Sát
nhập Greenland sẽ là một tai họa chiến lược
Casey Michel | The Financial Post
DCVOnline
dịch
thuật
Posted
on January 9, 2026
https://dcvonline.net/2026/01/09/sat-nhap-greenland-se-la-mot-tai-hoa-chien-luoc/
Bất cứ
toan tính nào của Mỹ nhằm chiếm lấy hòn đảo này đều sẽ nhanh chóng vượt ngoài tầm
kiểm soát.
https://foreignpolicy.com/wp-content/uploads/2026/01/GettyImages-2204699404.jpg?quality=90
Ngày
15 tháng 3 năm 2025, một người biểu tình tại Nuuk, thủ đô Greenland, giơ cao tấm
bảng vẽ mái tóc đặc trưng của Tổng thống Mỹ Donald Trump phủ trên hình dáng đảo
Greenland, trước Tòa Lãnh sự Mỹ. Ảnh: Ahmet Gurhan Kartal/Anadolu qua Getty
Images
Sau
khi cuộc tấn công của Tổng thống Donald Trump tại Venezuela được cho, ít nhất
theo nhận định của chính quyền, là một thành công, Tòa Bạch Ốc dường như đang
nóng lòng muốn nhân đà thắng thế trong chính sách đối ngoại. Và với nhiều cơ hội
mà chính quyền có thể tiếp tục theo đuổi, một dự án địa chính trị đang nổi lên
trước mắt: sát nhập Greenland.
Chính Trump đã nói rõ điều này với tờ The Atlantic hôm Chủ nhật, “Chúng ta tuyệt
đối cần Greenland. Chúng ta cần nó cho việc quốc phòng.” Nếu ai còn bỏ lỡ thông
điệp, thì bà Katie Miller, người phát ngôn thay mặt chính quyền, vợ của Stephen
Miller, Phụ tá Chánh Văn phòng Tòa Bạch Ốc phụ trách chính sách và là kiến trúc
sư của những chính sách di trú và nội an của Trump, đã đăng lên mạng xã hội một
bức ảnh đảo Greenland phủ kín bằng quốc kỳ Mỹ, kèm dòng chữ: “SOON” (“Sắp tới”).
Những lời ám chỉ của Trump về việc sát nhập Greenland không mới mẻ gì; ngay
trong nhiệm kỳ đầu, ông từng tuyên bố muốn mua hòn đảo này. Nhưng giờ đây,
không còn có thể xem những tuyên bố của ông ta như trò khoa trương suông nữa.
Sau cuộc tấn công chớp nhoáng vào Caracas và việc gần như lật đổ chính quyền
Venezuela, bất cứ kế hoạch địa chính trị nào mà Trump từng công khai, nhất là
những kế hoạch liên quan đến Tây bán cầu, đều phải được xem không chỉ là nghiêm
túc, mà thậm chí khó tránh khỏi. Và trong ít đề tài nào, Trump lại tỏ ra dứt
khoát như trong “nhu cầu” phải sát nhập Greenland, bất kể giá nào.
Chính vì vậy, đã đến lúc không thể xem một động thái của Mỹ đối với Greenland
như giả thuyết, mà phải xem như một việc thực sự có thể xẩy ra, một hành động vừa
tội lỗi về mặt đạo đức, vừa là một cuộc khủng hoảng an ninh quốc gia mà Mỹ chưa
từng chứng kiến trong nhiều chục năm. Có đủ lý do để cho rằng đó sẽ là sai lầm
đối ngoại lớn nhất kể từ sau chiến tranh Việt Nam.
Hệ
quả tức thời
Trước
hết, hãy xét đến hậu quả ngay lập tức nếu Mỹ tuyên bố sát nhập Greenland trong
tương lai gần. Trong nước, thay đổi sẽ ít, Greenland, nếu trở thành lãnh thổ Mỹ,
cũng chỉ có đại diện không có quyền biểu quyết tại Quốc hội, và không hơn thế.
Nhưng trên bình diện quốc tế, phản ứng sẽ nhanh chóng, dữ dội và hết sức bất lợi
cho quyền lợi cũng như ảnh hưởng của Mỹ.
Phản ứng đầu tiên chắc chắn đến từ Đan Mạch và cả châu Âu. Giới chức chính phủ
Đan Mạch đã nhiều lần lên tiếng phản đối rõ ràng những đe dọa của Trump. Nhưng
nếu một khi lá cờ Mỹ được kéo lên tại Nuuk, quan hệ Mỹ–Đan Mạch, tức mối liên hệ
giữa Mỹ với một trong những đồng minh thân cận nhất ở châu Âu, sẽ tan vỡ lập tức.
Dù Đan Mạch khó có thể phản ứng bằng vũ lực, những nước Âu châu sẽ đồng loạt đứng
về phía Copenhagen. Nghiêm trọng hơn, NATO, trên mội phuong diện, kể như chết.
Vì việc Mỹ sát nhập Greenland có nghĩa là một quốc gia thành viên NATO vừa xâm
chiếm và cắt rời lãnh thổ của một thành viên khác.
Trong
nhiều chục năm, một trong những ưu điểm của NATO ít được nhắc đến là liên minh
quân sự này đã ngăn chặn được những cuộc tấn công hay xâm lấn giữa những thành
viên. Thực tế, việc NATO mở rộng trong thập niên 1990 và 2000 phần nào xuất
phát từ lo ngại về những tranh chấp biên giới có thể tái bùng phát, như giữa
Hungary và Romania, và chính NATO đã giúp xoa dịu căng thẳng kéo dài giữa Hy Lạp
và Thổ Nhĩ Kỳ.
Nhưng nếu Mỹ đột ngột xâm phạm lãnh thổ Đan Mạch, và tuyên bố phần lãnh thổ ấy
là của Mỹ, toàn bộ thực tế đó sẽ tan biến. Một liên minh nào có thể sống sót
sau việc này? Đồng minh nào còn dám tin rằng Mỹ sẽ không làm chuyện tương tự
trong tương lai? Trong thế giới của đế quốc, người ta vẫn nói: “Tham vọng lớn dần
theo mỗi lần chiếm đoạt.” Với việc nhiều nước Âu châu vẫn còn lãnh thổ ở Tây
bán cầu, từ quần đảo Azores đến Guyane thuộc Pháp hay quần đảo Virgin thuộc
Anh, đồng minh nào của Mỹ có thể yên tâm rằng họ sẽ không là nạn nhân kế tiếp?
Thế
cô lập mới của Canada
Đối
với những người theo chủ nghĩa đơn phương kiểu Trump, tất cả điều này có thể chẳng
có gì đáng kể. Nhưng với những ai xem những đồng minh là tài sản chiến lược lớn
nhất của Mỹ trong thời đại căng thẳng toàn cầu, thì việc đánh sập hệ thống đồng
minh ấy, chỉ để đổi lấy một hòn đảo mà Mỹ đã nắm chắc quyền lực quân sự từ lâu,
sẽ là một hành động tự sát chưa từng có tiền lệ hiện đại.
Không chỉ Âu châu sẽ phản ứng. Tại Ottawa, chính phủ Canada sẽ rơi vào cơn ác mộng
chiến lược: bị một láng giềng khổng lồ bao vây ba mặt, và mặt thứ tư còn bị
ngăn bởi Bắc Cực. Greenland sẽ trở thành bức tường chắn khổng lồ chặn khả năng
di chuyển hay khai triển sức mạnh của Canada ở Bắc Đại Tây Dương, cô lập Canada
hơn nữa với những đồng minh Âu châu. Với gọng kìm Mỹ siết dần, những lời đe dọa
trước đây của Trump về việc sát nhập Canada sẽ được nhìn nhận nghiêm túc, nhưng
lẽ ra phải thế từ đầu.
Điều đó sẽ dẫn đến nhiều hệ quả, từ việc biên giới Mỹ–Canada bị quân sự hóa tối
đa đến sự lung lay của cấu trúc an ninh Bắc Mỹ, nhưng nguy hiểm nhất là điều mà
chính quyền Trump dường như chưa nghĩ tới: Canada có thể trở thành quốc gia hạch
tâm.
Những cuộc thảo luận về vũ khí nguyên tử tại Canada đã gia tăng, phần lớn do lời
lẽ hiếu chiến của Trump. Việc nhìn thấy Mỹ bao vây mình từ mọi hướng gần như sẽ
bảo đảm Canada sẽ tự phát triển chương trình vũ khí hạch tâm, với tất cả những
nguy cơ, bất ổn và mất cân bằng đi kèm. Việc chiếm Greenland, cùng với những
hành động bành trướng lãnh thổ của những đế quốc có vũ khí hạch tâm khác, gần
như chắc chắn sẽ khơi dậy một cuộc chạy đua vũ trang nguyên tử mới giữa những
nước vốn không có vũ khí hạch tâm, khi họ nhận ra rằng chỉ vũ khí ấy mới bảo đảm
được an toàn và chủ quyền.
Sự
sụp đổ trật tự toàn cầu
Trong
khi đó, những cường quốc đế quốc khác sẽ vui mừng trước hành động của Trump, nhận
ra lợi thế chiến lược mà việc chiếm Greenland mang lại cho họ. Tại Bắc Kinh, giới
lãnh đạo Trung Hoa sẽ thấy mọi nỗ lực đoàn kết quốc tế để ngăn họ xâm chiếm Đài
Loan tan rã. Với hệ thống liên minh Mỹ sụp đổ, còn ai sẽ cùng Washington lãnh đạo
một chiến dịch chống bành trướng Trung Hoan?
Tại
Nga, hành động xâm lược ấy sẽ tạo vỏ bọc biện minh cho chủ nghĩa phục thù của
Điện Kremlin, dù ở Ukraine, Kazakhstan hay nơi khác. Một thế giới hỗn loạn, nơi
những “khu vực ảnh hưởng” chồng lấn và những quốc gia nhỏ bị giày xéo dưới gót
những thế lực đế quốc mới, sẽ lan rộng khắp địa cầu, mở ra một thảm họa an ninh
toàn cầu mà Mỹ chưa từng chứng kiến kể từ thập niên 1930, khi thế giới hỗn loạn
kiểu Hobbes sinh ra chủ nghĩa toàn trị, những đế quốc phát-xít, và cuộc chiến
khốc liệt nhất trong lịch sử nhân loại.
Bóng
ma của chủ nghĩa thực dân
Những
kịch bản ấy đã đủ dễ thấy. Nhưng còn một hệ quả khác, nằm ở giao điểm giữa đối
nội và đối ngoại. Việc Trump chiếm Greenland sẽ là một tội ác thực dân vĩ đại,
một vết nhơ đạo đức mà phải mất ít nhất một thế hệ để rửa sạch. Nó cũng sẽ kéo
theo hàng loạt rủi ro mà Mỹ chưa từng đối diện trong hơn một thế kỷ, kể từ lần
bành trướng lãnh thổ cuối cùng, bất chấp ý chí của những dân tộc bị trị.
Chính
đợt mở rộng đó, cuối thập niên 1890, sau chiến tranh Mỹ–Tây Ban Nha, là bài học
rõ ràng nhất cho những hiểm họa mà Mỹ sắp phải gánh. Tại Phi Luật Tân, việc Mỹ
sát nhập đã lập tức châm ngòi một cuộc nổi dậy toàn quốc, khiến hàng ngàn binh
sĩ Mỹ và hàng trăm ngàn người Phi Luật Tân thiệt mạng. Dù Washington cuối cùng
dập tắt được kháng chiến, Phi Luật Tân đã trở thành gánh nặng chiến lược nặng nề,
miếng mồi béo bở cho đế quốc Nhật, kẻ sau đó lợi dụng sự quá đà của Mỹ để đè bẹp
quân đội Mỹ và biến quần đảo này thành bàn đạp tàn phá châu Á suốt nhiều năm.
Tại
Puerto Rico, hòn đảo khác bị sát nhập năm 1898, quân đội Mỹ lập tức thiết lập
chế độ cảnh sát trị, bóp nghẹt mọi phản kháng. Phong trào quốc gia Puerto Rico
sau đó kéo dài nhiều thập niên, từng suýt ám sát Tổng thống Harry Truman năm
1950 và nổ súng tại Quốc hội vài năm sau. Sau gần 130 năm sống dưới quyền cai
trị của Mỹ mà không có quyền chính trị cơ bản, không được bầu tổng thống, không
có phiếu trong Quốc hội, thật khó mà xem Puerto Rico là gì khác ngoài một thuộc
địa hiện đại, và khó trách người dân nơi đó khi xem Mỹ chỉ như một chủ thực dân
đội lốt tự do.
Điều
này không có nghĩa việc sát nhập Greenland sẽ lập tức dẫn tới nổi dậy, hay rằng
Nga hoặc Trung Hoa sẽ dùng Greenland làm bàn đạp tấn công lục địa Mỹ. Nhưng sẽ
không mấy ngạc nhiên nếu người Greenland, gần như đồng loạt phản đối sự cai trị
của Mỹ, quyết định tự hành động chống lại, hoặc nếu đối thủ của Mỹ xem hòn đảo
rộng lớn, gần như không phòng thủ ấy như một điểm yếu chí tử. Đó là những yếu tố
mà bất cứ chính quyền nào khác cũng sẽ xem là lý do để tránh một bước đi liều
lĩnh, nhưng chính quyền Trump lại chẳng hề tỏ dấu hiệu nào đã suy xét tới.
Từ
bành trướng đến sụp đổ
Sau
cùng, có lẽ chỉ còn một điều đáng suy nghĩ: mọi đế quốc bành trướng đều đi đến
chỗ quá đà, và rồi sụp đổ. Khi hệ thống đồng minh tan nát, một láng giềng tiềm
tàng có vũ khí hạch tâm trở nên thù nghịch, những thế lực đế quốc khác nổi dậy
khắp nơi, và quyền lãnh đạo đạo đức của Mỹ tan biến, thì tất cả yếu tố đã hội đủ
cho một cuộc phiêu lưu tại Greenland trở thành thảm họa định hình cả thời đại,
một khủng hoảng an ninh quốc gia mà hậu quả chỉ mới bắt đầu lộ diện.
---------------------------
Tác
giả: Casey Michel, Giám đốc Chương trình Chống Độc tài và Tham
nhũng của Human Rights Foundation, tác giả cuốn American
Kleptocracy: How the U.S. Created the World’s Greatest Money Laundering Scheme
in History.
X (Twitter): @cjcmichel
©
2026 DCVOnline
Nếu
đăng lại, xin ghi nguồn và đọc “Thể lệ trích đăng lại bài từ DCVOnline.net”
Nguồn: Annexing Greenland Would Be a
Strategic Catastrophe | Casey Michel | The Financial
Post | Jan. 6, 2026
No comments:
Post a Comment