The Economist
Nguyễn Thị Kim Phụng,
biên dịch - Nghiên Cứu Quốc Tế
https://nghiencuuquocte.org/2026/10/13/the-gioi-hom-nay-13-10-2026/
Tổng
thống Volodymyr Zelensky cho biết Nga tấn công sáu cơ sở năng lượng của
Ukraine, chỉ vài giờ sau khi Donald Trump tuyên bố “lệnh ngừng bắn năng lượng.”
Tổng thống Ukraine khẳng định nước này sẽ tiếp tục tấn công Nga trừ phi Điện
Kremlin chấp nhận thỏa thuận. Trước đó, Trump đã lên tiếng bảo vệ quyết định dỡ
bỏ lệnh trừng phạt đối với dầu diesel của Nga, bất chấp sự phản đối từ các
thành viên Đảng Dân chủ và một số thành viên Đảng Cộng hòa.
Meta
ra mắt
Muse Wonder, một mô hình ngôn ngữ lớn mà hãng công nghệ này khẳng định sẽ
đưa họ lên tuyến đầu trong việc phát triển AI. Dù bước vào cuộc đua AI khá muộn,
công ty này đã đổ hàng tỷ đô la vào công nghệ này trong một năm rưỡi qua nhằm nỗ
lực bắt kịp các đối thủ như OpenAI và Anthropic. Giá cổ phiếu của Meta theo đó
tăng 4,7%.
Quỹ
Tiền tệ Quốc tế (IMF) cảnh báo trong báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới thường
niên rằng các nền kinh tế lớn nhất thế giới phải hành động “khẩn cấp” để giảm thâm
hụt ngân sách. Quỹ này dự báo mức vay ròng của chính phủ các nền kinh tế
tiên tiến trong năm nay sẽ chạm mức cao nhất kể từ năm 2021. Giám đốc IMF
Kristalina Georgieva cũng cảnh báo AI sẽ khiến 40% công việc bị “thay đổi,” “giảm
giá trị” hoặc “xóa sổ.”
Andy
Burnham tuyên bố Iran rất có thể đứng sau âm mưu khủng bố bất thành nhắm
vào căn cứ không quân RAF Fairford. Thủ tướng Anh phát biểu trước Quốc hội
rằng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), một lực lượng bán quân sự, “gần
như chắc chắn” đã lên kế hoạch cho cuộc tấn công này. Ngoại trưởng Anh Ed
Miliband đã triệu tập đại sứ Iran, trong khi Bộ Ngoại giao Anh áp lệnh trừng phạt
lên hai công dân Iran, bao gồm cả người đứng đầu cơ quan phản gián của IRGC. Về
phần mình, Iran đã phủ nhận mọi sự liên quan.
Doanh
thu quý ba của LVMH chỉ tăng vỏn vẹn 1% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt
18,5 tỷ euro (21 tỷ USD). Doanh số mảng thời trang và đồ da giảm 5%, thấp hơn
so với kỳ vọng của giới phân tích. Nhu cầu tại Trung Quốc – thị trường trọng điểm
của tập đoàn thời trang Pháp – đã chững lại, một phần là do vụ tranh chấp
thương hiệu với chuỗi đồ uống nội địa Molly Tea. Cổ phiếu của LVMH đã giảm hơn
40% trong năm nay.
CXMT, một công ty bán dẫn
Trung Quốc, tuyên bố sẽ tung ra các sản phẩm chip nhớ sử dụng kiến trúc “4F
square” vào cuối năm 2026. Samsung Electronics và SK Hynix cũng đang phát triển
các thiết kế tương tự, giúp tích hợp nhiều dung lượng bộ nhớ hơn trên một con
chip duy nhất. Giá cổ phiếu của hai hãng công nghệ Hàn Quốc này, cũng như của đối
thủ Micron từ Mỹ, đang trên đà sụt giảm suốt nhiều ngày qua.
Hàng
trăm siêu thị tại Pháp trở thành mục tiêu của một cuộc tấn công mạng.
Các tin tặc đã chiếm quyền điều khiển phần mềm quản lý hệ thống tủ lạnh và tủ
đông, đẩy nhiệt độ lên tới 50°C. Chỉ riêng hai siêu thị đã báo cáo thiệt hại do
thực phẩm hư hỏng lên tới 270.000 euro (302.000 USD) – tổng thiệt hại trên toàn
quốc rất có thể lên tới hàng triệu euro. Ngoài ra, còn có một số báo cáo về hỏa
hoạn. Văn phòng công tố viên Paris hiện đã mở cuộc điều tra.
Con
số trong ngày:
700, là số loài vi khuẩn sinh sống trong khoang miệng của con người.
TIÊU ĐIỂM
Bài
toán đau đầu của Ả Rập Saudi với Houthi
Hôm
qua, giới chức Ả Rập Saudi thông báo sân bay chính ở thủ đô Riyadh sẽ tiếp tục
đóng cửa cho đến Chủ nhật. Houthi – nhóm phiến quân được Iran hậu thuẫn tại
Yemen – đã dùng tên lửa và máy bay không người lái tấn công sân bay này suốt một
tuần qua, khiến ít nhất 16 người thiệt mạng. Hiện vẫn chưa rõ liệu sân bay có
thực sự mở cửa lại vào thời hạn trên hay không: Ả Rập Saudi đang không có
phương án dễ dàng nào để đối phó với mối đe dọa từ Houthi. Lực lượng phiến quân
vẫn đang tiếp tục tấn công các sân bay khác của Ả Rập Saudi; hàng trăm chuyến
bay đang bị hủy hoặc gián đoạn mỗi ngày.
Trước
công chúng, Ả Rập Saudi tỏ ra rất cứng rắn. Họ tuyên bố sẽ trả đũa Houthi và vẫn
tiếp tục lịch trình sự kiện dày đặc của mùa thu. Một hội nghị năng lượng lớn đã
khai mạc theo đúng kế hoạch vào Chủ nhật, và các quan chức khẳng định một hội
nghị thượng đỉnh về đầu tư dự kiến diễn ra vào ngày 26/10 vẫn sẽ được tổ chức.
Tuy nhiên, một đòn tấn công quy mô lớn nhắm vào Houthi có nguy cơ khiến cơ sở hạ
tầng của Ả Rập Saudi phải hứng chịu thêm các cuộc tấn công trả đũa. Phương án
còn lại là một thỏa thuận đòi hỏi Ả Rập Saudi phải bỏ tiền ra để đổi lấy sự nhượng
bộ của Houthi – điều này cũng khó có thể xem là một lựa chọn tốt.
Nước
Pháp lại rục rịch đình công và biểu tình
Hôm
nay, các thành viên công đoàn Pháp sẽ cùng với những học sinh đang giận dữ xuống
đường để tiếp tục các cuộc đình công và biểu tình. Nhiều trường học cũng sẽ phải
đóng cửa do giáo viên tham gia phong trào này. Các nhà chức trách đang chuẩn bị
đối phó với tình trạng bạo động. Trong những tuần gần đây, gần 7.000 người biểu
tình đã bị bắt giữ, trong đó 86% là người dưới 18 tuổi.
Cho
đến nay, những người biểu tình vẫn chưa cảm thấy thỏa mãn với cách chính phủ phản
hồi các yêu sách của họ. Bộ trưởng Giáo dục Édouard Geffray hứa sẽ bổ sung thêm
3.000 giáo viên nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt nhân sự. Nhưng phía công
đoàn cho rằng con số này vẫn chưa đủ. Trong khi đó, chính phủ trung dung của Tổng
thống Emmanuel Macron cam kết sẽ thảo luận để minh bạch hóa cách thức xét duyệt
hồ sơ vào đại học. Dù vậy, chính phủ không còn nhiều ngân sách để chi thêm cho
việc xây dựng và sửa chữa trường lớp – một phàn nàn khác của giới học sinh. Các
nhà chức trách vốn đã phải nỗ lực giảm bớt mức thâm hụt ngân sách dự kiến chạm
mốc 5,4% GDP trong năm nay, vượt xa các quy định của Liên minh châu Âu, và còn
đang chịu sức ép từ thị trường trái phiếu. Thực tế này sẽ không thay đổi, cho
dù học sinh có biểu tình gay gắt đến đâu.
Chuyến
thăm Ceuta của Hoàng gia Tây Ban Nha
Trong
ngày hôm nay và ngày mai, Vua Felipe và Hoàng hậu Letizia của Tây Ban Nha sẽ thực
hiện chuyến thăm hoàng gia đầu tiên tới Ceuta và Melilla kể từ năm 2007; đây là
hai vùng lãnh thổ hải ngoại của Tây Ban Nha nằm trên bờ biển Bắc Phi. Động thái
này diễn ra sau khi hơn 80.000 người di cư ồ ạt tràn vào Ceuta hồi cuối tháng 7
trước sự làm ngơ của lực lượng an ninh Maroc. Rất nhiều người đã rời đi ngay
sau đó, nhưng phải đến tháng này giới chức Tây Ban Nha mới dọn sạch được các
bãi biển của thành phố khỏi người di cư. Hiện tại, ước tính có gần 10.000 người
đang sống trong các trại tị nạn của chính phủ, trong khi một số lượng người
không xác định vẫn đang lẩn trốn.
Dự
kiến Vua Felipe sẽ ở lại qua đêm – lần đầu tiên một vị vua Tây Ban Nha làm điều
này kể từ năm 1927. Maroc, quốc gia vẫn luôn tuyên bố chủ quyền đối với hai
vùng lãnh thổ này, tỏ ra không hài lòng; Vua Mohammed VI đã lên tiếng cảnh báo
về những “sức ép” và “mối đe dọa” từ phía Tây Ban Nha. Pedro Sánchez, Thủ tướng
thuộc Đảng Xã hội của Tây Ban Nha, đang đứng trước nhiều chỉ trích vì thái độ
nhún nhường trước Maroc, một phần bởi ông không đổ lỗi cho nước này về cuộc khủng
hoảng biên giới. Chuyến thăm Hoàng gia Tây Ban Nha chính là tín hiệu cho thấy một
cách tiếp cận cứng rắn hơn.
No comments:
Post a Comment