Người
quyền lực nhất Việt Nam noi gương Tập Cận Bình muốn nắm hai chức vụ tối cao
Francesca Stevens & Rosalind Mathieson - Bloomberg
Trà
Mi,
dịch thuật
Posted
on January
18, 2026
Tô Lâm
đang tìm cách nắm giữ hai chức vụ chủ chốt trước kỳ Đại hội Đảng Cộng sản sắp tới,
nhằm củng cố quyền lực trong khi những cải tổ của ông được giới kinh doanh ca
ngợi nhưng lại bị chống đối trong nội bộ đảng.
https://d5279q9p91mhn6.archive.ph/S12tZ/915115ebb10661610d1be53801d4ddaf599e0985.webp
TBT
đảng CSVN Tô Lâm trong buổi lễ đón tiếp Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Phủ Tổng
thống ở Hà Nội năm 2024. Ảnh: Manan Vatsyayana/AFP/Getty Images
Người
quyền lực nhất Việt Nam thường xuyên trở về một ngôi làng ở tỉnh Hưng Yên để thắp
hương trước phần mộ tổ tiên. Nhằm củng cố hình ảnh trung kiên với lý tưởng cộng
sản trước kỳ đại hội đảng được tổ chức mỗi năm năm, Tô Lâm cũng đang gấp rút
xây cất một ngôi từ đường đồ sộ hơn gần đó.
Việc
đề cao dòng tộc – vốn được xem là “một gia đình yêu nước lâu đời” – là một bước
đi có tính toán, phản ánh ý định củng cố quyền lực của ông sau thời gian thi
hành những cải tổ được xem là mạnh mẽ nhất trong bốn chục năm qua: cắt giảm bộ
máy hành chánh và đề cao khu vực tư nhân.
Những
cải tổ đó, theo những nguồn tin am tường, đã gặp phản ứng từ những thành phần bảo
thủ trong đảng, kể cả phe quân đội, do sự chuyển hướng về ý thúc hệ mà họ đại
diện, đồng thời tạo cơ hội cho Lâm đưa người thân cận lên nắm những vị trí then
chốt. Ở tuổi 68, ông cũng làm rung chuyển những cấu trúc quyền lực lâu đời khi
cầm đầu chiến dịch “chống tham nhũng” rộng lớn đã cuốn đi từ chủ tịch nước, phó
thủ tướng cho đến cá nhân trong giới tài phiệt.
https://d5279q9p91mhn6.archive.ph/S12tZ/8bc15914b2b8787cfc54b85f476330e0b87e77dd.webp
Tô
Lâm tuyên thệ nhậm chức Chủ tịch nước trong kỳ họp hè của Quốc hội tại Hà Nội
ngày 22 tháng 5 năm 2024. Ảnh: Đặng Anh/AFP/Getty Images
https://d5279q9p91mhn6.archive.ph/S12tZ/3f08cc9bae19014437468fe428c99beb98dd0088.webp
Chùa
Xuân Cầu ở quê của Tô Lâm, và một cây do ông trồng (bên trái) khi còn là Bộ trưởng
Bộ Công an. Ảnh: Francesca Stevens/Bloomberg
Dù
vậy, những thay đổi gấp rút của Lâm cũng gây ra trì trệ và lúng túng trong việc
thi hành. Khu vực quốc doanh vẫn được bảo vệ, còn thị trường vốn của Việt Nam
thì mờ mịt, gần như không có sự tham gia của giới đầu tư ngoại quốc trong thị
trường trái phiếu chính phủ thứ cấp.
Để duy trì hậu thuẫn của những phe bảo thủ trong lúc củng cố cải tổ, Lâm sẽ phải
vận dụng khéo léo. Ông tiếp nhận quyền lãnh đạo đảng ngay trước khi người tiền
nhiệm Nguyễn Phú Trọng qua đời, rồi chính thức kế nhiệm sau đó. Ông cũng từng
giữ chức Chủ tịch nước trong thời gian ngắn – nhưng việc kiêm nhiệm hai chức
này thường chỉ mang tính tạm thời. Nguyễn Khắc Giang, nghiên cứu viên tại Viện
ISEAS–Yusof Ishak ở Singapore, nhận xét:
“Tô
Lâm lãnh đạo đảng bằng niềm tin nhiều hơn là đồng thuận. Ông đã tiến hành mọi
việc rất nhanh, gần như không cần thời gian tham khảo.”
Nguyễn
Khắc Giang
Theo
những nguồn tin thông thạo, nỗ lực giành luôn ghế chủ tịch của ông vẫn có thể gặp
trở ngại. Chức vụ này là đại diện nhà nước đối ngoại và là tổng tư lệnh quân đội
– truyền thống vốn thuộc về người được quân đội hậu thuẫn.
Sau khi chức tổng bí thư được xác nhận, việc công bố những đề cử cho những chức
vụ hàng đầu khác có thể chỉ được tiết lộ sau khi Bộ Chính trị mới nhóm họp kết
thúc đại hội, và cần được Quốc hội phê chuẩn.
Chính phủ Việt Nam không trả lời yêu cầu bình luận.
Giáo sư Carl Thayer của Đại học New South Wales, tác giả nhiều công trình
nghiên cứu về Việt Nam, nhận định, nếu Lâm nắm được cả hai chức vụ, điều đó “sẽ
trao cho ông quyền hạn chưa từng có để hành động trên nhiều lãnh vực vốn trước
nay được tách biệt,”
https://d5279q9p91mhn6.archive.ph/S12tZ/2425469538eda650aaaefccb4c266e55c920ce36.webp
Tập
Cận Bình và Tô Lâm kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Trung Hoa
và Việt Nam tại Hà Nội ngày 15 tháng 4. Ảnh: Yin Bogu/Xinhua/eyevine/Redux
Những
hành động của ông Lâm – gồm đàn áp tham nhũng và dẹp bất đồng chính kiến – được
so sánh với Chủ tịch Trung Hoan Tập Cận Bình, người cũng tập trung quyền lực để
thực thi những chính sách quyết liệt. Cả hai đều chăm lo tô đậm lý lịch gia
đình. Giống Tập, ông Lâm nổi lên như một tay chơi lão luyện trong nội bộ đảng.
Giáo sư Zachary Abuza thuộc Trường Chiến tranh Quốc gia ở Washington, chuyên về
chính trị Đông Nam Á, cho biết:
“Ông
ấy thực sự đã sắp xếp Bộ Chính trị toàn là người của mình. Tôi nghĩ Tô Lâm nhìn
vào Tập Cận Bình và thấy cách ông ta đã vũ khí hóa chiến dịch chống tham nhũng
một cách hiệu quả.”
Zachary
Abuza
Đại
hội lần này cũng có thể quyết định những chức vụ then chốt khác. Trong số những
người được cho là sẽ thăng tiến có Lê Minh Hưng, cựu Thống đốc Ngân hàng Trung
ương, con của một cựu Bộ trưởng Công an – cũng là thầy của ông Lâm. Bộ trưởng
Quốc phòng Phan Văn Giang cũng có thể được đề bạt, phản ảnh ảnh hưởng lá phiếu
của giới quân sự.
https://dcvonline.net/wp-content/uploads/2026/01/Ban-Lanh-Dao-CHXHCNVN.jpg
Vietnam’s
Senior Leadership
Abuza
không ngạc nhiên khi Lâm tìm cách nắm cả hai ghế tổng bí thư và chủ tịch nước.
“Tôi chắc rằng ông đó nhìn sang Tập Cận Bình và cho rằng điều đó là đúng – người
quyền lực nhất quốc gia cũng nên là người đại diện quốc gia.”
Xuất
thân là sĩ quan công an, Lâm từng giữ chức Bộ trưởng Công an, lúc ông là người
thi hành chính chiến dịch chống tham nhũng của ông Trọng. Giới đầu tư và ngoại
giao mô tả ông là người thực tế – hiểu biết cả chính trị lẫn kinh tế.
Chỉ vài tháng trước, tưởng như ông Lâm đã đi quá xa: Hà Nội rộ tin ông có thể gặp
khó khăn trong việc được chấp thuận làm tổng bí thư. Có tin một số người trong
đảng không hài lòng với tốc độ cải tổ và số cán bộ được bổ nhiệm xuất thân từ
Hưng Yên (quê của Tô Lâm) cùng Bộ Công an. Trong những thay đổi của ông đến
nay, hàng ngàn công chức đã mất việc và nhiều tỉnh trưởng bị cách chức.
Chính
trị Việt Nam – Chính quyền và cải tổ
https://d5279q9p91mhn6.archive.ph/S12tZ/3feca53ddc9dcb78b9e57f39d6e49f66734323a7.webp
Tô
Lâm (bên phải), khi vừa được bầu vào Bộ Chính trị trong ngày bế mạc Đại hội Đảng
Cộng sản Việt Nam lần thứ XII tại Hà Nội năm 2016. Ảnh: Hoàng Đình
Nam/AFP/Getty Images
Giáo
sư Thayer nhận định.“Đột nhiên, uy tín, mạng lưới và ảnh hưởng của họ đều bị cắt
đứt.”
Tạm
thời, Lâm dường như đã vượt qua giai đoạn đó. Đại hội này cũng sẽ phê chuẩn kế
hoạch phát triển kinh tế 5 năm mới, và giới doanh nghiệp đang theo dõi chặt chẽ
để nhận biết hướng đi cải tổ của ông.
Kinh tế Việt Nam tăng trưởng 8,02% trong năm 2025 – một trong những mức cao nhất
thế giới. Kimberly-Clark và Apple nằm trong số những công ty đang mở rộng đầu
tư tại đây. Chính phủ đang đẩy mạnh một chiến dịch chi tiêu cho hạ tầng cơ sở,
gồm cả dự án đường sắt nối sang Trung Hoan và những phi trường mới, khi chính
quyền đặt mục tiêu đạt mức tăng trưởng 10% trong năm 2026. Phần lớn những kinh
tế gia cho rằng con số này có phần lạc quan.
Giáo
sư Danny Leipziger, thuộc Đại học George Washington và từng là Phó Chủ tịch
Ngân hàng Thế giới, cho rằng những cải tổ của ông Lâm là “một bước đúng hướng,”
nhất là trong việc hạn chế chi tiêu hoang phí của những tỉnh. Theo ông, điều đó
là thiết yếu để chính quyền có thể tạo thêm khuyến khích cho những ngành kinh tế
mới – điều quan trọng khi Việt Nam tìm cách leo lên chuỗi giá trị toàn cầu – đồng
thời buộc những xí nghiệp quốc doanh phải chịu trách nhiệm nhiều hơn và tạo sân
chơi bình đẳng hơn cho khu vực tư nhân.
https://d5279q9p91mhn6.archive.ph/S12tZ/1ca04801a86291bc920df0c85d0ee9312744d5c1.webp
Giai
đoạn cuối trong tiến trình luyện thép tại nhà máy Pomina Flat Steel JSC ở Phú Mỹ.
Ảnh: Thông Võ/Bloomberg
Tuy
nhiên, vẫn còn nhiều thử thách trong khâu thi hành khi bộ máy hành chánh chật vật
với hệ thống mới được ban hành quá nhanh. ông Sam Conroy, Chủ tịch Phòng Thương
mại Úc tại Việt Nam, nhận định,
“Có
vài việc thực hiện chưa thật hoàn hảo. Có một số trục trặc ban đầu. Kết quả sau
cùng có thể sẽ rất đáng mừng, vì nó tạo nên một sân chơi công bằng hơn.”
Sam
Conroy
Theo
Conroy, những thủ tục về giấy phép lao động và khi danh kinh doanh nay đã trở
nên minh bạch hơn. Ông xem năm 2026 là thời điểm để ổn định những cải tổ của
ông Lâm, và không trông đợi có nhiều thay đổi lớn trong khu vực quốc doanh.
Có dấu hiệu cho thấy ông Lâm có thể làm chậm lại để xoa dịu những phe phái và
giải tỏa bất mãn quanh việc đề cử những người thân cận – kể cả con trai ông, Tô
Long, lên chức vụ cao trong Bộ Công an. Việc vẽ lại ranh giới những tỉnh năm
ngoái cũng kéo theo hàng loạt thay đổi trong giới lãnh đạo đảng, chính quyền và
công an địa phương – một bước nhằm nhổ tận gốc nạn “bè phái” bằng cách bảo đảm
rằng giới chức xuất thân từ ngoài khu vực mà họ điều hành.
Giới
lãnh đạo địa phương phần lớn là người miền Bắc
Tỷ
lệ nguồn gốc của những tân lãnh đạo tỉnh thành
https://dcvonline.net/wp-content/uploads/2026/01/Ban-Lanh-Dao-CHXHCNVN-2-900x1361.jpg
Top
Chiefs Predominantly Come From North
(Chú
thích: Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh phụ trách điều hành hành chánh hằng ngày
dưới sự giám sát của đảng. Bí thư Tỉnh ủy là người có quyền lực chính trị cao
nhất, định hướng tổng thể.)
Một
nghị quyết ban hành trong tháng này xác định khu vực quốc doanh là “trụ cột” của
nền kinh tế và cần được “tăng cường,” dù đồng thời thừa nhận “những hạn chế và
thiếu sót,” trong đó có tình trạng lãng phí. Điều đó dường như báo hiệu sự chuyển
hướng khỏi lập trường trước đây vốn đề cao khu vực tư nhân hơn hết.
Bầu không khí chuẩn bị cho đại hội cho thấy tính nhạy cảm của sự kiện. Truyền
thông nhà nước cáo buộc “những thế lực thù địch” lan truyền tin sai và “dựng
lên kịch bản nhân sự giả tạo.” Việc kiểm soát báo chí càng siết chặt, với công
an được trao thêm quyền theo dõi ký giả và kiểm soát nội dung trên mạng.
Rồi còn chiến dịch “chống tham nhũng” của ông Lâm. Đại gia Trương Mỹ Lan đang đứng
trước án tù chung thân. Trong 5 năm kể từ kỳ đại hội trước, khoảng 2.300 đảng
viên đã bị kỷ luật vì tham nhũng – mở đường cho ông loại trừ những cán bộ có thể
là đối thủ. Ted Osius nói, “Nhiều cái đầu đã rơi. Ông ấy là người đạo diễn tất
cả.”
https://d5279q9p91mhn6.archive.ph/S12tZ/3ec234b0d7f093b140d3798c21a965848fe28dfd.webp
Hoạt
động của Tổng công ty Hàng hải Việt Nam tại hải cảng Hải Phòng. Ảnh: Linh Phạm/Bloomberg
Thử
thách khác đối với Lâm là duy trì thế cân bằng giữa những cường quốc lớn – gồm
Trung Hoa, Mỹ và Nga.
Ông Lâm đã điện đàm với Tổng thống Trump ngay sau khi ông này đe dọa đánh thuế
nhập cảng 46% hồi tháng Tư năm ngoái, và là một trong những người đầu tiên đạt
được thỏa thuận giữ mức thuế hiện tại ở 20%. Dù vậy, thương lượng chưa hoàn tất
– thỏa thuận cuối cùng vẫn vướng mắc quanh “thuế trung chuyển” mà Mỹ đề nghị.
Trinh
Nguyễn, kinh tế gia cao cấp của Natixis Research, nhận xét:
“Việt
Nam quả có dựng lên vài rào cản nhập cảng trong những ngành họ xem trọng, như
thép và một phần thương mại điện tử của Trung Hoa, nhưng về căn bản họ vẫn dựa
vào hàng giá rẻ từ Trung Hoa để duy trì động cơ xuất cảng, tránh được mức phạt
40% vì ‘trung chuyển hàng hóa’ sẽ là chìa khóa cho tăng trưởng năm 2026.”
Trinh
Nguyễn
Từ
Bắc Kinh đến Mạc Tư Khoa, La Habana và Bình Nhưỡng, những chuyến công du của
Lâm kể từ khi lên làm tổng bí thư đều có vẻ được tính toán kỹ, theo nhận định của
ông Nguyễn Khắc Giang thuộc Viện ISEAS–Yusof Ishak. “Ông muốn dùng ngoại giao
như một cách để chứng tỏ với giới hoài nghi trong nước rằng mình vẫn trung
thành với lý tưởng xã hội chủ nghĩa.”
©
2026 DCVOnline
Nếu
đăng lại, xin ghi nguồn và đọc “Thể lệ trích đăng lại bài từ DCVOnline.net”
Nguồn: Vietnam’s Most
Powerful Man Channels China’s Xi With Eyes on Twin Prize | Francesca Stevens
and Rosalind Mathieson | Bloomberg | January 14, 2026. — Có sự cộng tác của
Nguyễn Diệu Từ Uyên, Nguyễn Xuân Quỳnh và Shadab Nazmi.
No comments:
Post a Comment