KHI NÀO TỚI KỶ NGUYÊN CỦA TRÁCH NHIỆM? (Trân Văn / Người Việt)

 

 

Khi nào mới tới kỷ nguyên của trách nhiệm?

Trân Văn/Người Việt

January 4, 2026 : 7:36 AM

https://www.nguoi-viet.com/dien-dan/khi-nao-moi-toi-ky-nguyen-cua-trach-nhiem/

 

Nếu không có biến cố nào đáng kể thì đúng hai tuần nữa đảng CSVN sẽ tổ chức đại hội lần thứ 14 (từ 19 đến 25 Tháng Giêng 2026) để bầu ra ban chấp hành trung ương (BCHTƯ) mới, ban bí thư mới, bộ chính trị mới và tổng bí thư mới.

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2026/01/To-Lam-Hop-Dang-1920x1280.jpg

Ông Tô Lâm, tổng bí thư đảng CSVN, tham dự kỳ họp của Quốc Hội CSVN hôm 20 Tháng Mười, 2025. (Hình: Nhac Nguyen/AFP via Getty Images)

 

Tuy được xem là mới nhưng chắc chắn cả nhân sự lẫn đường lối của BCH TƯ đảng CSVN nhiệm kỳ mới vẫn thế – vẫn tiếp tục duy trì sự độc đoán về chủ trương, cực kỳ khắc nghiệt trong hành xử nhưng không bao giờ nhận lãnh trách nhiệm.

 

Đề cập đến Việt Nam sau đại hội 14 của đảng CSVN, ông Tô Lâm tuyên bố đó sẽ là “kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” nhưng tổng bí thư BCH TƯ đảng nhiệm kỳ 13 không thể trưng ra bất kỳ yếu tố nào sẽ giúp tạo lập cái “mới” làm nền tảng “vươn mình.”

 

Cho dù xác định “nhân sự” là then chốt của “kỷ nguyên mới,” hứa hẹn thiết lập bộ máy tập họp những cá nhân “dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm” để “đột phá vì dân” giúp xứ sở “vươn mình” nhưng tổng bí thư BCH TƯ đảng nhiệm kỳ 13 không chỉ hoan hỉ vì tạo ra, giành được một trong những suất là “trường hợp đặc biệt” để tiếp tục tham chính ở nhiệm kỳ sau, mà còn lờ đi trách nhiệm của chính ông ta cũng như BCH TƯ đảng nhiệm kỳ 13 khi lựa chọn – sắp đặt sai, cuối cùng phải khai trừ, cách chức, cho thôi chức vụ/nghỉ công tác theo nguyện vọng, thậm chí phải tống giam khoảng 30 thành viên BCH TƯ đảng, trong đó có bảy là ủy viên bộ chính trị, một là thành viên ban bí thư.

 

Nếu BCH TƯ đảng nhiệm kỳ này không phạm hàng loạt sai lầm trong lựa chọn – sắp đặt nhân sự, hiện trạng kinh tế-xã hội không thảm thương, bế tắc như đang thấy!

 

Bởi ông Tô Lâm và đồng đảng lặp đi lặp lại về “dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm,” thực tế cho thấy họ liều lĩnh thế nào trong suy nghĩ, táo tợn thế nào trong hành động, trừ chịu trách nhiệm, xin giới thiệu một trong những trường hợp có thể dùng như ví dụ tham khảo về trách nhiệm.

 

                                                         ***

 

Đến giờ, mỗi khi bàn tới nhận thức về trách nhiệm cá nhân và sự tự trọng, tự xử, vẫn có khá nhiều người dẫn trường hợp tướng Hitoshi Imamura của quân đội Thiên Hoàng (sinh năm 1886, mất năm 1968).

 

Imamura tốt nghiệp trường võ bị của Nhật và trong Thế Chiến II là chỉ huy nhiều đại đơn vị viễn chinh của Nhật ở khu vực Đông Á, Đông Nam Á: Tư lệnh Sư Đoàn 5 – trấn đóng ở Trung Quốc từ 1938 đến 1940. Tư lệnh Quân Đoàn 16 – xâm chiếm Indonesia lúc đó là thuộc địa của Hòa Lan (nay là Indonesia) hồi đầu 1942. Từ cuối 1942 là Tư lệnh Quân Đoàn 8 – đại đơn vị trấn đóng và đối đầu với Mỹ, Úc ở Tây Nam Thái Bình Dương, khu vực xảy ra rất nhiều trận huyết chiến, giành giật quyền kiểm soát Papua New Guinea, quần đảo Solomon, Vanuatu, Fiji, Tonga, Samoa,… cho đến khi Thế Chiến II kết thúc.

 

Tuy chọn binh nghiệp làm lẽ sống nhưng Imamura không cực đoan, khắc nghiệt với đối phương và dân chúng các khu vực bị xâm chiếm như nhiều viên tướng khác của quân đội Thiên Hoàng trong Thế Chiến II (Tojo, Yamashita, Homma,…).

 

Dân chúng Java (Indonesia) xác nhận khi Imamura là tư lệnh Quân Đoàn 16, binh lính Nhật không tra tấn, đánh đập họ như vẫn thường thấy ở các khu vực khác, quốc gia khác.

 

Java dưới quyền kiểm soát của Imamura cũng là nơi quân chiếm đóng duy trì bộ máy hành chính địa phương chứ không giải tán, quân chiếm đóng trả tiền lương thực chứ không tịch thu bừa bãi. Còn các tù binh người Hòa Lan và Anh bị giam giữ tại Java khẳng định, vào thời điểm Imamura là tư lệnh quân chiếm đóng, khẩu phần tuy ít nhưng ổn định, một số sĩ quan, binh sĩ Nhật bị kỷ luật vì đánh đập tù binh.

 

Theo một cựu tù binh người Hòa Lan: Điều đó là khác thường ở Đông Nam Á vào lúc ấy. Sau khi thu thập, đối chiếu dữ liệu, các sử gia nhận xét: Java là một trong số rất ít những khu vực dù bị Nhật chiếm đóng song tỷ lệ tử vong của tù binh thấp hơn trung bình. Một số sĩ quan là thuộc cấp của Imamura kể rằng, vị tướng này rất kiên định với những suy nghĩ như: Cai trị bằng trật tự sẽ hiệu quả hơn cai trị bằng cách tạo ra sự sợ hãi. Hoặc: Hủy diệt con người để chiến thắng sẽ tạo ra thù hận kéo dài nhiều thế hệ.

 

Tháng Chín, 1945, theo lệnh của Thiên Hoàng, Imamura và binh sĩ Nhật đồn trú ở Rabaul (Papua New Guinea) đầu hàng quân đội Úc – lực lượng đại diện cho phe Đồng Minh. Sau đó, Imamura bị truy tố như một tội phạm chiến tranh.

 

Trong thời gian Imamura là tư lệnh Quân Đoàn 8, một số sĩ quan, binh sĩ Hải Quân Nhật đã nhốt tù binh Úc vào lồng sắt rồi dìm xuống biển khiến tù binh chết đuối (Pig Basket Atrocity). Cho dù nhiều tù binh Úc và Mỹ làm chứng rằng chỉ có một số trại tù binh do hải quân Nhật và hiến binh Nhật điều hành mới đối xử tàn bạo với tù binh và cho dù hải quân Nhật, hiến binh Nhật ở Papua New Guinea không được đặt dưới sự kiểm soát trực tiếp của Imamura, Imamura cũng là người cấm hành quyết tù binh, nhưng Imamura vẫn bị truy cứu trách nhiệm vì là người chỉ huy khu vực Tây Nam Thái Bình Dương.

 

Tháng Năm, 1947, tại tòa án quân sự tổ chức ở Úc, Imamura không đẩy lỗi cho cấp trên, đổ lỗi cho cấp dưới. Ông khẳng định: Nếu binh lính phạm tội thì đó là vì người chỉ huy không đủ năng lực kiểm soát họ! Imamura bị phạt mười năm tù vì trách nhiệm liên đới.

 

Nhiều sĩ quan thuộc phe Đồng Minh nghiêng mình khi nhận định: Imamura là một trong số rất ít người thực sự hiểu khái niệm trách nhiệm chỉ huy.

 

Imamura trở thành một ví dụ được nêu trong các trường võ bị, Tòa Hình Sự Quốc Tế: Chỉ huy phải chịu trách nhiệm nếu biết, hoặc lẽ ra phải biết, mà không ngăn chặn tội ác.

 

Tuy nhiên chuyện chưa ngừng ở đó. Sau khi thi hành bản án mười năm tù tại trại giam Sugamo (Tokyo) Imamura được phóng thích năm 1954. Dẫu tự do song Imamura tự thấy, ông có trách nhiệm đối với cái chết của hàng ngàn người, hình phạt mười năm tù là quá nhẹ, do vậy, Imamura đã tự xây một căn phòng nhỏ như phòng giam tại tư gia và tự giam mình tại nơi ông gọi là “nhà tù lương tâm,” tiếp tục ăn/ngủ như tù nhân, không ra ngoài, không giao tiếp, ghi chép và sám hối.

 

Người ta xem cách thức mà Imamura lựa chọn là một lọai thông điệp: Pháp luật có thể xóa bỏ trách nhiệm hình sự, trách nhiệm dân sự nhưng trách nhiệm đạo đức thì không. Theo một học giả Nhật: Imamura đã làm điều mà cả xã hội Nhật thời hậu chiến né tránh – nhận lỗi mà không nại lý do!

 

Quý vị tin vào “dám nhận trách nhiệm” kiểu nào? Kiểu Imamura hay kiểu đảng CSVN? [kn]