Putin
có tiền bán dầu, Trump có bạn, Ukraine có lỗi
Dương
Lệ Chi, chuyển ngữ
12/10/2026
https://baotiengdan.com/2026/10/12/putin-co-tien-ban-dau-trump-co-ban-ukraine-co-loi/
Vào lúc 12:41 trưa nay, một Donald Trump đầy giận dữ đã bước
thẳng về phía các phóng viên đang tập trung gần bậc thềm South Portico lịch sử
của Nhà Trắng. Với thái độ gần như không hề kiềm chế cảm xúc hay bận tâm đến
hậu quả lời nói của mình đối với thế giới, ông ta đã đưa ra những câu trả lời
đi ngược lại các giá trị Mỹ – những phát ngôn hiếm thấy ở một vị tổng thống Hoa
Kỳ.
Cuộc trao đổi chỉ kéo dài vỏn vẹn 5 phút 36 giây trước khi ông
ta đột ngột quay lưng bỏ đi mà không trả lời thêm bất kỳ câu hỏi nào. Trong
khoảng thời gian ngắn ngủi đó, ông đã thể hiện rõ ràng rằng nước Mỹ giờ đây
đang đứng về phía những kẻ tội phạm chiến tranh và quay lưng lại với các nền
dân chủ đang phải đấu tranh sinh tồn trước các cuộc xâm lược và tấn công vô cớ.
Ông ta thậm chí chẳng buồn che giấu lập trường của mình, thậm chí còn đổ lỗi
cho quốc gia đang chiến đấu để tự vệ vì đã không thể dàn xếp để chấm dứt cuộc
chiến.
Khi được một phóng viên hỏi về những chỉ trích xoay quanh thỏa
thuận dầu diesel mới giữa ông ta và Vladimir Putin, ông ta lập tức trút toàn bộ
sự bực dọc lên đầu Volodymyr Zelensky. Thỏa thuận này sẽ đưa hàng triệu tấn dầu
diesel của Nga ra thị trường toàn cầu và tạm thời dỡ bỏ các lệnh trừng phạt vốn
được áp đặt nhằm ngăn chặn Nga kiếm tiền tài trợ cho cuộc chiến ở Ukraine. Ông
phớt lờ tất cả những điều đó và quay sang trách móc Zelensky – tổng thống của
quốc gia bị xâm lược – vì đã không chấm dứt chiến tranh. “Zelensky lẽ ra đã
có thể dàn xếp cuộc chiến này nhiều lần rồi. Rất, rất nhiều lần. Vậy mà ông ấy
lại chọn không làm điều đó“.
Sau đó, ông tuyên bố rõ với cả thế giới về lập trường của Hoa
Kỳ đối với Nga và Ukraine, không để lại chút mơ hồ nào khi nói: “Tôi đề nghị
họ nên có một nhà lãnh đạo mới, người có khả năng đạt được thỏa thuận, bởi vì
lẽ ra ông ấy đã có thể thực hiện nhiều thỏa thuận nhưng vì lý do nào đó lại
chẳng bao giờ làm“.
Dù cố ý hay vô tình, lời lẽ của ông cho thấy một người đã từ
bỏ sự ủng hộ dành cho Ukraine; ông ngầm khẳng định rằng Zelensky lẽ ra nên đầu
hàng và giao nộp đất nước cũng như người dân của mình cho Vladimir Putin – kẻ
cầm quyền hiếu chiến vốn là bạn của Trump. Ông ta tiếp tục, dường như muốn bảo
đảm cả thế giới biết rõ mình đang đứng về phía nào: “Và tôi nghĩ đã đến lúc
Ukraine cần một vị tổng thống mới“.
Tổng thống Hoa Kỳ Donald J. Trump kêu gọi thay đổi chế độ tại
một quốc gia dân chủ đang bị một kẻ độc tài xâm lược; ông thực hiện điều này
ngay trên bãi cỏ Nhà Trắng, trước ống kính máy quay, mà không hề do dự hay cảm
thấy xấu hổ. Đó chính là thực trạng đất nước chúng ta hiện nay. Tổng thống của
chúng ta không còn giả vờ đứng lên chống lại cái ác trên thế giới này nữa, thay
vào đó, ông lại chọn cách tiếp tay cho nó phát triển.
Tôi thậm chí không thể đếm hết mình đã phải theo dõi bao nhiêu
giờ đồng hồ Donald Trump phát biểu trong suốt hai năm qua để có thể viết những
bài đăng mỗi tối. Tôi đã trở nên chai sạn trước nhiều điều ông ta nói, nhưng
việc chứng kiến ông ta ca ngợi Putin
và bôi nhọ
Zelensky thực sự gây chấn động và đau lòng. Điều đó đưa tôi trở lại ký ức thời thơ ấu trong Chiến tranh
Lạnh, cũng như cảm giác nhẹ nhõm và hy vọng mà tất cả chúng ta từng có khi Bức tường
Berlin sụp đổ.
Nhiều người trong chúng ta còn nhớ—hoặc đã tìm hiểu về—những
thập kỷ đầy bất định và sợ hãi mà chúng ta tưởng chừng đã lùi xa; nhưng chúng
ta cũng hiểu rằng, chúng có thể trỗi dậy lần nữa nếu các nhà lãnh đạo độc tài
được phép đe dọa các nước láng giềng mà không phải chịu hậu quả. Là Tổng thống
Hoa Kỳ, lẽ ra Donald Trump phải hiểu rõ về thời kỳ đó và biết rằng hòa bình có
thể tan vỡ dễ dàng đến mức nào; vậy mà ông vẫn kêu gọi thay thế tổng thống
Ukraine—một hành động mang lại lợi ích trực tiếp cho Vladimir Putin.
Thỏa thuận về dầu diesel Nga của Trump mới được công bố hôm
qua; theo đó, Nga đồng ý cung cấp 300.000 tấn dầu diesel cho Hoa Kỳ và thị
trường toàn cầu. Putin sau đó đã đưa ra tuyên bố thông qua truyền thông nhà
nước Nga, cho biết lô nhiên liệu này có thể bắt đầu được chuyển đến gần như
ngay lập tức. Tuy nhiên, cũng như hầu hết mọi chuyện liên quan đến những người
như Trump và Putin, vấn đề này thực chất chẳng liên quan mấy đến dầu diesel.
Ngay cả khi đợt cung ứng đầu tiên này thật sự được thực hiện và Hoa Kỳ nhận
được toàn bộ số dầu đó, thì lượng dầu này cũng chỉ đủ đáp ứng nhu cầu tiêu thụ
diesel của đất nước chúng ta trong vỏn vẹn 15 giờ đồng hồ. Thực tế là, chúng ta
vốn đã sản xuất nhiều dầu diesel hơn mức tiêu thụ. Donald Trump hy vọng rằng
một lượng nhỏ nhoi này sẽ tạo ra phép màu giúp giảm giá cả, bất chấp việc các
chuyên gia năng lượng cho rằng điều đó khó có thể tạo ra tác động đáng kể. Tuy
nhiên, hành động này thực chất đã đạt được mục đích thật sự của nó: Phát đi một
tín hiệu công khai tới mọi quốc gia trên thế giới rằng Hoa Kỳ hiện đang sát
cánh cùng các nhà độc tài.
Đó là khía cạnh quan trọng không kém gì khoản lợi nhuận mà Nga
sẽ thu được từ thỏa thuận này hay cách họ sử dụng số tiền đó. Cả thế giới đang
dõi theo hành động của chúng ta; vậy mà chúng ta lại mua nhiên liệu từ một tên
tội phạm chiến tranh, trong khi lại nói với quốc gia bị hắn xâm lược rằng chính
họ là nguồn cơn vấn đề và khuyên họ nên đầu hàng. Khi không thể chấm dứt cuộc
chiến như những gì từng nhiều lần hứa hẹn, Trump đã làm điều mà ông ấy vẫn luôn
làm: Đổ lỗi cho người khác.
Tổng thống Zelensky đã phản ứng trước thỏa thuận này bằng cách
gọi đó là hành động “không công bằng và thiếu trung thực”, đồng thời coi đó là
một món quà dành cho Putin. Ông ấy hoàn toàn có lý, bởi lẽ mỗi đô la Nga kiếm
được từ việc bán năng lượng đều là khoản tiền mà họ có thể dùng để mua thêm tên
lửa để bắn vào các khu chung cư, bệnh viện và nhà máy điện của Ukraine. Ông
Zelensky đã thẳng thắn tuyên bố: “Mỗi đô la chi trả cho dầu mỏ Nga đều là
tiền đổ vào cuộc chiến“. Đó chính là thứ mà tiền của chúng ta đang chi trả
vào lúc này.
Sự phẫn nộ trước hành động của Donald Trump đã lan đến cả
những nơi ít ai ngờ tới trong chính đảng của ông, bao gồm cả dân biểu đảng Cộng
hòa Brian Fitzpatrick (bang Pennsylvania) – đồng chủ tịch Nhóm Dân biểu Quốc
hội về Ukraine. Ông thông báo sẽ trình một dự luật mang tên “Đạo luật Ronald
Reagan: Hòa bình đến từ Sức mạnh” (Ronald Reagan Peace Through Strength
Act) nhằm ngăn chặn mọi hoạt động mua dầu mỏ từ Nga. Ông cũng cho biết sẽ sử
dụng thủ tục “kiến nghị đưa dự luật ra sàn” (discharge petition) để buộc phải
tổ chức bỏ phiếu tại Hạ viện, qua đó hoàn toàn bỏ qua sự kiểm soát của ban lãnh
đạo đảng Cộng hòa. Dân biểu Cộng hòa Don Bacon (bang Nebraska) ngay lập tức ký
tên đồng bảo trợ dự luật và viết trên mạng xã hội rằng: “Quốc hội cần phải
thể hiện lập trường dứt khoát“.
Ông Fitzpatrick chọn đặt tên dự luật theo tên Ronald Reagan
như một sự tri ân đối với vị tổng thống Cộng hòa, là người đã biến sự cứng rắn
với các nhà độc tài và kiên quyết không nhượng bộ yêu sách của họ thành nguyên
tắc cốt lõi trong chính sách đối ngoại của mình. Ông đang sử dụng di sản của
một cố tổng thống Cộng hòa để làm nổi bật hố sâu ngăn cách giữa những giá trị
mà đảng Cộng hòa từng đại diện và thực trạng mà Donald Trump đã biến đảng này
trở thành như vậy hiện nay.
Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lisa Murkowski (bang Alaska) là người
thường chỉ nói suông chứ hiếm khi có hành động thực tế – cũng đưa ra tuyên bố:
“Cách đây vài tuần, Quốc hội đã thông qua với đa số áp đảo một đạo luật nhằm
tăng cường các biện pháp trừng phạt và thuế quan đối với Nga. Tổng thống nên
tận dụng các thẩm quyền đó thay vì để Nga xuất khẩu dầu diesel, thu về lợi
nhuận và tiếp tục cuộc chiến thảm khốc ở Ukraine“. Bà nói thêm: “Chúng
ta có thể thảo luận về việc đưa Nga trở lại thị trường năng lượng toàn cầu sau
khi chiến tranh kết thúc, nhưng trước mắt, chúng ta cần cắt đứt mọi nguồn lực
đang tiếp sức cho cuộc chiến này“.
Chúng ta cũng không thể quên rằng, chỉ vài tuần trước, Quốc
hội đã thông qua “Đạo luật Lindsey Graham về Trừng phạt Nga và Iran năm 2026”
với tỷ lệ phiếu bầu tại Hạ viện là 262-159 và tại Thượng viện là 86-11. Dự luật
này trao cho ông Trump thẩm quyền áp thuế lên tới 100% đối với năm quốc gia mua
dầu khí lớn nhất của Nga. Trump đã ký văn bản đó, nhưng rồi lại quay ngược sang
ký một thỏa thuận về dầu diesel với Nga.
Vấn đề không chỉ dừng lại ở Ukraine. Mọi chuyện còn lớn hơn
nhiều. Ukraine là một nền dân chủ đang đấu tranh để sinh tồn và hiện đang giữ
vững phòng tuyến cho toàn châu Âu. Nếu Ukraine sụp đổ, hoặc nếu Donald Trump
thành công trong việc phát đi tín hiệu với thế giới rằng hành động xâm lược
mang tính đế quốc của Putin sẽ không phải gánh chịu hậu quả nào, thì tín hiệu
đó sẽ truyền đến cả Bắc Kinh và Bình Nhưỡng. Nó sẽ cho mọi chính quyền độc tài
trên thế giới—những nước đang dõi theo và chờ xem liệu quốc gia hùng mạnh nhất
của thế giới dân chủ sẽ giữ vững lập trường hay quay lưng bỏ mặc—thấy rằng họ
có thể hành động mà không phải lo về hậu quả. Đó chính là điều đang bị đe dọa.
Vấn đề còn nằm ở thông điệp gửi tới thế giới và thông điệp gửi
tới Nga – một đối thủ ở ngay gần chúng ta. Cả Putin và Trump đều mang
tham vọng đế quốc. Trump đã thể hiện rõ rằng ông ta muốn có
Greenland – vượt xa khỏi phạm vi thỏa thuận mà ông ta từng đề xuất ở đó và vẫn
muốn thâu tóm cả Canada. Chiến lược An ninh Quốc gia của ông ta coi Tây Bán cầu
là vùng đất cần phải được thu hồi. Ông ta không còn công khai nhắc nhiều về
điều này trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ vì nó không được lòng công chúng,
nhưng việc tạm thời gác lại các lời đe dọa không có nghĩa là ông ta đã từ bỏ ý
định. Điều đó chỉ có nghĩa là ông ta sẽ quay lại ngay khi cuộc bầu cử kết thúc.
Sẽ đến lúc, trong tương lai không xa, chúng ta bị chất vấn về
những gì mình đã làm trong giai đoạn đen tối này của lịch sử đất nước. Người ta
sẽ hỏi, liệu chúng ta chỉ giả vờ như mọi chuyện vẫn ổn, hay viện cớ rằng mình
quá bận rộn để quan tâm đến những gì đang diễn ra xung quanh. Chúng ta sẽ phải
chịu trách nhiệm về những hành động của mình khi họ bắt giữ người dân ngay trên
đường phố mà không qua quy trình pháp lý đúng đắn và tước bỏ quyền lợi của phụ
nữ; về việc liệu chúng ta có lên tiếng khi họ thâu tóm quyền lực, khơi mào
chiến tranh và ném bom vào tàu thuyền; hay liệu chúng ta có phản kháng khi
Trump tỏ ra thân mật với một kẻ độc tài.
Chúng ta sẽ phải trả lời trước con cháu và trước những trang
sử. Tôi tin rằng chúng ta sẽ có thể nhìn lại với lương tâm thanh thản, biết
rằng mình đã góp sức ngăn chặn điều đó, dù vẫn ước rằng, lẽ ra mình đã có thể
làm được nhiều hơn thế. Những kẻ đang cổ vũ và tiếp tay cho những gì ông ta đã
và đang làm sẽ phải chịu trách nhiệm về một điều hoàn toàn khác. Và điều đó sẽ
mang lại cho chúng ta chút an ủi trong những thời khắc đầy cam go này.
Đất nước chúng ta lại vừa chạm thêm một đáy mới, và tôi biết
rằng việc lên tiếng đang ngày càng trở nên nguy hiểm. Tôi biết rằng việc đứng
về phía Zelensky, chỉ trích Putin và đích danh gọi tên Trump mỗi tối sẽ khiến
tôi bị đưa vào “danh sách đen”. Tôi biết rằng, nếu cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ
không diễn ra suôn sẻ, những người như tôi sẽ là mục tiêu tiếp theo. Các nhà
văn, nhà báo, nhà bình luận và chính trị gia từng lên tiếng – chúng tôi sẽ là
những người bị thanh trừng; đó chính là cách hành xử của những kẻ độc tài. Tôi
hiểu điều đó, và tôi đã hiểu rõ ngay từ đầu. Nhưng tôi vẫn cứ làm, bởi vì việc
này vô cùng quan trọng. Tôi làm điều đó vì tất cả chúng ta. Vì mỗi cá nhân dám
công khai bày tỏ lập trường chống lại chính quyền tham nhũng này, bởi vì khi
hành động cùng nhau, chúng ta sẽ an toàn hơn. Nếu chỉ một vài người trong chúng
ta lên tiếng, chúng ta rất dễ bị cô lập, bị bịt miệng và bị biến thành tấm
gương răn đe cho kẻ khác. Nhưng nếu tất cả chúng ta cùng lên tiếng, nếu hàng
triệu người trong chúng ta kiên quyết không im lặng, họ sẽ không thể nhắm vào
tất cả chúng ta được. Điều đó đúng với mọi phong trào kháng cự trong lịch sử,
và cũng đúng với hiện tại. Vì vậy, xin hãy đi bầu. Hãy bỏ phiếu như thể cuộc
sống của con cháu chúng ta phụ thuộc vào điều đó. Nhưng cũng hãy lên tiếng nữa.
Hãy lên tiếng thật mạnh mẽ và rồi mạnh mẽ hơn nữa.
Tuần qua, tôi nhận thấy một hiện tượng ngày càng phổ biến trên
mạng xã hội mà tôi gọi là “sự kháng cự thầm lặng”, dù không ồn ào, nhưng nó
truyền tải thông điệp vô cùng mạnh mẽ và là điều mà nhiều người trong chúng ta
có thể thực hiện. Các nhà sáng tạo nội dung – hay còn gọi là những người có sức
ảnh hưởng (influencers) – vốn không hoạt động trong lĩnh vực chính trị, chẳng
hạn như thợ mộc, người đánh giá ẩm thực hay các chủ tài khoản chia sẻ về thú
cưng, đều đang lồng ghép thông điệp vào video của mình mà không cần trực tiếp
nói ra bằng lời. Tôi đã thấy những nội dung nói về “băng tan” hay “hãy bỏ phiếu
cho phe Dân chủ (màu xanh) để cứu đất nước”. Tôi thấy họ mặc những chiếc áo in
dòng chữ “F*CK Trump” (ĐM Trump) hay “Áp dụng Tu chính án thứ 25 ngay”. Họ vẫn
làm công việc thường ngày của mình, đồng thời thể hiện lập trường kiên quyết,
cho khán giả biết rõ ràng nhưng đầy tinh tế về quan điểm của họ.
Đây là lúc chúng ta cần đẩy mạnh nỗ lực của chính mình. Hãy
tìm ra những cách thức – dù thầm lặng hay công khai – để đấu tranh. Chúng ta
phải có mặt vào ngày 3 tháng 11 và bỏ phiếu như thể tương lai của đất nước này
phụ thuộc vào đó, bởi thực tế đúng là như vậy. Vượt qua cuộc bầu cử giữa nhiệm
kỳ không phải là đích đến; đó mới chỉ là vạch xuất phát. Sau đó, chúng ta cần
bầu ra một vị tổng thống sẵn sàng bắt tay vào công việc dài hơi và đầy gian nan
để dọn dẹp, khắc phục tất cả những vấn đề này.
Không có gì là chắc chắn cả, nhưng có một điều tôi biết về
người Mỹ, đó là chúng ta luôn làm điều đúng đắn. Luôn luôn là như vậy. Có thể
không nhanh như mong đợi và đôi khi vẫn mắc sai lầm trên chặng đường đi, nhưng
rốt cuộc chúng ta vẫn sẽ làm điều đúng đắn. Tôi tin rằng lần này cũng vậy. Đó
là lý do vì sao tôi vẫn đặt niềm tin vào nước Mỹ. Và quý vị cũng nên như thế.
Hẹn gặp quý vị ngày mai,
Heather
_______
Ghi chú: Tựa đề
bài viết do Tiếng Dân đặt
No comments:
Post a Comment