HIỆP ƯỚC BẢO VỆ BIỂN KHƠI CHÍNH THỨC CÓ HIỆU LỰC, MỞ RA KỶ NGUYÊN MỚI VỀ QUẢN TRỊ ĐẠI DƯƠNG (Chi Phương / RFI)

 

Hiệp ước bảo vệ biển khơi chính thức có hiệu lực, mở ra kỷ nguyên mới về quản trị đại dương

Chi Phương  -  RFI

Đăng ngày: 17/01/2026 - 12:26  -  Sửa đổi ngày: 17/01/2026 - 13:31

https://www.rfi.fr/vi/qu%E1%BB%91c-t%E1%BA%BF/20260117-hi%E1%BB%87p-%C6%B0%E1%BB%9Bc-b%E1%BA%A3o-v%E1%BB%87-bi%E1%BB%83n-kh%C6%A1i-ch%C3%ADnh-th%E1%BB%A9c-c%C3%B3-hi%E1%BB%87u-l%E1%BB%B1c-m%E1%BB%9F-ra-k%E1%BB%B7-nguy%C3%AAn-m%E1%BB%9Bi-v%E1%BB%81-qu%E1%BA%A3n-tr%E1%BB%8B-%C4%91%E1%BA%A1i-d%C6%B0%C6%A1ng

 

Sau hai thập kỷ đàm phán, Hiệp ước bảo vệ biển khơi của Liên Hiệp Quốc chính thức có hiệu lực vào hôm nay, 17/01/2026, tạo ra khung pháp lý nhằm đạt được mục tiêu bảo vệ 30 % diện tích đại dương từ nay đến năm 2030. Hiệp ước cho phép tạo các khu bảo tồn biển tại những vùng biển quốc tế, vốn được nhiều công ty khai thác khoáng sản đáy biển quan tâm.

 

HÌNH :

Một người bơi gần cá mập voi ngoài khơi đảo Saint Helena ở Nam Đại Tây Dương. Ảnh chụp vào tháng 2/2025. © AP - Flora Tomlinson-Pilley

 

Vùng biển quốc tế (tính từ ngoài khơi, cách bờ biển 370km) chiếm gần một nửa diện tích bề mặt quả địa cầu, vốn không thuộc về bất cứ quốc gia nào. Do đó, tất cả các quốc gia đều có quyền đánh bắt, điều hướng tàu thuyền và tiến hành nghiên cứu tại đó. Hiệp ước về biển khơi này sẽ cho phép bảo vệ các khu vực “nhạy cảm” này cùng hệ đa dạng sinh học khổng lồ của đại dương, trước các vấn nạn ô nhiễm hoá chất, rác thải nhựa, cũng như tình trạng khai thác quá mức nguồn tài nguyên biển.

 

Mêhicô là một trong những quốc gia đầu tiên trong số hơn 60 nước phê chuẩn hiệp ước này, trước lo ngại về hàng loạt dự án đang triển khai ở ngoài khơi nước này. Thế nhưng, trong bối cảnh hiện nay, việc tuân thủ các quy định quốc tế không còn được như trước, tương lai thực sự của Hiệp ước bảo vệ biển khơi này sẽ đi về đâu?

 

Từ thủ đô Mêhicô, thông tín viên Gwendolina Duval cho biết thêm:

 

Hiệp ước này được coi là một công cụ công lý môi trường, để các quốc gia có thể bảo vệ những vùng biển được bảo tồn trước những lợi ích của các tập đoàn khai khoáng lớn. Đó cũng là cách nhìn nhận của đại diện tổ chức Greenpeace ở Mêhicô, bà Viridiana Lazaro.

Kể từ năm 2023, quốc gia này đã ủng hộ lệnh tạm hoãn khai thác khoáng sản dưới đáy biển sâu. Bà Lazaro nói thêm : “Trong thế giới mà chúng ta đang sống, thỏa thuận này là một tia hy vọng cho chủ nghĩa đa phương. Để chính phủ Mêhicô có thể duy trì lập trường kiên quyết, không cho phép các ngành công nghiệp (khai khoáng) phát triển.”

 

Mêhicô dẫn đầu một khối các quốc gia Mỹ La Tinh trong các cuộc đàm phán. Thoả thuận về biển khơi quy định việc phải tham vấn ý kiến của các cộng đồng dân bản địa. Luật sư Mariamalia Rodriguez thuộc Hiệp hội liên Mỹ về bảo vệ môi trường, đã trực tiếp tham gia vào các nhóm thảo luận, cho biết như sau : “Chúng tôi đã phải tư duy về một tầm nhìn cho đại dương trong 50 hoặc 70 năm tới, để Hiệp ước này có giá trị bền vững trong tương lai. Do đó, nhiều điều khoản đã được đưa vào nhằm hiện đại hoá khái niệm quản trị đại dương, để có thể ứng phó với những biến động chính trị tức thời, thay vì chỉ nhìn vào trung hay dài hạn”.

 

Từ nay cho đến Hội nghị đầu tiên về đại dương vào năm 2027, chính phủ các nước phải đề xuất danh sách các khu vực cần được bảo vệ.”

 

-------------------------------

Các nội dung liên quan

 

HỘI NGHỊ UNOC-3

Hội Nghị Nice kết thúc, đề ra lộ trình rõ ràng bảo vệ đại dương

 

THEO DÒNG THỜI SỰ

Bảo vệ biển và đại dương : Hành trình từ lợi ích quốc gia đến lợi ích quốc tế

 

HỘI NGHỊ ĐẠI DƯƠNG - BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Hội nghị Đại dương LHQ lần 3 khai mạc tại Nice, Pháp, TT Macron kêu gọi cứu đại dương