cảnh sát Thái Lan giao Xà Trí Giang cho Bắc Kinh để đương sự được dẫn độ về Trung Quốc. Khi bị Thái Lan bắt năm 2022, Xà Trí Giang bất ngờ tiết lộ nhiều thông tin động trời. Hắn cho biết mình là tay trong của Bộ An Ninh Trung Quốc, rằng một nữ thị trưởng ở Philippines (được chính quyền sở tại xác định là công dân Trung Quốc) thực chất là gián điệp Trung Quốc. Những tiết lộ này tạo ra chấn động tức thì, vì trước đó, Xà Trí Giang từng dự các bữa tiệc chiêu đãi cấp nhà nước có sự tham dự của Chủ Tịch Tập Cận Bình.

 

Một trong những bí ẩn lớn nhất liên quan Xà Trí Giang là, dù bị Bắc Kinh “truy nã” từ năm 2012 vì tội tổ chức cờ bạc trực tuyến bất hợp pháp, đương sự lại nhiều lần về Trung Quốc để làm việc với các tổ chức và cơ quan nhà nước, ký hợp đồng với Cơ Quan Quản Lý Đường Sắt Trung Quốc và Tập Đoàn MCC International để xây dựng đặc khu Shwe Kokko ở Myanmar. Đại diện Trung Tâm Giao Lưu Kinh Tế Quốc Tế Trung Quốc – tổ chức tư vấn chính sách trực thuộc Ủy Ban Cải Cách và Phát Triển Quốc Gia Trung Quốc – cũng từng đến thăm Shwe Koko vào năm 2018…

 

Sở dĩ Xà Trí Giang bị dẫn độ là do Bắc Kinh lo rằng đương sự có thể khai thêm nhiều bí mật khác (“Patriotic Criminals: China’s Covert Netherworld in Southeast Asia and the Pacific”/nghiên cứu của Gregory Raymond và Graeme Smith thuộc Australian National University).

 

Trần Chí (Chen Zhi) là một trường hợp nữa. Câu chuyện bắt đầu từ một nhân vật tên “Eric.” Năm 2016, Bộ Công An Trung Quốc cử “Eric” đến Cambodia để tìm cách gài bẫy thộp họa sĩ biếm Vương Lập Minh (Wang Liming) vốn là cái gai “phản động chống phá nhà nước” trong mắt ĐCSTQ (họ Vương hiện định cư tại Mỹ, từng làm việc cho Đài Á Châu Tự Do-RFA).

 

Trong thời gian ở Phnom Penh, vỏ bọc của “Eric” là làm giám sát quy hoạch cho tập đoàn bất động sản Prince (“Thái Tử Tập Đoàn”). Người đứng đầu Tập Đoàn Thái Tử là Trần Chí. Khét tiếng nhất nhì giới giang hồ khu vực, trong nhiều năm, Trần Chí là thế lực bao trùm không ai dám đụng. Nếu Trần Chí không phải là người của ĐCSTQ thì tại sao Tập Đoàn Thái Tử đứng ra làm vỏ bọc cho “Eric”?

 

Có lẽ ĐCSTQ sẽ tiếp tục “nuôi” Trần Chí, nếu nhân vật này, sinh năm 1987 tại Phúc Kiến, không lọt vào tầm ngắm của Anh và Mỹ. Tháng Mười, 2025, Mỹ chính thức lên tiếng về Trần Chí. Cáo buộc Trần Chí hối lộ giới chức tại nhiều quốc gia, Bộ Tài Chính Hoa Kỳ tịch thu hơn $14 tỷ giá trị bitcoin của Tập đoàn Thái Tử. Phụ Tá Bộ Trưởng Tư Pháp John Eisenberg nói Trần Chí là “kẻ chủ mưu đứng sau một đế chế lừa đảo trực tuyến khổng lồ”; và công tố viên Mỹ Joseph Nocella đánh giá toàn bộ vụ việc là “một trong những vụ lừa đảo đầu tư lớn nhất lịch sử.”

 

Trần Chí từng tự tin đến mức có lần khoe hoạt động lừa đảo của hắn mang lại doanh thu $30 triệu mỗi ngày. Bộ Tài Chính Hoa Kỳ cho biết, tính đến năm 2025, người Mỹ thiệt hại ít nhất $10 tỷ bởi các vụ lừa đảo có nguồn gốc từ Đông Nam Á (tăng 66% so với năm 2023) và Tập Đoàn Thái Tử là “nhân tố chủ chốt.” Việc giới tư pháp Mỹ nhắm vào Trần Chí cho thấy Mỹ rất có thể đòi dẫn độ đương sự. Một khi Trần Chí rơi vào tay Mỹ, nhiều bí ẩn sẽ bị lộ ra; và nếu Trần Chí bị kết án ở Mỹ, hắn có thể bị xử 40 năm tù.

 

Giấy không gói được lửa, cuối cùng, Bắc Kinh buộc phải ra tay. Dù là “người nhà” của chế độ Hun Sen, ngày 6 Tháng Giêng, 2026, cảnh sát Cambodia bất ngờ bắt Trần Chí và giao lại cho Trung Quốc ngay hôm sau. Tương tự Xà Trí Giang, Trần Chí cũng bị cấp tốc giải giao về Trung Quốc, bởi hắn có thể khai ra các “phi vụ mờ ám với những nhân vật được đồn đoán thuộc giới lãnh đạo quyền lực nhất Trung Quốc” – như nhận định trong một bài báo (“Chen Zhi Extradition Removes a Thorn in Beijing’s Flesh”/Asia Sentinel).

 

Một cách thận trọng, chưa có bằng chứng cho thấy Bắc Kinh thực sự “nuôi dưỡng” những nhân vật như Trần Chí hay Xà Trí Giang. Dù vậy, khả năng ĐCSTQ dung nạp, làm ngơ hoặc tận dụng mạng lưới tội phạm khi chúng còn mang lại lợi ích kinh tế lẫn chính trị là điều không loại trừ. Trong phạm vi khi còn có thể kiểm soát được, chúng tạo ra một vùng ảnh hưởng mà nhà nước Trung Quốc không cần trực tiếp quản lý. Không chỉ có thể giúp rửa tiền cho giới chức tham nhũng Trung Quốc, chúng còn đóng vai trò “làm ngoại giao” và lobby cho Bắc Kinh. Chưa hết, các cứ địa của chúng chiếm vị trí rất quan trọng cho đại dự án Vành Đai và Con Đường.

 

Việc một “doanh nhân” như Trần Chí luồn sâu và tha hóa hệ thống chính trị Cambodia, nếu “bể” ra, thì chỉ là hành vi “phạm pháp” của một cá nhân chứ không phải xì căng đan chính trị liên quan trực tiếp Bắc Kinh. Về địa chính trị, Trung Quốc không cần trực tiếp cai quản vùng biên giới nước khác nhưng vẫn có những người Trung Quốc và mạng lưới kinh tế Trung Quốc có ảnh hưởng ở đó.

 

Chỉ đến khi các ông trùm vượt quá giới hạn, gây tổn hại đến lợi ích Bắc Kinh và trở thành gánh nặng lớn hơn giá trị mà chúng mang lại, những nhân vật trong “vùng xám pháp lý” mới “bị pháp luật trừng trị.” Dù thế nào, có thể thấy Bắc Kinh đã tạo ra được cái gọi là “hệ sinh thái quyền lực” ma quái, gắn kết giữa hoạt động tội phạm với chiến lược đối ngoại. Tất cả đều mờ ảo trong màn tối dày đặc không thể phân biệt giữa chính và tà. Chiến lược này chắc chắn tiếp tục tồn tại. Đơn giản, ông trùm cuối thật sự sẽ không bao giờ… “sa lưới pháp luật.” [kn]

 

 

VẮT SỨC DÂN BẰNG THUẾ, NỚI TAY VÌ ĐÃ KIỆT (Trân Văn / Người Việt)

 

Vắt sức dân bằng thuế, nới tay vì đã ‘kiệt’

Trân Văn/Người Việt

August 27, 2026 : 4:45 PM

https://www.nguoi-viet.com/viet-nam/vat-suc-dan-bang-thue-noi-tay-vi-da-kiet/  

 

Chính phủ Việt Nam đã trình Quốc Hội đề nghị “giảm 30% thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) trong hai năm 2026-2027 cho hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp có doanh thu đến 10 tỷ đồng/năm.” Đồng thời thúc Quốc Hội phê chuẩn đề nghị này theo “trình tự rút gọn tại kỳ họp bất thường.”

 

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2026/08/Ban-Le-HN-1920x1277.jpg

Một cửa tiệm buôn bán nhỏ trên phố Hà Nội, Tháng Năm, 2026. (Hình minh họa Nhac Nguyen/AFP via Getty Images)

 

Theo thuyết minh của chính phủ thì đó là phần bổ sung cho chính sách miễn thuế đã áp dụng từ đầu năm 2026 cho hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng và mức độ sụt giảm ngân sách do tha miễn chỉ khoảng 3,191 tỷ đồng trong năm 2026 và 3.510 tỷ đồng trong năm 2027, tổng cộng sẽ chỉ khoảng 6,700 tỷ đồng. Nhìn chung, không đáng kể nhưng tại sao lại tha miễn?

 

                                                      ***

 

Nếu chịu khó đọc Báo Cáo Kinh Tế Tư Nhân Việt Nam 2025 do Liên Đoàn Thương Mại và Công Nghiệp Việt Nam (VCCI) thực hiện và công bố hồi giữa Tháng Năm vừa qua hẳn sẽ thấy, doanh nghiệp Việt Nam gặp bế tắc ở đủ mọi phương diện: 60.2% gặp khó khăn trong việc tìm khách hàng và đầu ra. 75.5% khó tiếp cận vốn vay, phần lớn bị yêu cầu có tài sản thế chấp.

 

Ở khu vực hộ kinh doanh (nuôi sống khoảng 6.1 triệu gia đình và 10 triệu lao động, với 96.7% gia đình mà sinh kế phụ thuộc hủ yếu vào mô hình này) có tới 81.5% hộ bị giảm doanh thu, 73.7% chỉ “lãi ít,” chỉ 1.9% đạt mức “lãi như kỳ vọng,” chỉ 1.8% có ý định mở rộng quy mô trong hai năm tới. Đó là những con số cho thấy khu vực này đang co lại để tồn tại, không mơ đến tăng trưởng.

 

Đem những dữ liệu vừa dẫn đặt bên cạnh các dữ liệu về thành quả thu ngân sách tự nhiên sẽ thấy vấn đề. Năm 2025, tổng thu ngân sách đạt khoảng 2.65 triệu tỷ đồng, vượt dự toán gần 35% và tương đương 20.7% GDP, mức kỷ lục theo công bố của Bộ Tài Chính. Sang năm 2026, dù chính phủ đã miễn, giảm, gia hạn thuế phí với quy mô hỗ trợ trên 90 ngàn tỷ đồng nhưng chỉ trong nửa đầu năm thu ngân sách tiếp tục đạt 1,834.6 ngàn tỷ đồng, bằng 72.5% dự toán cả năm và tăng 16% so với cùng kỳ.

 

Chỉ có một cách để thu ngân sách vượt dự toán, lập kỷ lục khi sản xuất, kinh doanh bế tắc là tận thu và được diễn dịch là hiệu quả từ siết chặt quản lý thuế. Dẫu biên lợi nhuận mỏng đi, doanh nghiệp vẫn phải đóng góp nhiều hơn vì quản lý khắc nghiệt hơn. Với hộ kinh doanh, gánh nặng còn đến từ chi phí tuân thủ.

 

Theo VCCI, 71.2% hộ gặp khó khi thu thập thông tin khách hàng để xuất hóa đơn điện tử, 67.6% gặp khó khi hạch toán chi phí được trừ, hơn 90% ngại chuyển thành doanh nghiệp vì lo thủ tục thuế, kế toán, bảo hiểm xã hội và nguy cơ bị thanh, kiểm tra nhiều hơn.

 

Đề xuất giảm 30% thuế TNCN và thuế TNDN trong hai năm 2026-2027 của chính phủ không phải là “khoan sức dân”, sở dĩ chính phủ thúc giục Quốc Hội nhanh chóng đáp ứng đề nghị vì nếu tiếp tục tối đa hóa số thu bằng cách tiếp tục vắt không khoan nhượng, doanh giới sẽ kiệt sức, nguồn thu không còn bền vững.

 

                                                      ***

 

Giảm thuế cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ là chuyện phải làm khi khu vực tư nhân đang kiệt sức. Nếu thu ngân sách tiếp tục tăng nhờ siết chặt quản lý thuế trong khi sức cầu thị trường, khả năng tiếp cận vốn và tính dự đoán được của chính sách không cải thiện tương ứng, nghịch lý ngân sách dồi dào, doanh giới èo uột vẫn còn cho tới ngày “chết chum.”

 

Cứ dõi theo chiều dài chính sách thuế của Việt Nam sẽ nhận ra, chính quyền chưa bao giờ tự giác, chủ động “khoan sức dân” nên sẽ vắt đến khi mọi thứ đã kiệt, đã chạm giới hạn. Đề nghị giảm 30% thuế chỉ đến sau khi 81.5% hộ kinh doanh đã báo giảm doanh thu, gần như toàn bộ khối doanh nghiệp nhỏ đã muốn buông xuôi. Nhìn một cách tổng quát, chính sách chưa bao giờ vượt lên, đi trước để phòng ngừa khủng hoảng mà luôn là phản ứng nhằm đối phó với những triệu chứng đã trở nên quá rõ ràng và không thể phớt lờ.

 

6,700 tỷ đồng được tha miễn chỉ khoảng 0.3% tổng thu ngân sách năm 2025, khó có thể là liều thuốc giúp cơ thể đã suy kiệt hồi phục. Nếu không giải quyết gốc rễ: Chi phí tuân thủ hóa đơn điện tử, rào cản tiếp cận vốn, mãi lực, đặc biệt là niềm tin thì khó mà thuyết phục dân chúng chịu làm ăn, đầu tư trên xứ sở của mình.

 

Khi chỉ 1.8% hộ kinh doanh muốn mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh, đó không đơn thuần là số liệu thống kê, đó là cảnh báo, rằng những người buôn bán nhỏ đang đinh ninh, làm ăn nếu khá lên một chút sẽ bị siết thêm một chút, co lại mới lành!

 

Nếu thực sự muốn “nuôi dưỡng nguồn thu” điều cần làm không chỉ là tha miễn nhằm hạ nhiệt trong ngắn hạn mà phải đảo ngược triết lý điều hành, xem sự sống còn của khu vực tư nhân là mục tiêu, chứ không phải chỉ là phương tiện để đạt chỉ tiêu thu ngân sách. Nếu không, theo sau những “vượt dự toán,” “lập kỷ lục” sẽ là chuỗi hàng quán đóng cửa, chủ các cơ sở sản xuất kinh doanh sẽ hoạt động theo kiểu “làm qua ngày, chờ qua đời” và sẽ đến lúc chẳng có dư địa để tận thu vì không còn gì để vắt nữa. [kn]