Nobel
Y học 2026 vinh danh bộ ba Mỹ – Đức với công trình về não bộ
Anh Vũ - RFI
Đăng ngày: 05/10/2026 - 13:27
- Sửa đổi ngày: 05/10/2026 -
15:16
Mùa trao giải Nobel 2026 mở màn hôm nay 05/10/2026 với giải dành
cho Y học được trao cho nhà khoa học người Mỹ Karl Deisseroth và hai nhà khoa học người Đức Peter Hegemann và Georg Nagel, nhờ các
nghiên cứu về trí nhớ thông qua kỹ thuật quang di truyền.
Karl Deisseroth, Peter Hegemann và Georg Nagel được trao Giải
Nobel Y học năm 2026, theo thông báo tại cuộc họp báo ở Diễn đàn Nobel thuộc
Viện Karolinska tại Stockholm, Thụy Điển, vào ngày 5 tháng 10 năm 2026. via
REUTERS - Pontus Lundahl/TT
Theo hãng tin AFP, Ủy ban Nobel họp tại Stockholm, Thụy Điển cho
biết, ba nhà khoa học được vinh danh vì "những phát hiện về các kênh
ion hoạt hóa bằng ánh sáng và về quang di truyền ". Đây là phương
pháp giúp cho thấy các tế bào thần kinh định hình ký ức, cảm xúc và hành vi
trong não bộ như thế nào.
Trên mạng xã hội X, Ban tổ chức giải Nobel nhận định: hiểu được
cách não bộ hình thành ký ức, cảm xúc và hành vi từ lâu đã là giấc mơ của giới
nghiên cứu. Ông Per Svenningsson, chủ tịch Ủy ban Nobel Y học, cho rằng quang
di truyền mở ra khả năng "lập bản đồ não bộ", điều mà trước
đây các nhà khoa học chỉ dám mơ tới.
Cách não bộ điều tiết cảm xúc, hành vi và các chức năng cơ thể
từng là một bí ẩn. Nhưng nhờ phương pháp kết hợp kỹ thuật di truyền với quang
học để làm một số nơron nhạy cảm với ánh sáng, các nhà nghiên cứu đã nhìn rõ
hơn.
Ban đầu, hai nhà khoa học Đức Hegemann và Nagel đã tìm ra một loại
protein (channelrhodopsin) nhạy sáng trong tảo đơn bào. Sau đó, ông Deisseroth,
nhà thần kinh học Mỹ, biến protein này thành công cụ dùng ánh sáng để điều
khiển tế bào thần kinh. Nhờ vậy, các nhà khoa học hiểu rõ hơn não bộ vận hành
ra sao trong các hành vi như học tập, sợ hãi, nghiện hay vận động. Phương pháp
này còn mở ra hy vọng chữa bệnh Parkinson, động kinh, và đang được thử nghiệm
để khôi phục thị lực cho người khiếm thị.
Giải Nobel Y học mở màn mùa trao giải được theo dõi nhiều nhất thế
giới. Năm ngoái, giải thuộc về bộ ba Mỹ – Nhật nhờ phát hiện về "những
người gác cổng của hệ miễn dịch".
Các giải tiếp theo: Vật lý công bố vào thứ Ba, Hóa học vào thứ Tư.
Văn học vào thứ Năm. Được chờ đợi nhất là Nobel Hòa bình, công bố ngày 9/10 tại
Oslo. Giải Kinh tế khép lại mùa Nobel vào ngày 12/10.
Mỗi giải Nobel gồm bằng chứng nhận, huy chương vàng và 12 triệu
curon Thụy Điển, tương đương hơn một triệu euro.
Michelle Roberts, Biên tập viên sức khỏe
BBC News Tiếng Việt
5 tháng 10 năm 2026
https://www.bbc.com/vietnamese/articles/c6vg0l5m918xo
Bác sĩ tâm thần và thần kinh học người Mỹ Karl Deisseroth
cùng các đồng nghiệp người Đức Peter Hegemann và Georg Nagel đã
được trao giải Nobel Y sinh năm nay cho công trình nghiên cứu trong lĩnh vực
quang di truyền học.
Nghiên cứu của họ đã giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về hoạt
động của tâm trí, để nắm bắt tốt hơn cách thức hoạt động của não bộ con người.
Ủy ban Nobel đã ca ngợi bộ ba này vì đã đặt nền móng cho một kỷ
nguyên mới trong khoa học thần kinh và hé lộ các mạch thần kinh đằng sau
"những ký ức, cảm xúc và hành vi cụ thể có liên quan đến các rối loạn thần
kinh và tâm thần".
Trong y học lâm sàng, các nhà nghiên cứu đang sử dụng phương pháp
này để tìm cách khôi phục thị lực cho những người bị suy giảm thị lực.
"Quang di truyền học đã làm thay đổi một cách căn bản hiểu
biết của chúng ta về bộ não," Hội đồng Nobel nói.
"Mỗi ngày đều mang đến những khám phá mới, góp phần giải đáp
một trong những bí ẩn lớn nhất của nhân loại: bộ não phi thường của chúng ta
hoạt động như thế nào."
Các nhà khoa học đoạt giải cho biết họ "vô cùng vui
mừng" khi nhận được giải thưởng này và xem đó là một vinh dự lớn khi được
chia sẻ vinh quang với những người bạn, đồng nghiệp của mình.
Ba nhà khoa học cũng sẽ cùng chia nhau 12 triệu kronor Thụy Điển
(khoảng 1,2 triệu đô la Mỹ) tiền thưởng của Giải Nobel
Quang di truyền học
Per Svenningsson, Chủ tịch Ủy ban Nobel về Y sinh, giải thích:
"Quang di truyền học mở ra khả năng lập bản đồ hoạt động của
não bộ theo cách mà trước đây chúng ta chỉ có thể mơ tới."
Trước đây, cơ chế bên trong chi phối cảm xúc, hành vi và các chức
năng của cơ thể vẫn còn là một bí ẩn lớn đối với giới khoa học.
Quang di truyền học là một kỹ thuật cho phép chiếu sáng các đường
dẫn thần kinh trong não, sử dụng một loại protein đặc biệt có nguồn gốc từ tảo,
giúp các nhà khoa học điều khiển hoạt động điện của tế bào bằng ánh sáng.
Vào đầu những năm 2000, Peter Hegemann và Georg Nagel đã phát hiện
ra channelrhodopsin, loại protein từ tảo sở hữu những đặc tính độc đáo.
Nhờ quang di truyền học, các nhà nghiên cứu từ đó đã có thể quan
sát và nghiên cứu các tế bào thần kinh cũng như các mạng lưới thần kinh để xác
định chúng hoạt động như thế nào.
No comments:
Post a Comment