The Economist
Nguyễn
Thị Kim Phụng, biên
dịch
https://nghiencuuquocte.org/2026/01/23/the-gioi-hom-nay-23-01-2026/
ByteDance
chốt xong thỏa thuận cho phép TikTok, ứng dụng video ngắn của họ,
tiếp tục hoạt động tại Mỹ. Công ty Trung Quốc dự kiến nắm giữ cổ phần
thiểu số trong một liên doanh mới chịu trách nhiệm vận hành các hoạt động tại Mỹ.
Thực thể này sẽ được quản lý bởi các đồng minh của Donald Trump và sẽ giám sát
việc đào tạo lại thuật toán của TikTok bằng dữ liệu của người Mỹ. Bất chấp các
biện pháp bảo vệ – nhằm ngăn chặn sự thao túng từ nước ngoài – ứng dụng này vẫn
tiềm ẩn nhiều nguy cơ.
Donald
Trump đệ
đơn kiện JPMorgan Chase và ông chủ của ngân hàng này, Jamie
Dimon. Tổng thống cáo buộc ngân hàng đã cắt đứt quan hệ với ông vì lý do chính
trị, đồng thời đòi bồi thường ít nhất 5 tỷ đô la. JPMorgan tuyên bố họ đóng tài
khoản chỉ để quản lý rủi ro pháp lý và quy định. Động thái này tiếp nối chiến dịch
rộng lớn hơn của Trump nhằm chống lại cái mà ông gọi là hành vi “ngừng cung cấp
dịch vụ ngân hàng” (debanking) có động cơ chính trị.
Mỹ công bố các kế
hoạch cho một “Gaza Mới.” Theo kế hoạch này, khoảng 30 tỷ đô la sẽ được
đầu tư để xây dựng các tòa nhà chọc trời, khu liên hợp công nghiệp, và trung
tâm dữ liệu. Thông báo được đưa ra trong lễ thành lập “Ủy ban Hòa bình” của
Trump, đơn vị dự kiến sẽ giám sát lệnh ngừng bắn và công cuộc tái thiết hậu chiến
tại Gaza. Hơn 20 quốc gia, bao gồm Ả Rập Saudi, Hungary, và Argentina, đã tham
gia ủy ban. Đáng chú ý, các nhà lãnh đạo Tây Âu hoàn toàn vắng mặt.
Quốc
hội Venezuela ủng hộ một dự luật mở cửa ngành dầu khí cho các
công ty trong và ngoài nước. Nếu văn bản được thông qua trong cuộc bỏ phiếu thứ
hai, các công ty tư nhân sẽ được phép toàn quyền vận hành các mỏ dầu và thu lợi
nhuận từ xuất khẩu, đồng thời trả phí nhượng quyền cho nhà nước. Việc các ông lớn
dầu khí có muốn đầu tư vào lĩnh vực đang thoát khỏi hai thập kỷ kiểm soát của
nhà nước này hay không lại là một vấn đề khác.
Volodymyr
Zelensky cho biết Ukraine, Nga, và Mỹ sẽ
tổ chức các cuộc đàm phán ba bên vào hôm nay tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống
nhất. Tổng thống Ukraine nói rằng cuộc thảo luận sẽ “xoay quanh vấn đề lãnh thổ.”
Nga muốn kiểm soát toàn bộ vùng Donetsk ở miền đông Ukraine, điều mà Zelensky
đã phản đối. Ông cũng cho biết cuộc gặp của mình với Trump tại Davos diễn ra
“hiệu quả,” viện dẫn những tiến triển về hệ thống phòng không.
Paramount gia hạn hạn
chót đến ngày 20/02 để Warner Bros Discovery chấp nhận lời đề
nghị mua lại trị giá 108 tỷ đô la, lẽ ra đã hết hạn vào thứ Tư vừa qua. Warner,
bên đã từ chối đề xuất của Paramount, cho biết họ vẫn ưu tiên thỏa thuận sáp nhập
“vượt trội” với Netflix hơn. Để tiếp tục ngăn chặn Paramount,
trong tuần này, Netflix đã chuyển lời đề nghị trị giá 83 tỷ đô la cho hãng phim
Hollywood này sang hình thức thanh toán hoàn toàn bằng tiền mặt.
“Sinners”
dẫn đầu các đề cử Oscar năm nay. Bộ phim ma cà rồng lấy bối cảnh
thời kỳ tách biệt chủng tộc (segregation) đã được đề cử cho kỷ lục 16 giải thưởng,
và là ứng viên nổi bật cho giải Phim hay nhất. Michael B. Jordan nhận được đề cử
Nam diễn viên chính xuất sắc nhất cho vai diễn cặp song sinh trong phim, còn
Ryan Coogler được đề cử Đạo diễn xuất sắc nhất. Các ứng viên khác cho giải Phim
hay nhất bao gồm “One Battle After Another,” “Frankenstein,” và “Hamnet.”
Con
số trong ngày: 700
triệu đô la, là khoản tiền hàng năm Đan Mạch gửi cho chính quyền Greenland –
chiếm khoảng một phần năm GDP của hòn đảo.
TIÊU
ĐIỂM
Các
ông trùm dầu mỏ bắt đầu để mắt đến Venezuela
Sau
khi lính Mỹ bắt giữ nhà độc tài Venezuela, Nicolás Maduro, vào ngày 03/01,
Donald Trump đã hứa hẹn một mỏ vàng cho các tập đoàn dầu khí lớn (Big Oil). Các
công ty Mỹ sẽ “chi hàng tỷ đô la và bắt đầu kiếm tiền cho đất nước,” ông nói.
Cho đến nay, các hãng dầu lớn vẫn tỏ ra ngần ngại. Ông chủ của ExxonMobil gọi
Venezuela là nơi “không thể đầu tư,” bất chấp trữ lượng dầu thô khổng lồ của nước
này. Cơ sở hạ tầng xuống cấp và rủi ro chính trị – chế độ ở Venezuela, dù bị đe
dọa, vẫn đang nắm quyền – khiến dầu thô của nước này trở nên kém hấp dẫn.
Các
công ty khác lại tỏ ra lạc quan hơn. SLB, công ty dịch vụ mỏ dầu lớn nhất thế
giới, cho biết họ sẵn sàng “tăng cường” kinh doanh tại Venezuela “dưới các điều
kiện phù hợp.” Các nhà đầu tư sẽ lắng nghe những tuyên bố tương tự khi SLB báo
cáo kết quả kinh doanh trong hôm nay. Giá cổ phiếu của hãng đã tăng 21% kể từ
khi Maduro bị bắt. Các công ty dịch vụ mỏ dầu đảm nhận những công việc nặng nhọc
của ngành, như khoan giếng và xây dựng đường ống. SLB nằm trong số những công
ty chịu rủi ro tốt nhất trong nhóm này. Nếu các hãng dầu nhỏ hơn tiến vào
Venezuela, các kỹ sư của SLB sẽ là những người đầu tiên đứng máy khoan.
Thủ
tướng Nhật Bản đánh cược
Hôm
nay, Takaichi Sanae, nữ thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản, đã chính thức giải tán
Quốc hội để tổ chức bầu cử sớm vào ngày 08/02. Đây sẽ là chiến dịch tranh cử ngắn
nhất trong lịch sử hậu chiến của đất nước. Quốc hội đã đưa bà Takaichi lên nắm
quyền ba tháng trước sau khi người tiền nhiệm từ chức. Với vị thế thuận lợi – tỷ
lệ ủng hộ nội các của bà đạt trên 70% – Takaichi đã quyết định “để người dân
quyết định” xem liệu bà có nên tiếp tục làm thủ tướng hay không.
Dù
vậy, bà cũng đang chấp nhận rủi ro. Sự nổi tiếng cá nhân của Takaichi chưa lan
tỏa sang Đảng Dân chủ Tự do (LDP) của bà, vốn có danh tiếng bị tổn hại bởi một
loạt các vụ bê bối liên tiếp. Trong khi đó, Komeito, một đảng được Phật giáo hậu
thuẫn và từng là đối tác cấp dưới của LDP trong 26 năm, đã bắt tay với Đảng Dân
chủ Lập hiến trung tả. Mạng lưới cơ sở của Komeito từ lâu đã giúp LDP chiến thắng
trong các cuộc đua sít sao. Giờ đây, họ sẽ làm việc cho phe đối lập. Vẫn chưa
thể biết người dân sẽ quyết định ra sao.
Các
hãng quốc phòng châu Âu đang tăng tốc
Hôm
nay, một trong những công ty quốc phòng tăng trưởng nhanh nhất thế giới sẽ tiến
hành IPO, có thể trở thành đợt niêm yết lớn nhất từ trước đến nay của ngành. Tập
đoàn Czechoslovak Group (CSG) có trụ sở tại Praha – chuyên sản xuất radar, hệ
thống vũ khí, và xe quân sự (cùng nhiều thứ khác) – dự định chào bán tới 15,2%
cổ phần trên Euronext, một sàn giao dịch chứng khoán tại Amsterdam. Giá chào
bán 25 euro (30 đô la) một cổ phiếu của CSG giúp định giá toàn bộ tập đoàn ở mức
25 tỷ euro. Đợt IPO sẽ huy động được 3,8 tỷ euro nếu các nhà đầu tư mua hết số
cổ phiếu này.
Các
công ty quốc phòng châu Âu đang tận hưởng giai đoạn bùng nổ. Lục địa già đã bắt
đầu tái vũ trang với tốc độ nhanh nhất trong thời kỳ hậu chiến để giảm bớt sự
phụ thuộc vào Mỹ trong việc bảo vệ an ninh. Cổ phiếu của Safran (Pháp) đã tăng
hơn 40% trong năm ngoái, trong khi cổ phiếu của Rheinmetall (Đức) tăng hơn gấp
đôi. Không có gì ngạc nhiên khi CSG, nhà cung cấp xe tăng và đạn dược lớn cho
Ukraine, muốn tận dụng cơ hội này để kiếm lời.
Minnesota
đối đầu với ICE
Hôm
nay, người dân Minnesota đang được khuyến khích tham gia “Ngày loại bỏ ICE”
(ICE out day) để phản đối cuộc trấn áp nhập cư của chính quyền liên bang, vốn dẫn
đến việc khoảng 3.000 đặc vụ thực hiện các vụ bắt giữ trên khắp Minneapolis và
Saint Paul trong những tuần gần đây. Các công đoàn và nhóm hoạt động xã hội
đang kêu gọi học sinh, công nhân, và người mua sắm ở yên trong nhà. Chưa rõ sẽ
có bao nhiêu người tham gia, dù hơn 500 doanh nghiệp và nhà hàng ở Minneapolis
và Saint Paul đã thông báo sẽ đóng cửa. Điều rõ ràng là người dân Minnesota
đang ngày càng tức giận về “Chiến dịch Metro Surge” kể từ khi một bà mẹ ba con,
Renee Good, bị giết vào đầu tháng này.
Nhưng
họ cũng có những lý do khác để phẫn nộ. Cảnh sát trưởng địa phương báo cáo việc
nhìn thấy các đặc vụ bịt mặt bắt giữ ngẫu nhiên những người không phải người da
trắng, bao gồm cả trẻ em, chĩa súng vào họ, và yêu cầu kiểm tra giấy tờ. Các
video cho thấy đặc vụ liên bang xịt hơi cay vào những người biểu tình ôn hòa.
Dù vậy, chính quyền Trump không lùi bước. Họ tuyên bố các đặc vụ đang truy đuổi
những tội phạm nghiêm trọng, và những người biểu tình là những kẻ “vô chính phủ”
được trả tiền. Hôm thứ Năm, Phó Tổng thống J.D. Vance đã xuất hiện tại
Minneapolis để bảo vệ cuộc trấn áp này.
Pháp
tranh cãi về ngân sách
Sau
sáu tháng bế tắc, Pháp đang tiến gần đến việc thông qua ngân sách cho năm 2026.
Vào thứ Hai, Sébastien Lecornu, Thủ tướng Pháp, đã công bố ý định thông qua
ngân sách tại Quốc hội mà không cần bỏ phiếu trực tiếp, dù ông từng hứa sẽ
không làm vậy. Hai kiến nghị bất tín nhiệm đối với phần đầu của ngân sách đã
ngay lập tức được đệ trình: một bởi các chính trị gia thuộc cánh hữu dân túy,
và một bởi những người thuộc phe cực tả. Quốc hội sẽ bỏ phiếu cho cả hai kiến
nghị này trong hôm nay. Nếu đa số hạ viện ủng hộ bất kỳ kiến nghị nào trong số
này, thì chính phủ của Lecornu sẽ sụp đổ.
Nếu
điều đó không xảy ra, thì đó là nhờ vào Đảng Xã hội và những nhóm khác thuộc
phe cánh tả. Lecornu đã rất cố gắng để xoa dịu họ, mở rộng mức siêu thuế đối với
các công ty lớn trong khi từ bỏ các biện pháp giảm thâm hụt đề xuất, như không
điều chỉnh các bậc thuế thu nhập theo lạm phát. Kết quả là, ngay cả khi được
thông qua, thâm hụt ngân sách cũng chỉ giảm một chút, từ 5,4% GDP năm 2025 xuống
còn 5% trong năm nay. Và các kiến nghị bất tín nhiệm khác, gắn liền với các phần
khác của ngân sách, có thể sẽ tiếp nối vào tuần tới.
No comments:
Post a Comment