Bà
Nguyễn Thị Loan mong con trai được về nhà lấy vợ, sinh con
Ngô Ngọc Trai
06/03/2026
https://baotiengdan.com/2026/03/06/ba-nguyen-thi-loan-mong-con-trai-duoc-ve-nha-lay-vo-sinh-con/
Một ngày tháng 8 năm 2023 bà Nguyễn Thị Loan mẹ tử tù Hồ Duy Hải
đã ra Hà Nội đến gặp luật sư trong bối cảnh dư luận đang nóng về việc công bố
quyết định thi hành án đối với tử tù Nguyễn Văn Chưởng.
Ngay khi vừa xuống sân bay bà tìm đến văn phòng luật sư, đây là
lần thứ 6 bà đến gặp tôi tại văn phòng ở Hà Nội và một lần tôi đến thăm gia
đình bà ở Long An.
Trong khoảng thời gian hai giờ gặp gỡ, vẫn là những câu chuyện
đau khổ của người mẹ kêu oan cho con, nhưng bên cạnh đấy lần này chúng tôi bắt
đầu nói về những chuyện khi mà Hồ Duy Hải được trả tự do.
Ví như việc Hải nên ở đâu, ở nhà cũ hay là tìm cho nơi ở mới, việc
thận trọng trong tiếp xúc và phát ngôn của người thân gia đình nên như thế nào.
Những kế hoạch tương lai đó bà Loan đã nghĩ đến từ lâu, lúc này
có thêm tôi đưa ra những góp ý cho kế hoạch, những câu chuyện tương lai đó như
dòng nước hy vọng mát lành tưới tắm cho tâm hồn nhiều nỗi sầu héo của bà.
Trong nhiều lần nói chuyện bà Loan thường hay nhắc đến vụ việc
ông Hàn Đức Long được minh oan trả tự do và mong ước sao con trai bà cũng được
như vậy.
Bà Loan cũng tự trách mình vì đã không tìm đến nhờ tôi sớm hơn,
bà xót xa cho con trai bị mất tuổi xuân ở trong chốn lao tù, bà mong luật sư
giúp cho Hải sớm được trả tự do để về nhà lấy vợ sinh con, được như thế rồi thì
ông trời có bắt bà đi thì bà cũng chịu.
Trong cuốn sách về Hành trình minh oan cho tử tù Hàn Đức Long,
chỗ nào đó tôi đã viết rằng, nếu là một luật sư thương mại thì dễ làm giàu
nhưng nếu là một luật sư bào chữa hình sự thì sẽ dễ trở thành người thúc đẩy
cho cải cách xã hội.
Bởi khi là một luật sư bào chữa tôi đã chứng kiến nhiều nỗi đau,
đó có thể là nỗi đau tận cùng của gia đình bị hại mất đi người thân, nỗi đau của
gia đình khi con em, chồng vợ mắc phải vòng lao lý, hoặc đó là nỗi đau của người
mắc phải vòng oan trái.
Bởi vậy sau khi kết thúc công việc bào chữa của luật sư tại
phiên tòa tôi lại dành thời gian nghiên cứu lên tiếng luận bàn về các vấn đề
chính sách công, để thúc đẩy thay đổi cải thiện đi môi trường kinh tế xã hội
nơi đã sản sinh ra các tội phạm.
Phải tìm ra thủ phạm mới minh oan?
Một điều cần được làm rõ xung quanh vụ án Hồ Duy Hải đó là nhiều
người nghĩ rằng phải tìm ra được hung thủ thật sự thì mới mong được minh oan,
đây là nhận thức sai nhưng dễ được nhiều người đồng tình.
Là luật sư kêu oan cho tử tù, tôi có đầy đủ kiến thức và kinh
nghiệm để giải thích việc thực thi pháp luật, giúp cộng đồng hiểu đúng vấn đề
này.
Đầu tiên mọi người có thể hình dung, khi một vụ án mạng xảy ra sẽ
có một số người thuộc diện tình nghi điều tra, những người này sẽ bị áp dụng một
số biện pháp điều tra được luật định.
Đơn giản thì sẽ bị triệu tập thẩm vấn lấy lời khai và lấy dấu
vân tay so sánh, nghiêm trọng hơn thì sẽ bị áp dụng biện pháp ngăn chặn bắt
giam giữ. Sau một quá trình thời hạn điều tra theo luật định nếu không chứng
minh được người này phạm tội cơ quan tố tụng sẽ phải đình chỉ điều tra đồng
nghĩa với việc kết luận họ không phải là thủ phạm.
Nếu trước đó đã bắt giam giữ thì phải trả tự do và bồi thường,
đó là quy trình thủ tục tố tụng hình sự mà Việt Nam và các nước đều quy định.
Trong trường hợp nghi phạm được đưa ra tòa xét xử và bị kết án
có tội, sau đấy theo những quy trình thủ tục tư pháp ở những cấp xét xử tiếp
theo mà hội đồng xét xử đưa ra nhận định đánh giá lại, ví như cấp phúc thẩm
thay đổi phán quyết của cấp sơ thẩm.
Hoặc cấp giám đốc thẩm thay đổi những phán quyết của các cấp trước
đó, thì khi đó phải trả tự do mình oan và xin lỗi công khai đối với người này,
đó là quy trình của tố tụng hiện nay mà ở Việt Nam hay các nước cũng đều thế.
Trong những trường hợp như vậy, khi không đủ cơ sở căn cứ kết tội
một người thì phải xác định người ta không có tội.
Bộ luật tố tụng hình sự tại Điều 13 quy định về nguyên tắc suy
đoán vô tội rằng “Khi không đủ và không thể làm sáng tỏ căn cứ để buộc tội, kết
tội theo trình tự, thủ tục do Bộ luật này quy định thì cơ quan, người có thẩm
quyền tiến hành tố tụng phải kết luận người bị buộc tội không có tội”.
Việc này hoàn toàn không phụ thuộc vào việc đã bắt được thủ phạm
đúng hay chưa.
Đó là nguyên lý tư pháp đúng đắn nhưng trong thực tế do ít được
phổ biến cho nên nhiều người đã không nhìn ra nguyên tắc này.
Thực tế qua một số vụ án cũng chỉ thấy khi người ta bắt được thủ
phạm thực sự thì mới biết rằng người đã bị kết án là oan sai cho nên phải trả tự
do và xin lỗi, ví như các vụ án nổi tiếng của các ông Nguyễn Thanh Chấn, Huỳnh
Văn Nén mà cộng đồng cũng đã biết.
Nhưng cũng có vụ việc không tìm ra được thủ phạm mà vẫn minh oan
ví như vụ án của ông Hàn Đức Long ở Bắc Giang.
Vụ án của tử tù Hàn Đức Long là thuộc trường hợp minh oan trả tự
do trong bối cảnh chưa tìm ra được thủ phạm thực sự, trong cuốn sách viết về
hành trình minh oan cho tử tù tôi đã chia sẻ rằng vụ án này có ý nghĩa lớn giúp
thay đổi quan điểm nhận thức lâu nay rằng cứ phải tìm ra được thủ phạm chính
thì mới minh oan cho người bị oan sai.
Đối với vụ án của ông Chấn và ông Nén việc tìm ra thủ phạm đã
đem lại sự thỏa mãn về công lý trọn vẹn cho cộng đồng xã hội, nhưng vụ án của
ông Long mới mang ý nghĩa quan trọng hơn nhiều cho cộng đồng ở khía cạnh thực
thi nguyên tắc pháp lý bảo hộ quyền công dân.
Việc phải tìm ra được thủ phạm đúng không nên tròng vào cổ của
những người bị oan sai, họ không nên bị ràng buộc vào thứ trách nhiệm vô cùng
khó khăn phức tạp như là việc tìm ra được thủ phạm đúng của vụ án.
Để hình dung ra được mức độ quan trọng của nguyên tắc pháp lý
này mọi người hãy thử hình dung bản thân bị dính dáng liên đới điều tra trong một
vụ án hình sự mà không hề thực hiện.
Nếu cứ phải chờ đợi người ta tìm ra được thủ phạm thực sự thì mới
minh oan được cho mình thì đó là cả một sự bất công và lo lắng khủng khiếp,
trong khi mọi người sẽ cảm thấy yên tâm an toàn hơn nhiều nếu như sau quá trình
điều tra không chứng minh được mình là thủ phạm thì người ta sẽ phải xác định bản
thân là người không phạm tội.
Trong vụ án Bưu điện Cầu Voi, trong hồ sơ đã có bằng chứng cho
thấy Hồ Duy Hải không phải thủ phạm. Các chứng cứ đó bao gồm: Kết quả giám định
dấu vân tay của Hải không trùng khớp với dấu vân tay của nghi phạm để lại ở hiện
trường; Lời khai ban đầu không nhận tội của Hải; Lời khai của các nhân chứng Hồ
Văn Bình, Đinh Vũ Thường.
Các chứng cứ này có tính khoa học khách quan, phù hợp với nhau,
cùng cho thấy Hồ Duy Hải không phải thủ phạm.
Việc cần làm bây giờ là cơ quan tư pháp có thẩm quyền cần trả tự
do cho Hồ Duy Hải mà không phụ thuộc vào việc có tìm ra được thủ phạm hay chưa.
============
XEM THÊM
Vài
suy nghĩ mới đây về vụ án Hồ Duy Hải
Ngô Ngọc Trai
08/03/2026
https://baotiengdan.com/2026/03/08/vai-suy-nghi-moi-day-ve-vu-an-ho-duy-hai/
*
Đừng
gieo rắc hy vọng phi pháp luật về tiến trình vụ án Hồ Duy Hải
Lê Đại Anh Kiệt
08/03/2026
No comments:
Post a Comment