Trọng Thành|Thùy Dương|Minh
Anh - RFI
Đăng
ngày: 13/01/2026 - 11:40 - Sửa đổi ngày: 13/01/2026 - 14:06
Một
quan chức Iran, hôm nay, 13/01/2026, cho Reuters biết là có khoảng 2000 người
chết tại Iran kể từ đầu phong trào phản kháng, trong số này có các nhân viên an
ninh. Mạng Internet tại Iran bị cắt từ hơn 100 giờ. Tổng thống Mỹ Donald Trump
hôm qua, 12/01, đe dọa áp thuế 25% đối với hàng xuất khẩu sang Mỹ của tất cả
các nước có quan hệ thương mại với Iran.
HÌNH
:
Hình
trích từ các video lan truyền trên mạng xã hội,quay khoảng từ ngày 9 đến
11/01/2026, được cho là hình ảnh từ một nhà xác với hàng chục thi thể và người
thân của các nạn nhân, sau cuộc đàn áp ở ngoại ô thủ đô Tehran, Iran. AP
Trên
mạng xã hội Truth Social, tổng thống Trump tuyên bố biện pháp này có hiệu lực «
ngay lập tức » và không thể « khiếu nại », nhưng không đưa ra các thông tin cụ
thể hơn và ông cũng chưa ký sắc lệnh nào theo hướng này.
Từ Washington thông tín viên Vincent
Souriau cho biết cụ thể:
« Theo
Donald Trump, hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ của tất cả các nước duy trì trao đổi
thương mại với Iran sẽ bị đánh thuế 25%. Đối tác thương mại chính của Teheran
là những nước nào ? Đó là Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ, Pakistan và
Armenia. Nói một cách khác, Nhà Trắng đang đối mặt với nguy cơ căng thẳng bùng
lên trở lại với Bắc Kinh, vốn đã dịu xuống từ tháng 10/2025. Sau tuyên bố của tổng
thống Mỹ, Trung Quốc khẳng định sẵn sàng hành động để bảo vệ các lợi ích của
mình.
Trong
giai đoạn hiện tại, đây mới chỉ là một đe dọa mà tổng thống Mỹ đưa ra trên các
mạng xã hội. Donald Trump chưa ký bất cứ sắc lệnh nào về việc này, và hiện tại
cũng chưa rõ đâu là cơ sở pháp lý mà tổng thống Trump sẽ sử dụng để ban hành
chính sách nói trên. Đây vốn là một chủ đề rất nhạy cảm. Bởi việc tổng thống
Trump sử dụng luật về quyền hạn kinh tế khẩn cấp (IEEPA), để áp dụng chính sách
thuế đối ứng, kể từ đầu nhiệm kỳ thứ hai, đã bị khiếu nại, và Tòa án Tối cao Mỹ
đang xem xét tính hợp pháp của quyết định này. »
Teheran
huy động biểu tình ủng hộ chế độ
Theo
AFP, ngày hôm qua, chế độ Teheran bắt đầu cố gắng kiểm soát lại tình hình trên
đường phố, với việc tổ chức nhiều cuộc phản biểu tình lớn trên khắp cả nước.
Theo giáo chủ tối cao Iran Ali Khamenei, các cuộc tập hợp này là một « cảnh
báo » gửi đến nước Mỹ. Báo chí chính thức Iran nói đến hàng chục người chết
kể từ đầu cuộc « bạo động ».
Liên
lạc điện thoại quốc tế, bị gián đoạn từ hôm thứ Sáu, đã được khôi phục vào hôm
nay.
Mỹ kêu
gọi công dân tìm nơi trú ẩn tại Iran, Pháp di tản nhân viên ngoại giao không
thiết yếu ở Teheran
Đồng
thời với việc đe dọa trừng phạt thương mại các đối tác của Tehran và không loại
trừ khả năng can thiệp quân sự, chính quyền Mỹ đang kêu gọi công dân của mình ở
Iran tìm nơi trú ẩn trong bối cảnh căng thẳng gia tăng tại nước này.
Theo
thông tin được nhiều báo Pháp như Le Monde, Le Parisien ... đăng tải, trong một
thông cáo ngày 12/01/2026, « sứ quán trực tuyến » của
Mỹ tại Iran đã kêu gọi công dân Mỹ rời khỏi nước này « ngay lập tức » :
« Nếu quý vị không thể rời đi, hãy tìm một nơi an toàn trong nhà của quý vị
hoặc một tòa nhà an toàn khác. Hãy dự trữ thực phẩm, nước uống, thuốc men và
các nhu yếu phẩm khác ». Trên thực tế, do quan hệ ngoại giao giữa
Washington và Tehran đã bị cắt đứt vào năm 1980, đại sứ quán Thụy Sĩ tại Teheran
là cơ quan đại diện cho các lợi ích của Mỹ tại Iran.
Cũng
trong thông cáo, « đại sứ quán trực tuyến » của Mỹ
nhấn mạnh : « Chính phủ Mỹ không thể đảm bảo an toàn cho quý
vị nếu quý vị chọn rời đi (...). Quý vị chỉ nên rời đi nếu quý vị tin rằng việc
đó là an toàn ». Do một số tuyến đường hàng không bị đóng cửa,
chính quyền Mỹ đang liệt kê một số cửa khẩu biên giới của Iran với Armenia,
Azerbaijan, Thổ Nhĩ Kỳ, Turkmenistan …
Liên
quan đến Israel, mặc dù vẫn « cảnh giác cao độ » về
các cuộc biểu tình ở Iran, nhưng Tel Aviv khẳng định đây là « vấn
đề nội bộ » của Iran. Tuy nhiên, quân đội Israel hôm nay cũng ra
thông cáo khẳng định « sẵn sàng tự vệ » nếu cần thiết,
trong trường hợp « xảy ra các tình huống bất ngờ », song
không đưa ra bất kỳ khuyến cáo nào cho công chúng như Israel thường làm trong
trường hợp có mối đe dọa cận kề.
Về
phía Pháp, hai nguồn tin am hiểu hồ sơ Iran tối hôm qua 12/01 cho AFP biết, các
nhân viên không thiết yếu của đại sứ quán Pháp tại Teheran đã rời Iran theo hai
đợt, trong ngày 11 và 12/01, trên các chuyến bay thương mại. Tuy nhiên, các nguồn
tin không nêu rõ con số cụ thể. Đại sứ quán vẫn mở cửa và hoạt động bình thường,
cùng với đại sứ.
Trong
khi đó, để gây sức ép với chế độ Teheran, Liên Hiệp Châu Âu hôm qua cho biết
đang xem xét các biện pháp trừng phạt mới, nghiêm khắc hơn đối với Iran. Chủ tịch
Nghị Viện Châu Âu Roberta Metsola tuyên bố các nhà ngoại giao và quan chức đại
diện của Iran hiện bị cấm đến Nghị viện châu Âu.
Vì
sao Thổ Nhĩ Kỳ không muốn chế độ Teheran sụp đổ ?
Vào
lúc các cuộc biểu tình chống chế độ vẫn tiếp diễn ở Iran, các nước lân cận theo
dõi sát sao tình hình, đặc biệt là Thổ Nhĩ Kỳ, nước có hơn 500 km đường biên giới
chung. Trong những ngày qua, chính quyền Ankara có xu hướng giảm thiểu quy mô
làn sóng phản đối tại Iran , đồng thời lên án các hành động can thiệp từ bên
ngoài.
Thông tín
viên Anne Andlauer tại Istanbul giải thích vì sao :
« Đối
với giới lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ, các cuộc biểu tình ở Iran gây lo ngại. Vì vậy,
Ankara không có ý định cổ vũ làn sóng phản đối hay kêu gọi trừng phạt Cộng hòa
Hồi giáo vì đã đàn áp thô bạo.
Thổ
Nhĩ Kỳ hy vọng tình hình yên lắng trở lại. Chắc chắn điều này giải thích vì sao
ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan cho đến lúc này đã chọn cách giảm thiểu quy
mô cuộc biểu tình. Ông cho rằng các cuộc biểu tình hiện nay, xin trích,
"có quy mô nhỏ hơn nhiều" so với các cuộc xuống đường trước đây.
Lãnh
đạo ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ còn lên án sự can thiệp từ nước ngoài, khi khẳng định
rằng, ngay cả khi có cội nguồn từ "những vấn đề cấu trúc", những cuộc
biểu tình này, xin trích, "đã bị các đối thủ của Iran thao túng từ nước
ngoài". Ông nhắc đến Mossad, cơ quan tình báo Israel.
Hiển
nhiên, Ankara không muốn chế độ Teheran sụp đổ. Một mặt là do lo sợ xảy ra hỗn
loạn và dòng người tị nạn Iran tràn qua biên giới. Mặt khác, Ankara ngờ vực một
chế độ mới có thể sẽ gần gũi hơn với Israel và Hoa Kỳ. Vì vậy, Thổ Nhĩ Kỳ kêu gọi
Iran nên tìm kiếm một giải pháp ngoại giao với các cường quốc phương Tây ».
-------------------------------
Các
nội dung liên quan
Iran :
Hơn 540 người chết vì bị trấn áp, chế độ Teheran "sẵn sàng" đàm phán
với Trump
Mỹ
có thể sắp tấn công Iran, theo nhiều nguồn tin Israel
No comments:
Post a Comment