TRUMP LOAY HOAY TÌM CÁCH RA KHỎI CHIẾN TRANH VÙNG VỊNH (Trọng Thành / RFI)

 

Trump loay hoay tìm cách ra khỏi chiến tranh vùng Vịnh

Trọng Thành  -  RFI

Đăng ngày: 03/04/2026 - 15:53  -  Sửa đổi ngày: 03/04/2026 - 18:56

https://www.rfi.fr/vi/%C4%91i%E1%BB%83m-b%C3%A1o/20260403-trump-loay-hoay-t%C3%ACm-c%C3%A1ch-ra-kh%E1%BB%8Fi-chi%E1%BA%BFn-tranh-v%C3%B9ng-v%E1%BB%8Bnh

 

Chiến tranh Trung Đông với viễn cảnh bất định, cuộc kháng chiến của Ukraina chống xâm lược Nga tròn 1.500 ngày. Căng thẳng tại Pháp do giá xăng dầu tăng cao. Trên đây là các hồ sơ lớn của báo chí Pháp ra ngày hôm nay.

 

HÌNH :

Tổng thống Mỹ Donald Trump trong phòng Bầu Dục, Nhà Trắng, Washington, Hoa Kỳ, ngày 31/03/2026. AP - Alex Brandon

 

« Donald Trump đối mặt với những hậu quả của cuộc chiến tranh » là tựa trang nhất của Le Monde. Nhật báo Pháp nêu bật một vài nét chính về quan điểm của tổng thống Mỹ, sau bài phát biểu đầu tiên với toàn dân về cuộc chiến tranh Iran.

 

Đe dọa « đưa Iran trở về thời kỳ đồ đá » nhưng không vạch ra một viễn cảnh rõ ràng nào về việc chấm dứt xung đột nhanh chóng. Bài phát biểu của nguyên thủ Mỹ « tràn ngập những lời lẽ tự tán dương », mà không xua tan được các hoài nghi về chính sách của Nhà Trắng đối với mục tiêu của chiến tranh.

 

Theo Le Monde, lãnh đạo Mỹ đang phải đối mặt tới tính chất « không nhất quán » của chiến lược, với việc giá cả tăng vọt, liên minh của Mỹ bị suy yếu, mức độ đáng tin cậy của quân đội Mỹ sụt giảm.

 

Bài xã luận của Le Monde, nhan đề « Chiến tranh tại Iran : Bài diễn văn của Trump xa rời với thực tế », nêu bật « sự tương phản » giữa thái độ tỏ ra hài lòng cao độ của tổng thống Mỹ về kết quả của chiến dịch can thiệp quân sự với thực tế chiến tranh.

 

Theo Le Monde, tổng thống Trump đã « bất lực trong việc giải thích một cách rõ ràng (với người dân) bằng cách nào (nước Mỹ) có thể rút ra khỏi cuộc chiến này ».

 

Trong bối cảnh cuộc chiến tranh Iran bị đông đảo dân Mỹ không ủng hộ, theo Le Monde,  tổng thống Mỹ, trong bài phát biểu trước toàn dân, đã thất bại trong việc đưa ra được các lý do để biện minh cho cuộc chiến. Về chương trình hạt nhân quân sự, ông Trump đã tuyên bố « hủy diệt » trong cuộc tấn công đầu tiên cùng Israel năm ngoái. Cuộc can thiệp cho dù « làm suy yếu đáng kể sức mạnh quân sự của chế độ Iran », nhưng không đủ để lật đổ chế độ trong một thời gian ngắn, đang khiến Nhà Trắng bắt đầu bị sa lầy.

 

Mục tiêu tiếp theo của cuộc chiến trở nên hoàn toàn mơ hồ. Đe dọa « đưa Iran trở về thời kỳ đồ đá » để làm gì ? Khi tổng thống Mỹ « không còn đặt ra mục tiêu thay đổi chế độ, cách nay một tháng, từng làm bao người Iran hy vọng, khi họ vừa là nạn nhân của các oanh kích và các đàn áp của chế độ » ? Khi ông Trump cũng không còn coi việc giải tỏa eo biển Hormuz là mục tiêu, mà phó mặc cho các nước bị ảnh hưởng ?

 

Bài xã luận của Le Monde khép lại với nghi vấn : Nếu cuộc chiến tranh này có lợi cho Mỹ, như ông Trump khẳng định, thì tổng thống Mỹ đã không phải liên tục tìm những « hình nhân thế mạng » để đổ lỗi, mà các chỉ trích dữ dội nhắm vào khối NATO là một « bằng chứng rõ ràng nhất ».

 

 

«Trump và chiến lược thường trực tìm kiếm các hình nhân thế mạng »

Đó là chủ đề bài xã luận của nhật kinh tế Les Echos. Tương tự như đồng nghiệp Le Monde, cây bút xã luận Dominique Seux nêu bật « thái độ tự thỏa mãn hơn bao giờ hết » của tổng thống Mỹ và tính chất mơ hồ về kết cục của chiến tranh.

 

Tuy nhiên, khác với Le Monde, bài xã luận của Les Echos nhấn mạnh đến « tính chất rất rõ ràng » của tổng thống Trump trong chiến lược truyền thông. Đó là chiến lược luôn đổ lỗi cho người khác. Về mặt kinh tế, như chúng ta biết, Trump đổ lỗi « cho Trung Quốc, cho châu Âu và phần còn lại của thế giới về những khó khăn của Hoa Kỳ ». Trong những ngày gần đây, Pháp, Tây Ban Nha hay Anh Quốc liên tục bị Donald Trump lên án với những lời lẽ hằn học.

 

Về thái độ ứng xử của châu Âu với chính quyền Trump, bài xã luận của Les Echos cũng cảnh báo cần thận trọng, đặc biệt trong hồ sơ quốc phòng, khối NATO, khi rõ ràng là « Lục địa già vẫn luôn phụ thuộc vào Chú Sam », cho dù đã khẩn cấp tăng mạnh chi tiêu cho quân sự. Tóm lại, « phải kháng cự lại Trump, nhưng không thể cắt đứt với Washington, tìm ra được ứng xử cân bằng trong thực tế phức tạp là điều cần thiết ».

 

 

Trump dưới cái nhìn của một nhà tâm lý xã hội học

 

Giải mã chính sách của Trump trong cuộc chiến tranh Trung Đông lần thứ ba cũng là mục tiêu của Libération, khi giới thiệu góc nhìn của nhà tâm lý xã hội học Eric La Blanche, tác giả cuốn « Connard, enjeux và perspectives » (2022). Nhà tâm lý xã hội học Pháp đặt Donald Trump trong nhóm những người « hoàn toàn hiểu rõ các chuẩn mực xã hội, nhưng cố tình chọn cách không tuân theo các chuẩn mực ». Trump có thể được xếp vào nhóm những lãnh đạo độc đoán như Putin, Netanyahu hay Hitler, Staline, những con người, mà cho dù rất khác biệt về ý thức hệ, về phương pháp hành động, cũng như các bối cảnh cụ thể, nhưng họ có « điểm chung có ý nghĩa nền tảng », đó là niềm tin rằng « các quy tắc chung của xã hội không liên quan đến họ », và không thể có chỉ trích, phê phán nào tác động được đến niềm tin của họ, khiến họ phải tự điều chỉnh, theo sự đòi hỏi của các định chế.

 

Điều mà nhà tâm lý xã hội học Pháp nhấn mạnh là đây không chỉ là tâm lý của những lãnh đạo độc tài, mà cũng là tâm lý của nhiều người trong xã hội. Các hậu quả trở nên ghê gớm, nếu những con người như vậy vươn đến đỉnh cao quyền lực. 

 

Các định chế dân chủ đã được lập ra chính để ngăn chặn những kiểu người như vậy trở thành lãnh đạo. Và xã hội nào hưởng ứng kiểu hành xử bất chấp các chuẩn mực như vậy, kiểu nhân cách tự cho mình đứng trên xã hội, và được phép làm mọi thứ, sẽ phải gánh chịu các hậu quả.

 

Cụ thể trong trường hợp cuộc chiến tranh Trung Đông, theo nhà tâm lý xã hội học Eric La Blanche, một nhân cách như Donald Trump gặp khó khăn trong việc thừa nhận sai lầm và lui bước, không phải do các tính toán chính trị, mà do « une raison structurelle » (tạm dịch là « tâm lý bề sâu »). Với một cá nhân bình thường, thất bại khiến người ta phải điều chỉnh, nhưng với những người như Donald Trump, lựa chọn chính sẽ là « tiếp tục leo thang », bởi tự điều chỉnh bị họ nhìn nhận như là thua cuộc (loser). Đây là lý do khiến nguy cơ rất cao là Vùng Vịnh sẽ tiếp tục chìm trong bạo lực.

 

 

Thủ tướng Lecornu đối mặt với thách thức khó giải về giá xăng dầu

 

Theo nhật báo Pháp Le Figaro, « trong bối cảnh ngân khố Nhà nước trống rỗng hiện nay, thủ tướng sẽ chỉ có thể giới hạn trong các trợ giúp cho một số nhóm cư dân đặc biệt khó khăn », chứ không thể có các chương trình hỗ trợ lớn với dân Pháp nói chung, « hiện sức mua đang bị sụt giảm do khủng hoảng ». Thủ tướng Sebastien Lecornu cũng chỉ trích lãnh đạo cực hữu về những đòi hỏi trợ cấp mà ông gọi là « mù quáng ».

 

Tờ báo nêu bật vấn đề là đông đảo người Pháp lo ngại nguy cơ giá xăng dầu tăng vọt châm ngòi cho một phong trào phản kháng « Áo vàng » mới, từng khiến nước Pháp chìm trong khủng hoảng, hồi cuối 2018- đầu 2019. Phần lớn (76%) số người được hỏi trong cuộc khảo sát của Odoxa-Backbone cho Le Figaro cho biết họ không tin tưởng tổng thống Emmanuel Macron và chính phủ Lecornu sẽ giải quyết một cách hiệu quả vấn đề này. Theo cuộc khảo sát của Odoxa-Backbone, 79% người Pháp lo ngại một phong trào phản đối mạnh mẽ như phong trào Áo vàng, chống lại chính sách thuế của chính phủ với xăng dầu.

 

 

Tròn 1.500 ngày cuộc kháng chiến Ukraina chống Nga

 

Đây là chủ đề của nhiều báo Pháp. « Sau 1.500 ngày chiến tranh, chưa thấy bóng dáng của hưu chiến » là tựa hồ sơ trang nhất của Les Echos. Nhật báo kinh tế chú ý đến ba nét chính trong hồ sơ này. Thứ nhất là người Ukraina kể từ đầu năm nay, đã thoát khỏi tình trạng bị quân đội Nga đẩy lùi, cho dù không có dấu hiệu nào cho một giải pháp ngừng bắn. Điểm đáng khích lệ thứ hai là ngành công nghiệp vũ khí Ukraia trở nên hùng mạnh trong bối cảnh chiến tranh, đã được nhiều quốc gia châu Âu và vùng Vịnh quan tâm. Tuy nhiên, Les Echos nhấn mạnh đến một điểm yếu quan trọng với Ukraina là chính quyền Kiev sẽ thiếu nguồn tài chính cho quốc phòng từ mùa hè này, nếu các khoản tài trợ dự kiến của Liên Âu không gấp rút được giải ngân.

 

Hồ sơ tròn 1.500 ngày cuộc kháng chiến Ukraina chống Nga cũng là chủ đề chính của nhật báo Libération. Trang nhất của Libération đăng lại bức hình chấn động, về một sản phủ nằm trên cáng, trong bối cảnh nhà cửa hoang tàn do oanh kích của Nga. Đây là một cơ sở hộ sinh Ukraina ở thành phố Mariupul bị tàn phá đầu tháng 3/2022, vào thời gian đầu chiến tranh.  Libération so sánh, bức hình người sản phụ ở Mariupol với bức ảnh em bé Napalm trong chiến tranh Việt Nam, là biểu tượng không thể quên lãng về sự tàn khốc của chiến tranh.

 

Bài « Kiev kháng cự trên tất cả các mặt trận » của Libération, cho biết Kiev đã lấy lại được thế chủ động trên chiến trường, giành lại được lãnh thổ trong tháng 3 vừa qua, và chủ động đề xuất Nga ngừng tấn công vào các cơ sở năng lượng của nhau.

 

Làm thế nào để có được hy vọng trong thời kỳ thất vọng tràn ngập

 

Xã luận của nhật báo Công giáo La Croix ra vào trước dịp Lễ Phục sinh của người Thiên Chúa giáo nhấn mạnh đến tương lai ảm đạm với toàn thế giới, khi cuộc chiến ở Trung Đông, do Israel và Hoa Kỳ phát động cách đây một tháng, và cú sốc dầu mỏ sau đó, với giá xăng tăng cao, cùng với những tuyên bố hiếu chiến của Donald Trump và các cuộc xung đột đang diễn ra ở Ukraina, Sudan, Sahel hay Yemen.

 

Tuy nhiên, bất chấp bom đạn, chiến tranh, thương vong và cái chết, các tín hữu Kitô giáo sẽ đến các nhà thờ ở miền nam Liban, các vùng đất của người Kurdistan, Gaza và Jerusalem vào Chủ nhật này, với niềm hy vọng sự sống chiến thắng trước cái chết.

 

Cũng liên quan đến hy vọng, Libération có bài phỏng vấn ngoại trưởng Tây Ban Nha Joré Manuel Bares, giải thích chính sách của chính phủ Tây Ban Nha phản đối cuộc chiến của Mỹ tại Trung Đông và cổ vũ châu Âu khẳng định chủ quyền và độc lập về kinh tế. Trong bài « Đối với một số nước, chiến tranh được sử dụng để thay thế cho chính sách đối ngoại », ngoại trưởng Tây Ban Nha nhấn mạnh : « Chúng ta đang ở trong giai đoạn đảo lộn của trật tự quốc tế, nhưng không phải là lúc nhường chỗ cho tinh thần bi quan ».