Hiệp
ước cắt giảm vũ khí hạt nhân Nga - Mỹ New Start hết hiệu lực, quốc tế lo ngại
Minh
Anh - RFI
Đăng
ngày: 05/02/2026 - 11:41 - Sửa đổi ngày: 05/02/2026 - 13:40
Hiệp ước cắt
giảm vũ khí hạt nhân cuối cùng giữa Nga và Mỹ, hiệp ước New Start hôm nay,
05/02/2025, hết hạn, đánh dấu một bước ngoặt lớn trong lịch sử kiểm soát vũ khí
kể từ Chiến Tranh Lạnh, khơi lại nỗi lo sợ về phổ biến vũ khí hạt nhân.
HÌNH
:
Ảnh
chụp từ đoạn phim không ghi ngày do Cơ quan Báo chí Bộ Quốc phòng Nga cung cấp:
Một tên lửa đạn đạo liên lục địa được phóng từ bệ phóng gắn trên xe tải tại một
nơi không được xác định ở Nga. AP
Hiệp
ước New Start, được ký kết năm 2010, quy định mỗi bên chỉ được duy trì tối đa
800 dàn phóng tên lửa và oanh tạc cơ hạng nặng, cũng như 1.550 đầu đạn hạt nhân
chiến lược, kèm theo một cơ chế kiểm soát.
Nhưng
các cuộc thanh tra giữa hai bên đã bị đình lại vào năm 2023 do cuộc chiến tranh
xâm lược quy mô lớn của Nga tại Ukraina, bắt đầu từ tháng 02/2022. Vào tháng
9/2025, tổng thống Nga Vladimir Putin đã đề nghị Washington triển hạn hiệp ước
thêm một năm. Tuy tổng thống Donald Trump đánh giá đó là một « ý
tưởng hay », nhưng phía Mỹ đã không đáp ứng đề xuất của ông
Putin.
Một
ngày trước khi New Start chính thức hết hiệu lực, Matxcơva tuyên bố « không
còn bị ràng buộc » bởi hiệp ước. Tuy nhiên, trong cuộc điện đàm với
người đồng cấp Trung Quốc Tập Cận Bình hôm qua, tổng thống Nga Putin nhấn mạnh « trong
tình hình này, Nga và Trung Quốc phải hành động một cách có suy nghĩ và có
trách nhiệm », đồng thời cho biết vẫn để ngỏ cánh cửa cho « đàm
phán và bảo đảm ổn định chiến lược ».
Từ
Matxcơva, thông tín viên Anissa El Jabri cho biết thêm quan điểm của Nga:
« Khi
chỉ còn vài giờ nữa là hiệp ước hết hạn, hôm qua, tổng thống Nga Vladimir
Putin, theo phát ngôn viên của điện Kremlin, đã đề cập đến chủ đề này trong cuộc
điện đàm với chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Vẫn theo thông tin chính thức,
ông Putin tuyên bố: "Chúng ta sẽ hành động một cách thận trọng và có trách
nhiệm".
Đây
là cách để nguyên thủ Nga nhấn mạnh mà không nói thẳng ra rằng ông biết Donald
Trump quan tâm đến kho vũ khí hạt nhân của Trung Quốc hơn là của Nga. Truyền
thông thân chính phủ thường xuyên nhắc rằng chỉ có Washington và Matxcơva là
"ngang vai ngang vế" trên phương diện này.
Nhật
báo Vedomosti hôm qua dẫn lời một chuyên gia nói đến "sự khó chịu của
Trung Quốc" về "nỗi ám ảnh bất tương xứng của Mỹ đối với quy mô kho
vũ khí của Bắc Kinh". Phát ngôn viên điện Kremlin hôm thứ Ba lưu ý
"chỉ còn vài ngày nữa, thế giới có nguy sẽ rơi vào tình trạng còn nguy hiểm
hơn so với trước đây."
Chỉ
có điều hiệp ước New Start đã hầu như không còn giá trị kể từ tháng 8/2022 khi
Nga thông báo đình chỉ các cuộc thanh sát của Mỹ tại các cơ sở quân sự của nước
này trong khuôn khổ hiệp ước. Matxcơva khi ấy biện minh rằng hành động này là
nhằm đáp trả việc Washington cản trở các cuộc thanh sát của Nga trên lãnh thổ
Hoa Kỳ ».
Phản
ứng của quốc tế
Ngay
khi hiệp ước hết hạn, tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres cho đây
là « một thời điểm nghiêm trọng cho hòa bình và an ninh quốc tế »,
đồng thời hối thúc Mỹ và Nga « nhanh chóng tìm kiếm một khuôn khổ mới ».
Về
phần mình, Bắc Kinh tuyên bố loại trừ khả năng tham gia vào các cuộc đàm phán về
giải trừ hạt nhân như đòi hỏi của Washington, với lý là hiện giờ « năng
lực hạt nhân của Trung Quốc có tầm mức khác rất nhiều so với Nga và Mỹ ».
Tại
châu Âu, nhiều nước quy trách nhiệm cho Nga về thất bại của hiệp ước. Riêng
Pháp, cường quốc hạt nhân duy nhất trong Liên Hiệp Châu Âu, cho rằng các đại cường
hạt nhân – Nga, Mỹ cũng như Trung Quốc – nên có hành động hướng tới một hệ thống
kiểm soát vũ khí quốc tế, trong khi NATO kêu gọi các bên « kềm chế và
có trách nhiệm ».
Tại
Nhật Bản, tổ chức Nihon Hidankyo, tập hợp những nạn nhân sống sót của hai quả
bom nguyên tử do Mỹ thả xuống ở Hiroshima và Nagasaki năm 1945, bày tỏ lo lắng
cho một thế giới bị mất kiểm soát, cảnh báo một « cuộc chiến hạt nhân
trong tương lai » có nguy cơ đưa thế giới đến « một sự hủy diệt ».
Cuối
cùng, giáo hoàng Lêô XIV, hiếm khi bày tỏ về vấn đề hạt nhân, hôm qua cũng đã
kêu gọi thế giới nên « đề phòng một cuộc chạy đua vũ khí hạt nhân mới ».
-----------------------------
Các
nội dung liên quan
Hiệp
ước Mỹ-Nga New START bị đình chỉ: Bốn câu hỏi để hiểu thêm
Nga
« ngừng tham gia » hiệp ước New Start làm dấy lên đe dọa hạt nhân?
Hoa
Kỳ công khai kho vũ khí hạt nhân, hối thúc Nga trở lại New Start
*****
Hiệp ước kiểm
soát vũ khí hạt nhân Mỹ - Nga hết hiệu lực
February
5, 2026
https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/vi/news/20260205_03/
Hiệp
ước kiểm soát vũ khí hạt nhân giữa Mỹ và Nga, hai quốc gia sở hữu phần lớn đầu
đạn hạt nhân trên thế giới, đã chính thức hết hiệu lực vào ngày thứ Năm.
Hiệp
ước Cắt giảm Vũ khí Chiến lược (New START) là thỏa thuận giải trừ hạt nhân duy
nhất ràng buộc Mỹ và Nga.
Hiệp
ước này giới hạn số đầu đạn hạt nhân chiến lược mỗi bên được triển khai ở mức
1.550, đồng thời hạn chế số tên lửa đạn đạo xuyên lục địa, tên lửa đạn đạo
phóng từ tàu ngầm và máy bay ném bom chiến lược không vượt quá 800.
Tháng
9 năm ngoái, Tổng thống Nga Vladimir Putin trên thực tế đã đề xuất gia hạn hiệp
ước thêm một năm.
Tuy
nhiên, theo truyền thông Mỹ, hồi tháng 1, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết
có thể để hiệp ước này hết hiệu lực, ông nói: “Nếu hiệp ước hết hiệu lực thì cứ
để nó hết hiệu lực”.
Trong
trường hợp không đạt được một thỏa thuận mới, hai quốc gia này, hiện nắm giữ gần
90% kho vũ khí hạt nhân của thế giới, sẽ không còn bất kỳ giới hạn nào về năng
lực hạt nhân.
Ông
Trump cũng nhấn mạnh cần thiết phải xây dựng một khuôn khổ mới có sự tham gia của
cả Trung Quốc, song cho đến nay các bên liên quan vẫn chưa tiến hành biện pháp
cụ thể nào.
Phát
biểu với báo giới hôm thứ Tư, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết bất kỳ thỏa
thuận hạt nhân nào trong tương lai với Nga đều phải bao gồm cả Trung Quốc. Ông
cho rằng việc đạt được kiểm soát vũ khí có ý nghĩa trong thế kỷ 21 sẽ là “điều
không thể” nếu không có sự tham gia của Bắc Kinh.
Hiệp
ước nói trên hết hiệu lực diễn ra trong bối cảnh Mỹ, Nga và Trung Quốc tiếp tục
phát triển các loại tên lửa mới có khả năng mang đầu đạn hạt nhân, đồng thời hiện
đại hóa lực lượng vũ trang.
Ngày
càng có nhiều quan ngại rằng điều này có thể thúc đẩy một cuộc chạy đua vũ
trang hạt nhân mới trên toàn cầu
No comments:
Post a Comment