CHUYỆN RUỒI BU Ở MIỀN ĐẤT LẠNH! (Hiếu Chân / Người Việt)

 

 

Chuyện ruồi bu ở miền đất lạnh!

Hiếu Chân/Người Việt

October 30, 2026 : 7:00 PM

https://www.nguoi-viet.com/binh-luan/chuyen-ruoi-bu-o-mien-dat-lanh/

 

Cuộc đua vào ghế thượng nghị sĩ đại diện xứ lạnh Alaska ở Thượng Viện Hoa Kỳ bỗng nổ um sùm trong vài ngày qua, ngay sau khi nhật báo The New York Times (NYT) đăng một bài phóng sự điều tra độc quyền do phóng viên Kellen Browning thực hiện, phơi bày “nỗ lực bí mật” của đảng Dân Chủ: chiêu mộ một ứng cử viên có họ tên trùng khớp với ứng cử viên đảng Cộng Hòa Dan S. Sullivan nhằm chia phiếu của ông này, tăng lợi thế cho ứng cử viên đảng Dân Chủ Mary Peltola.

 

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2026/10/BL-Alaska-Voting-1536x1024.jpg

Các cử tri đứng xếp hàng chờ đi bầu tại trung tâm thương mại Midtown Mall ở Anchorage, Alaska, hôm 28 Tháng Mười. (Hình minh họa: Christian Moorman/Hans Lucas/AFP via Getty Images)

 

Chiêu “cài ứng cử viên vào lá phiếu,” hoặc dùng những ứng cử viên ít tên tuổi để “chia phiếu” của các đối thủ nổi tiếng hơn, tiếng Mỹ gọi là “ballot-stacking” – một thủ đoạn chính trị không mới. Nhưng năm nay cuộc tranh cử tại Alaska có thể làm thay đổi cán cân quyền lực ở Thượng Viện nên bài điều tra của NYT lập tức gây nên một cơn bão, nhiều báo đài “té nước theo mưa” tố cáo đảng Dân Chủ chơi “chiêu bẩn.” Chính quyền tiểu bang và liên bang cũng vào cuộc điều tra. Chuyện ruồi bu này xảy ra thế nào?

 

Hai Sullivan trên một lá phiếu

 

Trước khi có bài phóng sự của NYT, ngày 23 tháng Mười, Bộ Tư Pháp kiện các quan chức bầu cử Alaska để ngăn chặn việc chứng nhận người chiến thắng trong cuộc đua vào Thượng Viện trừ khi ứng cử viên đảng Cộng Hòa thắng cử. Lý do của vụ kiện vô căn cứ này là việc đưa tên ứng cử viên Daniel J. Sullivan vào phiếu bầu có thể gây nhầm lẫn cho những cử tri bầu cho Thượng Nghị Sĩ Dan S. Sullivan. Tổng Thống Donald Trump xác nhận chính ông ra lệnh cho Bộ Tư Pháp tiến hành vụ kiện.

 

Ông Dan S. Sullivan, thượng nghị sĩ đương nhiệm, đại diện đảng Cộng Hoà đang phải cạnh tranh quyết liệt với ứng cử viên Mary Peltola, cựu dân biểu đại diện Alaska trong Hạ Viện khoá trước, đại diện đảng Dân Chủ.

 

Theo bài điều tra đăng ngày Thứ Tư 28 Tháng Mười của NYT, vào mùa hè 2025, một nhân viên của bà Peltola nhận được yêu cầu bất thường: tìm những người dân Alaska có họ tên là Dan Sullivan – tương tự họ tên ông thượng nghị sĩ với ý đồ nếu đưa một người trùng tên ra ứng cử thì cử tri có thể nhầm lẫn và ông thượng nghị sĩ có thể bị “chia phiếu.”  Thế rồi một ông thầy giáo về hưu sống ở một làng chài hẻo lánh có tên là Daniel J. Sullivan nộp hồ sơ ứng cử: lá phiếu có tên bốn ứng cử viên thì có hai ông Sullivan: Dan S. Sullivan và Daniel J. Sullivan Jr.

 

Bà Mary Peltola là đảng viên Dân Chủ duy nhất cạnh tranh với hai ông Sullivan và một đảng viên Cộng Hoà khác, ông Gerald Heikes.

 

Đảng Cộng Hoà Alaska lập tức tìm cách loại ông giáo viên khỏi lá phiếu, nhưng không thành công. Tháng Sáu, Tối Cao Pháp Viện Alaska cho rằng luật pháp Hoa Kỳ và luật tiểu bang không có điều khoản nào cho phép tước bỏ quyền ứng cử của công dân chỉ vì trùng tên với người khác. Toà không đồng ý gạch tên ông thầy giáo Sullivan khỏi lá phiếu. Để cử tri tiện phân biệt, lá phiếu ở Alaska in thêm dòng chữ “(Registered Republican) Incumbent” [Đảng Cộng Hoà đã ghi danh, Đương Nhiệm] phía sau tên ông Thượng Nghị Sĩ Sullivan, Dan S.; còn tên ông giáo viên được in là Sullivan, Daniel J, Jr. không thêm gì cả.

 

Phiếu in như vậy mà lo cử tri Alaska sẽ nhầm lẫn hai ông Sullivan thì có lẽ quá lo xa. Lẽ ra chuyện ruồi bu “hai Sullivan trên một lá phiếu” có thể khép lại sau phán quyết của tòa án tối cao,

 

Thực hư từ người trong cuộc

 

Bà Peltola và ban tranh cử của bà nhiều lần phủ nhận cáo buộc “chia phiếu,” nhưng phóng viên Browning cho biết, các cuộc phỏng vấn và tin nhắn cho thấy đội của bà Peltola không chỉ nỗ lực “tuyển mộ” ông giáo Sullivan ra ứng cử mà còn sâu rộng hơn, thậm chí có sự tham gia của Uỷ Ban Vận Động Thượng Viện (DSCC) – tổ chức điều hành chiến dịch tranh cử vào Thượng Viện của đảng Dân Chủ toàn quốc.

 

Chiến dịch tranh cử của bà Peltola và DSCC đều phủ nhận mọi liên quan đến ông Dan J. Sullivan. Bản thân ông thầy giáo Sullivan cũng phủ nhận việc mình được vận động tham gia tranh cử mà cho rằng ông thất vọng với thành tích làm việc của thượng nghị sĩ đương nhiệm Sullivan. Tối 29 tháng Mười, tại một cuộc mít tinh ở thủ phủ Juneau, bà Peltola khẳng định bà không hay biết về kế hoạch thao túng danh sách ứng viên để có lợi cho bà. “Tôi chỉ muốn làm rõ mọi chuyện. Tôi không hề biết về bất kỳ ứng viên nào khác trên lá phiếu ngoài bản thân tôi và vị đương nhiệm. Đó là tất cả những gì tôi biết.” “Tôi không có ý định đánh lừa cử tri,” bà nói thêm.

 

Bài điều tra của NYT dựa chủ yếu vào lời kể của Elisa Rios, một phụ tá lâu năm và cựu quản lý chiến dịch tranh cử của ứng cử viên Dân Chủ Mary Peltola. Bà Rios khẳng định bà Peltola không trực tiếp tham gia vào thủ đoạn chính trị này, nhưng “chắc chắn là bà ta biết.” Bà Rios bị bà Peltola sa thải hồi Tháng Tám khi tổ chức lại ban vận động tranh cử. Vụ sa thải có có liên quan gì đến việc bà ta cung cấp cho nhà báo những thông tin bất lợi cho chủ cũ hay không thì chưa biết được. Báo NYT tiết lộ bà Rios đang chuẩn bị kiện bà Peltola vì cho rằng mình đã bị sa thải bất hợp lý.

 

Nhưng nhà báo Browning cho biết, trước khi bài điều tra của ông được đăng lên, bà Rios “đã liên lạc với tờ NYT và nói bà muốn rút lại những tuyên bố trước đó của mình.” “Như đã thảo luận trong cuộc gọi của chúng ta sáng nay, tôi xác nhận rằng tôi rút lại tất cả các tuyên bố đã đưa ra liên quan đến cuộc đua vào Thượng Viện Alaska năm 2026 liên quan đến bất kỳ bài báo nào mà các bạn có thể hoặc không thể viết. Tôi không sẵn lòng làm nguồn tin cho bất kỳ câu chuyện nào dưới bất kỳ hình thức nào,” bà Rios viết. Yêu cầu “rút lại” của bà Rios không được tờ báo chấp nhận, vì theo ông Browning, lời kể của bà Rios phù hợp với những tài liệu mà tờ báo thu thập được.

 

Làn sóng phẫn nộ trong đảng Cộng Hòa

 

Nhưng bài báo của NYT kích động một làn sóng phẫn nộ ngày càng tăng trong đảng Cộng Hoà. Hãng tin Associated Press cho biết, sau bài báo của NYT, Bộ Tư Pháp ban hành khoảng 30 lệnh triệu tập lấy lời khai trước bồi thẩm đoàn hoặc cung cấp tài liệu – cùng với yêu cầu lưu giữ hồ sơ. Hiện chưa rõ danh tính những người bị triệu tập và dự kiến sẽ có thêm nhiều lệnh triệu tập khác. Uỷ Ban Vận Động Thượng Viện của đảng Cộng Hòa kêu gọi Uỷ ban Bầu Cử Liên Bang FEC điều tra chiến dịch tranh cử của bà Peltola. Ngoài ra, chính quyền ông Trump cũng đệ đơn lên tòa án liên bang, tìm cách ngăn chặn việc xác nhận kết quả bầu cử tại Alaska trong trường hợp Thượng Nghị Sĩ Sullivan thất bại.

 

Thống đốc tiểu bang Alaska, ông Mike Dunlevy, đảng Cộng Hoà, hôm qua cũng thông báo kế hoạch mở một cuộc điều tra hình sự. Ông cho biết các thông tin từ tờ NYT “hé lộ những bằng chứng mới đáng lo ngại về một nỗ lực có tổ chức nhằm thao túng bầu cử tại Alaska, thông qua việc chiêu mộ các ứng cử viên nhằm cố tình gây nhầm lẫn cho cử tri và làm chệch hướng lá phiếu của họ.”

 

Sau khi bài báo của NYT được đăng, Tổng Thống Trump ngay lập tức lên mạng xã hội gọi thủ đoạn “ballot-stacking” là “gian lận bầu cử.” Ông kêu gọi loại bỏ cả bà Mary Peltola và ông giáo Daniel J. Sullivan khỏi phiếu bầu ở Alaska để cho thượng nghị sĩ Cộng hòa là ông Dan Sullivan tranh cử không có đối thủ.

 

Nói chuyện với báo chí trên đường tới một buổi vận động ở South Carolina hôm Thứ Năm, Tổng Thống Donald Trump còn đặt nghi vấn, có nên cho bà Peltola ngồi vào Thượng Viện hay không nếu bà thắng trong cuộc bầu cử. “Chà, chúng ta hãy chờ xem điều gì sẽ xảy ra,” ông Trump nói. “Thật khó tin khi bà ấy thậm chí được phép tham gia tranh cử.”

 

Luật pháp Mỹ không có điều nào cấm một vị dân cử vào Quốc Hội sau khi họ được cử tri bầu lên một cách hợp lệ.

 

Chuyện có gì mà ầm ĩ!

 

Ngay trong bài điều tra, tác giả Browning thừa nhận thủ đoạn “ballot-stacking” là rất phổ biến trong chính trị, là một chiến thuật hợp pháp, được sử dụng bởi cả hai đảng. Ông Browning cũng nhắc tới một vụ tương tự hai năm trước ở Alaska: đảng Cộng Hòa ủng hộ việc tranh cử của một ứng cử viên Dân Chủ – người đang thụ án trong một nhà tù ở New York – để chia phiếu của bà Mary Peltola, lúc ấy là dân biểu liên bang đại diện Alaska, khiến bà thất cử.

 

Dường như để giảm nhẹ tác động chính trị của bài điều tra, hôm 29 Tháng Mười, NYT đăng liên tiếp hai bài của Reid J. Epstein và Madison Malone Kircher, nhấn mạnh “ballot stacking” là phổ biến và hợp pháp, thậm chí là một “truyền thống lưỡng đảng” trong chính trị Mỹ. Bài của ông Reid Epstein liệt kê hàng chục thủ đoạn “chia phiếu” đang diễn ra trong cuộc bầu cử giữa kỳ năm nay ở Ohio, Virginia, Nebraska, New Jersey và Nevada. “Từ lâu, cả Dân Chủ lẫn Cộng Hòa đều âm thầm tìm cách hỗ trợ những ứng cử viên ít tên tuổi, với hy vọng họ có thể thu hút bớt số phiếu dành cho các ứng cử viên của đảng đối thủ,” ông nhận định.

 

Thủ đoạn ballot-stacking chỉ bị coi là phạm luật nếu ứng cử viên được trả tiền để tranh cử. Bài của Kircher kể lại trường hợp “hai ông Rodriguez” tranh ghế thượng nghị sĩ tiểu bang Florida năm 2020. Nhà hoạt động Cộng Hòa Frank Artiles “tuyển” một người bạn có tên Alexis Pedro Rodriguez ra ứng cử để “chia phiếu” của thượng nghị sĩ Dân Chủ Jose Javier Rodriguez. Kết quả “ông bạn” Rodriguez giành được 6,000 phiếu, nhiều hơn ông Rodriguez đương nhiệm 32 phiếu, và đảng Cộng Hòa giành lại được một ghế Thượng Viện. Nhưng rồi hoá ra Alexis Rodriguez được ông bạn Artiles trả hàng chục ngàn đô-la cùng nhiều quà tặng để giúp lật ghế của ông Rodriguez đương nhiệm. Nhận tiền để tranh cử là đi quá giới hạn pháp luật, và ông Alexis Rodriguez sau đó phải nhận tội vi phạm luật tài chính tranh cử.

 

Vụ lùm xùm ở Alaska chưa có dấu hiệu liên can tới tiền bạc mà là một thủ đoạn chính trị thuần tuý. Ông Trump và đảng Cộng Hoà đang cố đẩy câu chuyện ruồi bu ở Alaska để lên án đảng Dân Chủ gian lận bầu cử. Nhưng đã quá trễ. Chỉ hơn 72 tiếng đồng hồ nữa cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ hết sức quan trọng sẽ chấm dứt. Tin rằng cử tri Alaska đủ khôn ngoan để không bị mắc lừa vào những thủ đoạn không mấy sạch sẽ trong chính trị Mỹ hiện nay! [dt]