NẾU NƯỚC MỸ BỊ DRONE THÙ ĐỊCH TẤN CÔNG . . . (Trúc Phương / Người Việt)

 

Nếu nước Mỹ bị drone thù địch tấn công…

Trúc Phương/Người Việt

March 15, 2026 : 4:07 PM

https://www.nguoi-viet.com/binh-luan/neu-nuoc-my-bi-drone-thu-dich-tan-cong/

 

Giới chức California dù giảm nhẹ mức độ rủi ro việc Iran có thể tấn công bằng máy bay không người lái (drone) nhưng đồng thời chính quyền vẫn thận trọng nói rằng họ tiếp tục theo dõi các mối đe dọa mà FBI cảnh báo…

 

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2026/03/BL-Drone-Iran-1920x1280.jpg

Một loại máy bay không người lái (drone) của Iran. (Hình minh họa: Majid Saeedi/Getty Images)

 

Thời của drone

 

Liệu Iran có thể tấn công nước Mỹ bằng drone? Từ khi chiến cuộc Trung Đông bùng nổ, Iran đã tung ra ào ạt drone Shahed và phá hoại khắp Vùng Vịnh. Đây là dòng drone được thiết kế bởi Trung Tâm Nghiên Cứu Công Nghiệp Hàng Không Shahed – công ty Iran có liên hệ trực tiếp với Lực Lượng Vệ Binh Cách Mạng Hồi Giáo (IRGC). Shahed có thể mang theo 50 kg thuốc nổ. So với hỏa tiễn đạn đạo, Shahed rẻ hơn rất nhiều, chỉ khoảng $20,000 đến $50,000/chiếc.

 

Theo Stacie Pettyjohn, giám đốc chương trình quốc phòng thuộc tổ chức nghiên cứu độc lập “Center for a New American Security,” phiên bản tầm xa Shahed-136 có thể bay đến 1,200 dặm (tương đương 1,900 km – tức hơn chiều dài từ Bắc xuống Nam Việt Nam, khoảng 1,650 km theo đường chim bay).

 

Tầm bay này không thể lọt vào bờ Tây nước Mỹ. Do vậy, để đánh phá Mỹ bằng drone, Iran phải dùng tàu áp sát bờ, mà muốn như vậy, tàu Iran phải vượt qua mạng lưới dày đặc các căn cứ quân sự Mỹ trên toàn thế giới. Đó là phương án không khả thi. ABC News cho biết tình báo Mỹ lo ngại rằng vũ khí drone Iran có thể “ém” sẵn ở đâu đó, trên đất liền hoặc trên biển. Chẳng phải tự nhiên mà FBI đưa ra một cảnh báo thoạt nghe tưởng như chuyện “hoang đường”…

 

Ngày 1 Tháng Sáu, 2025, Ukraine thực hiện một cuộc tấn công chấn động thế giới, khi họ dùng drone phá hoại một lúc đến năm căn cứ Không Quân nằm trên lãnh thổ Nga. Hơn 100 drone – được bí mật đưa vào Nga trong những cabin gỗ đặt trên các xe tải do những tài xế Nga không hề hay biết điều khiển – đã phá hủy hàng loạt oanh tạc cơ đang đậu trên đường băng, trong đó có cả căn cứ Belaya ở Siberia, cách Kyiv khoảng 3,000 dặm (hơn 4,800 km).

 

Đợt tấn công choáng váng Kremlin của Ukraine đã loại khỏi vòng chiến khoảng một phần ba oanh tạc cơ tầm xa của Nga và gây thiệt hại khoảng $7 tỷ. Chiến dịch mang mật danh “Spiderweb” được xem là một trong những đòn tấn công táo bạo và ngoạn mục nhất kể từ khi cuộc chiến Ukraine bùng nổ và nó đáng lưu vào quân sử chiến tranh đương đại. Chẳng ai có thể nghĩ Ukraine có thể thực hiện một chiến dịch với mức độ phá hoại nặng nề sâu trong lòng nước Nga như thế. Với Mỹ, đó cũng là một cảnh báo rõ ràng rằng trong mô hình chiến tranh bất đối xứng ngày nay, bất kỳ bất ngờ nào cũng có thể xảy ra và bất kỳ mối đe dọa tiềm tàng nào cũng không nên xem nhẹ.

 

Chỉ sau năm năm kể từ khi cuộc chiến Ukraine bùng nổ năm 2022, drone và chiến thuật sử dụng drone đã phát triển đến mức ngoài sức tưởng tượng. Chiến trường Ukraine cho thấy mức độ sát thương khủng khiếp của loại vũ khí này. Theo ước tính của Ukraine, drone gây ra đến 70% tổng số thương vong trên chiến trường.

 

Chiến trường Ukraine cũng trở thành “phòng thí nghiệm” cho sự phát triển ào ạt các hệ thống máy bay không người lái (unmanned aircraft systems – UAS), từ việc chế tạo drone sử dụng cáp quang có thể bay hàng dặm mà không bị gây nhiễu vô tuyến; thế hệ drone tấn công tầm xa ngày càng chính xác khi đánh vào hạ tầng năng lượng hay các mục tiêu dân sự; đến việc sản xuất hàng loạt drone FPV (first-person-view) – loại drone được điều khiển theo góc nhìn người lái, có nghĩa người điều khiển thấy hình ảnh trực tiếp từ camera gắn trên drone, y hệt như đang “ngồi trong buồng lái” của nó. Với drone FPV, người điều khiển có thể lái thiết bị mang thuốc nổ bay thẳng vào cửa tháp pháo của xe tăng.

 

Một bài báo cuối năm 2025 trên Foreign Affairs (“How to Secure the Sky”) cho biết, Ukraine, chỉ sau bốn năm và bắt đầu từ con số không, giờ có thể sản xuất khoảng bốn triệu drone mỗi năm. Con số đó có thể chưa chính xác. Doanh số drone của Ukraine năm 2026 dự kiến lên đến bảy triệu chiếc – nhiều hơn tổng sản lượng của toàn bộ các nước NATO cộng lại và chắc chắn cũng nhiều hơn Nga (khoảng hai triệu chiếc mỗi năm).

 

Nguy cơ drone đe dọa Mỹ như thế nào?

 

Tại Mỹ, drone xuất hiện ngày càng nhiều. Theo Cơ Quan Hàng Không Liên Bang (FAA), hiện có hơn 800,000 người có giấy phép đăng ký sử dụng drone. Số drone thực tế chắc chắn cao hơn, vì nhiều người chơi drone nhỏ không cần đăng ký và một người đăng ký có thể vận hành nhiều thiết bị.

 

Chính quyền Biden lẫn Trump đều có những bước cụ thể nhằm bảo vệ nước Mỹ trước mối đe dọa drone, từ việc xác định trách nhiệm các cơ quan liên bang, cấm drone ở một số địa điểm nhạy cảm và các sự kiện đặc biệt, đến việc đầu tư vào công nghệ chống drone. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng Mỹ vẫn chưa theo kịp tốc độ tăng dần của mối đe dọa.

 

Nhiều lỗ hổng vẫn tồn tại. Hệ thống nhận diện và kiểm soát drone trong không phận Mỹ còn yếu; ngân sách dành cho các hệ thống chống drone tiên tiến để bảo vệ hạ tầng quan trọng và các sự kiện đông người còn hạn chế; và chuỗi cung ứng drone của Mỹ vẫn phụ thuộc vào Trung Quốc. Nói cách khác, Mỹ chưa có một hệ thống phòng thủ drone toàn diện.

 

Nhiều vụ bí ẩn đã xảy ra. Tháng Mười Hai, 2023, Căn Cứ Không Quân Langley ở Virginia bị drone lạ bay qua bay lại suốt 17 đêm, buộc quân đội phải tạm dời chỗ các chiến đấu cơ F-22 Raptor và đình chỉ hoạt động huấn luyện. Nhân chứng thuật rằng có những đội hình drone nối đuôi dài 20 feet (hơn 6m) và bay với vận tốc 100 dặm/giờ. Thế nhưng sau nhiều tuần điều tra, FBI, Ngũ Giác Đài và NASA vẫn không xác định được ai đứng sau (“Mystery Drones Swarmed a U.S. Military Base for 17 Days. The Pentagon Is Stumped”/Wall Street Journal). Năm sau, 2024, hơn 350 vụ drone xâm nhập lại được phát hiện tại 100 cơ sở quân sự khác nhau ở Mỹ.

 

Tháng Mười Hai, 2024, loạt báo cáo nhìn thấy drone ở New Jersey đã gây ra cơn sốt truyền thông. Thống đốc tiểu bang cho biết chỉ trong một đêm đã có gần 50 lần phát hiện drone, buộc FAA phải áp đặt hạn chế bay quanh các cơ sở hạ tầng trọng yếu. Một lần nữa, giới chức vẫn không xác định được nguồn gốc “drone lạ,” thậm chí không thể xác nhận chắc chắn các vụ chứng kiến có thực hay không.

 

Chỉ riêng quý đầu năm 2025, FAA đã ghi nhận 411 vụ xâm nhập trái phép của drone tại các phi trường, tăng hơn 25% so với cùng kỳ 2024. Tất cả đang đặt ra câu hỏi quan trọng rằng, làm sao xác định ai đứng sau các hệ thống bay không người lái không rõ nguồn gốc, và quan trọng không kém, cơ quan nào thực sự chịu trách nhiệm xử lý những tình huống đó?

 

Không phải là mối đe dọa lý thuyết

 

Với thế giới ngày nay, drone dễ tiếp cận hơn bao giờ hết, từ những kẻ hành động đơn lẻ, các tổ chức tội phạm, cho đến các quốc gia thù địch. Trong tay cá nhân, những chiếc drone giá rẻ có thể trở thành công cụ khủng bố. Tháng Bảy, 2024, Thomas Crooks đã dùng drone khảo sát khu vực tổ chức cuộc vận động tranh cử ở Butler (Pennsylvania) trước khi nổ súng mưu sát ứng cử viên Donald Trump.

 

Ở cấp độ quốc gia, drone có thể dùng để gây rối loạn kinh tế. Tại châu Âu, nhiều cuộc tấn công gần đây – mà giới chức Châu Âu cho rằng tình báo Nga thực hiện – đã gây gián đoạn hoạt động hàng không. Tháng Chín, 2025, loạt hoạt động drone bất thường đã khiến phi trường Copenhagen và Oslo tạm đóng cửa. Tháng sau, sự cố tương tự gần phi trường Munich cũng làm gián đoạn chuyến bay của hơn 3,000 hành khách.

 

Năm 2022, chính quyền Biden công bố kế hoạch liên quan phòng thủ drone nhưng không thực hiện trên diện rộng, trong đó có việc lập cơ sở dữ liệu quốc gia để theo dõi các sự cố, đào tạo người điều khiển chống drone, huy động lực lượng thực thi pháp luật tiểu bang và địa phương tham gia hoạt động chống drone, đầu tư vào công nghệ mới và thông qua luật để làm rõ cơ quan nào chịu trách nhiệm về việc gì.

 

Tháng Sáu, 2025, chính quyền Trump ban hành sắc lệnh hành pháp “Khôi phục chủ quyền không phận Mỹ” (“Restoring American Airspace Sovereignty”), yêu cầu FAA thắt chặt các quy định về drone tại những địa điểm nhạy cảm, mở rộng quyền hạn và kinh phí thực thi pháp luật để chống lại hoạt động drone trái phép.

 

FAA cũng đưa ra Quy Tắc Nhận Dạng Từ Xa (Remote ID Rule), có hiệu lực vào Tháng Ba, 2024, yêu cầu người có giấy phép chỉ có thể sử dụng drone khi nó có “bảng số kỹ thuật số” (“digital license plate”) – tức phát sóng thông tin nhận dạng và vị trí. Tuy nhiên, việc tuân thủ diễn ra chậm và việc thực thi còn kém. Báo cáo của Văn Phòng Trách Nhiệm Giải Trình Chính Phủ (GAO) cho thấy trong nhiều trường hợp, các cơ quan thực thi pháp luật cấp tiểu bang và địa phương thậm chí không biết về quy định “Remote ID.”

 

Thực tế cho thấy chẳng có quốc gia nào trên thế giới thực sự an toàn. Nước Nga hiểu rõ điều này hơn ai hết. Mỹ cũng vậy. Vụ 9/11 mãi mãi là sự kiện không bao giờ được phép quên đối với bất kỳ chính quyền nào ở bất kỳ thời nào ở Mỹ.

 

Trong bối cảnh Mỹ lại đang gây thù chuốc oán với thế giới Hồi Giáo, mối đe dọa từ drone không còn là vấn đề mang tính lý thuyết. Nhiều sự kiện lớn đang đến gần, từ World Cup 2026 được tổ chức tại 11 thành phố Mỹ đến lễ kỷ niệm 250 năm độc lập vào Tháng Bảy. Chưa kể Olympic Los Angeles 2028. Đó là những mục tiêu hấp dẫn đối với khủng bố hoặc các cá nhân cực đoan. Trong khi đó, FBI cho biết họ chỉ có thể bảo vệ 0.05% trong hơn 240,000 sự kiện mà họ đủ điều kiện giám sát. [kn]