The Economist
Nguyễn Thị Kim Phụng, biên dịch - Nghiên Cứu Quốc Tế
https://nghiencuuquocte.org/2026/01/16/the-gioi-hom-nay-16-01-2026/
María
Corina Machado, lãnh đạo phe đối lập Venezuela, đã trao tặng huy chương
giải Nobel Hòa bình của bà cho Donald Trump trong một cuộc gặp tại Nhà Trắng,
nhưng cuối cùng vẫn phải rời đi mà không thuyết phục được Tổng thống Mỹ ủng hộ
bà trở thành lãnh đạo đất nước. Machado nói món quà này ghi nhận “cam kết của
Trump đối với sự tự do của chúng tôi.” Tuy nhiên, Trump tuyên bố rằng Machado,
người vốn rất nổi tiếng ở Venezuela, lại “không có sự ủng hộ nào” tại đó.
Mỹ đồng ý áp trần thuế
quan 15% đối với hàng nhập khẩu từ Đài Loan để đổi lấy việc các nhà sản xuất
chip của hòn đảo này (bao gồm cả tập đoàn lớn nhất thế giới TSMC) đầu tư 500 tỷ
USD vào các hoạt động tại Mỹ. Chính quyền Trump đã đồng ý giảm mức thuế từ 20%
xuống ngang bằng mức áp dụng cho Hàn Quốc và Nhật Bản. Bộ Thương mại Mỹ cho biết
thỏa thuận này sẽ dẫn đến một cuộc “hồi hương ồ ạt” của ngành sản xuất chip về
lại nước Mỹ.
Netflix ký thỏa thuận để trở
thành đối tác phát trực tuyến độc quyền cho các bộ phim do Sony Pictures
Entertainment sản xuất. Theo thỏa thuận này, Netflix sẽ nắm bản quyền các
phim của Sony trong 18 tháng đầu tiên sau khi phim chiếu rạp. Hai bên không tiết
lộ giá trị của thương vụ này. Thông báo được đưa ra trong bối cảnh Netflix đang
thúc đẩy việc mua lại Warner Bros Discovery, một hãng phim lớn khác.
Thủ
tướng Đan Mạch, Mette Frederiksen, tuyên bố việc phòng thủ Greenland là
“mối lo chung” của NATO. Cùng lúc đó, quân đội do một số thành viên châu Âu
trong liên minh gửi đến đã bắt đầu đặt chân lên hòn đảo. Các nhà lãnh đạo hy vọng
sẽ ngăn cản Trump xâm lược vùng lãnh thổ này, vốn thuộc về Đan Mạch. Cuộc gặp
giữa các quan chức cấp cao của Đan Mạch, Greenland, và Mỹ vào thứ Tư đã thất bại
trong việc giải quyết căng thẳng.
Robert
Jenrick,
người từng là một trong những thành viên nổi bật nhất của Đảng Bảo thủ đối lập
tại Anh, đã quyết định chuyển sang Đảng Cải cách nước Anh, đảng cánh hữu dân
túy của Nigel Farage. Trước đó, lãnh đạo Đảng Bảo thủ Kemi Badenoch sa
thải Jenrick sau khi phát hiện bằng chứng về kế hoạch “đào tẩu” của ông. Đây là
một đòn giáng mạnh nữa vào Đảng Bảo thủ; hôm thứ Hai, Nadhim Zahawi, cựu Bộ trưởng
Tài chính của đảng này, cũng đã chuyển lòng trung thành sang Đảng Cải cách, vốn
đang dẫn đầu trong các cuộc thăm dò ý kiến.
Trump
đe dọa kích hoạt Đạo luật Chống Nổi dậy (Insurrection Act) – cho phép tổng
thống triển khai quân đội để trấn áp các cuộc nổi dậy vũ trang – nhằm dập tắt
tình trạng bất ổn ở Minnesota. Thành phố Minneapolis đã bị nhấn chìm trong làn
sóng biểu tình gần như liên tục kể từ khi một đặc vụ thuộc Cơ quan Di trú và Hải
quan (ICE) bắn chết Renee Nicole Good vào ngày 07/01. Jacob Frey, thị trưởng
thành phố, nói rằng tình hình hiện tại “không thể kéo dài thêm nữa.”
Hiệp
hội công nghiệp ghi âm Thụy Điển (IFPI) đã cấm bài hát “I know, You’re
Not Mine” khỏi các bảng xếp hạng quốc gia sau khi một cuộc điều tra tiết lộ rằng
bản ballad dân gian này được tạo ra bởi AI. Team Jacub, nhóm sản xuất đứng sau
bài hát, khăng khăng rằng “quy trình sáng tạo do con người kiểm soát” và họ chỉ
sử dụng AI như một “công cụ.” Bài hát này đã được phát trực tuyến hàng triệu lần
và đứng đầu các bảng xếp hạng âm nhạc Thụy Điển.
Con
số trong ngày:
5 tỷ USD, là tổng giá trị doanh thu từ món bánh mì vòng (bagel) trong năm 2025.
TIÊU
ĐIỂM
Canada
xích lại gần Trung Quốc
Thủ
tướng Canada, Mark Carney, đã bắt đầu cuộc gặp với người đồng cấp Trung Quốc Tập
Cận Bình tại Bắc Kinh trong hôm nay. Người dân Canada đang hy vọng vào một bước
đột phá. Các mức thuế của Trung Quốc, được đưa ra vào năm ngoái để trả đũa thuế
quan năm 2024 của Canada đối với xe điện Trung Quốc, đã và đang làm tê liệt nhiều
phần của ngành nông nghiệp Canada. Anita Anand, Ngoại trưởng Canada, ẩn ý rằng
các cuộc thảo luận nhằm nới lỏng thuế quan – bao gồm mức thuế 100% đối với dầu
hạt cải và 25% đối với hải sản – cho đến nay vẫn diễn ra hiệu quả.
Trong
bài phát biểu khai mạc, Tập lưu ý rằng Carney là lãnh đạo Canada đầu tiên đến
thăm Bắc Kinh kể từ năm 2017. Chuyến đi này có thể giúp làm tan băng quan hệ lạnh
nhạt giữa hai nước. Cuộc thương chiến của Donald Trump chống lại người hàng xóm
phía bắc đã thúc đẩy Carney đa dạng hóa thương mại của Canada ra khỏi Mỹ.
Canada đang muốn tăng gấp đôi lượng xuất khẩu sang các thị trường ngoài Mỹ
trong thập kỷ tới. Để làm được điều đó mà không chọc giận Trump – trong khi vẫn
phải ve vãn đối thủ siêu cường của ông là Tập – sẽ đòi hỏi một màn ‘đi dây’ ngoại
giao đầy mạo hiểm.
Căng
thẳng về vấn đề Gaza thử thách quan hệ Mỹ-Israel
Tuần
này, các chính trị gia và nhà hoạt động đang đổ về Miami để tham dự một trong
những cuộc tụ họp ủng hộ Israel lớn nhất tại Mỹ. Hội đồng Mỹ-Israel, một tổ chức
phi lợi nhuận, đang tổ chức hội nghị thượng đỉnh thường niên lần thứ mười. Kể từ
khi cuộc chiến ở Gaza nổ ra vào năm 2023, nhóm này đã tăng cường các hoạt động
vận động hành lang, bảo vệ sinh viên theo chủ nghĩa Phục quốc Do Thái trong các
trường đại học, và tích cực hơn trong việc vận động Quốc hội Mỹ ủng hộ Israel.
Diễn giả hàng đầu năm nay sẽ là Miriam Adelson, một nhà từ thiện người Do Thái
và cũng là nhà tài trợ hào phóng thứ ba cho chiến dịch tranh cử tổng thống của
Donald Trump.
Sự
ủng hộ dành cho Israel từ lâu đã là điều hiển nhiên trong chính trị Mỹ, nhưng
tâm trạng hiện đã đổi thay. Trong nội bộ Đảng Cộng hòa, các tranh cãi xoay
quanh sự hỗ trợ của Washington dành cho nhà nước Do Thái đã châm ngòi cho những
cuộc đấu đá nội bộ gay gắt. Lệnh ngừng bắn ở Gaza giúp làm dịu bớt một số căng
thẳng, nhưng phe quay lưng lại với Israel dường như không có dấu hiệu lùi bước.
Thủ tướng Israel, Benjamin Netanyahu, dường như đã nắm bắt được tình hình: tuần
trước ông nói với Economist rằng đất nước ông sẽ “giảm dần” sự phụ thuộc vào viện
trợ quân sự của Mỹ trong thập kỷ tới.
Kinh
tế Đức có dấu hiệu hồi sinh
Hôm
nay, Destatis, cơ quan thống kê của Đức, sẽ công bố số liệu lạm phát tháng 12.
Theo cơ quan này, các ước tính được đưa ra trong tháng cho thấy lạm phát hàng
năm tiếp tục giảm xuống còn 1,8% trong tháng 12, từ mức 2,3% của tháng 11. Sự hạ
nhiệt chủ yếu là do giá thực phẩm và năng lượng giảm. Tuy nhiên, giá dịch vụ vẫn
tiếp tục tăng.
Nền
kinh tế lớn nhất châu Âu dường như đang vượt qua giai đoạn khó khăn. Theo số liệu
công bố hôm qua, sau hai năm suy giảm, GDP của Đức đã tăng 0,2% vào năm ngoái.
Gói kích thích tài khóa khổng lồ của chính phủ – tập trung vào đầu tư cơ sở hạ
tầng và quốc phòng – cuối cùng cũng đang phát huy tác dụng. Đây là tin tốt cho
Thủ tướng Friedrich Merz trước thềm 5 cuộc bầu cử cấp bang trong năm nay. Nhưng
2 trong số các cuộc bầu cử này diễn ra ở các bang miền đông nước Đức, nơi đảng
cánh hữu dân túy Lựa chọn thay thế cho nước Đức (AfD) – vốn đang dẫn đầu các cuộc
thăm dò – có thể giành chiến thắng trong cuộc bầu cử bang lần đầu tiên. Tóm lại,
sự phục hồi kinh tế có lẽ chưa đủ để ngăn chặn sự trỗi dậy của AfD.
No comments:
Post a Comment