MỸ : KHÔNG CÓ ĐỒNG MINH VĨNH VIỄN, KHÔNG CÓ KẺ THÙ VĨNH VIỄN, CHỈ CÓ MÓN LỢI DẦU HỎA LÀ VĨNH VIỄN (Minh Phương / RFI)

 

Mỹ : Không có đồng minh vĩnh viễn, không có kẻ thù vĩnh viễn, chỉ có món lợi dầu hoả là vĩnh viễn

Minh Phương  -  RFI

Đăng ngày: 13/10/2026 - 12:10  - Sửa đổi ngày: 13/10/2026 - 15:16

https://www.rfi.fr/vi/%C4%91i%E1%BB%83m-b%C3%A1o/20261013-m%E1%BB%B9-kh%C3%B4ng-c%C3%B3-%C4%91%E1%BB%93ng-minh-v%C4%A9nh-vi%E1%BB%85n-kh%C3%B4ng-c%C3%B3-k%E1%BA%BB-th%C3%B9-v%C4%A9nh-vi%E1%BB%85n-ch%E1%BB%89-c%C3%B3-m%C3%B3n-l%E1%BB%A3i-d%E1%BA%A7u-ho%E1%BA%A3-l%C3%A0-v%C4%A9nh-vi%E1%BB%85n

 

Việc Mỹ thông báo nhập khẩu dầu diesel của Nga, châu Âu lập mặt trận chung với Ukraina để đối phó với Matxcơva nhưng đồng thời yêu cầu Kiev tăng cường minh bạch về vấn đề tham nhũng, hồi “V” trong phong trào biểu tình của học sinh sinh viên Pháp, Trung Quốc từ chỗ là công xưởng của thế giới, nay trở thành chủ xưởng của Liên Hiệp Châu Âu (EU). Trên đây là các chủ đề chính được báo chí Pháp số ra hôm nay, 13/10/2026, quan tâm. 

 

https://s.rfi.fr/media/display/9b40ff4c-c6eb-11f1-b580-e362370cce2e/w:1024/p:16x9/AP26073148401025.webp

Ảnh bìa: Một miếng dán có hình tổng thống Mỹ Donald Trump trên cột bơm xăng, hiển thị mức giá tại một trạm xăng, với dòng chữ "Tôi đã làm đấy" (ngầm hiểu : Tôi đã khiến giá xăng tăng cao), ở Plano, Texas, Mỹ, ngày 13 tháng 3 năm 2026. AP - Tony Gutierrez

 

VIDEO : https://www.rfi.fr/vi/%C4%91i%E1%BB%83m-b%C3%A1o/20261013-m%E1%BB%B9-kh%C3%B4ng-c%C3%B3-%C4%91%E1%BB%93ng-minh-v%C4%A9nh-vi%E1%BB%85n-kh%C3%B4ng-c%C3%B3-k%E1%BA%BB-th%C3%B9-v%C4%A9nh-vi%E1%BB%85n-ch%E1%BB%89-c%C3%B3-m%C3%B3n-l%E1%BB%A3i-d%E1%BA%A7u-ho%E1%BA%A3-l%C3%A0-v%C4%A9nh-vi%E1%BB%85n

 

Các tờ Le Figaro, Les Echos và Libération hôm nay vẫn tập trung phân tích việc tổng thống Mỹ Donald Trump “quay ngoắt” và thông báo nhập khẩu dầu của Nga hôm 10/10. Le Figaro ngược dòng lịch sử, cho thấy ông Trump không phải nguyên thủ đầu tiên của Hoa Kỳ “chạy theo tiếng gọi của dầu hoả”. 

 

Trong bài “Chính sách đối ngoại của Mỹ : Theo dấu dầu hoả”, tờ báo nhắc lại là ngay sau Hội nghị Yalta vào tháng 02/1945, tổng thống Roosevelt đã tiếp vua Ibn Saud trên chiếc tuần dương hạm Quincy của mình. Không chút áy náy khi lấn vào vùng ảnh hưởng của đồng minh Anh, tổng thống Mỹ đã ký một thỏa thuận với nhà vua: Washington sẽ bảo đảm an ninh cho Ryad, đổi lại dầu mỏ của Ả Rập Xê Út sẽ phải ưu tiên dành cho các công ty Mỹ.

Tiếp sau đó, trong ba cuộc chiến mà Mỹ tiến hành vào đầu thế kỷ XXI nhằm thay đổi chế độ tại các nước, thì có tới hai cuộc liên quan đến các cường quốc dầu mỏ (Iraq và Libya). Tương tự đối với Trump, hai chiến dịch quân sự ở nước ngoài trong nhiệm kỳ thứ hai của ông tiếp tục nhắm vào những quốc gia có trữ lượng dầu mỏ lớn: Venezuela, nơi ông đã thành công; và Iran, nơi ông thất bại. Tác giả bài báo đã so sánh Donald Trump như người kế thừa của vị chính khách Anh Lord Palmerston với câu nói nổi tiếng : “Không có đồng minh vĩnh viễn và cũng không có kẻ thù vĩnh viễn, chỉ có lợi ích của chúng ta là vĩnh viễn.”

 

Món quà biếu của Trump dành cho Putin trước hết là về mặt ngoại giao 

 

Về phần mình, Les Echos lại đặt câu hỏi liệu thoả thuận với Nga có giúp tổng thống Mỹ hạ nhiệt được giá dầu thế giới ? Trên thực tế, những con số mà Donald Trump đưa ra là hết sức nhỏ bé. Theo chuyên gia Sergey Vakulenko tại Viện Carnegie, trước mắt, 300.000 tấn được cam kết vẫn là một lượng rất thấp “so với thị trường toàn cầu có quy mô 120 triệu tấn mỗi tháng, trong đó 30 triệu tấn được giao dịch trên thị trường quốc tế”. Theo ông, cần bổ sung 5 triệu tấn mỗi tháng thì mới có thể làm giảm giá dầu. 

 

Trong khi đó Liberation lại chuyển góc nhìn sang Nga. Tờ báo đặt ra hai câu hỏi chính: Liệu Nga có thể thực hiện được hợp đồng hay không và thành công lớn nhất mà tổng thống Trump tặng người đồng cấp Putin là gì. Với câu hỏi đầu tiên, dù các cuộc tấn công của Ukraina được cho là đã khiến hơn 50% nhà máy lọc dầu của Nga ngừng hoạt động, bà Tatiana Mitrova, chuyên gia về thị trường năng lượng, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia, cho biết : “Theo các ước tính, sản lượng dầu diesel hiện tại của Nga vào khoảng 5,8 triệu tấn mỗi tháng, trong đó từ 1,2 đến 2 triệu tấn có thể dành cho xuất khẩu”, nên tình hình dù bất lợi nhưng không đến mức nghiêm trọng. 

 

Còn với câu hỏi thứ hai, lợi ích tức thời và hữu hình của thoả thuận này với Putin là gì. Tờ báo cho biết nó không nằm ở khía cạnh tài chính. Ngay cả khi Nga có thể xuất khẩu 3 triệu tấn dầu diesel mỗi tháng, khoản thu bổ sung cho ngân sách liên bang, đồng thời là nguồn tài chính phục vụ chiến tranh, cũng chỉ đạt 100 triệu đô la, theo ước tính của Alexander Kolyandr, giám đốc phụ trách châu Âu tại công ty tư vấn Eurasia Group.

 

Tatiana Mitrova khẳng định rằng những lợi ích thu được chủ yếu mang tính ngoại giao: “Nga được đối xử như một nhà cung cấp mà Washington cần đến, trong khi Ukraina phải chịu sức ép buộc nước này ngừng gây hư hại cho các nhà máy lọc dầu của Nga. Nếu những sức ép này giúp Matxcơva có thời gian khôi phục sản xuất mà không phải đổi lại một sự bảo vệ tương đương dành cho hệ thống năng lượng của Ukraina, thì thỏa thuận sẽ mất cân bằng rõ rệt, theo hướng có lợi cho Nga.”

 

EU vừa hỗ trợ vừa muốn Ukraina cải cách 

 

Vẫn liên quan đến Ukraina, sau thông báo gây sốc của tổng thống Mỹ về việc mua dầu Nga, châu Âu muốn thể hiện một “mặt trận thống nhất” hỗ trợ Ukraina. Theo Le Monde trong bài “Châu Âu và Ukraina lập mặt trận chung”, trong cuộc trao đổi với Volodymyr Zelensky hôm Chủ nhật, tổng thống Phần Lan Alexander Stubb đã cam kết cung cấp đạn dược “trong những ngày tới” để trang bị cho các máy bay chiến đấu F-16. Theo ông Zelensky, số đạn dược này có thể giúp các máy bay F-16 bắn hạ những drone phản lực của Nga. Hôm thứ Hai, EU cũng đã thông qua gói trừng phạt mới nhắm vào Matxcơva. 

 

Dù bày tỏ tình đoàn kết với Ukraina là vậy, Bruxelles vẫn mong muốn Kiev cải cách để tăng cường tính minh bạch trong việc xử lý tham nhũng, để có thể nhận khoản viện trợ trị giá 5,5 tỷ euro. Nghị sĩ đối lập Yaroslav Zhelezniak hôm 12/10, đã chỉ trích gay gắt tổng thống Zelensky vì “chỉ thị cho các nghị sĩ thuộc phe mình ngăn chặn tất cả những cải cách then chốt, đặc biệt là các cải cách liên quan đến chống tham nhũng.”

 

Một số dự luật về pháp quyền, chẳng hạn như tăng cường thẩm quyền của các cơ quan chống tham nhũng hoặc thiết lập quy trình tuyển chọn công tố viên minh bạch hơn, thậm chí còn không có tên trong chương trình nghị sự của kỳ họp Quốc Hội mới này. Ủy ban phụ trách thực thi pháp luật đã liên tục trì hoãn việc xem xét các dự luật này suốt nhiều tháng, với lý do có những ưu tiên khác.

 

Theo một cuộc thăm dò gần đây của Viện Kiis, nạn tham nhũng trong giới lãnh đạo chính trị khiến người dân lo ngại hơn cả các cuộc tấn công của Nga. Đa số những người được hỏi (70%) cho rằng Volodymyr Zelensky phải chịu trách nhiệm về các vụ bê bối liên quan đến những người thân cận với ông.

 

Châu Âu giờ thành công xưởng của Trung Quốc ? 

 

Về mối quan hệ giữa Liên Âu và Trung Quốc, tờ Le Monde hôm nay chạy tựa “Paris và Madrid bất đồng về vấn đề Bắc Kinh”. Tờ báo cho biết mục tiêu của thủ tướng Sanchez rất rõ ràng: ông muốn biến Tây Ban Nha thành một trong những cửa ngõ đón dòng vốn Trung Quốc vào châu Âu, nhằm đẩy nhanh quá trình tái công nghiệp hóa đất nước, dựa vào công nghệ của Bắc Kinh trong lĩnh vực pin điện và năng lượng sạch. Nhiều công ty Trung Quốc đã ký các thỏa thuận đầu tư xây dựng nhà máy sản xuất ô tô điện hoặc năng lượng sạch tại Tây Ban Nha.

 

Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu Trung Quốc có thực sự chuyển giao các công nghệ của mình hay không. Liệu Tây Ban Nha có trở nên phụ thuộc về mặt chiến lược vào gã khổng lồ châu Á này ? Liệu các cơ sở sản xuất tại Tây Ban Nha thuộc những dự án này sẽ chỉ là những “nhà máy lắp ráp” ? 

 

Không giống như Tây Ban Nha, Pháp cũng tiếp nhận các khoản đầu tư của Trung Quốc nhưng đồng thời muốn bảo vệ “quyền tự chủ chiến lược” của châu Âu và các tiêu chí nghiêm ngặt về tỷ lệ nội địa hóa trong những lĩnh vực công nghiệp được coi là mang tính chiến lược, như ô tô, thép, pin và năng lượng mặt trời. Paris không chấp nhận việc châu Âu rơi vào cái bẫy “con ngựa thành Troy”, khi các tập đoàn công nghiệp Trung Quốc xây dựng những nhà máy lắp ráp tại châu Âu để hưởng các khoản hỗ trợ và né tránh hàng rào thuế quan, nhưng không chuyển giao năng lực công nghệ thực sự.

 

Biểu tình tại Pháp : Những đứa trẻ lớn lên trong một tương lai bất định 

 

Về thời sự nước Pháp, hôm nay, học sinh sinh viên tại Pháp được kêu gọi tiếp tục biểu tình, đây cũng là chủ đề được Le Figaro và La Croix dành nhiều quan tâm. Le Figaro nêu ra những yêu sách của học sinh trung học và giáo viên trong cuộc tụ tập lần này. Có thể kể tới như : bổ sung nhân lực và nguồn lực tài chính để khắc phục tình trạng giáo viên nghỉ dạy nhưng không có người thay thế, đồng thời cải tạo cơ sở vật chất trường học; giảm tải thời gian học, thay vì từ 8 giờ sáng đến 18 giờ chiều, bãi bỏ Parcoursup (nền tảng tuyển sinh vào các cơ sở giáo dục đại học tại Pháp) và bảo đảm sự công bằng giữa các cơ sở giáo dục.

 

Trong khi đó, La Croix bày tỏ cảm thông với thanh thiếu niên, những người sinh ra và lớn lên trong lúc thế giới đầy biến động và tương lai đầy bất định. Theo nhật báo Công giáo, những thanh thiếu niên của năm 2026 còn học tiểu học vào năm 2020, khi đại dịch Covid khiến các em phải ở nhà trong thời gian phong tỏa. Kể từ đó, các em đã chứng kiến chiến tranh bùng nổ ngay trước ngưỡng cửa châu Âu, tại Ukraina, đồng thời nghe thấy những dư âm của cuộc xung đột ở Trung Đông, vốn gây chia rẽ xã hội Pháp, kể cả trong sân trường. Các em cũng đã trực tiếp cảm nhận những tác động của tình trạng biến đổi khí hậu, khiến các phòng học trở thành những chiếc lò nung.

 

Một phụ huynh nhận xét : “Con cái chúng ta đang bị thời đại và những sự kiện bất ngờ ập đến tác động mạnh mẽ, khiến tương lai của chúng phần nào trở nên mờ mịt. Từ khủng hoảng kinh tế, khủng hoảng môi trường, khủng hoảng xã hội, trí tuệ nhân tạo, địa chính trị… Quả thực, rất khó để nhìn rõ mọi thứ giữa màn sương mù này. Ngay cả chúng tôi, những bậc cha mẹ, cũng gặp khó khăn.” 

 

Glucksmann, ứng viên của liên minh cánh tả dân chủ - xã hội

 

Vẫn về tình hình nước Pháp, chính trị gia Raphaël Glucksmann, trở thành ứng viên của liên minh cánh tả dân chủ - xã hội (bao gồm đảng Xã Hội là trụ cột và các đảng cánh tả khác, không có đảng Cộng Sản và đảng cực tả Nước Pháp Bất Khuất – LFI) trong cuộc tranh cử tổng thống Pháp 2027 được các báo Le Figaro, La Croix và Liberation quan tâm. Chiến dịch tranh cử sơ bộ của ông Glucksmann tập trung vào việc : đánh thuế lợi nhuận siêu ngạch của các công ty dầu mỏ để tài trợ cho các khoản hỗ trợ dành cho người dân; đánh thuế các khoản thừa kế khổng lồ có giá trị trên 2 triệu euro; nâng mức lương tối thiểu lên 1.600 euro; giảm sĩ số xuống còn 19 học sinh mỗi lớp; và tăng giá trị điểm chỉ số tiền lương của công chức.

 

Về chế độ hưu trí, ứng cử viên này vẫn chưa trình bày chi tiết quan điểm của mình, nhưng đã đề xuất đưa tuổi nghỉ hưu trở lại mức 62 tuổi. Về môi trường, ông chủ trương chấm dứt việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch nhằm khôi phục một phần quyền tự chủ về năng lượng, đồng thời bảo vệ kế hoạch cho thuê dài hạn xe ô tô điện, với mục tiêu cung cấp một triệu xe với mức thuê 100 euro mỗi tháng.