Saturday, August 1, 2020

NHỮNG KINH NGHIỆM VỀ KỲ THỊ CHỦNG TỘC CỦA TÔI TẠI HOA KỲ (Carolee Giaouyen Tran)



Những kinh nghiệm về kỳ thị chủng tộc của tôi tại Hoa Kỳ

Carolee Giaouyen Tran

DCVOnline lược dịch

Posted on August 1, 2020   

http://dcvonline.net/2020/08/01/nhung-kinh-nghiem-ve-ky-thi-chung-toc-cua-toi-tai-hoa-ky/

 

Tôi tin tưởng rằng cuối cùng, chính tính nhân bản, cuộc vận động của chúng ta và những hành động tử tế của con người đối với con người sẽ cho chúng ta liều thuốc mạnh nhất để chữa lành vết thương chủng tộc, chính trị và xã hội, và để làm cho thế giới của chúng ta thành một nơi tốt đẹp hơn.

 

https://caroleetran.files.wordpress.com/2020/04/cropped-giftsadversity_fc.jpg

Nguồn: Bodhichitta PRESS; 1 edition (April 12, 2020)

 

Như đa số người Việt Nam khác đến Hoa Kỳ vào năm 1975, cuộc sống của gia đình tôi ở đây bắt đầu rất khiêm tốn. Lúc đó tôi  mới 8 tuổi. Cuối tháng 10 năm 75, chỉ một tuần sau khi chúng tôi định cư tại thành phố Lafayette, California, ba tôi bắt đầu làm việc tại một công ty sắt vụn xe hơi, với mức lương là 2.50 đôla/giờ. Chủ công ty là một giáo hữu tại cùng nhà thờ với gia đình người Mỹ đã bảo lãnh chúng tôi. Lúc đó, ba tôi 35 tuổi và công việc này là một bước đi xuống thật thấp trong đời ông. Từ một thiếu tá trong quân đội Việt Nam Cộng Hòa, ông thành một người quét dọn. Ba tôi không hề phàn nàn về sự thay đổi này. Ông hãnh diện đã có khả năng mưu sinh một cách lương thiện, biết ơn đã được cơ hội để chăm sóc gia đình mình.

 

Với lương tâm chức nghiệp cao, trong vài năm, ba tôi được thăng lên chức vụ quản lý cho một sở trong công ty. Trong chức vụ này, ba tôi có một người đồng-quản lý là một người Mỹ da trắng tên Lew, từng là cựu quân nhân ở chiến trường Việt Nam. Họ làm việc bên nhau mỗi ngày và sớm trở thành bạn, coi nhau là “work brothers” (anh em trong công việc).

 

Ba tôi đã nhiều lần trải qua sự kiện hận thù vì chủng tộc ở sở làm. Ông kể cho chúng tôi nghe,  nhiều người khách hàng đàn ông hung hăng gọi ông bằng những từ thóa mạ như “gook” (‘người da vàng’), “chink” (‘thằng Tàu’), hoặc “commy” (‘cộng sản’), và hét vào mặt ông những từ hạ cấp khác. Họ hét kên, “Cút về nước mày đi, thằng Tàu – Mày không phải ở đây!” “Cút ra khỏi nước tao, đồ cộng sản! Về nước của mày đi.”

 

Vài lần, khách hàng nhổ nước miếng vào ông.

 

Tôi cảm thấy muốn bảo vệ cho ba và rất đau lòng khi biết ông phải chịu đựng những sự sỉ nhục và sự thù hằn như vậy. Nhưng ông cố trấn an tôi rằng :

“Không ai có thể xúc phạm được ba với những lời hay hành động dốt nát và hận thù của họ. Cách cư xử của họ nói nhiều về bản chất của họ hơn là về ba. Ba biết mình là ai – một tín hữu Ki-tô tốt, hết lòng lo cho gia đình mình, một người chiến sĩ đã đổ máu và chiến đấu cho đất nước mình cho đến phút cuối cùng. Không có điều gì do bất cứ ai nói hay làm có thể thay đổi được điều này.”

 

Nhiều lần ông Lew đến nhà chúng tôi ăn và kể cho chúng tôi nghe những vụ kỳ thị chủng tộc khác đối với ba tôi mà chính ông chứng kiến. Lew và ba tôi nói đùa với nhau và đôi khi còn cười về sự quái đản của những vụ hận thù vì chủng tộc mà ba tôi là nạn nhân. Tôi biết ơn Lew khi ông bày tỏ sự phẫn nộ của ông đối với những kẻ kỳ thị như vậy, và những khi ông chia sẻ cách khéo léo giải tỏa những cãi lý này để bảo vệ ba tôi. Tôi cảm thấy ấm lòng và cảm động khi nghĩ đến hai người cựu chiến binh can đảm này, đã sống sót qua khỏi những hiểm nguy trên chiến trường, đang cùng nhau tiếp tục đấu tranh ở mặt trận chống thị chủng tộc tại Hoa Kỳ. Tình bạn sâu đậm của họ xây dựng trên nền móng của sự quan tâm, khâm phục, và kính trọng lẫn nhau.

 

Khi ba tôi kể lại những câu chuyện như vậy, ông dùng nó để dạy chị em tôi về sự quan trọng của việc đối xử với mọi người bằng lòng tốt và sự kính trọng, bất kể về màu da, tôn giáo, nghề nghiệp, hay địa vị của họ trong xã hội. Ông nhấn mạnh với chúng tôi về tầm quan trọng của sự siêng năng, cần mẫn, và mưu cầu một cuộc sống lương thiện cho gia đình mình.

 

                                                      ***

 

Khi bắt đầu đi học năm 1975, Kim Uyên, em gái tôi, và tôi là hai đứa trẻ da màu duy nhất trong trường. Điều này khiến chúng tôi nổi bật và trở thành mục tiêu để những đứa trẻ khác soi mói và trêu chọc. Mặc dù việc các bạn học của chúng tôi tò mò về những người mà họ cho là khác lạ là điều tự nhiên, nhưng sự chú ý quá mức khiến chúng tôi cảm thấy bị coi là không quan trọng và không được đón nhận với thiện cảm. Bọn con nít đến rờ và chạm vào người, tóc, mặt mũi, tây chân của Betty (Kim Uyên) và tôi. Những đứa khác thì nhạo báng và chế nhạo cách chúng tôi nói chuyện với nhau bằng tiếng Việt, hoặc khi chúng tôi cố gắng nói tiếng Anh. Dù tôi cũng tò mò đối với những đứa trẻ này, đặc biệt là những đứa trẻ có đôi mắt xanh lam, hoặc xanh lá cây, hoặc tóc đỏ, tóc vàng, nhưng tôi không dám nghĩ đến việc chạm vào người hay mặt chúng

 

Thử thách khó khăn nhất khi tôi lên học lớp ba là Bà D, cô giáo của tôi. Bà là một phụ nữ trung niên cao lớn, mập mạp, không thân thiện, và đầy vẻ nghiêm khắc, lạnh lùng, không vui vẻ, và độc đoán. Bà D hiếm khi mỉm cười và thường la hét. Bà cũng dùng hình phạt đánh đập để kiểm soát và đe dọa học trò. Nếu học sinh nào làm lỗi trong lớp, bà sẽ hét tên họ lên, gọi họ lên đứng trước lớp và bảo họ cúi xuống. Rồi bà dùng một cái mái chèo gỗ dày đánh đòn họ trước cả lớp học. Dĩ nhiên, những hành động trừng phạt như vậy và sự đe dọa của chúng đã khiến tất cả bọn học trò chúng tôi phải ngoan ngoãn. Và vì tôi vẫn đang vật lộn để học và nói tiếng Anh, sự thiếu kiên nhẫn và nghiêm khắc của bà D đã khiến tôi lúc nào cũng sợ hãi.

 

Cơn ác mộng lớn nhất đến trong tuần thứ hai của tôi trong lớp, vào giờ ra chơi. Chỉ do sự bất đồng vì một quả bóng. Một con bé đến gần và giựt quả bóng ra khỏi tay tôi trong khi tôi đang chơi. Vì thế, tôi chạy đến và lấy lại quả bóng. Con bé này lập tức chạy đến mách với cô giáo, và tôi không thể nói kịp để giải thích câu chuyện. Bà giáo D xồng xộc kéo tay tôi đi vào lớp học trống rỗng, bảo tôi cúi xuống, và đét tôi ít nhất năm cái thật mạnh. Đau quá – mông tôi tưởng chừng đang bốc cháy và đầu tôi quay mồng vì chóng mặt. Tôi cảm thấy nhục nhã và tức giận vì bị phạt bất công trong khi không thể tự vệ. Tôi thề sẽ cố gắng học tiếng Anh chăm chỉ hơn để không bao giờ rơi vào hoàn cảnh bất lợi như vậy nữa.

 

                                                             ***

 

Vài tuần sau, tôi lại gặp một bất ngờ lớn trong một lễ nguyện bắt buộc hàng tuần. Tại các buổi lễ này, chúng tôi thường phải ngoan ngoãn, hát, cầu nguyện, đọc kinh và lắng nghe bài giảng của mục sư. Giữa buổi lễ ngày hôm đó, bà giáo D kéo tôi ra khỏi chỗ ngồi và lên sân khấu. Sau đó bà ấy, mục sư và ba giáo viên khác đặt tôi vào giữa một vòng tròn họ hình thành xung quanh tôi. Họ tiến hành đặt tay lên tôi và cầu nguyện một lúc thật lâu mà tôi cảm thấy như không bao giờ chấm dứt. Tôi bắt đầu toát mồ hôi khi cảm giác muốn ngất đi và kinh hãi siết chặt lấy tôi. Tôi không hiểu điều gì đang xảy ra, nhưng tôi nhớ đã nghe thấy cụm từ “Nhận Chúa Giê-xu là Chúa và Đấng cứu thế của bạn.” Sau một lúc không biết bao lâu, tôi được đưa xuống sân khấu và trở về chỗ ngồi trong hàng ghế.

 

Nhưng sự thử thách gay go này đã không ngừng ở đó. Sau buổi lễ, tôi bị bà giáo D đưa đến một căn phòng trống cạnh nhà nguyện. Tôi ngồi im lặng đợi ở đó trong khi bà ấy và một giáo viên khác trò chuyện sôi nổi với nhau, nói thêm những chữ mà tôi không hiểu. Càng lúc tôi càng sợ, tự hỏi tại sao mình lại bị giữ trong phòng này và họ sẽ làm gì tôi sau đó. Khi các học sinh khác đã vào lớp học, hai giáo viên này kéo tôi đi quanh trường, đưa tôi vào từng lớp học. Khi chúng tôi vào mỗi lớp, một trong hai giáo viên vui mừng và với giọng cao vút thông báo. Tôi nghe loáng thoáng được cụm từ “Nhận Chúa Giê-xu là Chúa và Đáng cứu thế” trong những lời họ nói. Sau thông báo của họ là tiếng vỗ tay và cổ vũ của mọi người trong lớp. Trong khi bị kéo đi quanh trường, tôi cảm thấy như có nút thắt trong bụng, một cục u ở cổ họng, và cả người như bị hóa đá vì sợ hãi. Đồng thời, tôi sợ đến nỗi không dám bày tỏ bất kỳ cảm xúc tiêu cực nào, vì sợ rằng tôi có thể bị bà D. trừng phạt nhiều hơn nữa.

 

                                                           ***

 

Hơn 40 năm sau, tôi và các em tôi đều đã trở thành những chuyên gia thành công nhờ làm việc siêng năng và sự bền chí. Sau khi vượt qua nhiều nghịch cảnh, chướng ngại, và chấn thương, tôi trở thành một chuyên gia tâm lý lâm sàng (clinical psychologist) và là giáo sư dạy tại Đại học California, Davis. Chồng tôi, Ladson Hinton, cũng là giáo sư tại đại học này. Tôi đã hy vọng rằng sự kỳ thị chủng tộc mà gia đình tôi và tôi đã trải qua nhiều năm trước chỉ là quá khứ. Tôi đã lầm.

 

Ngày 9 tháng 11 năm 2016, tôi đã bị choáng váng vì chiến thắng của Tổng thống của Donald Trump. Nó làm tôi tự hỏi liệu nước Mỹ đã đi lạc hướng.

 

Những ngày sau cuộc bầu cử, tôi thấy mình cảm thấy sợ hãi và xúc động mỗi khi nghe tin tức. Tôi rất kinh hoàng và tức giận vì sự khinh miệt của Trump đối với người di cư và người tị nạn, cách ông ta đánh đồng họ với những kẻ khủng bố và tội phạm. Bầu không khí thù nghịch, hăm dọa và không hiếu khách mà ông và chính quyền của ông đang tạo ra để chống lại người di cư cho người ta cảm thấy không phải chỉ vô nhân đạo, bất công và kỳ thị chủng tộc mà còn giống như một cái tát vào mặt những người này. Tôi đặc biệt hoảng hốt và phẫn nộ vì cách đối xử vô nhân đạo của Trump đối với những đứa trẻ di cư, tách biệt chúng khỏi cha mẹ và nhốt chúng vào chuồng. Vô số trẻ em kể cả Felipe Gomez Alonzo và Jakelin Caal Maquin, 8 và 7 tuổi, đã chết dưới sự giám sát của chính phủ Mỹ. Những đứa trẻ này trút hơi thở cuối cùng trên trái đất này mà không có một người nào trong gia đình ở bên cạnh.

 

https://sl.sbs.com.au/public/image/file/87ae0457-2bac-4b4b-8ebc-9ddaa66f8a8b

Jakelin Caal Maquin, 7 tuổi và Felipe Gomez Alonzo, 8 tuổi, đã chết sau khi bị các nhân viên canh phòng biên giới Mỹ-Mexico bắt giữ. Nguồn: AAP

 

Tôi lo cho những đứa trẻ di cư này và tự nhiên cảm thấy như “đồng bệnh tương lân” với chúng. Tôi nhớ lại cuộc chạy trốn của chính mình và nỗi đau buồn và kinh hoàng tôi cảm thấy khi bị tách rời khỏi gia đình, trong khi chúng tôi trốn khỏi Việt Nam năm 1975. Tôi rùng mình khi nghĩ đến những gì các trẻ em này phải trải qua khi chúng bị kéo ra khỏi vòng tay của cha mẹ, và không biết liệu họ có được đoàn tụ hay không. Nghiên cứu đã cho thấy rằng những chấn thương như vậy có tác động ngắn hạn và dài hạn ở não bộ, về phát triển tâm, sinh lý và xã hội của trẻ em. Khi tôi suy nghĩ về hoàn cảnh của những đứa trẻ này, một câu nói của Tiến sĩ Martin Luther King Jr. cứ vang vọng mãi trong tâm trí tôi

“Sau cùng, chúng ta sẽ nhớ, không phải lời nói của kẻ thù, mà là sự im lặng của bạn mình.”

 

Dr. Martin Luther King Jr.

 

Lời nói của Tiến sĩ King gặm nhấm tôi và buộc tôi phải suy nghĩ và tự xét mình. Tôi tự hỏi mình có thể làm gì để giúp những đứa trẻ này. Tôi mệt mỏi, quay vòng giữa những cảm giác tức giận, sợ hãi và tuyệt vọng. Đồng thời, tôi biết tôi không thể là người bạn im lặng mà tôi phải làm một việc gì đó! Là một người tị nạn, tôi cảm thấy có trách nhiệm sâu sắc trong việc lên tiếng khiển trách Trump và chính quyền của ông ta vì những cố gắng ma quỷ hoá, và phi nhân hóa người tị nạn bằng cách gọi họ là những kẻ “xâm lược”, “tội phạm”, hay “những kẻ khủng bố”. Là một chuyên gia tâm lý và một người mẹ, tôi cảm thấy có một nghĩa vụ, bổn phận đạo đức phải lên tiếng chống lại tác hại do chính quyền đang gây ra cho những đứa trẻ vô tội này.

 

Sau cùng, tôi quyết định rằng tôi sẽ cố gắng giúp đỡ chúng bằng cách nói lên thêm về kinh nghiệm của tôi khi là người tị nạn Việt Nam. Tôi sẽ cố gắng nhân bản hóa chúng ta là ai và minh họa rằng chúng ta, những người tị nạn, là thành viên xây dựng xã hội, là những người có đóng góp quý giá cho đất nước này. Tôi hy vọng rằng bằng cách chia sẻ kinh nghiệm của mình, tôi có thể gầy dựng lòng trắc ẩn và sự thông cảm nhiều hơn cho những người di trú và tị nạn.

 

Vì thế tôi đã chấp nhận lời mời ở nhiều nơi để nói chuyện về kinh nghiệm là một người tị nạn của mình. Tôi đã nói chuyện với nhật báo, tạp chí, trên đài phát thanh, và hàng ngàn sinh viên đại học tại các trường đại học khác nhau. Tôi tin rằng những sinh viên này đại diện cho niềm hy vọng lớn nhất cho tương lai của chúng ta – họ có thể và làm được để thúc đẩy các diễn ngôn và hành động chính trị xã hội của đất nước này nhằm hướng tới sự khoan dung, công bằng và bình đẳng hơn. Trong các lớp học, câu lạc bộ và các tổ chức của họ, tôi đã nói về những gì chính tôi và gia đình tôi đã trải qua khi còn là người tị nạn. Tôi nói rõ ràng và can đảm khi chỉ trích Tổng thống Trump và chính quyền của ông về chính sách nhập cư, cách đối xử vô nhân đạo của họ đối với các gia đình di cư, và cách họ miêu tả người di trú một cách tiêu cực. Tôi cũng nhấn mạnh với các sinh viên này tầm quan trọng của sự tham gia vào các hoạt động công dân và chính trị, và kêu gọi họ bỏ phiếu trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ 2018.

 

Vào tháng 3 năm 2017, tôi đã được lời mời từ đài truyền hình công ở Sacramento, KVIE, để thu hình nói về kinh nghiệm trốn khỏi Việt Nam của tôi. Chương trình này sẽ được phát hình vào mùa thu, cùng lúc với bộ phim tài liệu “Cuộc chiến Việt Nam” của Ken Burns. Câu chuyện của tôi là một phần của bộ video mang tên “Câu chuyện chiến tranh Việt Nam của tôi”. Tôi đã chấp nhận yêu cầu này và xem nó như một cơ hội để chia sẻ với công chúng về kinh nghiệm của tôi và gia đình tôi như những người tị nạn. Tôi hy vọng rằng câu chuyện của chúng tôi sẽ đánh thức ý thức nhân bản chung ở những người khác và thúc đẩy sự thông cảm lớn hơn đối với những người di trú. Đã có cuộc hẹn để thâu hình tại studio.

 

Vào ngày đã định, tôi đến đài KVIE. Phòng quay phim lạnh cóng. Điều này làm tôi thật lo lắng, vì tôi không chịu lạnh được do hậu quả của bệnh bại liệt. Tôi cũng bị chứng run cơ bản, một bệnh rối loạn thần kinh gây ra sự run rẩy không kiểm soát được ở tay và đầu. Khi tôi lạnh, cơn run có thể trở nên nghiêm trọng khiến tôi trông có vẻ như người mắc bệnh Parkinson. Tôi yêu cầu họ tăng nhiệt độ nhưng được bảo rằng phòng thu hình cần được giữ lạnh vì ánh sáng có thể làm cho nó quá nóng. Vì vậy, tôi đã không làm lớn chuyện và chỉ tiếp tục với việc ghi âm. Tôi đã nói hơn một giờ về việc tôi thoát khỏi Việt Nam và quá trình định cư của gia đình tôi.

 

Vào ngày 12 tháng 9 năm 2017, tôi đã nói chuyện tại một buổi thảo luận lớn của KVIE cho cả bộ phim tài liệu của Ken Burns và KVIE về Việt Nam. Hai ngày sau, tôi được Beth Ruyak phỏng vấn cho chương trình Insight, tại đại phát thanh Capital Public Radio. Cuộc thảo luận tập trung vào hai bộ phim tài liệu và kinh nghiệm của tôi như một người tị nạn Việt Nam.

 

Trong cả hai buổi nói chuyện này, tôi nói về tầm quan trọng của việc nhân bản hóa bộ mặt chiến tranh bằng cách thảo luận về sự kinh hoàng, mất mát nhà cửa, gia đình, và đất nước, và sự đau khổ do chiến tranh gây ra. Tôi cảm ơn các cựu chiến binh Mỹ tham chiến ở Việt Nam đã chiến đấu cho đất nước chúng tôi và xin lỗi họ vì sự đối xử tồi tệ mà họ nhận chịu khi trở về nước Mỹ. Tôi một lần nữa chỉ trích Trump và chính quyền của ông về việc ma quỷ hóa và đối xử tàn tệ với người di cư. Tôi nói với khán giả rằng tôi đến đây để nói lên một hình ảnh khác về những người di cư và người tị nạn là những công dân siêng năng, tuân giữ luật pháp, những người không có sự lựa chọn nào khác nên mới phải trốn khỏi quê hương của mình vì hoàn cảnh chiến tranh và bạo động. Chúng tôi đã trốn thoát để tìm kiếm đất sống yên lành và cơ hội được sống một cuộc sống hữu ích – những điều căn bản mà tất cả mọi con người phấn đấu để đạt được.

 

Tôi cũng kêu gọi khán thính giả suy nghĩ về hoàn cảnh của tám trăm ngàn Dreamers (đây là những thiếu niên di trú không có giấy tờ chính thức đến Hoa Kỳ khi còn nhỏ, đã sống và đi học ở đây, và trong nhiều trường hợp họ coi mình là người Mỹ) và gia đình của họ, những người đang sống trong sợ hãi và một tương lai bất an, không chừng. Tôi kêu gọi họ gây áp lực với Quốc hội để khôi phục Chương trình Hành động Trì hoãn cho Trẻ em (DACA, Deferred Action for Childhood Arrivals), và thúc đẩy việc cho nhập tịch của những thiếu niên này. Cuối cùng, tôi đã thách thức khán thính giả suy nghĩ họ sẽ làm gì nếu chiến tranh và bạo động bùng nổ ra ở ngay nơi họ đang sống. Họ muốn cộng đồng thế giới đối xử với họ như thế nào?

 

- https://assets.change.org/photos/5/zj/td/bMzjtdYoqhrlyjf-800x450-noPad.jpg?1530202302

- https://assets.change.org/photos/5/zj/td/bMzjtdYoqhrlyjf-800x450-noPad.jpg?1530202302

Bảo vệ và giữ chương trình Deferred Action for Childhood Arrivals (DACA). Nguồn Change.org

 

Trong suốt tháng 9 và tháng 10 năm 2017, bộ phim tài liệu của tôi đã được đài KVIE phát sóng nhiều lần. Đối với tôi, phần ý nghĩa nhất khi tham gia dự án này là nghe ý kiến của công chúng và tìm hiểu câu chuyện của mình đã ảnh hưởng họ như thế nào. Nhiều người đã gọi, viết và chia sẻ ý kiến cho rằng bộ phim tài liệu đã khiến họ hiểu biết sâu sắc và có đánh giá cao hơn đối với những người di trú, người tị nạn, và cuộc đấu tranh của họ. Ngay sau khi “Câu chuyện chiến tranh Việt Nam của tôi” được phát hình, tôi đã biết, nhờ KVIE, rằng bộ phim này đã được đề cử giải Emmy trong khu vực. Dù không thắng giải, được đề cử vẫn là một vinh dự.

 

VIDEO : KVIE DIGITAL STUDIOS

My Vietnam War Story - Carolee GiaoUyen Tra

Carolee GiaoUyen Tran mới tám tuổi khi Sài Gòn thất thủ. Khi quân đội cộng sản Bắc Việt tiến về Saigon, cha Carolee, một Thiếu tá trong quân đội Việt Nam Cộng Hòa, đã có kế hoạch cho gia đình ông trốn thoát và không biết liệu ông sẽ gặp lại họ nữa không. Mời bạn đọc theo dõi hành trình định mệnh của Carolee, khi gia đình bà tìm nơi tị nạn và một cuộc sống mới ở Mỹ. Nguồn: PBS Phát hình ngày 24/07/2017

 

                                                                ***

 

Vào chiều chủ nhật đẹp trời ngày 24 tháng 9 năm 2017, tôi trở về nhà sau một ngày cuối tuần đi chơi thật vui với những những người bạn của tôi từ thời đại học, những người mà tôi coi là chị em tâm đầu ý hợp với mình. Chúng tôi là bạn từ ba mươi lăm năm và đã luôn giúp đỡ, lo lắng cho nhau trong lúc vui cũng như khi hoạn nạn. Bất kể việc gì xảy ra trong cuộc sống, chúng tôi luôn dành ít nhất một cuối tuần để gặp nhau mỗi năm. Trong những chuyến họp mặt này, chúng tôi cập nhật tin tức, hoàn cảnh gia đình, chia sẻ những í quyết làm cha mẹ, trao đổi với nhau những cuốn sách hay nên đọc và cùng nhau thưởng thức những bữa ăn tuyệt vời. Năm nay, chúng tôi đã đi lên núi gần hồ Tahoe, California.

 

Sau khi về nhà và lên tiếng hello nhanh với chồng và con của chúng tôi, Ladson, Carina và Mika, tôi đã đi đến gym tập thể dục. Theo thói quen, tôi tập thể dục năm lần một tuần để tự chăm sóc sức khỏe bản thân. Sau khi tập xong, tôi luôn đến bồn nước nóng ngoài trời, xem như phần thưởng cho mình. Tôi dùng thời gian yên tĩnh này để thiền và để giảm sự nhức mỏi và cơn đau kinh niên của tôi, tàn dư của bệnh polio (sốt tê liệt) lúc nhỏ.

 

Sau năm phút ngâm mình thư giãn, tôi nghe thấy một tiếng nước văng bắn lên. Một người đàn ông da trắng khoảng 50 tuổi bước vào bồn nước nóng. Tôi sẽ gọi ông ta là John. Chúng tôi đã nhìn nhau và cười xã giao. Sau đó, tôi nhắm mắt lại và tiếp tục thiền. Một phút sau, ông ta lên tiếng hỏi

 

“Bà có phải đang thiền không? Bà giống như là đang thiền vậy.”

 

Tôi gật đầu, không nói gì. Sau đó, John tiếp tục nói với tôi rằng ông ta đã nghe một thành viên câu lạc bộ khác bảo rằng tôi đã sống ở Boston một thời gian. Rồi ông ấy bắt đầu nói về “tên khủng bố đánh bom ở Boston” và “tại sao gia đình của tên ấy đáng lẽ không bao giờ nên được đưa vào đất nước này”, và “tất cả những người tị nạn đều là kẻ gian trá và nên bị tống về nước”. John cũng ngang nhiên khoe rằng hắn là một chuyên gia về công nghệ thông tin và có thể tìm được chi tiết hay thông tin về mọi việc và mọi người. Mặc dù tôi đã nhìn thấy John ở câu lạc bộ nhiều lần, tôi chưa bao giờ trao đổi nhiều hơn một vài lời xã giao với hắn ta, và tôi cũng chưa bao giờ nói với hắn bất cứ điều gì về bản thân mình.

 

Tôi mở mắt ra và nói dứt khoát rằng :

“Tôi không nghĩ rằng tất cả những người tị nạn phải bị trả về nước. Đừng nói chuyện với tôi nữa, tôi đang thiền.”

 

Rồi tôi lại nhắm mắt lại.

 

John làm lơ lời yêu cầu của tôi và tiếp tục lên giọng với tôi rằng hắn “ghét tất cả người da đen và người Mexico”, “tất cả bọn chúng đều là tội phạm”, và “chúng là thủ phạm của đa số các tội ác và tại sao nhà tù đầy rẫy bọn chúng.”

 

Tôi không trả lời. Cùng lúc đó, một người đàn ông khác bước vào bồn nước nóng. Tôi cảm thấy bớt căng thẳng và hy vọng rằng John sẽ chuyển sự chú ý của mình sang người mới vào. Nhưng không, John lại lên giọng cao hơn và nói “Hey, Hey, bà có nghe không? Bà có nghe thấy những gì tôi vừa nói không?”

 

Tôi vẫn lặng yên. Rồi John hét lên “Bà có phải là dân tị nạn không? Tôi biết bà là ai mà!”

Sự khinh miệt trong giọng nói của John đã làm tôi lạnh xương sống. Tôi tự hỏi làm thế nào mà ông ta biết rằng tôi là một người tị nạn và tại sao ông ta lại nói đến chuyện này. Tôi mở mắt ra và thấy John đang trừng mắt vào tôi. Tôi nói với ông ấy một lần nữa rằng tôi không muốn nói chuyện.

 

Rồi John bắt đầu hét lên :

“Chắc bà đọc những thứ thối hoắc như tờ New York Times, phải không! Tôi phát điên lên vì bọn ngu dốt mấy người không biết suy nghĩ cho mình!”

 

Tôi đứng dậy, nhìn thẳng vào mắt ông ta và nói với giọng bình tĩnh nhưng cứng rắn :

“Ông phải ngừng ngay tức khắc, nếu không tôi sẽ báo cảnh sát ông quấy rối!”

 

“Không, mày cần phải tự học, đồ chó. Mày phải biết suy nghĩ, bitch!”

 

Tôi nhìn sang người đàn ông trong bồn tắm và hỏi :

“Ông có nghe thấy ông ấy vừa gọi tôi là gì không?”

 

Người đàn ông kia lắc đầu, không nhìn và không dám nói gì.

 

Câu trả lời thụ động và thờ ơ của người đàn ông kia dường như khuyến khích John tiếp tục leo thang sự tức giận của y. Ông ta hét lên những tiếng thóa mạ, chửi mắng tôi với những từ tục tĩu đê tiện nhất, trong khi tôi liên tục bảo hắn ngừng lại.

 

Sau khoảng năm phút dai dẳng mạ lị bằng những lời cay độc của y, tôi bước ra khỏi bồn nước nóng và đi về phía phòng thay quần áo, trong khi y vẫn tiếp tục hét lên những lời lẽ tục tằn. Khi tôi bước vào phòng thay của phụ nữ, tôi thấy không có ai cả. Lúc này tôi cảnh giác cao độ. Tim tôi đập thình thịch và óc tôi căng thẳng. Tôi tự hỏi liệu John có xông vào phòng của phụ nữ và tiếp tục la ó thịnh nộ của y không. Tôi cố nghĩ sẽ phản ứng thế nào nếu y làm như vậy. Tôi có phải hét lên để được người khác đến cứu hay không? Nếu không ai nghe tôi kêu thì sao? Tôi phải ra khỏi đây ngay!

 

Tôi vội bước vào một phòng tắm, khóa cửa và thay quần áo thật nhanh. Khi tôi bước ra khỏi phòng tắm, một người phụ nữ mà tôi chưa bao giờ gặp bước vào phòng với sự lo ngại và hỏi tôi :

“Bà có OK không? Tôi nghe tên ấy hò hét. Bà thật can đảm đối đầu với hắn. Y quá hung hăng! Lúc nãy, tôi sợ y sẽ dở thói vũ phu với bà.”

 

Tôi biết ơn người phụ nữ ấy đã đến để xem tôi có việc gì không. Tôi có cảm tưởng bà ấy như một thiên thần do Chúa và Mẹ Mary gửi đến để giúp tôi. Tôi cảm ơn lòng tốt và hỏi tên và xin số điện thoại của bà. Tôi nói với bà ấy rằng tôi muốn báo với chủ của câu lạc bộ về hành động hận thù của John và sẽ thật biết ơn nếu bà có thể làm chứng cho việc này. Bà cho tôi biết tên (tôi sẽ gọi bà ấy là Stacey), và nói rằng bà ấy sẽ rất sẵn lòng giúp bằng bất cứ cách nào. Stacey và tôi đến quầy tiếp khách của câu lạc bộ và báo việc này với một nhân viên. Sau đó tôi đi thẳng về nhà.

 

Khi về đến nhà, tôi kể với chồng và các con tôi, Ladson, Carina và Mika, về những gì vừa xảy ra và sau đó đi thẳng vào máy tính của tôi để viết xuống tất cả những chi tiết vẫn còn nhớ.

 

Lúc đó, Carina và Mika mới mười chín và mười bốn tuổi. Ladson (chồng tôi) và tôi thật buồn và thất vọng vì con gái chúng tôi đã phải va chạm với thực tế của nạn kỳ thị chủng tộc – nhắm vào mẹ chúng và ở ngay thành phố của mình. Chúng tôi đến sống ở thành phố này (Davis, California) và nghĩ rằng những chuyện như vậy sẽ không xảy ra với chúng tôi ở đây, một thành phố đại học có tiếng là cấp tiến. Chúng tôi đã sai.

 

Trong các bữa ăn tối, gia đình tôi đã có nhiều cuộc thảo luận về các vấn đề liên quan đến chủng tộc và công bằng xã hội. Tối hôm đó, chúng tôi bàn về sự không khoan dung đối với người khác ý với mình là một vấn đề lớn trong xã hội, sự kỳ thị chủng tộc ngày càng thấy rõ, và thật không may cho một số sắc dân và tôn giáo nhất định bị kỳ thị nhiều hơn so với những nhóm người khác, và tất cả mọi người trong chúng ta phải có trách nhiệm lên tiếng chống lại những sự bất công này. Các con tôi hỏi :

“Mẹ có định bỏ việc đi tập thể dục trong ít lâu không?”

 

Tôi trả lời :

“Không. Chúng ta không bao giờ để những người như John hăm dọa hoặc thay đổi cách sống của mình.”

 

Tôi nói với các con là ngày hôm sau tôi sẽ báo với cảnh sát và chủ câu lạc bộ về John. Nếu John cố làm bất cứ điều gì, tôi sẽ dùng luật pháp để truy tố y. Ladson tự hỏi liệu John có thể đã xem phim tài liệu của tôi trên đài KVIE và vì thế nhắm mục tiêu vào tôi.

 

Sau bữa tối, tôi xem điện thoại làm việc của mình và thấy đã nhận được bốn tin nhắn từ một điện thoại mà tôi không nhận ra lúc 8 giờ 24 tối. Khi tôi mở và đọc những tin nhắn, tôi nhận ra ngay John là người đã gửi chúng. Chúng gồm các bài báo, biểu đồ và tỷ lệ bị tù ở California phân loại theo chủng tộc. Trong tin nhắn của hắn, John nói rằng hắn gửi  tôi những thông tin này để “giáo dục” tôi và “chứng minh” rằng “đa số các tội ác ở Mỹ đều do người da đen và người châu Mỹ La Tinh (Hispanics) vi phạm.”

 

Nhận được những tin nhắn của John làm tôi cảm thấy như y xâm phạm không gian cá nhân của tôi. Tôi nói với Ladson về những tin nhắn và sau đó quay trở lại phòng của chúng tôi để thiền, một việc tôi làm mỗi tối trước khi đi ngủ. Khi tôi ngồi trên gối thiền, lời của ba tôi như vọng lại :

“Không ai có thể xúc phạm được mình với những lời hay hành động dốt nát và hận thù của họ. Cách cư xử của họ nói nhiều về bản chất của họ hơn là về mình.”

 

Ba tôi đã bảo tôi điều này từ nhiều năm trước, khi tôi rất lo cho sự an toàn của ông trong thời gian ông là nạn nhân của nhiều hành động hận thù chủng tộc. Ông đã ngẩng mặt và không để cho sự ngu dốt và sự độc ác của người khác ảnh hưởng đến mình. Bây giờ, những lời dạy bảo chín chắn của ông đã đem lại cho tôi sự thoải mái và cân bằng khi chính tôi phải đối đầu với sự kỳ thị chủng tộc.

 

Sáng hôm sau, tôi đến phòng tập thể dục và nói về những chuyện đã xảy ra đêm hôm trước với chủ câu lạc bộ thể dục, người mà tôi sẽ gọi là Sheri,. Tôi đọc cho cô ấy bản ghi nhận của tôi về sự việc và đưa cho cô ấy một bản sao. Tôi cũng cho cô ta thông tin liên lạc của Stacey, vì bà ấy là nhân chứng. Sheri bảo tôi rằng cô ấy sẽ xét đến vấn đề và nói chuyện với tôi sau buổi tập.

 

Khi tôi gặp cô ta sau đó, Sheri tỏ ra hối tiếc và quan tâm đến những gì đã xảy ra cho tôi. Sau đó cô ấy gọi cho John khi tôi vẫn còn ở đó để báo cho y biết rằng tư cách thành viên câu lạc bộ của y đã chấm dứt. Lúc đầu John cố gắng chối mọi thứ. Y nói rằng “chúng tôi chỉ nói chuyện thôi,” Khi Sheri nói với y rằng có những nhân chứng đã báo cáo, y hét lên và hăm dọa Sheri. Sau khi Sheri tắt điện thoại với John, cô lập tức làm báo cáo với sở cảnh sát và bảo nhân viên của mình hãy hết sức cảnh giác và chỉ thị cho họ gọi 911 nếu John đến phòng tập thể dục. Cô ấy cũng bảo tôi rằng cảnh sát đã khuyên tôi nên đến sở cảnh sát ngay lập tức để báo cáo về “hate crime” (tội thù hận) này.

 

Tôi rời phòng tập và đi thẳng đến sở cảnh sát. Nhan viên cảnh sát Tim (không phải tên thật của ông ta) đã tiếp tôi, và dẫn tôi vào một căn phòng không có cửa sổ. Tôi đã đọc cho ông ấy nghe những gì tôi đã viết về việc xảy ra tối hôm qua và nói với ông những gì đã xảy ra với Sheri tại phòng tập thể dục sáng hôm đó, và luôn cả việc viên cảnh sát mà cô ấy nói chuyện đã bảo tôi đến sở để báo cáo  về “hate crime” (tội thù hận) này. Tôi nói nhân viên cảnh sát Tim rằng những lời kỳ thị chủng tộc của John và cơn thịnh nộ của y làm tôi thật lo sợ. Tôi muốn biết những gì tôi có thể làm để bảo vệ bản thân mình vì hắn đã gửi cho tôi bốn  tin nhắn.

 

Nhân viên cảnh sát Tim, người khoảng mới hơn ba mươi, có một nét mặt lạnh lùng và nói với tôi với một giọng vô cảm, đơn điệu :

 

“Đây không phải là một tội phạm. Ông ta chưa làm điều gì bất hợp pháp. Ông ta có quyền theo Tu chính án thứ nhất (tự do ngôn luận) và có thể nói bất cứ điều gì ông ta muốn nói. Để nó thực sự trở thành một tội ác, ông ta phải gây ra tổn thương đến cơ thể hoặc đe dọa ngay lập tức đến tính mạng của bà. Ngoài ra, số điện thoại của bà thông tin đã công bố.  Vì thế ông ấy có thể tha hồ gửi tin nhắn cho bà khi ông ấy muốn. Nếu bà không muốn điều đó xảy ra, bà phải tìm cách xóa số điện thoại của mình.”

 

Viên cảnh sát Tim

 

“Như vậy là tôi không có thể làm gì để tự bảo vệ bản thân mình à?”

 

“Không, không có gì cả.”

 

Tôi sững sờ và im lặng nhìn viên cảnh sát.

 

Tôi nói :

“Tôi thật bối rối, không hiểu tại sao một viên cảnh sát khác cũng từ sở cảnh sát này mới bảo tôi đến đây để làm báo cáo ngay lập tức, nếu những gì ông nói là đúng.”

 

Ông Tim thở dài và trả lời :

“Tôi nghĩ, nếu muốn bà có thể điền vào đơn báo cáo vụ thù hận đó.”

 

Tôi đã trả lời ngay lập tức:

 “Vâng. Tôi chắc chắn muốn làm điều đó.”

 

Ông Tim yêu cầu tôi đưa cho ông bản tôi đã viết về sự việc xảy ra tối hôm qua. Rồi Tim bất chợt đứng dậy và đưa tôi ra ngoài :

“Tôi có thể có một phó bản của báo cáo sau khi hoàn tất không?”

 

“Tôi không biết làm thế nào để bà có thể có phó bản hay thủ tục ra sao nữa.”

 

“Tôi có thể nói chuyện với người khác biết thủ tục này không?”

 

Tim trả lời :

“Đi gặp người khác đi, ở phía trước.”

 

Rồi ông nhanh chân bước ra khỏi phòng.

 

                                                               ***

 

 

Rời sở cảnh sát, tôi cảm thấy choáng váng, thất vọng và tức giận. Tôi mất tinh thần với cách viên cảnh sát Tim đối xử với tôi. Nó làm tôi hiểu rõ hơn lý do tại sao một số nạn nhân đã chọn không đi báo cảnh sát về những tội ác họ gặp phải, và cảm thông hơn với sự bị tổn thương thêm lần nữa  vì họ bị cơ quan thi hành pháp luật đối xử một cách tiêu cực.

 

Một người bạn tôi xin phép để hỏi ý kiến của một nghị viên hội đồng thành phố đáng tin, mà cũng là bạn của cô ấy, để dò xem sự việc xảy ra với viên cảnh sát Tim có thích đáng hay không. Nghị viên hội đồng thành phố này đã lập tức gửi email và giới thiệu tôi với ông cảnh sát trưởng. Viên cảnh sát trưởng đã liên lạc và mời tôi nói chuyện trực tiếp với ông về chuyện đã xảy ra. Tôi cảm ơn ông đã sớm hồi âm và thu xếp để gặp ông vào tuần sau.

 

Đến ngày hẹn, khi thư ký của viên cảnh sát trưởng dẫn tôi vào văn phòng của ông, tôi cảm ơn ông đã tiếp tôi. Tôi trình bày chi tiết về “sự kiện hận thù” (“hate incident”) tôi đã gặp và hỏi ý ông xem tôi có thể làm gì được. Ông cảnh sát trưởng là người tử tế và có những góp ý hữu ích. Ông bảo, nếu John gới tin nhắn, tôi nên nhắn lại ngay với y “Đừng nhắn tin cho tôi nữa. Ông đang quấy rầy tôi.” Sau đó tôi nên báo ngay sự việc cho cảnh sát, và họ sẽ giải quyết vấn đề này. Ông cảnh sát trưởng cũng nói rõ sự khác biệt giữa báo cáo “hate crime” (tội thù hận) và nộp bản báo cáo “hate incident” (sự kiện hận thù). Điều xảy ra với tôi là một “hate incident” (sự kiện hận thù) và tôi đã làm đúng khi báo cho cảnh sát và nộp bản báo cáo. Ông cũng cho biết đã có sự gia tăng đáng kể về số tội phạm thù hận và sự kiện hận thù ghét xảy ra trong thành phố này kể từ sau cuộc bầu cử năm 2016.

 

Tôi đặt vấn đề với ông cảnh sát trưởng về những gì đã xảy ra với viên cảnh sát Tim. Tôi nói với ông ấy cách giao tiếp của Tim với tôi cho thấy sự vô cảm, xua đuổi và đổ lỗi. Tôi e rằng các ứng xử như vậy có thể làm chấn thương những nạn nhân đã cố gắng báo cáo tội ác và không khuyến khích những nạn nhân khác lên tiếng tố cáo. Tôi cảm ơn ông cảnh sát trưởng đã giải thích sự khác biệt giữa tội gây thù hận [một tội hình sự như tấn công, dọa nạt, phá hoại người khác vì sắc tộc, tôn giáo, v.v.] và sự kiện hận thù [hành động gây cảm giác bất an cho người khác] và hỏi lý do tại sao ông Tim đã không cho tôi biết rằng tôi có thể nộp đơn báo cáo cho đến phút chót và tại sao ông ta dường như muốn ngăn tôi làm việc đó. Ông cảnh sát trưởng xin lỗi tôi vì chuyện đã xảy ra và trấn an tôi rằng ông sẽ “hướng dẫn Tim để thực hiện những thay đổi cần thiết.”

 

Tôi cũng đề nghị ông nên có thêm những buổi huấn luyện cho nhân viên cảnh sát viên của ông vì những gì đã xảy ra với tôi và một số cuộc chạm trán gần đây giữa cảnh sát và dân chúng trong cộng đồng chúng tôi. Ông cảnh sát trưởng nói rằng nhân viên cảnh sát của ông thường xuyên được huấn luyện về tính nhạy cảm, nhưng có lẽ đã đến lúc họ cần một khóa ôn tập.

 

                                                       ***

 

Sự kiện hận thù xảy ra ở phòng tập thể dục đã làm tôi mở mắt và giật mình. Tôi chưa bao giờ bị ai nói như vậy và tôi cũng chưa bao giờ phải trực tiếp nhận lãnh những lời cay độc như vậy. Sự kiện này khiến tôi băn khoăn không biết có phải những tu từ của Trump về sự phẫn uất của người da trắng và việc ông ma quỷ hóa những người di cư đã khuyên khích những người như John nhắm và công kích dân di cư hay không.

 

John và những người như ông ta chưa bao giờ chịu tìm hiểu sự thật về thống kê tội phạm của nước Mỹ. Về số tội phạm đã gây ra, người da trắng thực sự phạm tội nhiều hơn bất kỳ nhóm dân tộc nào khác ở Hoa Kỳ – nó hợp lý vì họ chiếm đa số. Sự tiêu biểu quá mức tội phạm người da đen và gốc châu Mỹ La tinh trong các nhà tù có thể được quy cho sự kỳ thị chủng tộc vốn có trong các hệ thống hành pháp và tư pháp của chúng ta, có khuynh hướng bắt giữ, kết án và bỏ tù các nhóm người này với tỷ lệ cao hơn và cho họ bản án dài hơn, dù đã phạm cùng những tội ác mà người da trắng đã phạm phải. Hơn nữa, nhiều nghiên cứu trong hai mươi năm qua cho thấy người da trắng tăng lên 130% trong số tội phạm về ma túy, cùng lúc tội phạm người da đen giảm đi 50%. Đồng thời, đối với các tội phạm tương tự về ma túy, người da trắng thường được những dịch vụ như cai nghiện trong khi người da đen dễ bị đưa vào nhà giam hơn. Cuối cùng, nghiên cứu cho thấy những người di cư luôn có tỷ số phạm tội ít hơn so với người Mỹ bản xứ.

 

Những thống kê thuyết phục này buộc tất cả chúng ta phải suy nghĩ lại và khiến chúng ta phải trực diện đối đầu với những người bêu diếu người di cư và người da màu là tội phạm. Chúng ta cũng cần phải bênh vực và đòi guồng máy hành pháp đối xử bình đẳng hơn đối với tất cả những người phạm tội theo luật, bất kể chủng tộc. Với tỷ lệ tù đày đáng kinh ngạc ở nước Mỹ của chúng ta so với các nước đang phát triển khác, việc nên làm là đầu tư nhiều tiền hơn vào các chương trình cải huấn những người phạm tội bất bạo động vi phạm lần đầu thay vì đưa họ vào tù. Những người bị tù có thể được hưởng lợi từ nhiều chương trình chú trọng vào việc huấn nghệ cho họ, thay đổi luật lệ, và và việc huấn nghiệp để giúp họ chuẩn bị cho cuộc sống ngoài nhà tù sau khi mãn án. Một thí dụ điển hình là các nhà tù có những chương trình giảm căng thẳng và thiền cho tù nhân đã thấy chúng có hiệu quả và hữu ích.

 

Tất nhiên, những tu từ thù hận của Trump đối với người di cư đã ảnh hưởng đến nhiều nới khác chứ không chỉ đến thành phố nơi tôi sinh sống. Nó trùng hợp với sự gia tăng tội ác hận thù và các nhóm hay tổ chức thù hận trên khắp nước Mỹ. Trung tâm Southern Poverty Law Center báo cáo rằng trong năm 2018, con số nhóm thù hận [đối với người da màu] ở Mỹ đã tăng lên mức cao nhất trong hai mươi năm. Các nhóm này đã giết chết ít nhất bốn mươi người ở Hoa Kỳ và Canada vào năm 2018, tăng gấp đôi con số của năm trước. Thống kê từ FBI năm 2017 cho thấy tội phạm thù hận tăng lên 30% và the Liên đoàn chống phỉ báng [Anti-Defamation League] đã tiết lộ rằng những nhóm “da trắng siêu đẳng” [“white supremacist”] và các nhóm cực hữu khác đã chủ mưu trong phần lớn các vụ giết người vì cực đoan ở Hoa Kỳ trong năm 2017.

 

Việc Trump từ chối không chịu lên án nhóm “da trắng siêu đẳng” vì ngôn từ và tội ác kỳ thị chủng tộc của họ được minh họa bằng sự miễn cưỡng không nhận sự ủng hộ của David Duke (một cựu lãnh đạo cao cấp của nhóm Ku Klux Klan) khi Trump ra tranh cử tổng thống. Phát biểu của Trump cho rằng “Có những người rất tốt ở cả hai bên” sau cuộc biểu tình “Thống nhất cánh hữu” (“Unite the Right”) ở Charlottesville, Virginia, nơi mà người biểu tình phản đối cánh hữu Heather Heyer bị giết, và mô tả của Trump về Haiti và các nước châu Phi như “hố phân” ( “shitholes”), là những thí dụ điển hình về sự mù quáng và ngấm ngầm ủng hộ các nhóm thù hận để họ tiếp tục những hoạt động ác ôn. Trên thực tế, nhiều người “da trắng siêu đẳng” đã tung hô tên Trump tại các cuộc tập hợp và xác định ông là người ủng hộ cho mục đích của họ. Sự điên cuồng chống người di cư được Trump châm dầu vào lửa, với lới lẽ tuyên truyền so sánh các đoàn lữ hành di cư như đoàn quân “xâm chiếm” biên giới Hoa Kỳ, đã thúc đẩy một người “da trắng siêu đẳng” giết chết mười một tín đồ Do Thái giáo tại giáo đường The Tree of Life ở Pittsburg, Pennsylvania.  Một người khác đã giết hai mươi hai người khác ở El Paso năm 2019. Nghi phạm trong vụ nổ súng ở New Zealand, người đã giết năm mươi người Hồi giáo tại hai nhà thờ Hồi giáo vào tháng 3 năm 2019, đã ca ngợi Trump và nhấn mạnh ông là “một biểu tượng của bản sắc da trắng tân tạo và mục đích chung”.

 

 

VIDEO : Umbrella Hammer Man Spotting

             https://www.youtube.com/watch?v=CFvRD7w6DoA&feature=emb_logo

Cảnh sát thành phố Minneapolis cho biết ‘Người đàn ông che dù’ đeo mặt nạ là một người trong nhóm ‘da trắng thượng đẳng’ băng đảng Hells Angels, đập cửa kính nhằm kích động bạo loạn trong cuộc biểu tình ngày May 27, phản đối việc George Floyd bị cảnh sát giết chết. Nguồn: YouTube/Star Tribune (28 Jul, 2020)

 

Hơn nữa, sự dễ dàng và thường xuyên mà ông tổng thống này nói dối, cùng với sự bốc đồng, nhỏ mọn, và thiếu đạo đức của ông, là những điều thật đáng lo ngại. Cách đối xử với phụ nữ của ông ta cũng thật đáng thương – khi ông hạ cấp họ xuống như một đồ vật bằng cách đưa ra những nhận xét thô lỗ về ngoại hình của họ, hay gọi họ bằng những biệt danh thô lỗ, và khoe khoang về việc quấy rối tình dục họ. Những hành động này thật đặc biệt thất kinh khi người ta hiểu rằng là tổng thống, ông ta đương nhiên là một mô hình mẫu mực cho người khác.

 

Việc Trump và chính quyền của ông biến những người Hồi giáo, người Mexico, người di cư và di dân da màu làm cái bung xung là việc làm bất kính, hạ phẩm giá con người, và thật nguy hiểm. Đất nước này có một lịch sử đen tối gạt ra bên lề nhiều nhóm người để có thể từ chối không cho học có những quyền căn bản: phụ nữ, từ chối, không cho họ quyền bầu cử (và nhiều quyền khác); Người Mỹ da đỏ bản địa, để tước đoạt đất đai và văn hóa của họ; Người Mỹ da đen gốc châu Phi, từ chối không cho họ tất cả mọi thứ quyền, cả trước và sau cuộc giải phóng nô lệ (Emancipation); người Mỹ gốc Nhật, những người đã bị giam trong các trại tập trung và bị tịch thu tài sản trong Thế chiến Thứ hai; các cặp vợ chồng sắc tộc khác nhau, những cuộc hôn nhân của họ không hợp pháp cho đến năm 1967; và những người LGBTQ, từ chối không cho họ quyền yêu thương, kết hôn, sinh con và phục vụ trong quân đội và làm việc trong những ngành nghề khác.

 

Như đã được đưa tin rộng rãi, chính quyền Trump đang vi phạm quyền của hàng ngàn trẻ em di cư bằng cách giam giữ chúng bất hợp pháp trong nhiều tháng. Có thể mất đến hai năm trước khi những trẻ em này được đoàn tụ với gia đình. Một số có thể không bao giờ được đoàn tụ. Luật liên bang ([LT4] &[LT5] ) và một thỏa thuận của tòa án năm 1997 tên  là Flores buộc chính phủ phải trả lại những đứa trẻ này phải cho những người bảo lãnh ở Hoa Kỳ trong vòng hai mươi ngày, trong hầu hết những trường hợp. Biết sự ngược đãi tàn bạo hiện nay đối với trẻ di cư và lịch sử đen tối của Mỹ, tất cả chúng ta cần phải làm hết sức để vạch trần và lên tiếng chống lại mọi hình thức bất công, thù hận và mù quáng. Chúng ta không thể để quá khứ xấu xa của nước Mỹ tái diễn ở đây và bây giờ. Chúng ta hãy chú ý đến lời khuyên của Tiến sĩ Martin Luther King Jr. và đừng là người bạn im lặng.

 

Tôi cũng kêu gọi tất cả người Mỹ và cộng đồng thế giới tham gia và hết sức hỗ trợ người tị nạn trên toàn thế giới. Có lẽ chúng ta có thể bắt đầu bằng cách cho họ thấy tình thương hơn là m aquyr hóa họ. Mỗi phút, có hai mươi người tị nạn trên thế giới phải bỏ nơi sinh sống của họ vì chiến tranh, và hơn nửa triệu người bị từ chối, không được nhận vào các quốc gia ẩn áu an toàn. Khi tôi viết những dòng này, hàng ngàn người tị nạn Venezuela đang chạy trốn cuộc khủng hoảng chính trị đang xảy ra ở đất nước họ.

 

Tôi tin tưởng rằng cuối cùng, chính tính nhân bản, cuộc vận động của chúng ta và những hành động tử tế của con người đối với con người sẽ cho chúng ta liều thuốc mạnh nhất để chữa lành vết thương chủng tộc, chính trị và xã hội, và để làm cho thế giới của chúng ta thành một nơi tốt đẹp hơn.

 

https://caroleetran.files.wordpress.com/2018/10/cropped-b5758352-24d7-4583-8509-894c71bb79ad.jpeg

Về tác giả | Tiến sĩ Trần GiaoUyen Carolee là người tị nạn và là phụ nữ Việt Nam đầu tiên lấy bằng tiến sĩ Tâm lý lâm sàng ở Mỹ. Bà tốt nghiệp tiến sĩ tại Đại học Boston và hoàn thành thực tập tại Trường Y khoa Harvard. Bà hiện giảng dạy tại Khoa Khoa học Tâm thần và Các cư xử của Trường Y khoa Đại học California tại Davis và có một phòng mạch tư nhân tại Sacramento, California. Phần của bà trong loạt phim tài liệu My Vietnam War Story, do đài PIE KVIE sản xuất và được phát hình cùng với phim tài liệu Chiến tranh Việt Nam của Ken Burns, đã được đề cử giải Emmy miền Bắc California năm 2018.

 

© 2020 DCVOnline

Nếu đăng lại, xin ghi nguồn và đọc “Thể lệ trích đăng lại bài từ DCVOnline.net”

 

***

 

Nguồn: Excerpt of “The gifts of adversity: reflections of a psychologist, refugee, and survivor of sexual abuse” By Carolee Giaouyen Tran, PhD.
DCVOnline lược dịch và minh họa.

 

 

 

 


HỒNG KÔNG, HOA VI, BIỂN ĐÔNG, LÃNH SỰ : NHỮNG TRẬN ĐỌ SỨC GIỮA MỸ & TRUNG QUỐC (Minh Anh - RFI)



Hồng Kông, Hoa Vi, Biển Đông, Lãnh sự: Những trận đọ sức giữa Mỹ và Trung Quốc

Minh Anh  -  RFI

Đăng ngày: 01/08/2020 - 09:33

https://www.rfi.fr/vi/qu%E1%BB%91c-t%E1%BA%BF/20200801-hoa-ky-trung-quoc-bien-dong-hoa-vi-hong-kong

 

Quan hệ Mỹ - Trung gia tăng cường độ với « cuộc chiến lãnh sự » ; Mỹ - Trung phô diễn sức mạnh tại Biển Đông, dịch Covid-19 hoành hành dữ dội tại Mỹ đe dọa cuộc tái tranh cử của TT. Donald Trump và châu Á đối mặt với làn sóng dịch virus corona thứ hai. Tạp chí Thế Giới Đó Đây tuần này xin điểm lại những sự kiện đáng chú ý trong tháng 7/2020.

 

https://s.rfi.fr/media/display/e02fb662-d349-11ea-99da-005056a98db9/w:980/p:16x9/AP20189045803418.webp

Hàng không mẫu hạm Mỹ, USS Ronald Reagan (CVN 76) và USS Nimitz (CVN 68) tập trận tại Biển Đông, ngày 06/07/2020. AP - Petty Officer 3rd Class Jason Tarleton

 

Trung - Mỹ và những mặt trận nóng

 

Chỉ trong vòng có một tháng, căng thẳng giữa Trung Quốc với Hoa Kỳ, châu Âu và nhiều nước phương Tây khác đột ngột gia tăng cường độ. Việc Bắc Kinh hồi đầu tháng 7/2020 chính thức áp đặt luật an ninh mới với Hồng Kông đã khiến nhiều nước phương Tây có những phản ứng mạnh mẽ. Canada, Úc, Anh và cả New Zealand lần lượt thông báo đình chỉ hiệp định dẫn độ với Hồng Kông.

 

Chính quyền Washington có những biện pháp mạnh mẽ hơn, thông báo rút quy chế đặc biệt đối với khu tự trị, trong khi Liên Hiệp Châu Âu phải đến cuối tháng 7 mới quyết định giới hạn xuất khẩu vũ khí sang Hồng Kông. Chính quyền Bắc Kinh lập tức lên tiếng cáo buộc những nước này « can thiệp » vào chuyện nội bộ của Trung Quốc.

 

Căng thẳng leo thang thêm một nấc khi các nước Anh (ngày 14/07) và Pháp (22/07) cũng lần lượt thông báo gạt dần Hoa Vi – tập đoàn viễn thông hàng đầu của Trung Quốc ra khỏi các dự án phát triển mạng 5G chiến lược. Hoa Kỳ và nhiều nước châu Âu lo ngại mối họa gián điệp Trung Quốc, do Hoa Vi bị cáo buộc có liên hệ chặt chẽ với chính quyền Bắc Kinh.

 

Đỉnh điểm của cuộc đọ sức Phương Tây – Trung Quốc là trong cùng ngày 22/07, Hoa Kỳ bất ngờ kỳ hạn cho Trung Quốc có 72 giờ để đóng cửa tòa lãnh sự ở Houston, bang Texas. Ngoại trưởng Mike Pompeo tố cáo lãnh sự quán của Trung Quốc ở Houston là một « ổ gián điệp », tổ chức « đánh cắp các sở hữu trí tuệ » của Mỹ.

 

Trong khoảng thời gian ngắn ngủi này, bộ Tư Pháp Mỹ lần lượt thông báo truy tố hai tin tặc Trung Quốc, tìm cách đánh cắp các dữ liệu nghiên cứu về Covid-19, và bắt giữ bốn công dân Trung Quốc khác cũng bị tình nghi hoạt động dọ thám.

 

« Ăn miếng trả miếng », ngày 24/07, Bắc Kinh yêu cầu đóng cửa lãnh sự Mỹ tại Thành Đô, một trong những lãnh sự quan trọng nhất của Mỹ cho phép bao phủ các vùng phía tây nam của Trung Quốc như Tân Cương và Tây Tạng.

 

Phải chăng Mỹ và Trung Quốc đang lao vào một cuộc chiến tranh lạnh mới như nhận xét của nhiều nhà quan sát ? Ông Pierre-Antoine Donnet, nguyên thông tín viên hãng tin Pháp (AFP) tại Bắc Kinh, trên đài France Culture lưu ý, cuộc chiến tranh lạnh lần này khác rất xa so với những gì xảy ra giữa Mỹ và Liên Xô năm xưa.

 

« Khác là bởi vì cuộc đọ sức này chủ yếu nhắm vào những khía cạnh công nghệ và thương mại. Trên hai lĩnh vực này, đúng là có một sự đối đầu cực kỳ gay gắt, đã được khởi động để rồi kéo dài trong thời gian rất lâu. Hơn nữa, bất kể kết quả cuộc bầu cử tổng thống Mỹ vào tháng 11/2020 có ra sao, một điều chắc chắn đây là chủ đề duy nhất mà cả Joe Biden và Donald Trump có cùng một quan điểm. »

 

Julien Nocetti, chuyên gia về các vấn đề kỹ thuật số, cộng tác viên Viện Quan Hệ Quốc Tế Pháp, trên đài phát thanh France Culture cũng có cùng quan điểm cho rằng công nghệ kỹ thuật số mới chính là cốt lõi của cuộc đọ sức này.

 

« Tôi cho rằng chúng ta đang chứng kiến sự kết thúc của một chu kỳ, với việc Hoa Kỳ chấm dứt thái độ ʺngây thơʺ một cách hơi thô bạo. Khi Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2001, người ta hy vọng là sự hội nhập với toàn cầu hóa, sự đổi mới không ngừng trong nền kinh tế sẽ đưa Trung Quốc đi đến việc dân chủ hóa đất nước.

 

Hai mươi năm sau, người ta rơi vào một bối cảnh hoàn toàn khác biệt, đầy biến đổi, rất hỗn loạn, với sự bật dậy của mô hình Trung Quốc khác rất nhiều so với những gì Mỹ từng hy vọng. Và mô hình Trung Quốc đó còn biết cách trục lợi từ sự phát triển mạnh mẽ của kỹ thuật số chỉ trong vòng có 20 năm. Tôi cho rằng những gì đang làm cho căng thẳng hiện nay giữa Mỹ và Trung Quốc trở nên xơ cứng, một phần lớn chính là vì vấn đề công nghệ kỹ thuật số ».

 

Trung – Mỹ « so găng », Biển Đông dậy sóng

 

Đối đầu Mỹ - Trung gia tăng còn làm cho Biển Đông dậy sóng dữ dội. Lần đầu tiên, Hoa Kỳ điều đến ba chiến hàng không mẫu hạm đến tập trận tại Biển Đông. Ngày 04/07/2020, Hải Quân Mỹ ra thông cáo khẳng định hai hàng không mẫu hạm USS Nimitz và USS Ronald Reagan tiến hành các cuộc tuần tra và diễn tập tại Biển Đông nhằm « bảo vệ khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương mở và tự do ».

 

Hoạt động quân sự này của Mỹ diễn ra vào lúc Bắc Kinh đang tổ chức các cuộc tập trận có quy mô lớn gọi là « Tam đại chiến địa » ở ba vùng biển lớn : Hoàng Hải, Hoa Đông và Nam Hải mà Việt Nam gọi là Biển Đông, xung quanh khu vực quần đảo Hoàng Sa mà Trung Quốc đánh chiếm từ tay Việt Nam.

 

Báo Le Monde số ra ngày 07/07, trong bài viết có tựa đề « Bắc Kinh và Washington ghìm nhau ở Biển Đông », dẫn phân tích của nhà nghiên cứu Mathieu Duchatel, giám đốc Chương trình châu Á, Viện Montaigne (Institut Montaigne), Paris, cho rằng việc Trung Quốc chọn tập trận ở Hoàng Sa còn là « lời cảnh báo nhắm vào Việt Nam, vào lúc nước này ngày càng có ý định đưa Trung Quốc ra tòa án quốc tế ».

 

Điều đáng chú ý là ngày 14/07/2020, ngoại trưởng Mỹ tuyên bố mạnh mẽ cho rằng các đòi hỏi chủ quyền của Bắc Kinh tại Biển Đông là « bất hợp pháp ». Do vậy, vẫn theo ông Mathieu Duchatel, khi trả lời các câu hỏi của RFI Tiếng Việt, thái độ cứng rắn này của Mỹ, ít nhiều cũng mang lại lợi thế cho các nước có tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc như Việt Nam chẳng hạn.

 

« Có một lịch trình phòng thủ và một lịch trình tấn công. Tôi cho rằng sự hiện diện của Mỹ trong khu vực, có quy mô quan trọng hơn, có thể là nhằm gây khó khăn cho các hành động đơn phương của Trung Quốc mà nước này dự trù nếu như không có sự hiện diện của Mỹ, ví dụ chiếm thêm các đảo hoặc hung hăng bắt nạt các nước cũng đòi hỏi chủ quyền trong khu vực.

 

Về phương diện « tấn công », ví dụ thúc đẩy những đòi hỏi chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Trường Sa, tôi cho rằng khuôn khổ những gì Hoa Kỳ đang làm là nhằm mục đích ngăn chặn Trung Quốc đơn phương hành động, hơn là cho phép các nước khác đạt được những yêu sách chủ quyền của riêng họ. Chúng ta thấy chính sách của Mỹ là bảo vệ nguyên trạng. »

 

Tháng 7: Virus corona và hệ quả chính trị trên Donald Trump

 

Nhưng có lẽ sự kiện đáng lo nhất trong tháng 7 này là tình hình dịch bệnh virus corona chủng mới. Xuất phát từ Vũ Hán, Trung Quốc vào cuối năm 2019, đại dịch Covid-19 chưa cho thấy có dấu hiệu suy giảm đà lây lan. Dịch bệnh đặc biệt tăng tốc tại Mỹ và châu Mỹ Latinh, khiến hàng trăm ngàn người chết, hàng triệu người nhiễm bệnh, nền kinh tế bị lao dốc.

 

Đáng chú ý là virus corona đang len lỏi vào đời sống chính trị Mỹ. Việc dịch bệnh hoành hành dữ dội tại Mỹ, nhất là trong suốt nhiều tuần liền số ca nhiễm mới thường nhật luôn ở mức kỷ lục trên 60.000 người đã khiến số người ủng hộ cách xử lý dịch bệnh của nguyên thủ Mỹ, hiện đang vận động tái tranh cử sụt giảm mạnh, chỉ còn ở mức 39% và còn bị đối thủ tranh cử Joe Biden dẫn trước mấy điểm.

 

Trong hoàn cảnh này, tổng thống Mỹ đã quyết định thay giám đốc chiến dịch tranh cử và quay trở lại với các cuộc họp báo thường nhật. Một chiến lược mà giáo sư về Quan hệ Quốc tế Pháp, Philippe Golub, trường đại học Mỹ tại Paris trên đài RFI đánh giá là đầy rủi ro.

 

« Điểm yếu cơ bản của Trump ngày nay có khá nhiều : Đầu tiên hết là việc xử lý cuộc khủng hoảng dịch tễ đầy tai ương, ngày càng gia tăng cường độ cùng với việc mỗi bang mỗi phách, rồi cùng với cách xử lý thảm hại các vấn đề kinh tế có liên quan đến việc xử lý dịch virus corona. Tiếp đến là khó khăn mà đảng Cộng Hòa gặp phải trong việc thực thi chương trình phục hưng cho phép nền kinh tế trụ được trong lâu dài.

 

Tôi nghĩ đây có thể là một ý tưởng tồi khi cho phục hồi lại các buổi họp báo, điểm đáng báo động làm ông sụt điểm tín nhiệm trong các cuộc thăm dò. Đúng là có ông bị mất điểm nhiều và đều đặn. Dù vậy, cơ sở cử tri chủ yếu của ông không bị thu hẹp. Vẫn còn có đến vài tháng chiến dịch vận động cực khổ, trong quãng thời gian này, người ta sẽ được xem những cuộc đối đầu công khai giữa Trump và Biden. Vào lúc đó, chúng ta sẽ thấy rõ hơn các đường hướng của chiến dịch vận động tranh cử. »

 

Làn sóng Covid-19 thứ hai tại Việt Nam, châu Á và châu Âu

 

Nhìn sang các châu lục khác, Châu Á và Châu Âu đang khấp khởi mừng thầm tưởng chừng đại dịch sắp qua, cuộc sống sắp trở lại bình thường, nào ngờ những hy vọng mong manh đó đã bị dập tắt. Virus corona vẫn rình rập và bùng phát lại ở một số nước như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc...

 

Đặc biệt là tại Việt Nam, sau gần 100 ngày cầm cự với virus corona để không có một ca lây nhiễm mới nào, ngày 31/07/2020, chính quyền thông báo ca tử vong đầu tiên vì Covid-19 và số ca nhiễm mới trong vòng 24 giờ tăng mức kỷ lục 45 người.

 

Ổ dịch mới được phát hiện ở Đà Nẵng hồi cuối tuần 25-26/07/2020 đã lan ra nhiều tỉnh thành khác, trong đó có thủ đô Hà Nội (2 ca dương tính) và Tp. Hồ Chí Minh (2 ca). Thành phố Đà Nẵng buộc phải cho áp dụng trở lại các biện pháp phong tỏa.

 

Tình hình này cũng tương tự cho nhiều nước tại châu Âu. Một số nước như Tây Ban Nha hay Bỉ buộc phải áp dụng trở lại các biện pháp ngăn ngừa nghiêm khắc. Tại Pháp, với hiện tượng số ca nhiễm mới thường nhật cũng có dấu hiệu tăng nhẹ trở lại, chính phủ ra quy định bắt buộc đeo khẩu trang nơi không gian khép kín và yêu cầu người dân nên tuân thủ nghiêm ngặt giãn cách xã hội.

 

                                                             ***

 

CÁC NỘI DUNG LIÊN QUAN

HOA KỲ - TRUNG QUỐC

Đóng cửa tòa lãnh sự, bước ngoặt trong quan hệ Mỹ Trung?

 

BIỂN ĐÔNG - ÚC - TRUNG QUỐC

Bắc Kinh lại đe dọa Canberra sau khi yêu sách Biển Đông bị Úc thẳng tay bác bỏ

 

TRUNG QUỐC - HOA KỲ - NGOẠI GIAO

Trung Quốc tiếp quản lãnh sự Mỹ tại Thành Đô

 

 

 

 

 

 


VỪA HÁN HÓA VỪA THỰC DÂN, 'GIẤC MỘNG TRUNG HOA' SẼ CHỈ LÀ GIẤC MỘNG? (Thụy My - RFI)



Vừa Hán hóa vừa thực dân, ‘giấc mộng Trung Hoa’ sẽ chỉ là giấc mộng ?

Thụy My  -  RFI

Đăng ngày: 01/08/2020 - 14:24

https://www.rfi.fr/vi/%C4%91i%E1%BB%83m-b%C3%A1o/20200801-v%E1%BB%ABa-h%C3%A1n-h%C3%B3a-v%E1%BB%ABa-th%E1%BB%B1c-d%C3%A2n-gi%E1%BA%A5c-m%E1%BB%99ng-trung-hoa-s%E1%BA%BD-ch%E1%BB%89-l%C3%A0-gi%E1%BA%A5c-m%E1%BB%99ng

 

Nhà báo François Bougon phân tích, Hán tộc được coi là chủng tộc ưu việt, và đảng Cộng Sản có nhiệm vụ đưa một Trung Quốc của người Hán vào vị trí trung tâm thế giới. Thế nên phải thực hiện mưu đồ đế quốc mà Bắc Kinh gọi là « Giấc mộng Trung Hoa » : vừa Hán hóa các sắc tộc trong nước, vừa thực dân hóa thế giới bên ngoài qua « Con đường tơ lụa mới ».

 

https://s.rfi.fr/media/display/c15c799c-d3e8-11ea-9a71-005056a964fe/w:980/p:16x9/hq_1.webp

Một lính Trung Quốc trước pa-nô có hình Tập Cận Bình ở căn cứ hải quân trên đảo Ngang Thuyền Châu (Stonecutter), Hồng Kông. Ảnh chụp ngày 30/06/2019. © REUTERS/Tyrone Siu/File Photo

 

Đại dịch corona là trọng tâm chính của các tuần san kỳ này, bên cạnh đó là mối đe dọa từ Trung Quốc. L’Express dành 30 trang báo cho việc « Tìm lại chỗ đứng », nói về cuộc chiến gay go trên lãnh vực kinh tế sau khi bị con virus từ Vũ Hán phá hoại. Trong đó nước Pháp có nhiều ưu thế, với điều kiện có chọn lựa đúng đắn, có lòng can đảm và phải tiến hành ngay lúc này. Le Point giải thích về mặt khoa học virus corona di chuyển trong không khí như thế nào, với hàng tựa « Những gì chúng ta đang hít thở thực sự ».Courrier International đặt vấn đề « Nếu chúng ta thay đổi cuộc sống » sau thời kỳ phong tỏa.

 

Bức màn sắt đã phủ xuống Hồng Kông

 

Riêng tuần báo L’Obs có ảnh bìa đỏ chói với một con rồng màu đen đang cuộn mình, ẩn trong đó những khuôn mặt Donald Trump, cảnh sát và người biểu tình Hồng Kông, người Duy Ngô Nhĩ, Tập Cận Bình và những con virus corona…với hàng tựa lớn : « Trung Quốc, siêu cường tự do tung hoành ».

 

Ở trang trong, hồ sơ 12 trang của tờ báo bắt đầu bằng tấm ảnh nổi tiếng : một thanh niên Hồng Kông biểu tình bị trói quặt nằm dưới đất. Tờ báo tóm lược : cưỡng bức Hồng Kông, đàn áp dã man người Duy Ngô Nhĩ, ngoại giao hung hăng, khiêu khích quân sự…Trung Quốc của Tập Cận Bình mỗi ngày lại tỏ rõ chủ nghĩa dân tộc toàn trị với chiến lược đế quốc.

 

·         Đọc thêm: Luật an ninh Hồng Kông: Vụ tấn công quy mô vào một xã hội dân chủ từ sau thế chiến

 

Bài viết chính mở đầu bằng nhận xét, một thành phố quốc tế vừa chết đi trước mắt chúng ta : Hồng Kông, đô thị quyến rũ, phương Tây và phương Đông hòa quyện. Lưỡi gươm Damoclès đầy đe dọa từ lúc Tập Cận Bình lên cầm quyền năm 2013 cuối cùng đã rơi xuống.

Những tội danh với định nghĩa mù mờ trong luật an ninh quốc gia có thể ập xuống đầu bất kỳ ai. Một lời tố cáo nặc danh có thể làm một giáo viên bị điều tra và sa thải. « Khủng bố trắng » cũng diễn ra tại các doanh nghiệp, nơi mỗi người phải cẩn trọng lời nói và dè chừng kẻ chỉ điểm. Năm mươi năm sau khi bức tường ô nhục mọc lên ở Đông Berlin, người Hồng Kông bừng con mắt dậy bỗng thấy một bức màn sắt phủ xuống.

 

Vì sao Trung Quốc tả xung hữu đột, gây hấn khắp nơi ?

 

Bắc Kinh muốn thanh toán dứt điểm các cuộc biểu tình ở Hồng Kông. Nhưng phải chăng « phương án nguyên tử » này là chọn lựa duy nhất ? Tại sao lại hủy hoại trung tâm tài chính hàng đầu châu Á, nơi 60% vốn đầu tư ra vào Hoa lục ? Và tại sao vài ngày sau đó, Bắc Kinh kết thúc nhiều thập niên tương đối hòa bình với Ấn Độ qua cuộc đụng độ dữ dội ở biên giới Ladakh, với những quả chùy đinh làm đổ những giọt máu đầu tiên từ 40 năm qua ?

 

·         Đọc thêm: Xung đột Ấn-Trung bùng nổ: Bắc Kinh hiếu chiến hơn trong khủng hoảng ?

 

Vì sao Trung Quốc lại « phóng hỏa » lần thứ hai ở phía bên kia rặng Himalaya, khi yêu sách một phần lãnh thổ quốc gia tí hon Bhutan, đồng minh của Ấn Độ ? Vì sao hôm 30/03, cả một đoàn tàu « dân quân biển » lại lao vào một khu trục hạm Nhật trong hải phận Nhật ? Tại sao một trong vô số tàu hải cảnh Trung Quốc lại đâm chìm một tàu đánh cá Việt Nam hôm 02/04 ? Tại sao tàu Trung Quốc thản nhiên đi vào vùng biển Indonesia, Malaysia, Philippines ? Sao Bắc Kinh lại điều tàu sân bay đến bờ biển Đài Loan hai lần trong tháng trước ?

 

Không chỉ gây hấn tứ tung với các nước về quân sự, Trung Quốc còn tấn công tin học vào Úc và các bệnh viện, phòng thí nghiệm châu Âu đang nghiên cứu vaccin chống virus corona. Một chiến dịch ngoại giao hung hăng nhắm vào Úc, Hà Lan, Anh, Pháp và nhiều nước khác, chưa nói đến những trận khẩu chiến dữ dội với Mỹ.

 

·         Đọc thêm: Ngoại giao « chiến binh sói » khiến Trung Quốc bị gậy ông đập lưng ông

 

Ở Hoa lục, hai công dân Canada bị tù tội từ cuối 2018 để trả đũa vụ bà Mạnh Vãn Châu bị bắt giữ. Đảng trấn áp các luật sư, nhà báo phản biện, phá hủy mấy chục nơi thờ tự, và tiếp tục quy trình diệt chủng tàn bạo người Duy Ngô Nhĩ, đàn áp người Tây Tạng.

 

Con virus làm bộc lộ bộ mặt thật đầy thủ đoạn

 

Tất cả các chuyên gia về Trung Quốc đều sững sờ, kinh ngạc. Cả thế giới cũng vậy, từ giới tinh hoa cho đến dư luận quần chúng. Họ bất ngờ khám phá bộ mặt thật của một siêu cường đầy đe dọa, thủ đoạn, ngạo mạn, khác hẳn với hình ảnh một đất nước cần cù, ít phô trương. Con virus corona đã làm người ta mở mắt, xóa đi mọi ảo tưởng.

 

·         Đọc thêm: Virus corona: Trung Quốc và tổng giám đốc WHO phải chịu trách nhiệm về đại dịch

 

Khi xảy ra tai nạn Fukushima năm 2011, Nhật Bản đã cho phép Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế vào điều tra và hoàn toàn nhận trách nhiệm về thảm họa. Còn Trung Quốc nhất quyết từ chối cho điều tra về virus corona, vào phút cuối dưới áp lực của khoảng 100 nước thành viên Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) mới miễn cưỡng đồng ý, nhưng đòi phải do ông tổng giám đốc vốn ngoan ngoãn với Bắc Kinh phụ trách.

 

Rồi đến chiến dịch « ngoại giao khẩu trang » nhằm biến Trung Quốc thành ân nhân của nhân loại, chiến dịch bóp méo thông tin tởm lợm, quy trách nhiệm cho…Hoa Kỳ đã gây ra đại dịch, thậm chí cả Ý trong lúc nước này đang khốn đốn vì Covid-19. Một loạt những thủ đoạn thay vì đánh bóng lại làm hình ảnh Trung Quốc thêm xấu xí.

 

Vừa Hán hóa vừa thực dân

 

Theo chuyên gia Valérie Niquet, việc phô trương cơ bắp này có thể gây phản tác dụng. Chẳng hạn tất cả các chính khách Ấn Độ hiện rất bức xúc, đòi hỏi thủ tướng Modi phải cứng rắn hơn. L’Express tiết lộ, ông Modi đã đặt mua 33 chiến đấu cơ của Nga cùng với hỏa tiễn và đạn dược trị giá 4,7 tỉ euro. New Delhi đã chặn 59 ứng dụng của Trung Quốc, trong đó TikTok bị mất đi 1/3 thị trường.

 

·         Đọc thêm: Đại dịch virus corona : Đảng Cộng Sản Trung Quốc càng hung hăng với phương Tây

 

Nhà sử học François Godement nhận định, chế độ Bắc Kinh đang chuyển sang hướng chủ nghĩa dân tộc cực đoan, phân biệt chủng tộc, thậm chí phát-xít. Theo nhà nghiên cứu chính trị François Heisbourg, sở dĩ Trung Quốc hung hăng khiêu khích một loạt các nước vì cho rằng thời cơ của mình đã đến. Một đế quốc coi các nước khác kể cả châu Âu là những chư hầu, như trong thời nhà Minh trước đây, như nước Đức trước Đệ nhất Thế chiến và nước Nhật trước Đệ nhị Thế chiến.

 

Nhà báo François Bougon phân tích, Hán tộc được coi là chủng tộc ưu việt, và đảng Cộng Sản có nhiệm vụ đưa một Trung Quốc của người Hán vào vị trí trung tâm thế giới. Thế nên phải thực hiện mưu đồ đế quốc mà Bắc Kinh gọi là « Giấc mộng Trung Hoa » : vừa Hán hóa các sắc tộc trong nước, vừa thực dân hóa thế giới bên ngoài qua « Con đường tơ lụa mới ».

 

Giấc mộng Trung Hoa sẽ chỉ là giấc mộng

 

Nhưng liệu giấc mơ có thành sự thực ? Giáo sư Bùi Mẫn Hân (Minxin Pei) ở California cho rằng Trung Quốc đang lặp lại sai lầm của Liên Xô cũ – bám vào những quan điểm lỗi thời, tập trung quyền hành vào tay cá nhân. Một chế độ trước đây vươn lên được nhờ thực dụng, nay ý thức hệ cứng nhắc và biến tướng sang toàn trị. Cách đây một thập niên, đảng Cộng Sản Trung Quốc có nhiều luồng tư tưởng khác nhau và quyết định theo tập thể, nay là một bộ máy chỉ phục vụ cho Tập Cận Bình.

 

·         Đọc thêm: Giấc mơ Trung Hoa, ác mộng thế giới

 

Theo L’Obs, giấc mộng Trung Hoa có thể chỉ là một giấc mộng. Nhiều quốc gia đang đưa sản xuất trở về nước hoặc đa dạng hóa nguồn cung, dịch chuyển sang các nước gần hơn hoặc đáng tin cậy hơn. Phân nửa các con nợ của chương trình « Con đường tơ lụa mới » 1.000 tỉ đô la có nguy cơ không trả nổi, nhất là Kyrgyzstan và Sri Lanka.

 

GDP Trung Quốc năm nay có thể chỉ tăng 1%, nợ công cùng với các món nợ của địa phương và công ty quốc doanh đã lên đến 300% GDP, 80 triệu người thất nghiệp trong đó có 9 triệu sinh viên tốt nghiệp đại học. Bất bình đẳng xã hội tiếp tục : chính thủ tướng Lý Khắc Cường thú nhận hiện có 600 triệu người Trung Quốc thu nhập dưới 125 euro một tháng.

 

Đài Loan, nạn nhân sắp tới ?

 

Kinh tế suy sụp, giới trung lưu thất vọng, người nghèo phẫn nộ…có thể thúc đẩy chủ nghĩa dân tộc và phiêu lưu quân sự của Bắc Kinh. Đài Loan có thể là mục tiêu sắp tới.

« Một khi thanh toán xong Hồng Kông, chúng tôi sẽ giải quyết Đài Loan. Việc thống nhất bằng giải pháp quân sự là không thể tránh khỏi ». Nội dung từ một tài khoản Twitter của chính quyền Trung Quốc tháng 9/2019 lập tức khiến Đài Bắc và Washington chú ý. Mười tháng sau, lời đe dọa thứ nhất đã trở thành sự thực, còn lại Đài Loan trong tầm ngắm.

 

Theo các nhà phân tích của Lầu Năm Góc, quân đội Trung Quốc với ngân sách gấp 15 lần Đài Loan, đã có tất cả những phương tiện cần thiết cho việc đổ bộ. Và theo lời đồn đãi thì cuộc xâm lăng sẽ diễn ra vào tháng Bảy năm 2021, nhân kỷ niệm 100 năm thành lập đảng. Tàu sân bay thứ hai của Trung Quốc là Sơn Đông đã được hạ thủy cuối 2019, có thể chặn phía Thái Bình Dương để ngăn tăng viện của Mỹ.

 

Hồng Kông : Một đất nước, hai quốc tịch

 

Về Hồng Kông, trong bài « Một đất nước, hai quốc tịch », The Economist cho biết những người dân muốn ra đi có nhiều lựa chọn. Canada là nước có nhiều người Hồng Kông sinh sống nhất, có thể cấp giấy phép thường trú nếu đầu tư 112.000 đô la, một món tiền không cao so với giá nhà đắt đỏ ở đặc khu. Úc đề nghị gia hạn 5 năm cho những người Hồng Kông hiện đang cư trú, còn visa theo đầu tư tốn đến 1,1 triệu đô la.

 

Đài Loan với tương đồng văn hóa và ngôn ngữ, là hướng đến ưa thích của 50% người Hồng Kông muốn đi tị nạn. Đặc biệt Anh sẵn sàng tạo điều kiện cho 2,9 triệu dân cựu thuộc địa cư trú, với khả năng nhập tịch sau này. Các công ty tư vấn di trú như Andrew Lo trước đây nhận 10 yêu cầu một ngày, nay lên đến 200 hồ sơ/ngày, đơn xin cấp tư pháp lý lịch vốn cần thiết để xin visa tăng 40%.

 

Cảnh giác với những vi phân tử mang mầm bệnh Covid trong không khí

 

Chuyển sang lãnh vực y tế, Le Point dành trọn hồ sơ cho virus corona chủng mới. Lá thư ngỏ của 239 nhà nghiên cứu trên tạp chí Clinical Infectious Diseases được New York Times đăng lại ngày 04/07 cảnh báo : con virus lan tràn trong không khí bằng những hạt nhỏ li ti ở khoảng cách xa hơn hai mét. Họ khuyến cáo nên mang khẩu trang, và nếu có thể thì nên hạn chế hô hấp. Lá thư hướng đến Tổ chức Y tế Thế giới, trong khi tổ chức này không ngừng lặp lại là con virus lan đi qua những giọt bắn lớn.

 

Một con virus đường hô hấp lây lan trong không khí thật ra không có gì đáng ngạc nhiên, như virus SARS (2002), cúm H1N1 (năm 2009), MERS (2012). Và đầu năm nay, đã có những vụ một người nhiễm Covid ở cuối xe hắt hơi, tài xế xe buýt bị lây như tại Trung Quốc, trong hành trình một tiếng rưỡi 23/67 hành khách đã bị nhiễm. Cũng tại Trung Quốc, 10 thực khách ngồi cách nhau 1 mét và không tiếp xúc với nhau bị lây vì máy lạnh, phân nửa 30 người tham gia một khóa đào tạo trong phòng máy lạnh khoảng 4 tiếng đồng hồ trở thành nạn nhân của virus corona…

 

Các phân tử lớn hơn 20 micromét (micromét = 1 phần triệu mét) không đi vào sâu, trong khi những phân tử nhỏ hơn vào tận phổi và lập tức gây nhiễm trùng thể nặng. Tuy nhiên còn tùy thuộc vào môi trường xung quanh : một người bệnh hắt hơi trong một lò sát sinh khép kín gây tai họa nhiều hơn ở một vùng đất vắng người. Giáo sư Arnaud Fontanet cảnh báo, lượng virus corona chủng mới trong không khí đậm đặc hơn virus SARS có thể đến 1.000 lần, và theo bác sĩ Bruno Grandbastien, virus corona lơ lửng trên không suốt 24 tiếng đồng hồ. Thế nên khuyến cáo chung là : hãy đeo khẩu trang, chú trọng việc thông gió.

 

Virus corona làm người nghèo khốn khó, tỉ phú thêm giàu

 

Về mặt kinh tế, tác giả Pierre-Antoine Delhommais trong bài « Covid-19, cuộc sống và chứng khoán » nói lên một nghịch lý, con virus corona gieo rắc đau thương ở những nơi nó đi qua, nhưng trên thị trường tài chính, có nhiều người nhờ đó lại làm giàu.

 

Chẳng hạn cổ phiếu của nhà sản xuất găng tay latex Top Glove của Malaysia đã tăng 403 %, phòng thí nghiệm Mỹ Moderna Therapeutics có cổ phiếu tăng giá 325 %. Thật kỳ lạ khi kinh tế Mỹ bị suy thoái nặng nhất kể từ một thế kỷ, chỉ số S&P 500 của Wall Street lại tăng 1,4 %. Cần nhớ rằng thị trường chứng khoán New York đã lao dốc 33 % trong khủng hoảng tài chính 1929, và đến 30 năm sau mới hồi phục được. Đặc biệt chỉ số Nasdaq các cổ phiếu công nghệ vượt hết kỷ lục này đến kỷ lục khác.

 

Một phần đáng kể trong số hàng trăm, hàng ngàn tỉ đô la, euro, yen, nhân dân tệ từ các Nhà nước và ngân hàng trung ương nhằm đối phó với đại dịch và khủng hoảng kinh tế, thay vì vun xới cho nền kinh tế thực, cho tiêu dùng và đầu tư, sẽ rơi vào Wall Street và các thị trường chứng khoán khác. Không ít người Mỹ dùng tấm séc 1.200 đô la nhận được chính phủ để mua cổ phiếu thay vì mua sắm hàng hóa, còn các nhà đầu tư chuyên nghiệp lợi dụng lãi suất 0 % để đặt cược vào chứng khoán.

 

Từ đầu năm nay, tài sản của Jeff Bezos, ông chủ Amazon đã tăng thêm 69 tỉ đô la, Elon Musk, chủ Tesla giàu thêm 47 tỉ đô la. Ngược lại theo Liên Hiệp Quốc, có ít nhất 100 triệu người trên thế giới sẽ lâm vào cảnh đói nghèo với thu nhập dưới 1,9 đô la một ngày. Con virus corona rõ ràng không ưa người nghèo – tỉ lệ tử vong nơi người Mỹ da đen cao gấp 3,8 lần so với người da trắng. Sự cất cánh của cổ phiếu Amazon và Tesla chứng tỏ Covid rất thích người giàu.

 

 

 

 

 

 


ĐẾ QUỐC BÀNH TRƯỚNG, ĐẾ QUỐC LỤN BẠI - PHẦN 4 : VÀI NGỘ NHẬN (Nguyễn Thọ)



Đế quốc bành trướng, đế quốc lụn bại – Phần 4: Vài ngộ nhận

Nguyễn Thọ

01/08/2020

https://baotiengdan.com/2020/08/01/de-quoc-banh-truong-de-quoc-lun-bai-phan-4-vai-ngo-nhan/

 

Tiếp theo 

Phần 1: One China

Phần 2: Bài học Đài Loan

Phần 3: Empire rise and falls

 

Phần 4: Vài ngộ nhận

 

https://baotiengdan.com/wp-content/uploads/2020/08/NASA.jpg

Tên lửa và du thuyền Sojus của Nga vẫn hoạt động cho đến hôm nay, sau khi chương trình Space Shuttle của NASA bị chấm dứt năm 2011. Ảnh: internet

 

Một số người coi “Đế quốc” là một từ xấu, vì trước đây báo chí thường lên án “Đế quốc Mỹ”, “Đế quốc Nhật”. Thật ra từ “Đế quốc” (Empire, Imperium) được gắn cho các cường quốc có tầm ảnh hưởng khu vực hoặc toàn cầu.

 

Người Anh, người Áo, người Mông Cổ từng tự hào được là công dân của các đế chế. Việt Nam cũng từng là đế quốc, đã tiêu diệt Champa, thôn tính một phần lãnh thổ của Ai-Lao, Chân Lạp. Sau trận Rạch Gầm, Xoài Mút, người Xiêm sợ người Việt như sợ cọp. Các vua Nguyễn được gọi là Hoàng Đế (Empereur). Những người theo tư tưởng Đại Việt sẽ rất tự hào nếu được kêu là bọn “Đế quốc”!

 

Do vậy những người yêu Liên Xô chớ tự ái khi thấy ai đó coi Liên Xô là Đế quốc. Các bạn sùng Mỹ cũng vậy.

 

Một ngộ nhận nữa của người Việt là cái tên Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ. Người thì tấm tắc khen nước Mỹ đa chủng tộc, kẻ thì chê là vì có nhiều chủng tộc chen nhau trên mảnh đất đó. USA là viết tắt của “United States of America”, lẽ ra phải gọi là “Các nước Mỹ hợp nhất”. States là số nhiều của state (bang, nước). Chúng hợp nhất (united) với nhau nên các cụ nhà ta gọi là “Hợp chúng quốc Hoa Kỳ”, chẳng dính dáng gì đến “Đa chủng tộc” hay “Thượng đẳng trắng” cả. Rồi thấy người Mỹ đen, trắng, vàng, đỏ, chung sống với nhau, dân ta tự suy ra “Hợp chủng quốc Hoa Kỳ” cho hợp lỗ tai. Nếu là “Hợp chủng quốc” thì phải dịch là “United Races of America”. Khi đó quốc kỳ Mỹ cóc cần 49 ngôi sao, đại diện cho 49 bang, mà phải là các loại mầu da cùng với các chữ Black Lives Matter & White Lives Matter mới đúng.

 

Còn cái tên Hoa Kỳ thì có người bảo từ Yankee mà ra. Yankee vốn là niềm tự hào của người Bắc Mỹ, nhưng kể từ cuộc nội chiến 1861-1865, dân các bang miền Nam coi đó là từ miệt thị bọn “Bắc kỳ”. Sau khi miền Bắc chiến thắng, từ Yankee cũng bị người ngoài nước Mỹ dùng để miệt thị người Mỹ nói chung (Như dân ta gọi người Hoa là Tàu, là Khựa, gọi người Mexico là Rệp, hay người Khmer gọi người Việt là bọn Duôn).

 

Có nguồn khác lại nói cái tên Hoa Kỳ xuất phát từ tiếng Hán: “ ” “Hoa cờ” vì người Hoa lần đầu biết nước Mỹ qua lá cờ đầy sao.

 

Chỉ riêng cái cách người Việt gọi nước Mỹ theo các kiểu tưởng tượng của người Hoa đã cho thấy quan hệ giữa hai nước trong 150 năm qua, kể từ ngày vua Tự Đức cử Bùi Viện sang đó cầu viện chống Pháp, luôn bị ảnh hưởng bởi yếu tố Trung Hoa.

 

Người Việt nên gọi các nước “United States of America” là “Liên bang Mỹ” mới là cách chính xác nhất, độc lập nhất.

 

Thể chế liên bang mà những người lập quốc xung quanh Thomas Jefferson đưa ra năm 1776 đã tạo ra thế cân bằng về quyền lực và cơ sở vững chắc cho nền dân chủ tiến bộ nhất lúc bấy giờ. Nền dân chủ đó đã biến từ mảnh đất của những người Âu thất bại, tù tội, của những người Phi nô lệ, của những người Á tha hương kiếm ăn, của những thổ dân Anh Điêng sống sót nạn diệt chủng, thành một quốc gia vĩ đại, thành công nhất trong lịch sử. Sự thành công đó không chỉ khiến các nhà cách tân châu Âu như Alexis de Tocqueville phải kính nể [1], mà cả những người Cộng Sản như Hồ Chí Minh ở Á Châu đã lấy cảm hứng từ tuyên ngôn Độc Lập của Mỹ để tuyên bố độc lập cho Việt Nam.

 

Nước Mỹ tuy không bị chiến tranh tàn phá trong hai cuộc đại chiến thế giới 1 và 2 (trừ căn cứ quân sự Trân Châu Cảng ở Thái Bình Dương), nhưng đã đóng góp nhiều xương máu và của cải vào cả hai cuộc chiến. Riêng trong chiến tranh thế giới 2, hơn 400 ngàn thanh niên Mỹ hy sinh để giải phóng các dân tộc châu  và châu Á khỏi chủ nghĩa Phát xít. Trong đó có cả người Mỹ da trắng, da đen và da đỏ.

 

Ai đã xem bộ phim Windtalker chắc không khỏi xúc động về chuyện thượng sỹ Joe Enders đã hy sinh thân mình để bảo vệ sinh mạng của anh binh nhì da đỏ Ben Yahzee trong chiến tranh chống Nhật ở Thái Bình Dương. Người Nhật cho đến lúc này đang làm chủ chiến trường vì họ có khả năng đọc các mật mã vô tuyến điện của Mỹ. Tình báo Mỹ phải sử dụng ngôn ngữ của bộ lạc da đỏ Navajo vào việc truyền tin. Những binh sỹ thông tin người Navajo này được bảo vệ như những bảo vật. Ngôn ngữ độc đáo này khiến tình báo Nhật bất lực và nó đã góp phần đảo ngược cục diện chiến tranh ở Thái Bình Dương.

Trong cuôc đại chiến này, Mỹ cũng đã hào hiệp viện trợ cho Liên Xô 11.3 tỷ USD (180 tỷ hôm nay), bao gồm 400.000 xe jeep, 14.000 máy bay 13.000 xe tank, 4 triệu rưởi tấn lương thực v.v[2]. Liên Xô, nước tiền tuyến hàng đầu chống Hitler đã mất 27 triệu công dân trong nỗ lực chung đánh bại Đế quốc Đức cuồng vọng.

 

Nước Nga từ lâu đã là một đế quốc khu vực. Nga Hoàng làm chủ một vùng rộng lớn từ trung Âu, xuyên châu Á, vượt eo biển Behring sang cả Alaska châu Mỹ, trải dài 12 múi giờ [3]. Câu nói “Mặt trời không bao giờ lặn trên đế chế” cũng đúng cho nước Nga. Nhưng chỉ từ khi cuộc cách mạng tháng 10.1917 nổ ra và Liên Bang Xô Viết thành lập, Đế chế toàn cầu nói tiếng Nga mới hình thành. Sau 1945, Liên Xô đã trở thành một siêu cường không thể chối cãi, cùng Mỹ chia đôi thiên hạ, thay đổi thế giới đến 1990.

 

Nhưng rồi siêu cường công nông này cũng mắc phải chu trình mà Paul Kennedy đã vạch ra: Bành trướng – Bị dàn trải – Kiệt sức – Tàn lụi. Trong những năm 1980, CNXH được xuất khẩu sang Angola, Ethiopia, Yemen, Lybia nhưng đến Afghanistan thì dây đàn bị đứt. Lý do chính là nền kinh tế kế hoạch hóa trong một xã hội bó cứng về sáng tạo, về tư tưởng đã không thể đáp ứng được đòi hỏi của cuộc tranh hùng toàn cầu. Năm 1991 Liên Xô tan rã, để lại cho Mỹ ngôi vị độc tôn “đế quốc số 1”, không có cạnh tranh.

 

CNXH là một hình thái xã hội của loài người, không phải chỉ có Marx hay Lenin mới nghĩ ra. Người Do Thái từ thế kỷ 19 đã bắt đầu xây dựng CNXH trong các Kibbutz ở Palestine. Cho đến nay vẫn còn khoảng 270 công xã như vậy hoạt động có hiệu quả ở Israel, với khoảng 150.000 thành viên. Ở Kibbutz mọi người đều tự nguyện đến sống và làm việc hết mình, có ý thức cộng đồng cao, không cần các biện pháp cưỡng bức của nhà nước cảnh sát. Đó là sự khác biệt với các mô hình nhà nước XHCN xô viết và chính vì thế mà nó sẽ còn tồn tại lâu dài.

 

Tuy nhiên sẽ là một ngộ nhận lớn, nếu nói CNXH xô viết đã ra đi mà không để lại dấu ấn gì. Bên cạnh công lao lớn nhất trong chiến tranh chống chủ nghĩa quốc xã, Liên Xô đã có công lớn trong công cuộc chinh phục vũ trụ, đã nhiều lần đi trước Mỹ trong cuộc đua này. Những tên tuổi như Sholokhov, Schostakowitsch, David Oistrach, Chachaturiam đã đi vào lịch sử văn hóa nhân loại. Chính cuộc chạy đua công nghệ và kinh tế giữa hai siêu cường Xô-Mỹ đã tạo động lực cho cuộc cách mạng KHKT lần thứ 3 của loài người. Chính những thách thức xã hội của Liên Xô và Đông Âu đã góp phần làm nổ ra cuộc cách mạng cánh tả 1968 ở tây Âu, mở đầu cho các nhà nước tư bản phúc lợi cao. Luật nhân quyền được Tổng thống Mỹ Johnson ký năm 1964, việc cho phép phụ nữ đi bầu ở Thụy sỹ 1971, Bồ Đào Nha 1974 đều chịu tác động của chiến tranh lạnh ý thức hệ với phe XHCN.

Một đặc điểm cơ bản của CNXH Đông Âu là không khuyến khích lối sống tiêu thụ. Nền kinh tế kế hoạch không bao giờ quảng cáo hàng cạnh tranh giá, chỉ quảng cáo lối sống ăn chắc mặc bền.

 

Khi đó, nền sản xuất hàng hóa phương Tây cũng phải theo trào lưu này. Hàng hóa ”Made in The USA” hay “Made in Germany” tốt vô kể. Các nền kinh tế Mỹ, Tây Âu phát triển bền vững, với một lực lượng lao động trình độ cao, xã hội ổn định. Sức sáng tạo không hạn chế của con người tự do đã tạo ra năng suất lao động cao hơn. Thắng thua đã được định đoạt.

 

Nói một cách khó nghe là: CNTB đã trở nên nhân bản hơn, tự do hơn bởi nó luôn phải chứng minh tính ưu việt so với khối XHCN.

 

Sau khi Liên Xô và Đông Âu tan rã, động lực đó không còn nữa. Kẻ thù xưa ngã ngựa, trở thành lực lượng lao động rẻ tiền. Cuộc cạnh tranh về tính ưu việt chuyển thành cuộc chạy đua về lợi nhuận. Cái gọi là “hội nhập” của các nền kinh tế XHCN trước đây thực chất đã khiến thế giới chỉ còn lại một hệ thống kinh tế: TBCN.

 

Kỷ nguyên thịnh vượng của CNTB sau đó chỉ kéo dài 18 năm. Khi cuộc khủng hoảng tài chính Lehman-Brothers xảy ra ở Mỹ 2008, cuộc đại khủng hoảng bắt đầu.

 

(Còn tiếp)

_____

 

[1] Ông viết “Về Nền Dân Chủ Ở Mỹ” (De la démocratie en Amérique) năm 1840, sau khi đi thăm Mỹ về.

 

[2] https://ru.usembassy.gov/world-war-ii-allies-u-s-lend-lease-to-the-soviet-union-1941-1945/

 

[3] 1867 Nga Hoàng bán cho Mỹ với giá 4,74 USD/km², tính ra là 7,2 triệu USD (130 triệu giá hôm nay).