The Economist
Nguyễn Thị Kim Phụng, biên dịch
https://nghiencuuquocte.org/2026/01/29/the-gioi-hom-nay-29-01-2026/
.
Ngài
Keir Starmer gặp Tập
Cận Bình tại Bắc Kinh vào đầu chuyến thăm Trung Quốc kéo dài bốn ngày
– chuyến thăm đầu tiên của một Thủ tướng Anh trong gần tám năm qua. Starmer nói
với người đồng cấp Trung Quốc rằng ông muốn có một quan hệ “tinh tế hơn,” điều
mà ông sẽ cố gắng đạt được trong khi vẫn khéo léo cân bằng quan hệ thân thiết với
Mỹ. Trump gần đây đã đe dọa Canada với mức thuế quan 100% vì đàm phán thỏa thuận
thương mại với Trung Quốc.
Cục Dự
trữ Liên bang (Fed)
giữ nguyên lãi suất cơ bản, đúng như dự đoán, sau khi thực hiện ba lần cắt giảm
liên tiếp bắt đầu từ tháng 9. Hai trong số các thống đốc của ngân hàng trung
ương đã bỏ phiếu cho mức giảm 0,25 điểm phần trăm. Fed lưu ý rằng tỷ lệ thất
nghiệp của Mỹ đã cho thấy “dấu hiệu ổn định” và hoạt động kinh tế đã mở rộng với
“tốc độ vững chắc,” nhưng không gợi ý về thời điểm có thể cắt giảm lãi suất lần
tiếp theo.
Meta báo cáo doanh thu hàng quý đạt
59,9 tỷ đô la – tăng 24% so với một năm trước – và dự báo tăng trưởng mạnh cho
năm 2026, trấn an các nhà đầu tư về việc chi tiêu mạnh tay cho trí tuệ nhân tạo.
Lợi nhuận của Microsoft cũng vượt kỳ vọng của các nhà phân
tích, dù cổ phiếu giảm giá trong phiên giao dịch ngoài giờ do lo ngại rằng những
khoản đặt cược lớn của công ty này vào AI vẫn chưa cho thấy dấu hiệu đền đáp.
Trước đó, chỉ số S&P 500 đã đạt mức cao nhất mọi thời đại.
Bài đang
hot
Doanh thu
cả năm của Tesla lần đầu tiên sụt giảm, giảm 3% xuống còn 94,8
tỷ đô la. Công ty đang phải chiến đấu với các đối thủ giá rẻ từ Trung Quốc và sự
ủng hộ ngày càng giảm đối với xe điện tại Mỹ. Tesla thông báo sẽ chấm dứt sản
xuất các mẫu xe hạng sang S và X, đồng thời cho biết sẽ đầu tư 2 tỷ đô la vào
xAI, một công ty AI cũng do Elon Musk điều hành giống như Tesla. Các cổ đông của
hãng xe trước đó đã tỏ ra không mặn mà với khoản đầu tư này.
Các đặc vụ Cục
Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) bắn chết Alex Pretti ở Minneapolis vừa
bị đình chỉ công tác. Trước đó, Trump hứa sẽ “hạ nhiệt một chút” chiến dịch trấn
áp nhập cư của mình, nhưng cảnh báo Jacob Frey, Thị trưởng thuộc Đảng Dân chủ của
thành phố, rằng ông đang “đùa với lửa” khi nói sẽ không thực thi luật di trú
liên bang. Frey đã nhiều lần bảo vệ quyết định hợp tác hạn chế của thành phố với
các cơ quan di trú liên bang.
Ngoại trưởng Iran,
Abbas Araghchi, cho biết nước ông đã “đặt ngón tay trên cò súng” để “phản ứng
ngay lập tức và mạnh mẽ” trước sự gây hấn của Mỹ. Bình luận của ông
được đưa ra sau tuyên bố của Trump trên Truth Social rằng một “Hạm đội khổng lồ”
đang tiến về phía Iran, và sẵn sàng sử dụng “bạo lực, nếu cần.” Tổng thống Mỹ
cũng nói rằng “thời gian đang cạn dần” cho các cuộc đàm phán về chương trình hạt
nhân mà Iran khẳng định là vì mục đích hòa bình.
Cảnh sát Đức
đột kích các văn phòng của Deutsche Bank tại Frankfurt và
Berlin do nghi ngờ rửa tiền. Theo Der Spiegel, một tờ báo của Đức,
vào sáng hôm qua, ba mươi điều tra viên ngầm đã vào các tòa nhà của ngân hàng để
tìm kiếm bằng chứng về các quan hệ kinh doanh bất hợp pháp với các công ty nước
ngoài. Cuộc điều tra sẽ phủ bóng đen lên cuộc họp báo cáo thu nhập vào hôm qua,
trong đó Deutsche Bank dự kiến sẽ công bố mức lợi nhuận cao nhất trong nhiều
năm.
Con số
trong ngày: 1,1
là tỷ lệ người chết bị giết trên 100.000 dân ở London, mức thấp nhất kể từ khi
dữ liệu bắt đầu được ghi nhận.
TIÊU
ĐIỂM
Anh
và Trung Quốc xích lại gần nhau
Hôm nay,
Ngài Keir Starmer đã gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh, trở
thành Thủ tướng Anh đầu tiên đến thăm nước này kể từ Theresa May vào năm 2018.
Văn phòng của Starmer lưu ý rằng các nhà lãnh đạo của Đức và Pháp đã đến Trung
Quốc thường xuyên hơn nhiều. Nước Anh đã và đang “bỏ lỡ cơ hội.”
Lường trước
những chỉ trích rằng quan hệ chặt chẽ hơn với Trung Quốc có nguy cơ lờ đi mối
đe dọa an ninh mà nước này gây ra, Ngài Keir cho biết Anh vẫn sẽ “tỉnh táo và
thực tế” trong khi tìm kiếm một quan hệ ổn định hơn. Ông lập luận rằng chính
sách đã dao động “từ kỷ nguyên vàng sang kỷ băng hà.” Đi cùng một phái đoàn gồm
các nhân vật trong lĩnh vực kinh doanh và văn hóa, ông nói rằng mình sẽ vạch ra
một “lộ trình kiên định, nhất quán.” Chính phủ của ông cũng thực hiện các bước
để đảm bảo một sự đón tiếp thân thiện: tuần trước, họ đã phê duyệt việc xây dựng
một đại sứ quán Trung Quốc lớn tại London, dù phe đối lập cho rằng điều đó sẽ
nguy hiểm cho an ninh quốc gia.
Liệu
Apple có sống sót qua kỷ nguyên AI?
Apple dự
kiến sẽ báo cáo mức tăng trưởng hai con số đối với doanh số iPhone – thành tích
tốt nhất trong vài năm qua – khi công bố kết quả cho quý IV năm 2025 trong hôm
nay. Điều này là nhờ vào sự phổ biến của iPhone 17, vốn đã giúp Apple trở thành
nhà sản xuất điện thoại thông minh lớn nhất thế giới vào năm 2025. Tuy nhiên, mọi
người sẽ kém vui hơn nếu chi phí tăng cao của chip nhớ, được sử dụng bên trong
điện thoại thông minh, làm giảm lợi nhuận. Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đã
làm tăng nhu cầu đối với các loại chip nhớ cao cấp dùng trong các trung tâm dữ
liệu và dẫn đến việc cắt giảm sản lượng của các loại chip cơ bản hơn, chẳng hạn
như chip DRAM. Nếu Apple dự đoán tình trạng thiếu hụt DRAM sẽ kéo dài, đó có thể
là điềm xấu cho tất cả các nhà sản xuất điện thoại thông minh.
Sự chú ý
đang chuyển sang tương lai của Apple. Hãng có kế hoạch ra mắt chiếc điện thoại
gập đầu tiên trong năm nay. Trong khi đó, một thỏa thuận gần đây với Google nhằm
tích hợp Gemini AI của gã khổng lồ tìm kiếm vào Siri, trợ lý giọng nói của
Apple, đã dấy lên hy vọng rằng các nỗ lực AI của Apple sẽ thuyết phục được nhiều
người mua iPhone mới hơn nữa. Điều chưa rõ ràng là Apple đang trả cho Google
bao nhiêu tiền để cứu mình khỏi sự tụt hậu về AI.
Kế
hoạch thúc đẩy sản xuất nội địa của Châu Âu
Liên minh
Châu Âu không lạ gì với chính sách công nghiệp. Nhưng những thay đổi địa chính
trị – như cuộc chiến của Nga ở Ukraine, sự thống trị công nghiệp ngày càng tăng
của Trung Quốc, và sự khó lường của Mỹ – đã cho khối này những lý do mới để bảo
vệ các nhà sản xuất của chính mình. Khi không còn nước Anh thân thiện với thị
trường trong nhóm, đã có sự đồng thuận lớn hơn xung quanh ý tưởng rằng sự can
thiệp của nhà nước có thể làm cho Châu Âu năng suất và kiên cường hơn. Nhưng
can thiệp như thế nào?
Hôm nay,
EU sẽ công bố Đạo luật Tăng tốc Công nghiệp, nhằm thúc đẩy sản xuất trong các
lĩnh vực chiến lược. Đề xuất này được dẫn dắt bởi Stéphane Séjourné, Ủy viên
Công nghiệp của khối – và là một người hâm mộ chính sách công nghiệp ngay cả
theo tiêu chuẩn của Pháp. Một kế hoạch bị rò rỉ trước đó đặt ra mục tiêu phi thực
tế là sản xuất phải chiếm 20% tổng nền kinh tế (hiện tại chiếm khoảng 15%). Và
nó yêu cầu các công ty nước ngoài có công nghệ “thú vị” muốn đầu tư vào Châu Âu
phải thành lập liên doanh với các công ty Châu Âu, như cách họ làm ở Trung Quốc.
Những quy định như vậy sẽ rất khó thuyết phục ngay cả với những người Châu Âu
có thiện cảm với chiến lược công nghiệp.
Thuế
quan gây thiệt hại cho hàng nhập khẩu của Mỹ
Gần một
năm sau khi Donald Trump bắt đầu tăng thuế quan, tác động của chúng đang bắt đầu
lộ rõ trong dữ liệu thương mại của Mỹ. Từ tháng 8 đến tháng 10, thâm hụt thương
mại hàng hóa đã giảm 40% so với cùng kỳ năm trước. Thuế quan đã ảnh hưởng đến
các đối tác thương mại theo những cách khác nhau. Nhập khẩu từ Trung Quốc giảm
42% và từ Canada giảm 9%. Trong khi đó, nhập khẩu từ Mexico tăng 4% và từ Việt
Nam tăng vọt 34%. Sự gián đoạn này sẽ vẫn hiển hiện trong các số liệu thương mại
của tháng 11, dự kiến sẽ được công bố trong hôm nay.
Dù thuế
quan đang ở mức cao nhất kể từ những năm 1930, chúng vẫn thấp hơn mức mà Trump
đe dọa sẽ áp dụng. Tuy nhiên, các nhà nhập khẩu hy vọng vào sự ổn định có thể sẽ
thất vọng. Tuần này, Trump đã đề xuất các mức thuế mới đối với Hàn Quốc và
Canada. Các thị trường cá cược dự đoán Tối cao Pháp viện sẽ sớm ra phán quyết
chống lại một số mức thuế của Trump, theo đó có thể dẫn đến một đợt tái thiết lập
thuế quan hỗn loạn khác. Và cuối năm nay, Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada sẽ đến hạn
xem xét lại.
Góc
dữ liệu: Đất hiếm của Brazil
Brazil sở
hữu gần một phần tư trữ lượng đất hiếm đã biết của thế giới, chỉ đứng sau Trung
Quốc, quốc gia thống trị cả việc khai thác và chế biến. Trong lúc các nền kinh
tế phương Tây tìm cách giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Quốc – nước đã
áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với đất hiếm – mỏ quặng của Brazil
dần trở nên quan trọng hơn. Điện giá rẻ và ngành công nghiệp khai khoáng dày dạn
kinh nghiệm càng làm tăng thêm sức hấp dẫn của nước này. Điều đó giải thích cho
sự quan tâm dồn dập từ Mỹ và Châu Âu, cũng như sự thúc đẩy của chính phủ Brazil
dành cho một chiến lược quốc gia về các khoáng sản quan trọng.
Biểu
đồ trữ lượng đất hiếm đã được xác nhận (Tháng 01/2025, ước tính theo % tổng
toàn cầu). Không có dữ liệu cho Myanmar, Madagascar, Malaysia và Nigeria. Nguồn:
USGS (Cục Khảo sát Địa chất Mỹ).
No comments:
Post a Comment