THẾ GIỚI HÔM NAY : 15/10/2026 (The Economist)

 

THẾ GIỚI HÔM NAY : 15/10/2026

The Economist

Nguyễn Thị Kim Phụng, biên dịch  -  Nghiên Cứu Quốc Tế  

15/10/2026

https://nghiencuuquocte.org/2026/10/15/the-gioi-hom-nay-15-10-2026/

 

Volodymyr Zelensky tuyên bố những giới hạn mới đối với khả năng truy cập Starlink của Ukraine là một “sai lầm lớn” và sẽ gây ra “tổn thất nhân mạng.” Dịch vụ internet vệ tinh của Elon Musk gần đây đã ngừng cho phép các máy bay không người lái của Ukraine di chuyển vượt một ngưỡng tốc độ nhất định sử dụng dịch vụ này. Vị tỷ phú ngụ ý rằng lực lượng vũ trang Mỹ và Donald Trump phải chịu trách nhiệm về bất kỳ hạn chế nào. Một cố vấn của Zelensky tiết lộ những hạn chế này có liên quan đến căng thẳng gần đây giữa Mỹ và Ukraine.

 

Anthropic tổ chức một buổi gặp mặt các nhà đầu tư tiềm năng trước thềm đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Trong buổi gặp, công ty được cho là đã thông báo doanh thu tăng từ 11,6 tỷ USD trong quý II lên 16,8 tỷ USD trong quý III, đồng thời khẳng định đã thu lợi nhuận trên cơ sở điều chỉnh. Anthropic dự kiến sẽ tiến hành IPO vào tháng 11 tới, với hy vọng đạt mức định giá hơn 2 nghìn tỷ USD.

 

Tỷ lệ lạm phát thường niên của Mỹ tăng lên 3,7% trong tháng 9, từ mức 3,4% của tháng 8. Chi phí năng lượng là nguyên nhân chính dẫn đến sự gia tăng này. Giá cả cao hơn còn làm tăng khả năng Cục Dự trữ Liên bang tăng lãi suất trong tháng này. Những vấn đề về chi tiêu sinh hoạt cũng đang làm giảm sự ủng hộ dành cho Trump trong thời gian trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ. Theo công cụ theo dõi của Economist, tỷ lệ ủng hộ ròng của ông đã chạm mức thấp mới, ở mức -27.

 

Cơ quan hàng hải Singapore cho biết hai tàu container đăng ký tại nước này đã bị “vật thể lạ bắn trúng” khi đang đi qua Eo biển Hormuz. Một tàu đã chìm, nhưng không có báo cáo về thương vong. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố một trong hai con tàu đã đâm trúng thủy lôi. Các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền đã leo thang trong tháng này. Dù vậy, Mỹ khẳng định hoạt động giao thương vẫn sẽ tiếp tục diễn ra tại Hormuz.

Giá cổ phiếu của CoreWeave giảm 17%. Các nhà đầu tư đang lo lắng khi lợi suất trái phiếu do công ty điện toán đám mây kiểu mới này (chuyên cho thuê quyền truy cập sức mạnh điện toán AI) phát hành đã chạm mức 15%. Điều này càng làm tăng những lo ngại sâu rộng về việc các công ty công nghệ vay mượn để tài trợ cho quá trình xây dựng AI. Theo Bloomberg, Mike Intrator, ông chủ của CoreWeave, nói rằng thị trường đang phản ứng “thiếu lý trí” và khối lượng đơn hàng tồn đọng của công ty đủ sức biện minh cho khoản nợ này.

 

Netflix sa thải 6% lực lượng lao động – khoảng 1.000 người ở nhiều bộ phận, bao gồm sản phẩm và công nghệ – trong đợt cắt giảm lớn nhất từ năm 2022. Gã khổng lồ phát trực tuyến đang phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trong việc thu hút người xem từ các đối thủ rẻ hơn, chẳng hạn như YouTube. Đồng giám đốc của Netflix, Ted Sarandos, gần đây thừa nhận rằng công ty đang tăng trưởng không đủ nhanh. Cổ phiếu của họ đã giảm hơn 40% kể từ năm ngoái.

 

Giá cổ phiếu của Bending Spoons tăng vọt khoảng 40% sau khi công ty này thông báo Berkshire Hathaway vừa đầu tư thêm 330 triệu USD. Công ty công nghệ của Ý – chuyên mua lại các doanh nghiệp kỹ thuật số đang gặp khó khăn với giá rẻ rồi vực dậy chúng – đã lên sàn chứng khoán vào tháng 7. Berkshire đã rót 600 triệu USD vào Bending Spoons vào thời điểm đó và hiện đang nắm giữ 4% cổ phần của công ty khởi nghiệp này.

 

Con số trong ngày: 15 triệu rúp (179.000 USD), là số tiền được trả cho thân nhân của mỗi người lính Nga thiệt mạng trong chiến tranh.

 

TIÊU ĐIỂM

 

Đợt bùng nổ chip AI có sắp tàn lụi?

TSMC, nhà sản xuất chip lớn nhất thế giới, sẽ báo cáo kết quả hàng quý vào hôm nay. Công ty tiết lộ rằng doanh thu tăng 50% so với cùng kỳ năm ngoái và các nhà phân tích kỳ vọng đây sẽ là quý thứ sáu liên tiếp công ty đạt lợi nhuận kỷ lục. Trong những tuần gần đây, hai nhà sản xuất chip khác là Samsung Electronics của Hàn Quốc và Micron của Mỹ, cũng công bố kết quả kinh doanh kỷ lục. Nhưng các nhà đầu tư vẫn đang e ngại. Kể từ ngày 06/10, một chỉ số của các công ty sản xuất chip hàng đầu đã giảm 7%.

 

Một trong các quan ngại là Trung Quốc. CXMT, một công ty Trung Quốc, cho biết họ đang đạt được những tiến bộ nhanh chóng trong lĩnh vực chip nhớ tiên tiến, một thị trường vốn bị thống trị bởi Samsung, Micron, và SK Hynix (một công ty Hàn Quốc khác). Tình hình càng không khả quan khi Hock Tan – ông chủ của hãng thiết kế chip lớn Broadcom – ví nhiều nhà đầu tư vào làn sóng AI như những con bạc trong sòng bạc, “không hề biết” mình đang đánh cược vào điều gì. Tất cả những điều này khiến nhiều người sợ rằng cơn sốt chip đang đạt đỉnh. Hôm nay, các nhà đầu tư sẽ xem xét kỹ triển vọng của TSMC để tìm manh mối xem liệu cầu sẽ kéo dài bao lâu.

 

“Cây cầu dẫn đến hư vô” của Triều Tiên cuối cùng cũng đi đến đích

Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, Cầu Áp Lục Mới – nối liền Đan Đông ở Trung Quốc với Sinuiju ở Triều Tiên – cuối cùng sẽ được khánh thành vào hôm nay. Dự án đã được phát động từ năm 2011, nhưng đã bị dừng và khởi động lại nhiều lần qua những giai đoạn thăng trầm trong quan hệ song phương. Phía Trung Quốc đã hoàn thành phần cầu của họ vào năm 2014. Triều Tiên thì phải đến năm 2020 mới xong, nhưng cây cầu vẫn đóng cửa ngay cả khi nước này mở cửa biên giới trở lại sau đại dịch COVID-19. Suốt một thời gian dài, công dụng chính của Cầu Áp Lục là để phơi nông sản.

 

Tình hữu nghị thời chiến của Triều Tiên với Nga đang thu hút sự chú ý của dư luận. Nhưng Trung Quốc mới là nhà bảo trợ thực sự đứng sau chống lưng cho chế độ Triều Tiên. Hai nước đã đạt kim ngạch thương mại song phương trị giá 2,7 tỷ USD vào năm 2025, tăng từ mức 2,2 tỷ USD của năm trước đó và con số này chưa tính đến các thỏa thuận bất hợp pháp không được ghi chép do lệnh trừng phạt. Cầu Áp Lục Mới dự kiến sẽ thúc đẩy con số đó lên cao hơn. Các doanh nhân chắc chắn nhìn thấy cơ hội: các chi nhánh của McDonald’s, KFC, Pizza Hut, và Starbucks (một thương hiệu được yêu thích ở Hàn Quốc) đã mở ở phía Trung Quốc để đón đầu các hoạt động kinh doanh từ lượng khách ghé thăm.

 

Liệu đà tăng trưởng của Anh có thể tiếp tục?

Các số liệu công bố hôm nay sẽ cho thấy nền kinh tế Anh hoạt động ra sao trong tháng 8. Văn phòng Thống kê Quốc gia ước tính nền kinh tế tăng trưởng 1,2% trong nửa đầu năm 2026, nhanh nhất trong nhóm G7 gồm các nước lớn giàu có. Phần lớn nguyên nhân đến từ bùng nổ đầu tư (bao gồm cả trí tuệ nhân tạo) và cầu hộ gia đình mạnh. Đà gia tăng này cũng dự kiến sẽ kéo dài sang quý III, nhờ vào một tháng 7 mạnh mẽ. Tất cả những điều này sẽ làm hài lòng Bộ trưởng Tài chính John Healey trước khi ông trình bày bản ngân sách đầu tiên của mình vào ngày 28/10.

 

Tuy nhiên, triển vọng cho phần còn lại của năm lại kém tươi sáng hơn. Deutsche Bank dự kiến dữ liệu được công bố hôm nay sẽ không cho thấy có sự tăng trưởng thêm trong tháng 8; công ty tư vấn Pantheon Macroeconomics thậm chí còn dự đoán mức suy giảm 0,3%. Dữ liệu GDP hàng tháng, tự bản thân nó, chỉ mang ý nghĩa hạn chế: nó dễ biến động và thường bị điều chỉnh lớn sau đó. Nhưng không khó để dự đoán xu hướng: trong lúc giao tranh ở Trung Đông giữ giá năng lượng và lãi suất ở mức cao, sức sống kinh tế mới của Anh có thể sẽ bị vắt kiệt.

 

Một đêm không ngủ đang đến gần Brussels

Hôm nay, các nhà lãnh đạo của 27 quốc gia thành viên Liên minh Châu Âu sẽ nhóm họp tại Brussels. Lục địa già đang phải đối mặt với nhiều cuộc khủng hoảng chồng chéo. Như thường lệ, những quan ngại về Ukraine sẽ là tâm điểm: việc giúp nước này chống chọi trong cuộc chiến với Nga sẽ sớm đòi hỏi một đợt bơm tiền mới, đặc biệt là vì Mỹ dưới thời Donald Trump đang trở nên ít ủng hộ chính phủ ở Kyiv hơn.

 

Họ cũng sẽ thảo luận về “sự thấu hiểu” gần đây trong thương mại giữa Ủy ban Châu Âu và Trung Quốc, qua đó hàng xuất khẩu xe hơi từ Trung Quốc sang Châu Âu sẽ tự nguyện bị giới hạn. Nhiều người cho rằng điều này sẽ chẳng giúp ích gì nhiều để thu hẹp thâm hụt thương mại đang ngày càng lớn; Đức và Pháp muốn Châu Âu cứng rắn hơn đối với các hoạt động thương mại không công bằng. Những vấn đề gây đau đầu cũ như giá năng lượng cao và làn sóng di cư dai dẳng cũng sẽ được đề cập. Các nhà lãnh đạo cũng sẽ cố gắng đạt được một thỏa thuận sơ bộ về ngân sách bảy năm tiếp theo của EU bắt đầu từ năm 2028. Rất có thể cuộc họp sẽ kéo dài đến tận đêm khuya hoặc rạng sáng.

 

Người đứng đầu của FIFA liệu có phải đối mặt với án phạt?

Mùa hè này, Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Thế giới Gianni Infantino tưởng như đã đi đến hồi kết. Ông buộc phải hủy bỏ kế hoạch bán cổ phần trong doanh thu thương mại tương lai của FIFA sau khi UEFA, cơ quan quản lý bóng đá Châu Âu, rút lại sự ủng hộ dành cho ông. Kể từ đó, ông đã liên tục kêu gọi sự ủng hộ từ các đồng minh ở Azerbaijan, Cape Verde, và Việt Nam.

 

Hôm nay, Infantino sẽ phải đối mặt với những người chỉ trích mình khi Hội đồng FIFA – những nhân vật quyền lực từ các cơ quan quản lý bóng đá khu vực – nhóm họp tại Thụy Sĩ. Ngoài kế hoạch bán cổ phần của ông, họ sẽ đặt những câu hỏi khó xử về sự can thiệp của Donald Trump trong kỳ World Cup (trong đó lệnh cấm đối với một tiền đạo ngôi sao của Mỹ đã được dỡ bỏ) và việc Infantino trao giải thưởng hòa bình cho vị tổng thống Mỹ, người mà ông rất thân thiết.

 

Tuy nhiên, Infantino là một người có khả năng sinh tồn rất cao. Vẫn chưa có người thách thức đáng gờm nào xuất hiện trước cuộc bầu cử chủ tịch mới vào tháng 3 và ông vẫn giữ được sự ủng hộ của nhiều liên đoàn bóng đá Châu Phi và Nam Mỹ. Infantino có thể đã thất thế, nhưng cuộc chơi của ông còn lâu mới kết thúc.