The Economist
Nguyễn
Thị Kim Phụng, biên dịch
https://nghiencuuquocte.org/2026/01/29/the-gioi-hom-nay-29-01-2026/
Ngài
Keir Starmer gặp Tập
Cận Bình tại Bắc Kinh vào đầu chuyến thăm Trung Quốc kéo dài bốn ngày
– chuyến thăm đầu tiên của một Thủ tướng Anh trong gần tám năm qua. Starmer nói
với người đồng cấp Trung Quốc rằng ông muốn có một quan hệ “tinh tế hơn,” điều
mà ông sẽ cố gắng đạt được trong khi vẫn khéo léo cân bằng quan hệ thân thiết với
Mỹ. Trump gần đây đã đe dọa Canada với mức thuế quan 100% vì đàm phán thỏa thuận
thương mại với Trung Quốc.
Cục
Dự trữ Liên bang (Fed)
giữ nguyên lãi suất cơ bản, đúng như dự đoán, sau khi thực hiện ba lần cắt giảm
liên tiếp bắt đầu từ tháng 9. Hai trong số các thống đốc của ngân hàng trung
ương đã bỏ phiếu cho mức giảm 0,25 điểm phần trăm. Fed lưu ý rằng tỷ lệ thất
nghiệp của Mỹ đã cho thấy “dấu hiệu ổn định” và hoạt động kinh tế đã mở rộng với
“tốc độ vững chắc,” nhưng không gợi ý về thời điểm có thể cắt giảm lãi suất lần
tiếp theo.
Meta báo cáo doanh
thu hàng quý đạt 59,9 tỷ đô la – tăng 24% so với một năm trước – và dự báo tăng
trưởng mạnh cho năm 2026, trấn an các nhà đầu tư về việc chi tiêu mạnh tay cho
trí tuệ nhân tạo. Lợi nhuận của Microsoft cũng vượt kỳ vọng của
các nhà phân tích, dù cổ phiếu giảm giá trong phiên giao dịch ngoài giờ do lo
ngại rằng những khoản đặt cược lớn của công ty này vào AI vẫn chưa cho thấy dấu
hiệu đền đáp. Trước đó, chỉ số S&P 500 đã đạt mức cao nhất
mọi thời đại.
Doanh
thu cả năm của Tesla lần đầu tiên sụt giảm, giảm 3% xuống còn
94,8 tỷ đô la. Công ty đang phải chiến đấu với các đối thủ giá rẻ từ Trung Quốc
và sự ủng hộ ngày càng giảm đối với xe điện tại Mỹ. Tesla thông báo sẽ chấm dứt
sản xuất các mẫu xe hạng sang S và X, đồng thời cho biết sẽ đầu tư 2 tỷ đô la
vào xAI, một công ty AI cũng do Elon Musk điều hành giống như Tesla. Các cổ
đông của hãng xe trước đó đã tỏ ra không mặn mà với khoản đầu tư này.
Các
đặc vụ Cục Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) bắn chết Alex
Pretti ở Minneapolis vừa bị đình chỉ công tác. Trước đó, Trump hứa sẽ “hạ nhiệt
một chút” chiến dịch trấn áp nhập cư của mình, nhưng cảnh báo Jacob Frey, Thị
trưởng thuộc Đảng Dân chủ của thành phố, rằng ông đang “đùa với lửa” khi nói sẽ
không thực thi luật di trú liên bang. Frey đã nhiều lần bảo vệ quyết định hợp
tác hạn chế của thành phố với các cơ quan di trú liên bang.
Ngoại
trưởng Iran, Abbas Araghchi, cho biết nước ông đã “đặt ngón tay
trên cò súng” để “phản ứng ngay lập tức và mạnh mẽ” trước sự gây hấn của Mỹ.
Bình luận của ông được đưa ra sau tuyên bố của Trump trên Truth Social rằng một
“Hạm đội khổng lồ” đang tiến về phía Iran, và sẵn sàng sử dụng “bạo lực, nếu cần.”
Tổng thống Mỹ cũng nói rằng “thời gian đang cạn dần” cho các cuộc đàm phán về
chương trình hạt nhân mà Iran khẳng định là vì mục đích hòa bình.
Cảnh
sát Đức đột kích các văn phòng của Deutsche Bank tại Frankfurt
và Berlin do nghi ngờ rửa tiền. Theo Der Spiegel, một tờ báo của Đức,
vào sáng hôm qua, ba mươi điều tra viên ngầm đã vào các tòa nhà của ngân hàng để
tìm kiếm bằng chứng về các quan hệ kinh doanh bất hợp pháp với các công ty nước
ngoài. Cuộc điều tra sẽ phủ bóng đen lên cuộc họp báo cáo thu nhập vào hôm qua,
trong đó Deutsche Bank dự kiến sẽ công bố mức lợi nhuận cao nhất trong nhiều
năm.
Con
số trong ngày: 1,1,
tỷ lệ người chết bị giết trên 100.000 dân ở London, mức thấp nhất kể từ khi dữ
liệu bắt đầu được ghi nhận.
TIÊU
ĐIỂM
Anh và
Trung Quốc xích lại gần nhau
Hôm
nay, Ngài Keir Starmer đã gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh, trở
thành Thủ tướng Anh đầu tiên đến thăm nước này kể từ Theresa May vào năm 2018.
Văn phòng của Starmer lưu ý rằng các nhà lãnh đạo của Đức và Pháp đã đến Trung
Quốc thường xuyên hơn nhiều. Nước Anh đã và đang “bỏ lỡ cơ hội.”
Lường
trước những chỉ trích rằng quan hệ chặt chẽ hơn với Trung Quốc có nguy cơ lờ đi
mối đe dọa an ninh mà nước này gây ra, Ngài Keir cho biết Anh vẫn sẽ “tỉnh táo
và thực tế” trong khi tìm kiếm một quan hệ ổn định hơn. Ông lập luận rằng chính
sách đã dao động “từ kỷ nguyên vàng sang kỷ băng hà.” Đi cùng một phái đoàn gồm
các nhân vật trong lĩnh vực kinh doanh và văn hóa, ông nói rằng mình sẽ vạch ra
một “lộ trình kiên định, nhất quán.” Chính phủ của ông cũng thực hiện các bước
để đảm bảo một sự đón tiếp thân thiện: tuần trước, họ đã phê duyệt việc xây dựng
một đại sứ quán Trung Quốc lớn tại London, dù phe đối lập cho rằng điều đó sẽ
nguy hiểm cho an ninh quốc gia.
Liệu
Apple có sống sót qua kỷ nguyên AI?
Apple
dự kiến sẽ báo cáo mức tăng trưởng hai con số đối với doanh số iPhone – thành
tích tốt nhất trong vài năm qua – khi công bố kết quả cho quý IV năm 2025 trong
hôm nay. Điều này là nhờ vào sự phổ biến của iPhone 17, vốn đã giúp Apple trở
thành nhà sản xuất điện thoại thông minh lớn nhất thế giới vào năm 2025. Tuy
nhiên, mọi người sẽ kém vui hơn nếu chi phí tăng cao của chip nhớ, được sử dụng
bên trong điện thoại thông minh, làm giảm lợi nhuận. Sự bùng nổ của trí tuệ
nhân tạo đã làm tăng nhu cầu đối với các loại chip nhớ cao cấp dùng trong các
trung tâm dữ liệu và dẫn đến việc cắt giảm sản lượng của các loại chip cơ bản
hơn, chẳng hạn như chip DRAM. Nếu Apple dự đoán tình trạng thiếu hụt DRAM sẽ
kéo dài, đó có thể là điềm xấu cho tất cả các nhà sản xuất điện thoại thông
minh.
Sự
chú ý đang chuyển sang tương lai của Apple. Hãng có kế hoạch ra mắt chiếc điện
thoại gập đầu tiên trong năm nay. Trong khi đó, một thỏa thuận gần đây với
Google nhằm tích hợp Gemini AI của gã khổng lồ tìm kiếm vào Siri, trợ lý giọng
nói của Apple, đã dấy lên hy vọng rằng các nỗ lực AI của Apple sẽ thuyết phục
được nhiều người mua iPhone mới hơn nữa. Điều chưa rõ ràng là Apple đang trả
cho Google bao nhiêu tiền để cứu mình khỏi sự tụt hậu về AI.
Kế hoạch
thúc đẩy sản xuất nội địa của Châu Âu
Liên
minh Châu Âu không lạ gì với chính sách công nghiệp. Nhưng những thay đổi địa
chính trị – như cuộc chiến của Nga ở Ukraine, sự thống trị công nghiệp ngày
càng tăng của Trung Quốc, và sự khó lường của Mỹ – đã cho khối này những lý do
mới để bảo vệ các nhà sản xuất của chính mình. Khi không còn nước Anh thân thiện
với thị trường trong nhóm, đã có sự đồng thuận lớn hơn xung quanh ý tưởng rằng
sự can thiệp của nhà nước có thể làm cho Châu Âu năng suất và kiên cường hơn.
Nhưng can thiệp như thế nào?
Hôm
nay, EU sẽ công bố Đạo luật Tăng tốc Công nghiệp, nhằm thúc đẩy sản xuất trong
các lĩnh vực chiến lược. Đề xuất này được dẫn dắt bởi Stéphane Séjourné, Ủy
viên Công nghiệp của khối – và là một người hâm mộ chính sách công nghiệp ngay
cả theo tiêu chuẩn của Pháp. Một kế hoạch bị rò rỉ trước đó đặt ra mục tiêu phi
thực tế là sản xuất phải chiếm 20% tổng nền kinh tế (hiện tại chiếm khoảng
15%). Và nó yêu cầu các công ty nước ngoài có công nghệ “thú vị” muốn đầu tư
vào Châu Âu phải thành lập liên doanh với các công ty Châu Âu, như cách họ làm ở
Trung Quốc. Những quy định như vậy sẽ rất khó thuyết phục ngay cả với những người
Châu Âu có thiện cảm với chiến lược công nghiệp.
Thuế
quan gây thiệt hại cho hàng nhập khẩu của Mỹ
Gần
một năm sau khi Donald Trump bắt đầu tăng thuế quan, tác động của chúng đang bắt
đầu lộ rõ trong dữ liệu thương mại của Mỹ. Từ tháng 8 đến tháng 10, thâm hụt
thương mại hàng hóa đã giảm 40% so với cùng kỳ năm trước. Thuế quan đã ảnh hưởng
đến các đối tác thương mại theo những cách khác nhau. Nhập khẩu từ Trung Quốc
giảm 42% và từ Canada giảm 9%. Trong khi đó, nhập khẩu từ Mexico tăng 4% và từ
Việt Nam tăng vọt 34%. Sự gián đoạn này sẽ vẫn hiển hiện trong các số liệu
thương mại của tháng 11, dự kiến sẽ được công bố trong hôm nay.
Dù
thuế quan đang ở mức cao nhất kể từ những năm 1930, chúng vẫn thấp hơn mức mà
Trump đe dọa sẽ áp dụng. Tuy nhiên, các nhà nhập khẩu hy vọng vào sự ổn định có
thể sẽ thất vọng. Tuần này, Trump đã đề xuất các mức thuế mới đối với Hàn Quốc
và Canada. Các thị trường cá cược dự đoán Tối cao Pháp viện sẽ sớm ra phán quyết
chống lại một số mức thuế của Trump, theo đó có thể dẫn đến một đợt tái thiết lập
thuế quan hỗn loạn khác. Và cuối năm nay, Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada sẽ đến hạn
xem xét lại.
Góc dữ
liệu: Đất hiếm của Brazil
Brazil
sở hữu gần một phần tư trữ lượng đất hiếm đã biết của thế giới, chỉ đứng sau
Trung Quốc, quốc gia thống trị cả việc khai thác và chế biến. Trong lúc các nền
kinh tế phương Tây tìm cách giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Quốc – nước
đã áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với đất hiếm – mỏ quặng của
Brazil dần trở nên quan trọng hơn. Điện giá rẻ và ngành công nghiệp khai khoáng
dày dạn kinh nghiệm càng làm tăng thêm sức hấp dẫn của nước này. Điều đó giải
thích cho sự quan tâm dồn dập từ Mỹ và Châu Âu, cũng như sự thúc đẩy của chính
phủ Brazil dành cho một chiến lược quốc gia về các khoáng sản quan trọng.
-----
Biểu
đồ trữ lượng đất hiếm đã được xác nhận (Tháng 01/2025, ước tính theo % tổng
toàn cầu). Không có dữ liệu cho Myanmar, Madagascar, Malaysia và Nigeria. Nguồn:
USGS (Cục Khảo sát Địa chất Mỹ).
No comments:
Post a Comment