Mỹ
và Nga đứng trước nguy cơ chạy đua vũ trang hạt nhân, thách thức là gì?
BBC News Tiếng Việt
31 tháng 1 năm 2026
https://www.bbc.com/vietnamese/articles/ce8el3494p4o
Mỹ và Nga có nguy cơ lao vào một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân
không kiềm chế lần đầu tiên kể từ sau Chiến tranh Lạnh, trừ khi hai bên kịp đạt
được một thỏa thuận "phút chót" trước khi hiệp ước kiểm soát vũ khí
cuối cùng giữa họ hết hiệu lực trong chưa đầy một tuần.
Một phi đạn Trident II D5 không mang đầu đạn được phóng thử từ
tàu ngầm mang phi đạn đạn đạo lớp Ohio của Hải quân Mỹ, USS Nebraska, ngoài
khơi bang California (Mỹ), ảnh chụp ngày 26/3/2018
Hiệp ước New START dự kiến chấm dứt vào ngày 5/2, và nếu không được gia hạn hay
thay thế, lần đầu tiên kể từ năm 1972 sẽ không còn bất kỳ ràng buộc nào đối với
các kho vũ khí hạt nhân tầm xa. Năm đó, Tổng thống Mỹ Richard Nixon và lãnh đạo
Liên Xô Leonid Brezhnev đã ký hai thỏa thuận lịch sử trong chuyến thăm Moscow đầu
tiên của một tổng thống Mỹ.
Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đề xuất hai bên tiếp tục tuân
thủ các giới hạn hiện có về tên lửa và đầu đạn thêm một năm, nhằm có thêm thời
gian cho những bước đàm phán tiếp theo. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ Donald Trump
đến nay vẫn chưa đưa ra phản hồi chính thức.
Ông Trump nói trong tháng này rằng "nếu hết hạn thì cứ để hết
hạn", đồng thời cho rằng hiệp ước đó nên được thay thế bằng một thỏa thuận
tốt hơn.
Một số chính trị gia Mỹ cho rằng ông Trump nên bác bỏ đề xuất của
ông Putin, qua đó mở đường cho Washington mở rộng kho vũ khí để đối phó với việc
một cường quốc thứ ba – Trung Quốc – đang nhanh chóng tăng cường năng lực hạt
nhân.
Ông Trump cho biết ông muốn theo đuổi mục tiêu "phi hạt
nhân hóa" với cả Nga và Trung Quốc. Tuy nhiên, Trung Quốc cho rằng việc
yêu cầu họ tham gia các cuộc đàm phán giải trừ vũ khí cùng hai nước có kho vũ
khí hạt nhân lớn hơn nhiều là điều không hợp lý.
Vì sao hiệp ước hạt nhân quan trọng?
Kể từ những ngày đen tối nhất của Chiến tranh Lạnh, khi Mỹ và
Liên Xô đe dọa bằng kịch bản "đảm bảo hủy diệt lẫn nhau" trong trường
hợp xảy ra chiến tranh hạt nhân, cả hai bên đều coi các hiệp ước hạn chế vũ khí
là một cách để ngăn chặn nguy cơ hiểu lầm chết người hoặc một cuộc chạy đua vũ
trang tốn kém đến mức làm kinh tế kiệt quệ.
Các hiệp ước này không chỉ đặt ra giới hạn về số lượng tên lửa
và đầu đạn, mà còn yêu cầu hai bên chia sẻ thông tin – một kênh then chốt để
"cố gắng hiểu lý do của bên kia, cũng như những mối quan tâm và động lực
của họ là gì", bà Darya Dolzikova thuộc viện nghiên cứu RUSI ở London cho
biết.
Nếu không có hiệp ước mới, mỗi bên sẽ buộc phải hành động dựa
trên những giả định xấu nhất về các loại vũ khí mà bên kia đang sản xuất, thử
nghiệm và triển khai, theo ông Nikolai Sokov, từng là một nhà đàm phán kiểm
soát vũ khí của Liên Xô và Nga.
"Đó là một quá trình tự duy trì. Và dĩ nhiên, nếu xảy ra một
cuộc chạy đua vũ trang không được kiểm soát, tình hình sẽ trở nên rất mất ổn định,"
ông nói.
No comments:
Post a Comment