Dân Chủ - Nhân Quyền Cho Việt Nam: BBC NEWS TIẾNG VIỆT

Chính phủ của ông Phạm Minh Chính bước vào nhiệm kỳ với cú sốc Covid-19, vì thế mức tăng trưởng của năm 2021 chỉ đạt 2,55%, thấp nhất kể từ thời Đổi Mới đến nay, nhưng lại tạo ra những bước tăng trưởng ngoạn mục những năm sau đó, và kết thúc 2025 với hơn 8%.

Việt Nam đã đặt một quyết tâm chính trị hóa rồng, trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045, với với mức tăng trưởng hằng năm hai con số từ năm 2026.

Trọng trách đó được đặt lên đôi vai của người lãnh đạo Chính phủ.

Thủ tướng đương nhiệm Phạm Minh Chính – lúc này đã 67 tuổi – theo quy định sẽ phải về hưu khi kết thúc nhiệm kỳ nếu không được Đảng xét trở thành một "trường hợp đặc biệt".

Nhưng nếu ông Chính về hưu, ai sẽ là người kế nhiệm ông để thực hiện mục tiêu kinh tế đầy thách thức đó?

Giới quan sát dường nghĩ đến một cái tên: Lê Minh Hưng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương.

"Tôi kỳ vọng một gương mặt mới sẽ xuất hiện cho vị trí thủ tướng tiếp theo vì hai lý do. Thứ nhất, ông Tô Lâm muốn duy trì quyền lực với tư cách là primus inter pares (người đứng đầu trong số những người ngang hàng) dựa trên thâm niên ủy viên Bộ Chính trị của mình, điều này đồng nghĩa với việc các nhân vật đương nhiệm quá tuổi sẽ phải nghỉ hưu," Giáo sư chính trị Carl Thayer từ Đại học New South Wales (Úc) nhận định với BBC News Tiếng Việt vào tháng 12/2025.

XEM TIẾP >>>>>

*****

Ủy viên Bộ Chính trị, những gương mặt còn lại sau một khóa 'trời long đất lở'

BBC News Tiếng Việt

14 tháng 1 2026, 17:37 +07

https://www.bbc.com/vietnamese/articles/ckgx3k9203wo

Bộ Chính trị khóa 13 chứng kiến sự biến động chưa từng thấy khi có tới 7 ủy viên bị mất chức, bên cạnh trường hợp Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng qua đời.

Trong số đó, hai chủ tịch nước bị cho thôi chức – ông Nguyễn Xuân Phúc và ông Võ Văn Thưởng – và sau đó bị kỷ luật cách tất cả các chức vụ trong Đảng.

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ cũng bị cách tất cả chức vụ trong Đảng, sau khi đã phải rời ghế và nhận quyết định cảnh cáo.

Quyết định cách chức vụ Đảng ba ông được đưa ra vào ngày 19/7/2025, khi Ban Chấp hành Trung ương Đảng bế mạc Hội nghị trung ương 12 do Tổng Bí thư Tô Lâm chủ trì – đúng một năm sau ngày Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng qua đời.

Điều này cho thấy "ông Tô Lâm thực hiện việc kỷ luật mạnh tay hơn với những người vốn đã bị xử lý dưới thời ông Trọng," theo bình luận của một chuyên gia với BBC News Tiếng Việt.

HÌNH : https://ichef.bbci.co.uk/ace/ws/800/cpsprodpb/f0b6/live/b5941e10-f06d-11f0-b5f7-49f0357294ff.jpg.webp

Hình ảnh đồ họa này cho thấy những biến động về nhân sự của Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Việt Nam khóa 13 (2021-2026)

Sau những xáo trộn, tổng cộng trong hàng ngũ Bộ Chính trị khóa 13 đã có đến hai tổng bí thư, bốn chủ tịch nước, hai chủ tịch Quốc hội và bốn thường trực Ban Bí thư.

Bị mất 8 ủy viên, Bộ Chính Trị đã bổ sung các gương mặt mới – bất chấp việc một số người chưa đủ tiêu chuẩn là ủy viên Trung ương Đảng một nhiệm kỳ như quy định lúc bấy giờ.

Đến nay, cơn địa chấn chính trị đã tạm thời lắng xuống, cho phép Bộ Chính trị khóa 13 đuợc "định thần" trước khi diện mạo khóa mới được quyết định tại Đại hội 14 sẽ diễn ra từ ngày 19-25/1.

XEM TIẾP >>>>>

*****

Đại hội 14: Dàn lãnh đạo chủ chốt được chọn ra như thế nào?

BBC News Tiếng Việt

14 tháng 1 2026, 15:18 +07

https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cz9vy19yke5o

Những ngày đầu năm 2026, thủ đô Hà Nội chìm trong lớp bụi mờ do ô nhiễm không khí nhưng cũng rực rỡ khi phố phường ngập tràn cờ hoa, panô, áp phích chào mừng Đại hội 14.

Ẩn sau những màu sắc rực rỡ của cờ Đảng và biểu tượng búa liềm đó, an ninh đã được thắt chặt nhằm bảo vệ cho sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng của đất nước 100 triệu dân: Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 14 của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Diễn ra 5 năm một lần, đại hội đảng là nơi các quyết định cấp cao nhất được đưa ra trong hệ thống chính trị độc đảng của Việt Nam, từ ai sẽ là người lãnh đạo, cho đến các quyết sách kinh tế hay đối ngoại.

Năm nay, sự kiện diễn ra từ ngày 19 - 25/1, sau những cánh cửa đóng kín tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội.

Sau đây là những điều cần biết về Đại hội Đảng lần thứ 14 của Việt Nam.

1. Vì sao có đại hội và vì sao lúc này?

Việt Nam, quốc gia hình chữ S đang nổi lên là một trung tâm sản xuất ở Đông Nam Á, là nhà nước độc đảng, dưới sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp và tuyệt đối của Đảng Cộng sản.

Trong tổng dân số hơn 100 triệu dân hiện tại, số lượng đảng viên Đảng Cộng sản chiếm khoảng 5,6 triệu người.

Đảng viên là những người đã trải qua quá trình thẩm tra lý lịch gắt gao, không chỉ bản thân mà còn gia đình, và những người được kết nạp vào tổ chức này phải tuyên thệ "tuyệt đối trung thành với lý tưởng của Đảng".

Họ chính là lực lượng "lãnh đạo nhà nước và xã hội", điều được ghi trong Hiến pháp.

Điều này cho phép các đảng viên giữ các cương vị lãnh đạo trong hệ thống chính trị và xã hội của Việt Nam.

Hệ thống chính trị này có nhiệm kỳ 5 năm và đại hội đảng toàn quốc cũng tuân theo quy định này.

Không giống như cách người Mỹ gọi Đại hội Đảng Dân chủ là "DNC" và đại hội Đảng Cộng hòa là "RNC", Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng Cộng sản Việt Nam thường được gọi ngắn gọn là "Đại hội Đảng".

Vì là độc nhất, không có đảng phái khác cạnh tranh nên ở Việt Nam không cần phải gọi đầy đủ là Đảng Cộng sản Việt Nam mà chỉ cần Đảng (viết hoa chữ Đ), thậm chí ăn sâu bén rễ vào xã hội đến mức được gọi là "Đảng ta".

Con số 5,6 triệu đảng viên này đại diện cho hằng hà sa số các tổ chức đảng len lỏi vào các hệ thống chính trị và xã hội Việt Nam.

Trong hệ thống này, cơ quan lãnh đạo cao nhất chính là Đại hội Đảng.

Đại hội này sẽ tổ chức 5 năm một lần, trừ những trường hợp đặc biệt, để bầu ra ban lãnh đạo mới và quyết định các chính sách mới.

Đại hội 14 diễn ra vào tháng 1/2026 là vì đó là chu kỳ định kỳ 5 năm của Đảng Cộng sản Việt Nam, đánh dấu kết thúc nhiệm kỳ 13 (2021-2026) và chuẩn bị cho nhiệm kỳ mới 14 (2026-2031).

XEM TIẾP >>>>>

*****

Chênh lệch thương mại Việt-Mỹ vào tầm ngắm khi thặng dư của Việt Nam vượt Trung Quốc

BBC News Tiếng Việt

14 tháng 1 2026, 11:05 +07

https://www.bbc.com/vietnamese/articles/c24gvr015nno

Chính quyền Trump có kế hoạch thay thế Đại sứ Mỹ tại Việt Nam bằng một ứng viên được kỳ vọng sẽ tập trung xử lý quan hệ thương mại "mất cân đối", theo Reuters.

Việc này diễn ra trong bối cảnh thặng dư thương mại hàng hóa của Hà Nội với Washington đã vượt Trung Quốc trong một số quý gần đây, trong khi các cuộc đàm phán thuế quan với Mỹ vẫn bế tắc.

Trước đây, vào đầu tháng 11, Reuters dẫn thông tin từ một số quan chức rằng Việt Nam vẫn đang tìm kiếm một thỏa thuận thuế quan với Mỹ, với mong muốn rằng việc ký kết thỏa thuận thương mại sẽ được đánh dấu bằng cuộc gặp giữa Tổng thống Donald Trump và Tổng Bí thư Tô Lâm. Việc này hiện vẫn chưa được hiện thực hóa.

Vào hôm 18/1, Đại sứ đương nhiệm Marc Knapper sẽ kết thúc nhiệm kỳ sau khi bị triệu hồi đột ngột trước Giáng sinh, cùng với một số nhà ngoại giao khác.

Đây là một phần trong động thái triệu hồi gần 30 nhà ngoại giao từ các vị trí đại sứ và các chức vụ cấp cao khác tại đại sứ quán ở nước ngoài.

Người kế nhiệm được chỉ định của ông là nhà ngoại giao kỳ cựu Jennifer Wicks McNamara – người được đề cử từ tháng 10/2025 và hiện đang chờ Thượng viện Mỹ phê chuẩn. Bà từng tuyên bố rằng mối quan hệ thương mại song phương cần được điều chỉnh.

Năm ngoái, Việt Nam ghi nhận kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ ở mức kỷ lục, bất chấp việc Washington áp thuế 20% từ tháng 8/2025, qua đó tạo ra thặng dư gần 134 tỷ USD, theo số liệu của Chính phủ Việt Nam.

Các số liệu này được đánh giá là thận trọng hơn so với thống kê của Mỹ.

XEM TIẾP >>>>>

*****

Cần cẩu rơi trúng tàu đang chạy, ít nhất 22 người chết ở Thái Lan

BBC News Tiếng Việt

14 tháng 1 năm 2026 13:44 +07

https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cd0yvkpv3jeo

Ít nhất 22 người thiệt mạng và hàng chục người bị thương sau khi một cần cẩu công trình đổ sập xuống đoàn tàu đang chạy vào sáng 14/1 ở tỉnh Nakhon Ratchasima, phía bắc thủ đô Bangkok.

Số người chết có thể sẽ còn tăng do lực lượng cứu hộ vẫn đang nỗ lực đưa thi thể các nạn nhân ra khỏi toa tàu gặp nạn.

Dựa trên sơ đồ ghế ngồi, vào thời điểm xảy ra tai nạn, trên tàu có tổng cộng 195 hành khách và nhân viên.

Theo Bộ Y tế Công cộng Thái Lan, tính đến 11 giờ 45 phút sáng cùng ngày, toàn bộ hành khách - bao gồm cả những người bị thương và không bị thương - đều đã được đưa ra khỏi hiện trường.

Trước đó, các báo cáo ghi nhận có gần 80 người bị thương trong vụ tai nạn này.

'Toa tàu bị xẻ đôi'

Theo cảnh sát địa phương, vụ tai nạn xảy ra vào khoảng 9 giờ sáng 14/1 tại huyện Sikhio, tỉnh Nakhon Ratchasima, cách thủ đô Bangkok khoảng 230km về phía đông bắc.

Chiếc cần cẩu đang thi công dự án đường sắt tốc độ trung bình thì bất ngờ đổ sập và va trúng một toa tàu đang chạy, khiến đoàn tàu bị trật bánh và bốc cháy trong chốc lát.

Ông Mitr Intrpanya, một người dân địa phương có mặt tại hiện trường, chia sẻ với hãng tin AFP rằng ông đã nghe thấy một tiếng động lớn, sau đó là hai tiếng nổ liên tiếp.

"Khi chạy ra xem có chuyện gì xảy ra, tôi thấy chiếc cẩu nằm đè lên một đoàn tàu khách ba toa.

"Phần khung kim loại của chiếc cần cẩu dường như đã đập trúng giữa toa thứ hai và xẻ đôi toa tàu này," người đàn ông 54 tuổi nói với AFP.

XEM TIẾP >>>>>

*****

Thủ hiến Greenland tuyên bố chọn Đan Mạch thay vì trở thành một phần của Mỹ

Paulin Kola

BBC News Tiếng Việt

14 tháng 1 2026, 12:16 +07

https://www.bbc.com/vietnamese/articles/c0mk8x24ggdo

Thủ hiến Greenland cho biết người dân của ông sẽ chọn Đan Mạch thay vì Mỹ nếu được yêu cầu đưa ra lựa chọn như vậy "ngay tại thời điểm này".

Phát biểu của Thủ hiến Jens-Frederik Nielsen tại cuộc họp báo chung với Thủ tướng Đan Mạch hôm 13/1 (giờ địa phương) là tuyên bố mạnh mẽ nhất từ một đại diện của vùng lãnh thổ bán tự trị thuộc Đan Mạch này, kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tái khởi động kế hoạch sáp nhập Greenland.

Ông Trump nói rằng Mỹ cần "sở hữu" Greenland để phòng thủ trước Nga và Trung Quốc. Nhà Trắng đã gợi ý việc mua hòn đảo này, nhưng không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để sáp nhập.

Đan Mạch là một thành viên của NATO và Thủ tướng Mette Frederiksen đã cảnh báo rằng việc sử dụng vũ lực sẽ dẫn đến sự tan rã của liên minh phòng thủ xuyên Đại Tây Dương.

Khi được hỏi về phát biểu của Thủ hiến Nielsen vào cuối ngày 13/1, ông Trump nói rằng: "Đó là vấn đề của họ, tôi không đồng ý với ông ấy... Đó sẽ là một vấn đề lớn đối với ông ấy."

Mặc dù là vùng lãnh thổ có mật độ dân cư thưa thớt nhất, nhưng vì nằm giữa Bắc Mỹ và Bắc Cực, nên vị trí của Greenland rất thuận lợi cho việc triển khai các hệ thống cảnh báo sớm trong trường hợp bị tấn công bằng tên lửa, cũng như giám sát các tàu thuyền trong khu vực.

Ông Trump đã nhiều lần nói rằng Greenland rất quan trọng đối với an ninh quốc gia của Mỹ, và đưa ra cáo buộc không có bằng chứng rằng nơi đây "đầy rẫy tàu thuyền Nga và Trung Quốc".

Mỹ hiện đã có hơn 100 quân nhân đóng quân thường trực tại căn cứ Pituffik ở mũi phía tây bắc của Greenland – một cơ sở của Mỹ sử dụng từ Thế chiến II.

Theo các thỏa thuận hiện có với Đan Mạch, Mỹ có quyền đưa bao nhiêu quân tùy ý đến Greenland.

Nhưng ông Trump nói với các phóng viên ở Washington vào tuần trước rằng một thỏa thuận cho thuê căn cứ là chưa đủ – Mỹ "phải có quyền sở hữu" và "NATO phải hiểu điều đó".

Tại cuộc họp báo ở thủ đô Copenhagen của Đan Mạch, bà Frederiksen đã không ngần ngại lên án "áp lực hoàn toàn không thể chấp nhận được từ đồng minh thân cận nhất của chúng tôi".

Bà cảnh báo rằng "có nhiều dấu hiệu cho thấy phần khó khăn nhất vẫn còn ở phía trước".

Thủ hiến Greenland cho biết họ đang "đối mặt với một cuộc khủng hoảng địa chính trị", nhưng lập trường của hòn đảo này rất rõ ràng:

"Nếu chúng tôi buộc phải lựa chọn giữa Hoa Kỳ và Đan Mạch ngay bây giờ, chúng tôi chọn Đan Mạch," ông nói.

"Một điều phải rõ ràng với tất cả mọi người. Greenland không muốn thuộc sở hữu của Hoa Kỳ. Greenland không muốn bị Hoa Kỳ cai quản. Greenland không muốn trở thành một phần của Hoa Kỳ."

Cuộc họp báo ở Copenhagen diễn ra một ngày trước khi Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen và người đồng cấp Greenland của ông, Vivian Motzfeldt, dự kiến đến Mỹ để gặp Phó Tổng thống JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio.

Các đồng minh NATO của Đan Mạch – gồm các quốc gia châu Âu lớn cũng như Canada – đã lên tiếng để ủng hộ Copenhagen trong tuần này với các tuyên bố khẳng định lại rằng "chỉ có Đan Mạch và Greenland mới có thể quyết định các vấn đề liên quan đến quan hệ của họ".

Nhấn mạnh rằng họ cũng quan tâm đến an ninh Bắc Cực như Mỹ, các nước này cho rằng mục tiêu đó phải được các đồng minh, bao gồm cả Mỹ, bàn thảo để đạt được "một cách tập thể".

Các đồng minh của Đan Mạch cũng kêu gọi "tuân thủ các nguyên tắc của Hiến chương Liên Hợp Quốc, bao gồm chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và bất khả xâm phạm biên giới".

Những lo ngại về tương lai của vùng lãnh thổ này bùng lên trở lại sau khi ông Trump sử dụng vũ lực quân sự với Venezuela để bắt giữ tổng thống Nicolás Maduro hôm 3/1.

Trước đó, ông Trump đã từng đề nghị mua Greenland vào năm 2019, trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên, nhưng đã được trả lời rằng Greenland không phải để bán.

Trong những năm gần đây, sự quan tâm đến tài nguyên thiên nhiên của Greenland – bao gồm khoáng sản đất hiếm, uranium và sắt – đã gia tăng, trong bối cảnh việc khai thác chúng trở nên dễ dàng hơn khi băng tan do biến đổi khí hậu. Các nhà khoa học cho rằng nơi đây cũng có thể có trữ lượng dầu khí đáng kể.

VIDEO : Greenland: Những đứa trẻ bị giành khỏi bàn tay cha mẹ

https://www.bbc.com/vietnamese/articles/c0mk8x24ggdo

· Người Greenland lo sợ về tương lai giữa cơn cuồng phong địa chính trị

11 tháng 1 năm 2026

· Ông Trump có thể 'chiếm' Greenland bằng cách nào?

8 tháng 1 năm 2026

· Những câu hỏi hóc búa dành cho NATO và EU khi Trump đe dọa Greenland

8 tháng 1 năm 2026

*****