The Economist
Nguyễn Thị Kim Phụng, biên dịch - Nghiên
Cứu Quốc Tế
https://nghiencuuquocte.org/2026/01/26/the-gioi-hom-nay-26-01-2026/
Donald
Trump một
lần nữa bảo vệ hành động của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE)
tại Minneapolis. Tổng thống nói rằng việc các đặc vụ ICE giết chết Alex Pretti
và Renee Good là do “sự hỗn loạn mà Đảng Dân chủ gây ra.” Bất chấp nhiệt độ lạnh
giá, những người biểu tình phản đối ICE đã xuống đường trên khắp nước Mỹ. Tim
Walz, thống đốc bang Minnesota, kêu gọi Trump rút các đặc vụ liên bang khỏi
bang này “trước khi họ giết thêm một người Mỹ nào nữa trên đường phố.”
Giá
một ounce vàng lần đầu tiên phá vỡ mốc 5.000 đô la. Cầu đối với
kim loại này – từng có giá 2.770 đô la/ounce vào một năm trước – không có dấu
hiệu chậm lại khi các nhà đầu tư bán tháo trái phiếu và tiền tệ trước thái độ
thất thường của Trump đối với thương mại quốc tế. Đồng đô la suy yếu cũng khiến
vàng trở nên dễ mua hơn đối với những người bên ngoài nước Mỹ.
Đài
Loan cho
biết họ đang theo dõi những thay đổi “bất thường” đối với dàn lãnh đạo quân sự
cấp cao của Trung Quốc. Hôm thứ Bảy, Trương Hựu Hiệp, vị tướng hàng
đầu Trung Quốc, đã chính thức bị điều tra, được cho là vì làm lộ bí mật hạt
nhân cho Mỹ. Tướng Lưu Chấn Lập, tham mưu trưởng quân đội, cũng đang bị điều
tra. Chủ tịch Tập Cận Bình đã đặt ra thời hạn năm 2027 để Quân Giải phóng Nhân
dân Trung Quốc có khả năng thu hồi Đài Loan.
Israel tuyên bố mở lại
một phần cửa khẩu biên giới Rafah ở Gaza giáp Ai Cập, một điểm
nhập viện trợ quan trọng, sau khi thi thể của con tin Israel cuối cùng trong
vùng lãnh thổ này được tìm thấy. Quân đội Israel đã phát động một “chiến dịch
quy mô lớn” nhằm thu hồi hài cốt của Ran Gvili. Cửa khẩu này lẽ ra đã được mở lại
trong giai đoạn đầu của lệnh ngừng bắn được thống nhất vào tháng 10.
Volodymyr
Zelensky khẳng
định rằng các đảm bảo an ninh của Mỹ cho Ukraine thời hậu chiến đã “sẵn sàng
100%,” với các tài liệu đang chờ được ký và gửi tới các nhà lập pháp Mỹ và
Ukraine để phê chuẩn. Những bình luận của Tổng thống Ukraine cho thấy đàm phán
ba bên giữa Mỹ, Nga, và Ukraine tại Abu Dhabi vào cuối tuần qua không hoàn toàn
vô ích. Các cuộc đàm phán dự kiến sẽ tiếp tục vào cuối tuần này.
Công
Đảng cầm
quyền tại Anh đã cấm Andy Burnham, Thị trưởng vùng Greater Manchester, ra tranh
cử làm ứng viên của đảng trong cuộc bầu cử bổ sung sắp tới, với lý do chi phí vận
động tranh cử thị trưởng để thay thế ông sẽ quá tốn kém. Các nhân vật thuộc
cánh tả của đảng đã chỉ trích quyết định này một cách mạnh mẽ. Burnham được nhiều
người xem là đối thủ nặng ký có thể thách thức Ngài Keir Starmer, vị thủ tướng
đang mất dần sự ủng hộ, để giành quyền lãnh đạo đảng.
Tại Melbourne,
những người biểu tình chống nhập cư đã đụng độ với đoàn người tuần hành phản đối
Ngày Nước Úc (Australia Day), ngày đánh dấu sự kiện Hạm đội Thứ nhất của thực
dân Anh cập bến Sydney Cove vào năm 1788. Cảnh sát chống bạo động được cho là
đã được triển khai. Hàng năm, người ta luôn tranh cãi về sự kiện này, vốn bị
nhiều người bản địa cho là ngày kỷ niệm chế độ thực dân.
Con
số trong ngày: 180
triệu, là số lượng người dùng mà Strava, một ứng dụng tập thể dục, cho biết họ
đã đạt được vào tháng trước – tăng từ mức 135 triệu của một năm trước đó.
TIÊU
ĐIỂM
Liệu Quốc
hội Mỹ có thể kìm hãm các đặc vụ di trú của Donald Trump?
Vụ
nổ súng chết người thứ hai nhằm vào một người biểu tình ở Minneapolis đã thổi
bùng căng thẳng tại thành phố này – và cả ở Washington. Sau vụ một nhân viên di
trú giết chết Alex Pretti, một công dân Mỹ, vào thứ Bảy, chính quyền liên bang
đang lao nhanh tới bờ vực đóng cửa một phần, bắt đầu từ thứ Sáu. Các thượng nghị
sĩ Đảng Dân chủ cho biết họ sẽ không cấp ngân sách cho Bộ An ninh Nội địa, cơ
quan chịu trách nhiệm thực thi di trú. Trong trường hợp Rand Paul, một đảng
viên Cộng hòa theo đường lối tự do từ Kentucky, bỏ phiếu chống lại dự luật, Đảng
Cộng hòa sẽ cần tám phiếu từ Đảng Dân chủ để thông qua.
Đảng
Dân chủ đang yêu cầu một số nhượng bộ. Họ muốn các nhân viên di trú phải có lệnh
của tòa án để vào nhà khi thực hiện bắt giữ. Báo cáo cho thấy các đặc vụ đang
phớt lờ thông lệ lâu nay bằng cách sử dụng các lệnh bắt giữ không phải do các
thẩm phán độc lập ký mà do nhân viên của nhánh hành pháp ký. Và họ muốn chính
quyền liên bang điều tra và truy tố các hành vi sai trái của nhóm đặc vụ – điều
mà chính quyền tỏ ra không mấy quan tâm. Trong lúc các vụ lạm quyền gia tăng,
dư luận đang đổi chiều. Khoảng một nửa số người Mỹ tin rằng Cơ quan Thực thi Di
trú và Hải quan nên bị giải thể, tăng từ khoảng một phần tư vào mùa hè năm
ngoái.
Nền
kinh tế Đức cho thấy những dấu hiệu đáng mừng
Hôm
nay, Viện IFO, một viện chính sách kinh tế của Đức, dự kiến sẽ công bố chỉ số
môi trường kinh doanh hàng tháng. Trong tháng 11 và tháng 12, chỉ số này cho thấy
các ông chủ người Đức ngày càng bi quan sau nhiều năm tăng trưởng trì trệ, căng
thẳng thương mại với Mỹ, và cạnh tranh với Trung Quốc.
Nhiều
khả năng tình hình đã cải thiện trong tháng 1. Hồi đầu tháng, Destatis, cơ quan
thống kê của Đức, tiết lộ kinh tế đã tăng trưởng 0,2% vào năm 2025. Nhưng nền
kinh tế vẫn đang phải vật lộn với mức thuế quan cao và khó lường của Mỹ, sự cạnh
tranh từ Trung Quốc, cũng như chi phí lao động và năng lượng cao. Những cơn gió
ngược như vậy có nghĩa là bất kỳ sự cải thiện nào cũng sẽ rất khiêm tốn. Ngân
hàng trung ương Đức kỳ vọng đà phục hồi sẽ quay trở lại trong quý II năm nay nhờ
vào gói kích thích tài khóa của chính phủ. Khi nhìn về năm 2027, cơ quan này dự
báo tăng trưởng sẽ tăng tốc. Có lẽ quyết định gây tranh cãi của Thủ tướng Đức,
Friedrich Merz, về việc nới lỏng các quy tắc tài khóa siêu nghiêm ngặt để đầu
tư vào quốc phòng và cơ sở hạ tầng cuối cùng sẽ mang lại kết quả mong muốn.
Một
thành phố Sudan bị vây hãm
Suốt
nhiều tháng qua, Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF) đã cố gắng chiếm el-Obeid, thủ phủ
vùng Bắc Kordofan của Sudan. Trong những ngày gần đây, nhóm bán quân sự này, vốn
bị cáo buộc phạm tội diệt chủng ở vùng phía tây Darfur, đã tiến sát mục tiêu.
Vào ngày 21/01, các cuộc không kích bằng máy bay không người lái được cho là đã
giết chết một lượng lớn dân thường. Lương thực và vật tư y tế đang cực kỳ khan
hiếm. Lực lượng Vũ trang Sudan (SAF) cùng các đồng minh đã tập hợp ở ngoại ô
thành phố, nơi sinh sống của 1 triệu người, và đang chuẩn bị để bảo vệ thành phố.
Tình
hình này gợi lại những nỗi lo ngại về sự sụp đổ của el-Fasher, thủ phủ của
Darfur. Năm ngoái, RSF đã chiếm thành phố này từ tay SAF sau nhiều tháng vây
hãm. Những gì diễn ra sau đó là một trong những vụ thảm sát tồi tệ nhất trong lịch
sử gần đây. Cho đến nay, RSF đã chiếm được một số thị trấn và làng mạc xung
quanh el-Obeid. Nếu nhóm bán quân sự này kiểm soát được thành phố, thành trì cuối
cùng của SAF trong khu vực, thì khả năng cao sẽ còn nhiều đổ máu hơn nữa.
Cuộc
đua không gian nóng lên tại Vùng Vịnh
Hôm
nay, Hội nghị Không gian Trung Đông, một sự kiện lớn kéo dài ba ngày do chính
phủ Oman tổ chức, sẽ khai mạc tại Muscat. Chi tiêu cho không gian đã tăng vọt
trong khu vực. Theo một ước tính, chi tiêu cho nghiên cứu và phát triển trong
lĩnh vực này tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) – quốc gia dẫn đầu
về không gian tại Vùng Vịnh – ước tính đã tăng gấp chín lần kể từ năm 2019.
UAE, cũng như các nước đang bám đuổi trong lĩnh vực không gian ở Vùng Vịnh là Ả
Rập Saudi và Oman, đã tinh giản các quy định với hy vọng thu hút thêm đầu tư và
quan hệ đối tác nước ngoài.
Mục
tiêu của họ không chỉ là giảm sự phụ thuộc vào dầu mỏ. Các quốc gia Vùng Vịnh
nhắm đến việc phát triển chuyên môn kỹ thuật trong các hệ thống vệ tinh vì lý
do an ninh quốc gia. Sự phụ thuộc lớn của quân đội Ukraine vào tàu vũ trụ của
các đồng minh để liên lạc và định vị mục tiêu đã nhấn mạnh tầm quan trọng của
những năng lực này đối với quốc phòng. Các công ty Mỹ và châu Âu có thể sẽ ký kết
một số hợp đồng lớn, nhưng người phương Tây cũng có lý do để lo lắng. Trong quá
khứ, Ả Rập Saudi và UAE đã từng tham gia các dự án không gian với Trung Quốc và
Nga. Họ có thể chọn cách tiếp tục phòng bị nước đôi.
No comments:
Post a Comment