NỘI DUNG :
Minh
Anh -
RFI
Tú Anh
- RFI
.
Thụy
My -
RFI
.
================================================
Minh Anh - RFI
Đăng ngày: 01/02/2020 - 10:32
Chính
quyền Trung Quốc ngày 01/02/2020 loan báo, trong vòng 24 giờ, có thêm 46 người
chết vì chứng viêm phổi cấp tính do virus corona mới gây ra, nâng tổng số nạn nhân lên thành 259
người.
Hầu hết các ca tử vong đều được phát hiện ở tỉnh Hồ
Bắc, ổ dịch virus corona mới. Thông cáo của Ủy Ban Y Tế Quốc Gia Trung Quốc còn
nêu rõ tổng số người bị lây nhiễm tính đến ngày 31/01 là 11.791 ca trên cả nước,
tăng thêm 2.102 ca nhiễm so với hôm trước.
Bị nhiều người dân chỉ trích là đã che giấu thông
tin về dịch virus corona, ông Mã Quốc Cường (Ma Guoqiang), bí thư thành ủy
thành phố Vũ Hán thừa nhận trách nhiệm là đã ra lệnh hạn chế di chuyển quá chậm
trễ. Ông nói : « Tôi cảm thấy có tội và tôi rất ân hận ».
Tỉnh Hồ Bắc, tâm dịch bệnh tại Trung Quốc, hiện vẫn
bị cách ly. Mọi con đường đi vào thành phố đều bị ngăn chặn. Các phương tiện
giao thông công cộng đều ngưng hoạt động nhằm tránh cho dịch bệnh lây lan.
Thị trường dầu lửa căng thẳng
Dịch viêm phổi cấp virus corona đã có những tác động
đối với nền kinh tế thế giới. Giá cả trên thị trường dầu lửa tụt giảm thê thảm trong những ngày gần
đây. Chỉ số hai loại dầu được niêm yết trên sàn chứng khoán là WTI tại
New York và Brent ở Luân Đôn lần lượt giảm 16% và 12%. Giới quan sát lo ngại thị
trường dầu khí có nguy cơ trở lại những tháng căng thẳng tồi tệ nhất như đã từng
trải qua hồi tháng 5/2019 ở New York và tháng 11/2018 ở Luân Đôn.
----------------------------------
Tú Anh - RFI
Đăng ngày: 01/02/2020 - 13:18
Thứ
Bảy 01/02/2020, khủng hoảng virus corona làm Trung Quốc ngày càng bị cô lập. Từ
châu Á, châu Âu đến Úc, Mỹ, hàng loạt quốc gia từ chối mọi hành khách đến từ
Hoa lục trong bối cảnh số
người bị lây nhiễm lên đến gần 12.000, thêm 2.100 ca mới so với báo cáo
ngày hôm trước.
Cho đến hiện nay, dường như chỉ có châu Phi và Nam Mỹ
chưa bị dịch viêm phổi Trung Quốc lan đến, trong khi trên thế giới đã có khoảng
20 nước và vùng lãnh thổ đã bị lây nhiễm. Tại Hoa lục, số nạn nhân cũng tăng từng
ngày. Tất cả mọi tỉnh thành đều bị lây nhiễm.
Trong bối cảnh này, bộ Ngoại Giao Mỹ cũng kêu gọi
dân chúng tránh sang Trung Quốc hoặc hồi hương về Mỹ trong giai đoạn có dịch
này.
Biện phát mới là kể từ tối Chủ Nhật 02/02,
Washington cấm triệt những người không phải là công dân Mỹ, đã ở Trung Quốc 14
ngày qua, nhập cảnh vào Hoa Kỳ. Còn nếu là công dân Mỹ, hành khách sẽ bị cách
ly 14 ngày để được theo dõi tình trạng sức khỏe.
Úc, cũng như Singapore và Mông Cổ tại châu Á, và Ý ở
châu Âu cũng ban hành biện pháp tương tự đối với hành khách không phải là công
dân bản địa.
Việt Nam, một nước láng giềng của Trung Quốc, thông
báo ngưng cấp visa cho người Trung Quốc và những những người nước ngoài lưu trú
tại Hoa lục trong hai tuần cuối cùng. Tin từ Việt Nam cho biết sáu trường hợp lây nhiễm.
Từ chiều 01/02, các hãng hàng không Việt Nam ngưng các chuyến bay sang Trung Quốc.
Riêng ở Sài Gòn, có bốn người mới bị cách ly để theo dõi, tất cả đều từ Vũ Hán
trở về, trong đó có ba người Pháp (Tuổi Trẻ).
Trước tình trạng bế quan tỏa cảng của các nước trên
đây, đặc biệt là của châu Á và Hoa Kỳ, chính quyền Trung Quốc khuyến cáo
tránh « hành động hoảng hốt vô ích và các biện pháp quá đáng ».
Đại sứ Trung Quốc bên cạnh phái bộ Liên Hiệp Quốc ở
Geneve cho là « Tổ Chức Y Tế Thế Giới tin tưởng vào khả năng chống dịch
của Trung Quốc ». Trong khi đó, phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Hoa Xuân Oánh
chỉ trích « các lời nói và hành động của một số quan chức Mỹ là không
có cơ sở và không đúng với thực tế ».
Bác sĩ nước ngoài tin vào khả năng của các bệnh viện địa
phương Trung Quốc
Trả lời RFI, từ Vũ Hán, bác sĩ Philippe Klein
cho biết ông tin tưởng vào khả năng của các bệnh viện địa phương :
« Đến hôm nay (31/01), tình hình được cải thiện nhiều lắm. Với 30 bệnh viện lớn,
mỗi bệnh viện có 1.000 giường, cộng với hai bệnh viện dã chiến, Vũ Hán có đủ khả
năng để chăm sóc cho tất cả những người bị nhiễm siêu vi viêm phổi nghiêm trọng.
Người ta đã tính đến giải pháp cho nhập viện cả những
trường hợp triệu chứng nhẹ mới xuất hiện. Bởi vì những người này, đang bị cách
ly ở nhà, nhiều khi không tôn trọng các nguyên tắc phòng ngừa lây lan cho người
khác. Phải nói là nhu cầu sử dụng dụng cụ xét nghiệm rất lớn vì còn phải kiểm
chứng thường xuyên để coi những người đã bệnh có khỏi hẳn chưa. Do mỗi bệnh viện
tại Vũ Hán có một bệnh viện « đỡ đầu » ở một tỉnh khác cho nên không thiếu hụt
dụng cụ.
Trái lại, Vũ Hán thiếu thốn dụng cụ bảo hộ cho nhân
viên y tế, bác sĩ , y tá… Trung Quốc đang nỗ lực tìm cách tái trang bị để không
bị thiếu hụt lâu dài. Tôi nghĩ là trong nay mai, các trang thiết bị bảo hộ (áo
choàng, quần, giày, găng, kính) sẽ về đầy đủ ».
-------------------------------------
.
Thụy My - RFI
Đăng ngày: 01/02/2020 - 16:44
Đối
với Tập Cận Bình, cuộc khủng hoảng virus corona lần này là thách thức lớn nhất
trong sự nghiệp của ông ta. Và nếu trở thành đại dịch, các đối thủ đang âm thầm
thì phản đối việc thâu tóm mọi quyền hành của ông Tập, có thể có hành động chống
lại ông.
Dịch bệnh do virus corona tại Trung Quốc và Anh ra
khỏi Liên Hiệp Châu Âu là hai hồ sơ lớn trên các tuần báo kỳ này.The
Economist chọn màu nền đen cho trang bìa, với hình Trái Đất được bịt mặt
bằng một chiếc khẩu trang màu đỏ có năm ngôi sao vàng, màu cờ Trung Quốc. Trang
nhất L’Express chạy tựa « Nạn nhân thực sự của Brexit là châu Âu »,
trên nền lá cờ xanh của Liên hiệp với những ngôi sao màu vàng đã bị khuyết mất
một chiếc, ngôi sao này được chú chó Ăng-lê mặt buồn rầu cắp nách mang theo.
Không có giao thừa cho Vũ Hán
Courrier International dịch bài phóng sự của trang jiemian.com ở Thượng Hải, kể về một đêm
giao thừa náo loạn tại Vũ Hán. Bà Luo Jiamin, sau khi chăm sóc người
chồng bị gãy xương tại bệnh viện, bị sốt kéo dài và cảm thấy rất mệt. Khám ở bệnh
viện lần đầu không khỏi, mấy ngày sau khi quay lại, bà choáng váng khi thấy có
đến… 500 người đã xếp hàng trước mình. Luo Jiamin trở về, chỉ muốn buông xuôi
trong đêm cuối cùng của năm.
Còn tại bệnh viện trung ương Vũ Hán, các bác sĩ, y
tá khoa hồi sức, nơi sự sống và cái chết chỉ cách nhau một lằn ranh mong manh,
không có thì giờ nghỉ ngơi. Các bác sĩ, y tá phải mặc đến ba lớp trang phục bảo
vệ : trước hết là một bộ combinaison (áo liền quần), nón, găng, túi bọc giày ;
tiếp đến là bộ đồ khác kín mít màu trắng, rồi lại phải trùm lên khẩu trang,
kính mắt và kính che toàn bộ khuôn mặt. Mất khoảng nửa tiếng đồng hồ để mặc, và
sau đó đi đứng khó khăn, không thể uống nước hay đi vệ sinh.
Trưởng khoa Peng Zhiyong cho biết từ khi khởi đầu nạn
dịch, do chi phí chữa trị quá cao, nhiều gia đình đã từ chối chữa tiếp cho thân
nhân bị nhiễm virus. Dùng kỹ thuật ECMO (trao đổi oxy qua màng ngoài cơ thể) để
hỗ trợ tuần hoàn và hô hấp tốn đến mấy chục ngàn nhân dân tệ (vài ngàn euro).
Có gia đình chạy vạy vay mượn bạn bè người thân, chi đến đồng xu cuối cùng,
nhưng cũng có gia đình phải xin « rút ống ». Sau khi nhà nước hôm 19/1 loan báo
loan báo việc trợ giá chi phí điều trị, bác sĩ Peng vẫn còn ngậm ngùi cho những
người xấu số.
Giám sát mọi thứ nhưng không phát hiện được dịch bệnh
Trong bài « Giám sát tất cả, trừ sức khỏe », tờ Minh
Báo ở Hồng Kông nhận định đây là thất bại của hệ thống giám sát Trung
Quốc trước con virus corona. Với tất cả các công cụ sẵn có, lẽ ra chính quyền
phải phát hiện được khi dịch vừa khởi phát. Tuy nhiên hệ thống này được thiết lập
để đàn áp chứ không phải dành cho những dịch vụ hữu ích đối với dân chúng.
Tuy vụ này bề ngoài không có vẻ gì là chính trị,
nhưng đã làm tăng sự hoài nghi của các nước láng giềng, chính quyền Trung Quốc
đã thua một ván trên trường quốc tế. Người ta có thể đặt câu hỏi tại sao một cuộc
khủng hoảng dịch tễ với tầm vóc như vậy lại có thể xảy ra, vào lúc Bắc Kinh sở
hữu hệ thống giám sát ngày càng hoàn hảo. Chính quyền không ngần ngại tung tiền
vào công nghệ thông tin, và đã trở thành một siêu cường về khoa học và công nghệ.
Nhưng an ninh quốc gia được đặt lên trên hết, tự do cá nhân không là gì cả. Lẽ
ra chính quyền có thể nhanh chóng theo dõi trên cả nước.
Theo bảng xếp hạng của trang nghiên cứu công nghệ
Comparitech, trong số 10 thành phố có nhiều camera an ninh nhất, Trung Quốc chiếm
hết 8. Không chỉ có Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Châu mà cả Trùng Khánh và Vũ
Hán – thành phố xuất phát dịch viêm phổi lạ. Cần nhớ rằng hệ thống giám sát bao
gồm cả nhận diện, tín nhiệm xã hội, thu thập và xử lý một khối dữ liệu khổng lồ
(big data) mà người dân đã cung cấp.
Chính quyền và virus đi nghỉ Tết 20 ngày ?
Nhiều tờ báo Hoa lục khẳng định trường hợp nhiễm
virus corona mới đầu tiên được phát hiện tại bệnh viện Vũ Hán ngay từ ngày
08/12/2019. Đến cuối tháng 12/2019, ủy ban vệ sinh dịch tễ của thành phố Vũ Hán
ghi nhận 27 ca viêm phổi lạ, tuy « không có bằng chứng truyền từ người
sang người ». Hôm 31/12/2019 chợ Hoa Nam, giờ đây được coi là điểm xuất
phát của virus corona, vẫn hoạt động bình thường, trong khi đã có nhiều nhân
viên ngã bệnh và sau đó được chẩn đoán là bị nhiễm virus. Đến hôm sau chợ này mới
được lệnh đóng cửa.
Minh Báo đặt câu hỏi,
phải chăng chính quyền và con virus đều đi nghỉ Tết trong khoảng 20 ngày sau đó
? Làm thế nào mà phải đợi đến tận ngày 20/01/2020 mới biết được nhờ giáo sư
Chung Nam Sơn (Zhong Nanshan) - bác sĩ chuyên về bệnh phổi đã cô lập được virus
SARS - trả lời CCTV, là đã có lây từ người sang người, nhân viên y tế đã bị lây
nhiễm, và không nên đến Vũ Hán ?
Rõ ràng trong vụ này, hệ thống giám sát đã bất lực
trong việc đánh động các cơ quan hữu quan, và bảo đảm mạng sống cho cư dân của
nước mình. Vì sao ? Theo tác giả bài báo, vốn là giáo sư trường đại học Lĩnh
Nam (Lingnan) ở Hồng Kông, thì có hai lý do. Trước hết, chính quyền giấu nạn dịch
vì sợ phải chịu trách nhiệm, hoặc sợ hình ảnh bị xấu đi. Thứ hai, hệ thống giám
sát chỉ nhằm bảo vệ chế độ, chứ không quan tâm đến phòng ngừa dịch bệnh. Đến
khi nạn dịch xảy ra thì các quan chức hoàn toàn hoảng loạn.
Để mất thời gian vàng vì chờ lệnh Tập Cận Bình
Trong bài « Tập Cận Bình trước thách thức của
virus corona », L’Obs phê phán, Bắc Kinh chờ đến ba tuần lễ mới báo
cho Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) về cuộc khủng hoảng dịch tễ ở Vũ Hán, và phải
chờ đến khi nhà lãnh đạo độc tài họ Tập ra lệnh thì bộ máy của chế độ mới bắt
tay vào việc chống dịch lây lan.
Chính báo chí Hồng Kông, được tự do hơn các báo nhà
nước ở Hoa lục đã lên tiếng báo động. Thành phố Vũ Hán vẫn cố tình che giấu
nguy cơ, dường như để không làm ảnh hưởng đến hai hội nghị quan trọng từ ngày
12 đến 17/1. Hội nghị kết thúc « thắng lợi », không hề nhắc đến
nạn dịch đang lây lan.
Chỉ hai ngày sau, giáo sư Chung Nam Sơn xác nhận
virus không chỉ lây nhiễm mà còn đạt đỉnh « siêu lây », tức một người bệnh có
thể lây cho nhiều người khác. Một bệnh nhân được phẫu thuật thần kinh cũng đã
lây ngay cho một bác sĩ và 13 y tá ! Thế nhưng do muốn chứng tỏ bằng mọi giá là
mọi việc vẫn ổn, hôm 18/1 thành phố còn cho mở buổi tiệc khổng lồ với 40.000
gia đình tham gia, để quyết tâm đánh bại kỷ lục thế giới. Sự vô trách nhiệm khủng
khiếp này dẫn đến hậu quả là sau đó 60 triệu người Hồ Bắc bị cô lập.
Chuyện gì đã
xảy ra : đang cố giấu suốt hơn ba tuần lễ, rồi đột ngột lao vào một cuộc chiến
tổng lực vô tiền khoáng hậu ? Trả lời : đó là Tập Cận Bình.
Tổng bí thư kiêm chủ tịch nước hôm 20/1 đã ra lệnh « kiên quyết chống
việc virus corona lan tràn », đe dọa trừng phạt những ai giấu thông
tin. Nhưng những tuyên bố cứng rắn này được đưa ra quá trễ, thời gian vàng đã mất,
người ta lo ngại thiệt hại sẽ gấp 10 lần dịch SARS.
Siêu cường đại chiến siêu vi
Dành 8 trang báo cho chủ đề « Một đế quốc tử
chiến với một con virus », Le Point nhận xét đối mặt với virus corona
mới, có thể làm chết nhiều người hơn SARS, Trung Quốc chiến đấu với các phương
tiện đại quy mô và những biện pháp khắc nghiệt.
Tờ báo kể ra một loạt biện pháp làm kỳ nghỉ Tết mang
màu sắc của ngày tận thế : hủy bỏ các lễ hội, cấm du lịch theo đoàn, cấm buôn
bán thú rừng, quân lính được gởi đến Vũ Hán bằng các phi cơ vận tải, xây dựng bệnh
viện trong 10 ngày, điều đội ngũ y tế từ các nơi khác hỗ trợ. Công an trùm kín
trong bộ đồ bảo vệ ngăn chận các ngõ vào, đại đô thị trở thành thành phố chết,
các làng mạc dựng rào cản ; máy bay, xe lửa, métro không người, kiểm tra thân
nhiệt tại các giao lộ, mọi người dân ra đường đều mang khẩu trang…
Phóng đại nguy cơ chăng ? Đối với các nhà dịch tễ học,
thì thậm chí còn chưa đủ. Giáo sư Lương Trác Vĩ (Gabriel Leung) ở Hồng Kông còn
khuyến cáo đóng cửa trường học và cho làm việc từ xa. Thực tế Bắc Kinh đã kéo
dài kỳ nghỉ Tết đến 3/2 còn Hồng Kông đến 17/2. Chuyên gia này phản bác ý kiến
cho rằng tỉ lệ tử vong của 2019 n-CoV thấp hơn SARS. Theo giáo sư Lương, tỉ lệ
khi dịch bắt đầu khởi phát luôn thấp, như hồi dịch SARS Tổ chức Y tế Thế giới ước
tính chỉ 3%, nhưng rốt cuộc lên đến 17% ở Hồng Kông.
Pháp hy vọng chế tạo được vaccin chống 2019-nCoV
Liệu có cách nào ngừa được con virus này ? Bài viết
độc quyền trên trang Khoa học của L’Express cho biết «
Virus corona : Pháp đang chạy đua chế tạo vaccin ». Viện Pasteur đang triển
khai một kỹ thuật đầy hứa hẹn để chống lại 2019-nCoV.
Ngoài Ebola, chưa có con virus lại gây ồn ào đến thế
kể từ đầu những năm 2000 cho đến nay. Các virus corona là thủ phạm gây ra các dịch
bệnh quy mô lớn như SARS (Sras-CoV năm 2003, làm 774 người chết) và MERS
(Mers-CoV năm 2012, làm 823 người chết). Sau khi Trung Quốc giải mã con virus mới,
các chuyên gia có thể bắt tay vào chế tạo liệu pháp miễn dịch.
Tại Pháp, ê-kíp của tiến sĩ Frédéric Tangy đã từng
nghiên cứu SARS và MERS, cho biết đã có kỹ thuật giúp chế vaccin nhanh hơn nhiều
so với quá khứ. Họ dùng virus bệnh sởi đã được làm yếu đi, thêm các gien của loại
virus cần nghiên cứu vào bộ gien đơn bội của virus sởi. Khó nhất là làm sao tìm
ra được mảng ADN nào giúp cơ thể tạo ra kháng thể để gắn vào.
Quyền lực Tập Cận Bình lung lay
Bắc Kinh nay đã ý thức được dịch corona có nguy cơ
làm xấu đi hình ảnh của đảng, và theo L’Obs, rất có thể các quan chức
địa phương sẽ trở thành vật tế thần. Tuy nhiên chính sự độc tài của Tập Cận
Bình đã đóng vai trò quan trọng trong thảm họa. Nhà sử học Chương Lập Phàm
(Zhang Lifan) giải thích : « Vì tại Trung Quốc không có gì được tiến
hành nếu không có đèn xanh của Tập Cận Bình, cán bộ các cấp đều thu mình chờ đợi,
chỉ thi hành lệnh trên cho khỏi rắc rối. Tuy nhiên đôi khi cần phải biết hành động.
»
Sâu xa hơn, dù có nhiều thành công về kinh tế, Trung
Quốc lại bất lực trong việc cải cách chuỗi cung ứng thực phẩm và hệ thống y tế
- rõ ràng là thảm hại. L’Obs nhắc lại vô số xì-căng-đan, từ sữa
chứa melamine, vaccin dỏm cho đến dịch cúm heo làm chết hết một phần tư lượng
heo trên toàn cầu, và nguy cơ từ hàng ngàn chợ bán động vật hoang dã. Đó là những
kho trữ vô tận các loại virus nhảy từ con thú này sang con thú khác và rốt cuộc
biến thể để gây bệnh cho con người.
Đối với Tập Cận Bình, cuộc khủng hoảng virus corona
lần này là thách thức lớn nhất trong sự nghiệp của ông ta. Và nếu trở thành đại
dịch, các đối thủ đang âm thầm phản đối việc thâu tóm mọi quyền hành của ông Tập,
có thể có hành động chống lại ông.
Độc tài, không truyền thông phản biện : Căn bệnh của độc
đảng
Tương tự, Le Point nhận định những
xì-căng-đan y tế tại Trung Quốc cộng sản luôn là một trong những chủ đề, chính
yếu và chính đáng, gây phản kháng. Ngay cả Hồ Tích Tiến (Hu Xijin), tổng biên tập Hoàn
cầu Thời báo vốn luôn bênh vực điên cuồng đảng Cộng Sản, nay dám tố
cáo trên Vi Bác (Weibo) các sai trái của quan chức trung ương lẫn địa phương
: « Cá nhân tôi cho rằng Vũ Hán và cơ quan y tế phải chịu trách nhiệm.
Tuy nhiên có những lý do bao quát hơn, chẳng hạn từ vài năm qua, khả năng phản
biện của truyền thông đã giảm hẳn ».
The Economist kể lại các
trường hợp các hành khách Thượng Hải từ chối lên một chuyến bay ở Nhật, vì phát
hiện có một nhóm người Vũ Hán mà họ nhận ra qua giọng nói, hay người Hồng Kông
đòi đóng cửa biên giới với Hoa lục, thậm chí dọa tấn công bằng bom xăng.
Các nhà lãnh đạo Trung Quốc luôn nhấn mạnh chế độ độc
đảng là sống còn cho ổn định và phát triển. Thế giới sẽ đánh giá là nhờ độc tài
nên chận đứng được dịch corona, hay vì độc tài nên con virus mới lan tràn đến
nhiều nước trên thế giới. Nhưng trước hết cuộc khủng hoảng đã cho thấy rõ một đất
nước nói rất nhiều về đoàn kết và những điều vĩ đại, nhưng lại dễ dàng bị chia
rẽ và rất ít được tin tưởng. Đó là căn bệnh mà các nhà lãnh đạo đảng Cộng Sản
Trung Quốc dường như không có thuốc chữa.
