Tổng
thống Donald Trump cho rằng anh Alex Pretti, người bị đặc vụ liên bang bắn chết
ở Minneapolis hôm 24/1, lẽ ra không nên mang theo súng.
Bộ
Nội An Hoa Kỳ tuyên bố rằng đặc vụ liên bang đã hành động tự vệ khi Alex Pretti
"tiếp cận các nhân viên Border Patrol bằng một khẩu súng ngắn."
Gần
đây cũng lan truyền một video clip cho thấy nhiều ngày trước khi bị sát hại,
anh Alex Pretti đã nhổ nước bọt và đạp vào xe của đặc vụ liên bang. Nhiều
Trumpets MAGA đã ngay lập tức cáo buộc đó là hành vi "chống người thi hành
công vụ" và ... đáng bị đánh và bắn (!)(?).
Giả
định rằng Alex Pretti có hành vi chống người thi hành công vụ và cố tình mang
súng lúc biểu tình phản kháng, như chính quyền Mỹ và các Trumpets MAGA cáo buộc.
(Sở dĩ phải giả định, vì đó chỉ là tuyên bố không dựa trên bằng chứng được toà
án lượng định và kết luận).
Câu
hỏi pháp lý được đặt ra dựa trên giả định đó sẽ là: phải chăng một khi bị xem
là "chống người thi hành công vụ" hoặc "khủng bố nội địa",
thì đương nhiên nhân viên công lực có thẩm quyền đánh giá tình huống trong tích
tắc và có quyền bắn chết nghi phạm tại chỗ dù chưa bị người đó tấn công trực tiếp?
Luật pháp Mỹ quy định cho phép như vậy?
Liệu
hành vi của anh ta ở mức độ đáng bị bắn chết, nói cách khác, cần phải giết khẩn
cấp, và một nhân viên công lực có quyền luật định hành xử như thế?
Mặt
khác, phải chăng mang súng (có giấy phép) khi tiếp xúc nhân viên công lực là
hành động "khủng bố nội địa" mà bất kỳ quan chức chính quyền Mỹ nào
cũng có quyền cáo buộc bằng lời, bất chấp toà án chưa đánh giá chứng cứ và
tuyên án kết tội "khủng bố" bằng một phiên toà xét xử dựa các chuẩn mực
về "due process"?
Một
giả định tiếp theo, Alex Pretti đã thực sự móc súng cầm trên tay trong lúc xô
xát (dù hình ảnh và video clip không cho thấy điều giả định này là đúng sự thật).
Tuy nhiên có một fact ai cũng thấy, đó là anh ta chưa tấn công đặc vụ liên bang
nào, trái lại chính anh bị xịt hơi cay, bị tấn công và đè xuống đất.
Câu
hỏi pháp lý được đặt ra dựa trên giả định đó sẽ là: hành động cầm súng như vậy
xét về phương diện pháp lý đã hội đủ hay cấu thành đủ yếu tố luật định cho phép
nhân viên công lực có quyền tự vệ bằng cách bắn chết anh ta, nhất là bắn từ
phía sau gáy và sau đó bắn nhiều phát tiếp theo dù anh đã nằm bất động?
Để
so sánh, trong phạm vi tương quan giữa các cá nhân thường dân, Hình luật ở mọi
quốc gia đều quy định về phòng vệ chính đáng có giới hạn khi một người bị tấn
công bởi người khác, nhằm cho phép miễn hoặc giảm trách nhiệm hình sự đối với
người gây nên thương tích hoặc cái chết cho kẻ tấn công. Tất nhiên, điều đó chỉ
được áp dụng nếu một toà án có thẩm quyền kết luận rằng vũ lực chống trả kẻ tấn
công đã được sử dụng tương xứng và cần thiết, và là biện pháp cuối cùng.
Trong
trường hợp hành động vượt quá mức chống trả tương xứng, khiến gây thương vong
cho kẻ tấn công, thì đó không còn là phòng vệ chính đáng nữa, và người dùng vũ
lực vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự và bị bắt ngay lập tức. Họ chỉ được trả tự
do nếu phán quyết của toà án tuyên vô tội vì có bằng chứng xác đáng rằng họ đã
phòng vệ chính đáng trong giới hạn tương xứng và cần thiết.
Đối
với nhân viên công lực, do được trang bị khí tài và có quyền trấn áp kẻ chống
người thi hành công vụ, quy định về sự phòng vệ của họ càng nghiêm ngặt hơn để
tránh lạm dụng quyền hạn trong khi thi hành công vụ, mà vô tình hoặc cố ý lạm
sát công dân.
Xét
các khía cạnh và vấn đề pháp lý nêu trên, các đặc vụ liên bang sát hại anh Alex
Pretti lẽ ra phải bị khởi tố ngay lập tức để chờ toà án xét xử, bởi điều đó là
chuẩn mực trong hệ thống tư pháp của một quốc gia pháp trị. Tuy nhiên, những gì
chúng ta đã mục kích gần đây, tiếc thay, không phải như vậy.
No comments:
Post a Comment