CHỊU ÁP LỰC TỪ MỸ, CANADA và CHÂU ÂU XOAY TRỤC SANG TRUNG QUỐC (Phan Minh / RFI)

 

Chịu áp lực từ Mỹ, Canada và Châu Âu xoay trục sang Trung Quốc  

Phan Minh  -  RFI

Đăng ngày: 30/01/2026 - 13:17  -  Sửa đổi ngày: 30/01/2026 - 15:06

https://www.rfi.fr/vi/%C4%91i%E1%BB%83m-b%C3%A1o/20260130-ch%E1%BB%8Bu-%C3%A1p-l%E1%BB%B1c-t%E1%BB%AB-m%E1%BB%B9-canada-v%C3%A0-ch%C3%A2u-%C3%A2u-xoay-tr%E1%BB%A5c-sang-trung-qu%E1%BB%91c

 

Bị chính quyền Hoa Kỳ của Donald Trump bắt chẹt, Canada và các nước châu Âu xích lại gần Trung Quốc, công nghệ Pháp hỗ trợ chính quyền Mỹ trong việc truy tìm người nhập cư là hai trong số những chủ đề được báo chí Pháp khai thác nhiều hôm nay 30/01/2026.

 

HÌNH :

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (P) tiếp thủ tướng Anh Keir Starmer tại Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 29/01/2026. via REUTERS - Carl Court

 

Nhật báo Le Monde có bài nói về việc Bắc Kinh trong những tuần gần đây liên tục tiếp đón lãnh đạo của nhiều quốc gia tầm trung, vốn là đồng minh thân cận của Mỹ. Các lãnh đạo lần lượt sang Trung Quốc để hâm nóng quan hệ, trong bối cảnh mối quan hệ giữa họ với chính quyền Trump ngày càng căng thẳng.

 

Những chuyến thăm này có lịch trình gần như giống nhau : đến nơi vào tối thứ Tư và được chủ tịch Tập Cận Bình tiếp tại Đại lễ đường Nhân dân vào thứ Năm hoặc thứ Sáu. Tại đây, họ cùng nguyên thủ Trung Quốc tái khẳng định thông điệp về một trật tự thế giới ổn định, trước khi làm việc với thủ tướng Trung Quốc Lý Cường. Việc những lãnh đạo này liên tục công du Trung Quốc mang lại lợi thế lớn cho Bắc Kinh, giúp Hoa Lục thể hiện hình ảnh một đối tác ổn định và đáng tin cậy, hoàn toàn đối lập với hình ảnh khó lường của tổng thống Mỹ.

 

Chỉ hai tuần sau chuyến thăm Trung Quốc của thủ tướng Canada Mark Carney, đến lượt đồng nhiệm Anh Keir Starmer đặt chân đến Hoa Lục vào hôm qua 29/01, trước khi thủ tướng Đức Friedrich Merz cũng đang dự trù tới thăm Trung Quốc. Đây là chuyến thăm Hoa Lục đầu tiên của một thủ tướng Anh kể từ khi bà Theresa May đến Bắc Kinh vào năm 2018, trước đại dịch Covid-19 và trước khi Trung Quốc siết chặt việc kiểm soát Hồng Kông. Ông Starmer khẳng định mong muốn tái khởi động quan hệ với Trung Quốc, nhưng không theo cách “ngây thơ” như thời người tiền nhiệm David Cameron. Năm 2015, ông Cameron từng đưa chủ tịch Tập Cận Bình đi uống bia ở quán rượu, ăn fish and chips, còn bộ trưởng Tài Chính George Osborne thì đến thăm Tân Cương, khu vực nổi tiếng vì chính sách đàn áp người Duy Ngô Nhĩ. Đến nay, ông Osborne vẫn là chính trị gia châu Âu cấp cao duy nhất có chuyến thăm gây tranh cãi như vậy.

 

Trước khi lên đường sang Trung Quốc, ông Starmer nhấn mạnh mục tiêu “ổn định” mối quan hệ song phương, không dao động giữa “thời kỳ vàng son” và “thời kỳ băng giá”. Ông cho rằng việc đối thoại với Trung Quốc là lợi ích quốc gia của Anh Quốc. Tuy nhiên, Luân Đôn và Bắc Kinh vẫn luôn có rất nhiều bất đồng, đặc biệt là vấn đề Hồng Kông. Khi Anh Quốc trao trả vùng lãnh thổ này cho Trung Quốc vào năm 1997, Bắc Kinh đã cam kết duy trì các đặc thù của Hồng Kông trong 50 năm. Nhưng đến năm 2020, sau các cuộc biểu tình phản đối tầm ảnh hưởng ngày càng gia tăng của Bắc Kinh, Trung Quốc đã ban hành Luật An ninh Quốc gia hà khắc, xóa bỏ các quyền tự do chính trị và ngôn luận. Ngày 15/12/2025, tư pháp Hồng Kông kết tội nhà hoạt động dân chủ và ông trùm truyền thông Lê Trí Anh (Jimmy Lai) với cáo buộc “âm mưu thông đồng với thế lực nước ngoài, gây nguy hại cho an ninh quốc gia”.

 

Ngoài ra còn có những căng thẳng khác như việc Trung Quốc gây sức ép với Đại học Sheffield Hallam nhằm ngăn chặn các nghiên cứu về lao động cưỡng bức của người Duy Ngô Nhĩ hay những cáo buộc tin tặc Trung Quốc xâm nhập vào điện thoại của các quan chức phủ thủ tướng Anh. Dù vậy, Luân Đôn quyết định không để những vấn đề này cản trở sự phát triển của quan hệ song phương.

 

Minh chứng rõ rệt nhất là ngày 20/01, chính phủ Anh chấp thuận cho Trung Quốc xây dựng một đại sứ quán mới quy mô rất lớn tại Luân Đôn, bất chấp lo ngại về nguy cơ gián điệp do vị trí đắc địa. Đổi lại, Trung Quốc nhiều khả năng sẽ bật đèn xanh cho Anh cải tạo trụ sở đại sứ quán tại phía đông Bắc Kinh.

 

Le Monde nhấn mạnh rằng các lãnh đạo Pháp, Úc và sắp tới là Đức đang chuẩn bị những chuyến thăm tương tự. Dù không lầm tưởng về bản chất chế độ Trung Quốc, cụ thể là việc nước này xích lại gần Nga, các nhà lãnh đạo phương Tây đều nhận thấy cần phải đối thoại với cường quốc thứ hai thế giới, một quốc gia đi đầu trong công nghệ chuyển đổi, vẫn cam kết với vấn đề khí hậu và là một tác nhân không thể thiếu trên trường quốc tế.

 

Theo giới chuyên gia, sự bất ổn từ phía Hoa Kỳ khiến các đồng minh truyền thống buộc phải tìm kiếm lựa chọn khác. Trung Quốc tận dụng điều này để xây dựng hình ảnh một đối tác ổn định, đáng tin cậy, dù không thay đổi chính sách cốt lõi của mình. Xu hướng này khiến Donald Trump bất bình và đe dọa áp thuế nặng đánh vào hàng hóa Canada nếu nước này ký thỏa thuận thương mại với Trung Quốc, dù bản thân ông cũng đang tìm cách đàm phán với Bắc Kinh.

 

Công nghệ Pháp hỗ trợ chính quyền Mỹ trong việc truy tìm người nhập cư

 

Về công nghệ, trang nhất của tờ Libération tiết lộ rằng nhiều doanh nghiệp Pháp đang cung cấp sản phẩm và dịch vụ hỗ trợ trực tiếp cho các cơ quan liên bang Mỹ thực hiện chính sách di trú. Trong số này có Parrot với các drone, Thales với phần mềm quản lý dữ liệu sinh trắc học và trước đó là Capgemini, công ty từng bị nhiều cơ quan truyền thông phanh phui.

 

Trong hai tuần qua, chi nhánh Mỹ của tập đoàn Capgemini trở thành tâm điểm của những chỉ trích khi bị cáo buộc hỗ trợ các cơ quan liên bang Mỹ truy tìm, xác định vị trí và trục xuất người nhập cư không có giấy tờ. Theo các điều tra của Observatoire des multinationales, được chương trình “L’Œil du 20 heures” của kênh France 2 dẫn lại, Capgemini đã thu về hàng triệu đô la thông qua các hợp đồng phục vụ lực lượng thực thi pháp luật Mỹ.

 

Những tiết lộ này đã gây tranh cãi gay gắt, đặc biệt sau cái chết của Renee Good và Alex Pretti tại Minneapolis do các đặc vụ liên bang gây ra. Ngay trong nội bộ Capgemini, các công đoàn như CFDT và CGT đã lên án sự mâu thuẫn giữa các hoạt động này với những giá trị mà tập đoàn tuyên bố theo đuổi. Bộ trưởng Kinh Tế Pháp Roland Lescure cũng kêu gọi Capgemini minh bạch hoàn toàn và xem xét lại bản chất các hoạt động của mình.

 

Tuy nhiên, Capgemini không phải là doanh nghiệp Pháp duy nhất hợp tác với bộ An Ninh Nội Địa Mỹ (DHS), cơ quan quản lý lực lượng di trú ICE và cảnh sát biên giới. Các drone của công ty Parrot cũng đang được những lực lượng này sử dụng, theo các hồ sơ đấu thầu công khai mà nhật báo thiên tả đã tham khảo. Trong nhiều năm, Parrot đã bán drone thông qua nhà phân phối được chính quyền Mỹ phê duyệt là Darley Defense. Trên trang web của mình, Darley Defense quảng bá mẫu “Anafi USA Mil” như một thiết bị “được thiết kế để phục vụ DHS”, cho phép cảnh sát biên giới, ICE và mật vụ Mỹ giám sát từ trên không nhờ video 4K HDR và camera 21 megapixel. Logo của DHS và cảnh sát biên giới cũng xuất hiện trên website của Parrot.

 

Số lượng drone Parrot được sử dụng và mục đích cụ thể của các chiến dịch vẫn chưa được nêu rõ, do các cơ quan liên bang không phản hồi yêu cầu bình luận của Libération. Parrot xác nhận DHS là khách hàng lâu năm và các hợp đồng đã được ký trước khi Donald Trump trở lại Nhà Trắng, nhưng không cung cấp chi tiết về việc phân bổ drone giữa ICE và cảnh sát biên giới. Đến ngày 21/01, lực lượng biên phòng Mỹ dự kiến mua thêm drone mẫu “Parrot Anafi UKR”, với ngân sách ước tính từ 2 đến 5 triệu đô la, nhằm tăng cường năng lực trinh sát và giám sát trên không.

 

Bên cạnh đó, ICE và cảnh sát biên giới Mỹ còn sử dụng công nghệ của Thales trong lĩnh vực sinh trắc học. Từ cuối những năm 1990, đặc biệt sau vụ khủng bố 11/09/2001, Cogent, công ty sau này được Thales mua lại, đã phát triển một phần mềm quan trọng của hệ thống quản lý dữ liệu sinh trắc học Ident, cho phép liên kết dữ liệu sinh trắc với thông tin cá nhân để xác minh danh tính. Theo DHS, ICE sử dụng hệ thống này trong các hoạt động điều tra, bắt giữ, giam giữ và trục xuất. Thales cho biết vai trò của họ chỉ giới hạn ở công nghệ nhận dạng vân tay.

 

Mặc dù DHS từng thông báo thay thế Ident bằng hệ thống mới mang tên Hart từ năm 2019, dự án này bị chậm tiến độ và công nghệ của Thales vẫn đang được sử dụng. Ngoài ra, Thales còn cung cấp các sản phẩm khác như phần mềm bảo mật dữ liệu Vormetric cho cảnh sát biên giới. Khi được liên hệ, Thales khẳng định hiện không còn hợp đồng nào với ICE và cam kết tuân thủ các quy định pháp luật của Pháp và quốc tế.

 

Trung Đông : Phương Tây có nên can thiệp quân sự vào Iran ?

 

Về tình hình Trung Đông, bài xã luận của tờ La Croix báo động rằng chế độ Iran đã trở thành kẻ thù của chính người dân mình. Những vụ trấn áp các cuộc biểu tình hồi tháng 1 đã khiến hàng ngàn người thiệt mạng, và con số này sẽ còn tăng khi các kiểm tra mới được tiến hành. Trong gần hai thập kỷ, Cộng hòa Hồi giáo Iran đã nổi lên như một hệ thống chính trị mất uy tín, nhưng vẫn duy trì khả năng đàn áp tàn bạo.

 

Dư luận quốc tế ở Bắc Mỹ và Tây Âu đang rất quan ngại, được thúc đẩy bởi cộng đồng người Iran hải ngoại. Một số tiếng nói kêu gọi can thiệp quân sự từ bên ngoài, viện lý do quyền can thiệp nhân đạo hoặc trách nhiệm bảo vệ người dân trong nước. Tuy nhiên, thực tế từ vài thập kỷ qua cho thấy những “giải pháp” như vậy thường mang lại kết quả trái ngược, thậm chí việc lật đổ một nhà độc tài thường dẫn đến hỗn loạn.

 

Nhật báo Công giáo nhấn mạnh, lịch sử cũng đã chỉ ra rằng các cường quốc theo đuổi lợi ích riêng, chứ không phải vì dân chúng địa phương. Trong lúc chờ đợi, La Croix cho rằng phương Tây cần gây áp lực tối đa với Lực lượng Vệ binh Cách mạng, trụ cột của một ý thức hệ nguy hiểm.

 

Pháp : Bạo lực gia tăng đáng kể trong năm 2025

 

Về xã hội, nhật báo thiên hữu Le Figaro dành trang nhất quan tâm đến báo cáo sơ bộ về tình hình an ninh và tội phạm năm 2025 đã được công bố, cho thấy xu hướng bạo lực đang gia tăng đáng kể ở Pháp. Cụ thể, bạo lực thể xác tăng 5%, những vụ giết người và hành vi với ý đồ đoạt mạng tăng 4,1%, bạo lực tình dục tăng 8%.

 

Các chuyên gia của Dịch vụ Thống kê An ninh Nội địa (SSMSI) tỏ ra thận trọng, nhấn mạnh rằng mức tăng hiện nay “ít hơn trung bình 10 năm trước”, nhưng con số thực tế vẫn cho thấy tình trạng bạo lực, đặc biệt là đánh đập người lớn và trẻ em, đang xấu đi. Năm 2025, có 473.000 vụ bạo lực thể xác, tương đương gần 1.300 vụ mỗi ngày, mức cao nhất từ trước đến nay.

 

Tuy nhiên, SSMSI cũng cảnh báo rằng nhiều vụ bạo lực không được trình báo : chỉ 21% vụ bạo lực thể xác và 6% vụ bạo lực tình dục được nạn nhân tố giác, trong khi tỷ lệ trình báo trộm cắp tài sản cao hơn, đạt 57%. Bạo lực trong và ngoài gia đình đều tăng 5% so với năm 2024.

 

Mặc dù một số loại tội phạm như trộm cắp trong nhà giảm 3%, trộm xe giảm 9%, cướp có vũ khí giảm 7%, thì các vụ cướp không vũ khí và vụ trộm mà nạn nhân không bị đánh đập lại tăng 2%. Nhiều quan chức cảnh sát cảnh báo rằng hệ thống tố tụng hình sự hiện tại không đủ mạnh để răn đe các tội phạm nhỏ và vừa cũng như tội phạm ma túy. Theo ông Frédéric Lauze, Tổng thư ký của Liên đoàn Ủy viên Cảnh sát Quốc gia Pháp, thủ tục pháp lý trở nên rườm rà khiến điều tra viên trở thành thư ký hành chính, làm tê liệt các cuộc điều tra, còn nạn nhân bị bỏ rơi.

 

Toyota tiếp tục giữ vị trí nhà sản xuất ô tô lớn nhất thế giới năm 2025

 

Về công nghiệp, nhật báo kinh tế Les Echos cho biết Toyota của Nhật Bản tiếp tục là nhà sản xuất ô tô lớn nhất thế giới trong năm 2025, với doanh số hơn 11,3 triệu xe, nhờ tận dụng việc chuyển đổi sang xe điện diễn ra chậm hơn dự kiến. Chỉ riêng hai thương hiệu Toyota và Lexus đã bán 10,53 triệu xe, nới rộng khoảng cách so với Volkswagen (8,98 triệu) và Hyundai (7,24 triệu).

 

----------------------------

Các nội dung liên quan

 

ANH QUỐC - TRUNG QUỐC

Trung Quốc và Anh đạt được nhiều “tiến triển” trong hồ sơ miễn thị thực và thuế quan