Chiến
tranh Iran : Nguy cơ toàn thế giới đối mặt với khủng hoảng dầu lửa chưa từng
có trong lịch sử
Thanh Hà - RFI
Đăng
ngày: 06/04/2026 - 16:33 - Sửa đổi ngày: 06/04/2026 - 17:31
Trong báo
cáo được cập nhật cuối tuần trước, ngân hàng Mỹ Goldman Sachs báo động về nguy
cơ « khủng hoảng dầu lửa làm rung chuyển kinh tế toàn cầu ». Việc
Iran đóng eo biển Hormuz không chỉ gây khan hiếm năng lượng mà còn là một
« một vết dầu loang » đe dọa dây chuyền sản xuất và an ninh lương thực
toàn cầu.
VIDEO :
Chiến
Tranh Iran : Nguy cơ khủng hoảng trên toàn thế giới
Quả
bom nổ chậm
Chiến
tranh Iran bước sang tuần lễ thứ sáu. Cho đến sáng 06/04/2026, Teheran vẫn kiểm
soát tình hình tại eo biển Hormuz. Mỗi tàu chở hàng hay tàu dầu của quốc tế được
phép đi qua cửa biển này đều được truyền thông quốc tế đưa tin như thể là một sự
kiện nổi bật trong ngày, cho dù tại Washington tổng thống Donald Trump hôm
30/03/2026 khẳng định là nhờ ông mà Teheran đồng ý mỗi ngày cho phép 20 tàu chở
dầu đi qua eo biển Hormuz. Cơ Quan Năng Lượng Quốc Tế báo động, chiến tranh
Trung Đông đang « gây ra một sự xáo trộn lớn nhất trong lịch sử » của
ngành dầu hỏa toàn cầu. Khí đốt từ các quốc gia Vùng Vịnh, mà Qatar là nguồn
cung cấp lớn nhất, bảo đảm 20 % cho thế giới cũng đã bị kẹt ở « bên
kia » cửa biển Hormuz, không đến được tay các khách hàng. Nhiều cơ sở năng
lượng của các quốc gia trong Vịnh Ba Tư như Bahrein, Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập
Thống Nhất … bị trúng drone Iran, nhiều nhà máy phải tạm ngừng hoạt động. Việc
sửa chữa phục hồi khả năng sản xuất sẽ phải mất nhiều năm.
Theo
ngân hàng Mỹ Goldman Sachs, trong một tháng chiến tranh, số lượng tàu đi qua eo
biển Hormuz đã giảm 94 %. Giá của tất cả loại hàng hóa trong chuỗi cung ứng đã
tăng, nhưng ngân hàng Mỹ cảnh báo khó khăn đang ở trước mắt, tình hình sẽ
nghiêm trọng hơn trong những tháng tới, khi mà dự trữ năng lượng trên thế giới
giảm dần, « tình trạng khan hiếm dầu sắp lan rộng theo một trình tự từ
đông sang tây trong suốt tháng 4/2026 ». Sự khan hiếm này đã « bắt đầu
được cảm nhận tại châu Á », Châu Âu là chặng kế tiếp trước khi lan tới Hoa
Kỳ. Giữa tháng 3/2026, chỉ 2 tuần sau khi Washington và đồng minh Israel tấn
công Iran và eo biển Hormuz bị phong tỏa, cũng Goldman Sachs đã dự phóng
« trong 12 tháng tới, xác xuất Mỹ lâm vào suy thoái tăng thêm 30 % ».
Vết
dầu loang
Lý
do là các chuỗi cung ứng toàn cầu, vốn đã bị căng thẳng ở Hồng Hải từ cuối
2024 làm suy yếu, nay lại chịu thêm một áp lực mới, vì các phí tổn vận chuyển,
bảo hiểm gia tăng. Chiến tranh Trung Đông lần này trực tiếp nhắm vào nhiều
ngành, từ hàng không, hóa chất, đến công nghiệp nhựa và nông nghiệp. Trên thị
trường chứng khoán, cổ phiếu của các tập đoàn năng lượng hàng đầu thế giới tăng
mạnh. Ngược lại các tập đoàn vận tải, hàng không, du lịch lao dốc.
Bên
cạnh khủng hoảng năng lượng, còn phải kể đến nguy cơ chuỗi sản xuất của thế giới
bị đứt quãng như hồi đại dịch Covid 19. Vào lúc mà hàng ngàn tàu chở hàng bị kẹt
ở eo biển Hormuz, nhiều nước, từ Trung Quốc đến Nhật Bản, từ Ý cho đến Thổ Nhĩ
Kỳ … bắt đầu lo thiếu nguyên phân bón, thiếu đồng kẽm… Trung Quốc là nguồn sản
xuất nhôm lớn nhất thế giới thế nhưng nền công nghiệp xe hơi nước này vẫn phải
nhập khẩu nhôm của Bahrain, Qatar hay Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất.
Khủng
hoảng « âm thầm »
Bên
cạnh dầu mỏ, chiến tranh ở Iran còn đang « âm thầm » làm dấy lên một
cuộc khủng hoảng về khoáng sản và những nguyên liệu thiết yếu. Báo tài chính
The Wall Street Journal nêu rõ « việc phong tỏa eo biển Hormuz không chỉ
đe dọa dầu mỏ mà còn ảnh hưởng đến các nguyên liệu quan trọng như lưu huỳnh và
heli, thiết yếu cho công nghiệp, quốc phòng và công nghệ cao. Khí heli không thể
thiếu để làm lạnh thiết bị sản xuất chất bán dẫn, đặc biệt liên quan đến trí tuệ
nhân tạo. Các quốc gia phụ thuộc nhiều nhất vào loại khí này là Hàn Quốc hay
Đài Loan.
Theo
tạp chí chuyên về các vấn đề quốc phòng Defense Express, khoảng 41% xuất khẩu
lưu huỳnh toàn cầu đi qua eo biển Hormuz. Lưu huỳnh là thành phần không thể thiếu
để sản xuất axit sunfuric, dùng trong quá trình tinh chế đồng. Thiếu lưu huỳnh,
toàn bộ ngành vi điện tử sẽ lung lay. Cho nên từ đầu chiến tranh Iran đến nay,
giá lưu huỳnh đã tăng từ 30 đến 50%.
Tất
cả những lý do nói trên giải thích vì sao tổng thống Hoa Kỳ đang nóng ruột đòi
Iran mở cửa eo biển Hormuz. Ông Donald Trump gia hạn cho Iran đến 20 giờ, giờ bờ
đông nước Mỹ ngày Thứ Ba, 07/04/2026 để mở lại eo biển Hormuz, nếu không sẽ phải
chịu « những thiệt hại không thể đảo ngược ». Trước mắt, Teheran vẫn
tiếp tục nhắm vào các cơ sở năng lượng của các nước trong khu vực.
-----------------------------
Các
nội dung liên quan
Eo
biển Hormuz: Viên sỏi trong giầy của Donald Trump
Iran
dọa đáp trả tàn khốc toàn khu vực nếu Mỹ tấn công cơ sở hạ tầng dân sự
Khủng
hoảng dầu lửa Trung Đông tạo thuận lợi cho Việt - Nga thúc đẩy hợp tác năng lượng
Chiến
tranh Iran : Nguy cơ toàn thế giới đối mặt với khủng hoảng dầu lửa chưa từng
có trong lịch sử
Trump
và Israel gia tăng sức ép với Iran trước khi tối hậu thư của Mỹ hết hạn
Chiến tranh
Trung Đông phủ bóng lên Lễ Phục Sinh đầu tiên của giáo hoàng Lêô XIV
Phi
công được giải cứu : Thành công hay thất bại của Trump ?
Chiến
tranh Iran : Chánh văn phòng tổng thống Mỹ yêu cầu các cộng sự « thẳng
thắn hơn với Trump »
Mỹ :
Nhà Trắng yêu cầu một công ty vệ tinh ngừng công bố hình ảnh
chiến sự ở Trung Đông
No comments:
Post a Comment