Châu
Âu mở một lối thoát danh dự cho Donald Trump tại Davos
Chi Phương - RFI
Đăng
ngày: 23/01/2026 - 15:12
Tại Diễn
đàn Kinh tế Davos năm nay, Libération nhận định vị tổng thống thứ 47 của Hoa Kỳ
đã phải “rút lui”, sau khi sỉ vả châu Âu, người Groenland,
Trung Quốc, Canada. Ông Trump cuối cùng đã loại bỏ mối đe dọa sáp nhập
Groenland bằng vũ lực, từ bỏ việc áp đặt thuế quan vào 8 nước châu Âu, như đe dọa
trước đó, đồng thời tuyên bố một thoả thuận « mơ hồ » với
Groenland, xoa dịu cuộc khủng hoảng nội bộ NATO.
HÌNH
:
Tổng
thống Mỹ Donald Trump chuẩn bị lên phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế lần thứ 56,
Davos, Thụy Sĩ, ngày 21/01/2026. REUTERS - Romina Amato
Xã
luận Le Monde nhận định rằng ngày 21/01 đáng lẽ có thể được coi là ngày
« ly hôn » giữa châu Âu và Mỹ do nỗi ám ảnh của tổng thống Donald
Trump về hòn đảo của Đan Mạch ở Bắc cực. Thế nhưng, bài phát biểu « đầy dối trá
», « lan man và thiếu mạch lạc » của ông Trump tại
Davos, một lần nữa đã chứng minh cuộc khủng hoảng giữa hai bên bờ Đại Tây Dương
ngày càng nghiêm trọng.
Về
hồ sơ này, Le Monde có bài tường trình « về sự rút lui đầy kịch
tính »của Trump. Nhật báo đề cập đến một công thức ngoại giao được xem là
lối thoát danh dự cho ông Trump, với mô hình chuyển nhượng chủ quyền hạn chế :
trao quyền chủ quyền của căn cứ quân sự Pituffik ở Groenland cho Mỹ, tương tự
như quy chế của các căn cứ quân sự Anh tại Cộng Hoà Síp. Báo Pháp dẫn tờ New
York Times, nêu ra khả năng Đan Mạch nhượng lại một số lô đất trên đảo để Hoa Kỳ
thiết lập thêm căn cứ quân sự, nhưng cần phải được NUUK và Copenhagen đồng ý.
Hoa Kỳ và Đan Mạch có thể đàm phán lại thỏa thuận quốc phòng năm 1951 về
Groenland, theo các nguồn tin thân cận được AFP trích dẫn. Phát ngôn viên của
NATO cũng nêu ra việc phải thiết lập cam kết tập thể, để bảo đảm Nga không thể
can thiệp quân sự và kinh tế ở hòn đảo này.
Le
Figaro thì nêu ra vai trò của tổng thư ký NATO, Mark Rutte, đã giúp cho liên
minh quân sự chống cự trước « cơn bão » mà Trump gây ra. Theo nhật
báo cánh hữu, ông Mark Rutte, đã bị chỉ trích vì giữ im lặng ngay từ đầu cuộc
khủng hoảng, tưởng là điểm yếu của lãnh đạo liên minh, nhưng hóa ra lại là điểm
mạnh của ông để giảm căng thẳng leo thang. Ông Mark Rutte được coi là người
châu Âu duy nhất có thể tác động đến tổng thống Mỹ, dù bị chế giễu vì những lời
tâng bốc, nịnh nọt thái quá dành cho lãnh đạo Mỹ (stratégie "Daddy").
Theo cựu phó tổng thư ký NATO, Camille Grand, chính sự « nhún nhường »
của Rutte, tức là không còn cách nào khác là phải tử tế với Trump, để tạo ra một
« lối thoát » cho Trump nhằm hạ nhiệt căng thẳng, kết hợp với các yếu
tố như thị trường tài chính sụt giảm và áp lực từ Lầu Năm Góc.
Đối
với châu Âu, cả Le Monde và Le Figaro đều nhận định rằng tình hình hiện tại «
chỉ là một quãng nghỉ », một cuộc hoãn binh. Những đe dọa của ông Trump đã để lại
nhiều vết nứt cho liên minh. Đan Mạch cũng như châu Âu vẫn tỏ ra thận trọng. Cuộc
họp khẩn cấp của các lãnh đạo châu Âu tại Bruxelles vẫn được duy trì vào tối thứ
Năm. Theo tường thuật của Le Figaro, sự cảnh giác đó được áp dụng cho « tất
cả vấn đề xuyên Đại Tây Dương ». Tổng thống Mỹ hôm thứ Năm đã nhắc lại rằng
ông sẽ phát động cuộc trả đũa lớn, nếu các nước châu Âu bắt đầu bán trái phiếu
nợ của Mỹ nhằm gây áp lực lên Hoa Kỳ. Đó là điều mà các quỹ hưu trí của Đan Mạch
và Thụy Điển đã làm trong những ngày gần đây.
Vũ
khí kinh tế "hạng nặng" của châu Âu
Le
Figaro nhận định rằng Hoa Kỳ đã phải « lùi bước », vì châu Âu vẫn
chưa thực sự sử dụng « khẩu bazouka », tức đòn kinh tế, thông qua
Công cụ chống cưỡng bức, được coi là lá bài hộ mệnh cực mạnh, mà ngay cả Đức vốn
ưu tiên đối thoại, cũng ngầm ủng hộ, để đối đầu với Mỹ nếu ông Trump không rút
lại đe dọa áp thêm thuế.
Nhật
báo kinh tế Les Echos thì đề cập đến những lãnh đạo của phố Wall « thận trọng »,
để không làm tổn thương lòng tự trọng của ông Trump. Ngoại trừ CEO của Ngân
hàng Hoa Kỳ (Bank of America), « bị trừng phạt », vì từ chối mở tài
khoản cho Trump sau vụ bạo loạn ở Capitol năm 2021, hầu hết các CEO lớn của Mỹ
đều tham dự sự kiện ở Davos, và giữ im lặng trước căng thẳng liên quan đến
Groenland. Dù là vị tổng thống khó đoán, nhưng thân thiện với các doanh nghiệp,
và « không ai muốn đối đầu với Trump khi lợi nhuận doanh nghiệp vẫn
tăng mạnh. Ai cũng kiếm được tiền ».
Vụ
việc tạm lắng xuống giúp cho châu Âu có thời gian để quan tâm đến hồ sơ Ukraina
vẫn nóng bỏng. Một năm sau
khi vị tỷ phú này trở lại nắm quyền, xung đột vẫn tiếp diễn. Ông Trump từ chối
cung cấp hỗ trợ quân sự cho Kiev, không thể buộc ông Putin vào bàn đàm phán, và
cũng chưa từng gọi tổng thống Nga Vladimir Putin là kẻ chịu trách nhiệm cho cuộc
chiến tàn khốc này.
Trang
nhất La Croix đăng tải hình ảnh tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky cũng có mặt
tại Davos, kêu gọi châu Âu hành động. Trong bài phát biểu dài chỉ trích châu
Âu, ông Zelensky thúc giục « tự nắm lấy vận mệnh của mình, thay vì
chấp nhận thụ động sự thay đổi của thế giới ».
Lãnh
đạo Ukraina nhiều lần không giấu giếm sự thất vọng của mình trước một châu Âu bị
chia rẽ, cho rằng châu Âu phản ứng quá yếu ớt trước tổng thống Trump, khi chỉ gửi
vài chục binh sĩ đến Groenland, đồng thời liệt kê hàng loạt sự thiếu quyết đoán
của châu Âu. Từ việc không xử lý được tài sản Nga bị đóng băng, chậm trễ thành
lập tòa án đặc biệt cho đến việc các linh kiện châu Âu vẫn xuất hiện trong tên
lửa Nga.
Những
chấn thương chiến tranh
Về
hồ sơ này, phóng sự của La Croix tại Ukraina mô tả thực trạng khốc liệt trên
chiến trường. Sau 4 năm chiến tranh, hơn 80 % thương vong đi kèm với tình trạng
« chấn động sọ não », là những chấn thương thường gặp nhất và để lại hậu
quả lâu dài. Các triệu chứng như mất thính giác tạm thời hoặc vĩnh viễn, đến
rách màng nhĩ, chóng mặt, tùy theo cường độ của các vụ nổ. Có những di chứng
như mất ngủ, ù tai vĩnh viễn, chỉ được coi là những « chấn thương vô hình » và
không đủ lý do để giải ngũ. La Croix cũng nêu ra trường hợp của đại úy
Ihor Matviyishyn, 30 tuổi, đã được giải ngũ một phần và đang phải vật lộn với
quá trình phục hồi sau ba lần bị chấn thương, và lần cuối cùng là sau vụ nổ của
một quả đạn pháo 155mm.
« Hội
đồng Hòa bình » của « chủ tịch » Trump
Một
sự kiện khác được nhiều báo chú ý tại Davos năm nay là sự ra đời của Hội đồng
Hòa Bình do « chủ tịch » Trump khởi xướng. Libération cho rằng
« để hợp thức hóa sứ mệnh làm người hòa giải toàn cầu, Donald Trump cần một
công cụ đa phương ». Hiến chương của hội đồng đã được ký kết bởi những quốc
gia đầu tiên chấp thuận tham gia « câu lạc bộ » này. Khoảng 50 lời mời đã được
gửi đi, theo Les Echos, hiện hầu hết các nước vẫn chưa chính thức trả lời, ngoại
trừ Pháp và Anh. Lãnh đạo Nga Vladimir Putin thì khẳng định đang xem xét khả
năng tham gia và gợi ý rằng có để đóng phí gia nhập 1 tỷ đô bằng cách trích từ
tài sản của Nga đang bị đóng băng tại các ngân hàng Mỹ.
Libération
mô tả « bản Hiến chương chưa kịp khô », thì Donald Trump đã tuyên bố
« chiến tranh Ukraina phải chấm dứt », và biến bãi chiến trường Gaza
thành đô thị phồn hoa với các tòa nhà chọc trời dọc bãi biển và những bến thuyền
sang trọng. Tại Davos, con rể của tổng thống Jared Kushner đã trình bày kế hoạch
« siêu thực », phác thảo những căn hộ cao cấp, cảng và sân bay với
tên « Gaza mới » và cần khoản đầu tư 25 tỷ đô la. Theo kế hoạch,
trong 10 năm, Gaza sẽ đạt mức tăng trưởng kinh tế thần kỳ với tỷ lệ thất nghiệp
0% và tạo ra 500.000 việc làm. Những con số này được Libération đánh giá là khó
tin khi thực tế tỷ lệ thất nghiệp tại Gaza năm 2025 là 77% và 1,3 triệu người
đang cần nơi ở.
Về
thời sự nước Pháp, nếu như Libération quan tâm đến vụ nhân viên y tế lạm dụng
tình dục trẻ sơ sinh thì Le Figaro đề cập đến dự thảo luật an tử, gây tranh cãi
tại Pháp, vừa bị Thượng Viện bác bỏ điều 4, được coi là điều cốt lõi của dự luật.
Theo nhật báo cánh hữu, thất bại này đến từ phe bảo thủ của đảng Những người Cộng
Hòa (LR), giữ lằn ranh đỏ, « không xâm phạm sự sống », trong khi phe
Xã Hội thì từ chối một văn bản luật với những sửa đổi không đáng kể. Dự luật bị
coi là « rút ruột ». Quyết định của Hạ Viện đã làm nổi bật những luồng
ý kiến trái chiều, vốn bị xem nhẹ trước đó, như những lo ngại về đạo đức của đội
ngũ y tế.
Miến
Điện bị xét xử vì cáo buộc diệt chủng
Nhìn
sang châu Á, Le Monde tường thuật lại vụ xét xử diệt chủng ở Miến Điện tại Tòa
Án Công Lý Quốc Tế La Haye, do Gambia khởi xướng từ năm 2019. Trong các phiên
điều trần, mở ra từ ngày 12/01 tại La Haye, Hà Lan, các luật sư của Gambia
trình bày các tội ác mà quân đội Miến Điện đã thực hiện, được coi là cuộc thanh
lọc sắc tộc người thiểu số Hồi giáo Rohingya, cùng những hành vi tàn bạo như
« cắt xẻo », « cưỡng hiếp tập thể, giết hại trẻ em », ước
tính khoảng 700 đến 2000 trẻ đã bị giết hại, theo số liệu các tổ chức Y Sĩ
không Biên giới. Phía biện hộ của Miến Điện, khẳng định hành động của quân đội
là các chiến dịch chống khủng bố không chịu trách nhiệm về những tội ác này.
Các
thẩm phán của tòa sẽ quyết định về tính hợp lệ của các bằng chứng được trình
bày, bao gồm dữ liệu từ vệ tinh và báo cáo từ các tổ chức phi chính phủ. Nếu Miến
Điện bị kết tội, đây sẽ là lần đầu tiên một quốc gia bị truy cứu trách nhiệm về
tội ác diệt chủng. Gambia yêu cầu bồi thường và cho phép người Hồi Giáo
Rohingya, hiện đang sống lưu vong, trở về quê hương. Quyết định của tòa dự kiến
sẽ được công bố trong vòng sáu đến tám tháng tới.
Trong
bài đăng cùng hồ sơ, Le Monde đặt ra câu hỏi : « Phải chăng
người Rohingya sẽ không bao giờ được trở về nhà ? » Phóng sự
của Le Monde cho biết nhiều người Rohingya phải chạy lánh nạn, sang các nước
khác và khoảng 500 ngàn người Rohingya vẫn sống tại khu vực tây bắc bang
Rakhine, giáp biên giới Bangladesh.
Kể
từ sau cuộc đảo chính năm 2021, nội chiến lan rộng với các cuộc xung đột đẫm
máu giữa các nhóm phiến quân và quân đội. Người Rohingya được cho là bị ép buộc
gia nhập quân đội hoặc bị dụ dỗ tòng quân với lời hứa hẹn được cấp quyền công
dân. Họ được đưa đi đào tạo, để chống lại lực lượng Arakan ở bang Rakhine hiện
đang kiểm soát được nhiều khu vực.
Tổ
chức Khủng hoảng Quốc tế (ICG) cảnh báo rằng việc kích động chủ nghĩa dân tộc
và vũ trang hóa người Rohingya sẽ chỉ làm sâu sắc thêm hận thù sắc tộc. Nếu
tình hình tiếp tục leo thang, nguy cơ xảy ra các cuộc thảm sát mới ở bang
Rakhine giữa cộng đồng người Rakhine theo Phật giáo (khoảng 3 triệu người)
và người Rohingya theo Hồi giáo là rất lớn, đồng thời gây bất ổn nghiêm trọng
cho cả vùng biên giới với Bangladesh.
No comments:
Post a Comment