Tổng
thống lâm thời của Venezuela, nhiệm kỳ từ tháng 1/2026
Trúc Lam
13/01/2026
https://baotiengdan.com/2026/01/13/tong-thong-lam-thoi-cua-venezuela-nhiem-ky-tu-thang-1-2026/
Dường
như trong kỷ nguyên mạng xã hội, chức danh nguyên thủ quốc gia đã được “bình
dân hóa” đến mức chỉ cần đăng ảnh và chức danh trên mạng là có thể nhận thêm… một
nước. Tối Chủ Nhật vừa qua, trên Truth Social, Tổng thống Donald Trump đăng tải
hình ảnh của chính mình, kèm dòng chữ tự phong rất khiêm tốn: “Tổng thống lâm
thời của Venezuela – nhiệm kỳ từ tháng 1/2026”. Chỉ thiếu mỗi con dấu tròn màu
đỏ là đủ bộ hồ sơ hành chính.
Nếu
ai còn thắc mắc Venezuela đã tổ chức bầu cử lúc nào, quốc hội nước này họp ở
đâu để thông qua việc “bổ nhiệm” ấy, thì xin thưa: Không cần! Trong thế giới hậu
sự thật, thủ tục pháp lý là thứ có thể rút gọn bằng một status và vài ngàn lượt
chia sẻ. Hiến pháp, luật quốc tế hay công ước Liên Hiệp Quốc, suy cho cùng, đều
không lan mạnh bằng một tấm ảnh có gương mặt quen thuộc.
https://baotiengdan.com/wp-content/uploads/2026/01/1-46-271x420.jpg
Ảnh
chụp màn hình từ tài khoản của Trump đăng trên Truth Social tối Chủ Nhật
11/1/2026
Bối
cảnh câu chuyện càng làm nó thêm phần điện ảnh. Chính quyền Trump vừa tiến hành
một chiến dịch quân sự ở Caracas, bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro (cùng vợ
ông) và đưa thẳng sang New York, nơi các tòa án Mỹ chờ sẵn. Venezuela trong
tích tắc biến thành một “chi nhánh ngoại biên” của hệ thống tư pháp Hoa Kỳ, còn
Tổng thống của họ trở thành… bị cáo quốc tế, đi máy bay một chiều.
Theo
kịch bản thông thường, sau khi nguyên thủ bị bắt, bộ máy nhà nước sở tại sẽ vận
hành theo quy trình hiến định. Quả nhiên, bà Delcy Rodríguez – Phó Tổng thống
kiêm Bộ trưởng dầu khí – đã tuyên thệ nắm quyền Tổng thống lâm thời từ ngày
5/1/2026. Nhưng đó là kịch bản… cũ. Kịch bản mới, hấp dẫn hơn, được viết ở
Washington: Hoa Kỳ sẽ “điều hành Venezuela” trong giai đoạn chuyển tiếp, đặc biệt
là phần dầu mỏ – chi tiết nhỏ nhưng rất quan trọng, giống như việc mượn nhà
hàng xóm rồi tiện tay quản lý luôn két sắt.
Vấn
đề nảy sinh ở chỗ: Không có điều khoản nào trong luật Venezuela, luật Mỹ hay luật…
vũ trụ công nhận ông Trump là Tổng thống lâm thời của Venezuela. Nhưng điều đó
không làm giảm giá trị biểu tượng của status ông đăng. Bởi lẽ, trong thời đại số,
“tôi đăng nên tôi tồn tại”. Chủ quyền quốc gia, từ khái niệm thiêng liêng của
thế kỷ XX, nay đứng trước nguy cơ bị thay thế bởi “chủ quyền tài khoản mạng xã
hội”.
Tự
xưng làm Tổng thống lâm thời của một nước khác, dù chỉ trên mạng, là hành động
khiến giới ngoại giao phải xoa trán. Các nước láng giềng Venezuela và những tổ
chức quốc tế vốn rất dị ứng với việc một siêu cường “diễn tập” quyền lực trên
lãnh thổ người khác. Ai cũng hiểu rằng hôm nay là một bài đăng vui vẻ, ngày mai
có thể là một “chính phủ chuyển tiếp” trên giấy, và ngày kia là một tiền lệ
nguy hiểm cho trật tự quốc tế vốn đã mong manh.
Câu
chuyện cũng phơi bày một khía cạnh khác: Thông tin sai lệch giờ đây không cần
phải tinh vi. Chỉ cần người đăng đủ nổi tiếng. Khi một tổng thống đương nhiệm
chia sẻ hình ảnh kèm thông tin không có giá trị pháp lý, công chúng rất dễ lẫn
lộn giữa biểu tượng và thực tế. Giữa “tuyên bố trên mạng” và “quyền lực ngoài đời”,
khoảng cách ngày càng bị làm mờ, giống như ranh giới giữa giải trí và chính trị
trên các nền tảng số.
Dĩ
nhiên, bài đăng của ông Trump không thật sự thay đổi cấu trúc quyền lực quốc tế.
Venezuela không bỗng nhiên đổi quốc kỳ sang hình đại bàng Mỹ, cũng không ai ở
Caracas thức dậy và phát hiện Tổng thống mới đang… tweet. Nhưng nó lại làm nổi
bật nhiều điều: Sự phân cực sâu sắc trong chính trị Mỹ, cách ngoại giao quốc tế
có thể bị biến thành đạo cụ truyền thông, và nguy cơ “chức danh ảo” lan nhanh
hơn cả sự thật.
Có
lẽ điều đáng suy ngẫm nhất là: Nếu hôm nay một tổng thống có thể tự phong mình
làm lãnh đạo nước khác trên mạng xã hội, thì ngày mai, liệu chúng ta có cần hộ
chiếu, hay chỉ cần một tài khoản đủ nhiều người theo dõi? Trong thế giới ấy, chủ
quyền không còn nằm ở hiến pháp, mà nằm ở nút “đăng bài”. Và đó mới là chi tiết
khôi hài nhất của toàn bộ câu chuyện.
No comments:
Post a Comment