Trump dùng thuế nhập
cảng thế nào để phân phối lại của cải lên phía trên chuỗi kinh tế
Evan Dyer
DCVOnline
https://dcvonline.net/2026/08/24/trump-dung-thue-nhap-cang-the-nao/
Thuế
nhập cảng của Tổng thống Mỹ đã chuyển hàng tỷ Mỹ kim từ người lao động Mỹ sang
những đại công ty và giới giàu có
Tổng thống
Mỹ Donald Trump cầm biểu đồ khi nói về nền kinh tế Mỹ tại Phòng Bầu dục của Tòa
Bạch Ốc ở Washington, D.C., ngày 7 tháng 8, 2025. (Mark Schiefelbein/The
Associated Press)
Tổng thống
Mỹ Donald Trump nói với Quốc hội trong bài diễn văn Thông điệp Liên bang tháng
3 năm 2025, “Chúng ta sẽ thu vào hàng ngàn tỷ, hàng ngàn tỷ Mỹ kim và tạo ra những
công việc làm mà trước đây chúng ta chưa từng thấy,” một trong nhiều lời tiên
đoán về một thời đại hoàng kim mới do thuế nhập cảng thúc đẩy.
Trump viết trên Twitter hồi năm 2018, trong nhiệm kỳ đầu của ông: “Nhờ thuế nhập
cảng, chúng ta sẽ có thể bắt đầu trả bớt một phần lớn trong khoản nợ 21 ngàn tỷ
Mỹ kim đã tích lũy, phần lớn dưới thời Chính phủ Obama, đồng thời giảm thuế cho
dân chúng ta.”
Những công việc làm ấy đã không xuất hiện, và trong tháng này, công nợ của
chính phủ Mỹ đã vượt quá mức 40 ngàn tỷ Mỹ kim, gây những tiếng động đáng lo ngại
trên thị trường công khố phiếu, đồng thời làm gia tăng áp lực khiến lợi suất và
lãi suất tiếp tục ở mức cao.
Nhưng như câu tục ngữ nói, trong cái rủi có cái may; trong khi thuế nhập cảng
đem lại căng thẳng và khó khăn cho một số người, nó lại đem đến một món lợi lớn
cho những người khác.
Theo giới chuyên gia kinh tế, một trong những hậu quả chính của thuế nhập cảng
trong nội địa Mỹ là sự chuyển dịch của cải quy mô lớn, từ người nghèo và giới
trung lưu sang giới giàu có và những đại công ty có thế lực chính trị.
Thuế nhập cảng, căng thẳng địa chính trị và những xáo trộn mậu dịch chỉ là một
vài trong nhiều nguyên nhân khiến giá cả tại Mỹ trong tháng Tư tăng với tốc độ
nhanh nhất kể từ tháng 5 năm 2023.
Theo nghĩa đó, thuế nhập cảng phù hợp với đường hướng kinh tế tổng quát — dù
không được tuyên bố — của Chính phủ Trump và Đảng Cộng hòa, vốn đã dùng chánh
sách thuế khóa để đạt cùng một mục tiêu.
Veljko
Fotak, phó giáo sư tài chánh tại School of Management thuộc Đại học Buffalo ở
New York, nói :
“Điều này phù hợp với những khuynh hướng khác hiện nay. Những tiểu bang Cộng
hòa tại Mỹ đang đối diện với những nỗ lực phối hợp nhằm giảm thuế lợi tức và
tăng thuế bán hàng, vốn sẽ có những hậu quả tương tự.”
Hậu quả mạnh đến mức một số kinh tế gia cho rằng mục tiêu thực sự của thuế nhập
cảng hoàn toàn không phải là những “kẻ gian lận ngoại quốc,” mà đúng hơn là
nguyên tắc đánh thuế lũy tiến tại Mỹ.
Thuế
nhập cảng đè trên lưng dân chúng, tiền hoàn thuế cho đại gia
Fotak giải
thích, “Thuế nhập cảng trên thực tế là một thứ thuế đánh vào việc tiêu thụ, và
những gia đình có lợi tức thấp tiêu dùng một phần lớn hơn trong số tiền lương của
họ. Đánh thuế tiêu thụ nghe có vẻ công bằng, cho đến khi quý vị nhận ra rằng
Warren Buffett và Elon Musk ‘tiêu dùng’ một tỷ lệ rất nhỏ lợi tức của họ, và một
tỷ lệ còn nhỏ hơn nữa trong tổng tài sản của họ.”
Fotak cho biết còn có một cơ chế thứ hai, tinh tế hơn một chút, đang gây ảnh hưởng.
“Những
gia đình giàu có thường tiêu một phần lớn hơn trong tiền lương của họ vào những
dịch vụ và những thứ như du lịch, là những thứ ít bị thuế nhập cảng ảnh hưởng
hơn so với việc mua hàng hóa chế tạo. Những món quý vị mua tại Walmart bị thuế
nhập cảng ảnh hưởng. Còn buổi hẹn tại spa hay lớp học vĩ cầm của con quý vị thì
ít bị ảnh hưởng hơn nhiều.”
Một số
công ty kỹ nghệ chế tạo của Mỹ cho rằng thuế nhập cảng của Tổng thống Mỹ Donald
Trump quả thật rất tốt. Mike Crawley của CBC giải thích tại sao, trong lúc những
cuộc thăm dò cho thấy người Mỹ trung bình ngày càng hoài nghi về chánh sách thuế
nhập cảng rộng khắp của Trump.
Nhưng hậu quả tập trung của cải vào tay người giàu do thuế nhập cảng gây ra còn
trở nên mạnh hơn nữa vì chế độ miễn thuế nhập cảng và hoàn thuế nhập cảng của Mỹ
mang tính tùy tiện và bị chánh trị chi phối.
Trong tháng này, Bộ Ngân khố Mỹ đã vượt mốc 100 tỷ Mỹ kim tiền hoàn trả cho những
doanh nghiệp vì những khoản tiền họ đã mất do thuế nhập cảng “Ngày Giải phóng”
của Trump, đã bị Tối cao Pháp viện Mỹ phán là bất hợp pháp. Theo phán quyết,
còn 30 tỷ Mỹ kim nữa phải được hoàn trả.
Những chủ doanh nghiệp Mỹ không muốn bỏ những công ty cung cấp của Canada của họ,
nhưng thuế nhập cảng 50% có thể khiến họ không còn chọn lựa nào khác.
Walmart là kẻ thắng lớn nhất về tiền hoàn thuế, nhận lại gần 3 tỷ đô la Mỹ. Nhà
bán lẻ Target nhận được gần 1 tỷ Mỹ kim, làm lợi nhuận ròng của công ty trong
quý II tăng lên một cách đáng kể.
Thống đốc Dân chủ JB Pritzker của Illinois đã gởi cho Trump một hóa đơn mang
tính tượng trưng, đòi hoàn lại khoảng 9 tỷ Mỹ kim, dựa trên ước tính rằng mỗi
gia đình trong tiểu bang phải gánh 1.700 Mỹ kim tiền thuế nhập cảng. Nhưng những
khoản hoàn tiền ấy — không giống như những khoản dành cho những đại công ty như
Apple và Amazon — hầu như chắc chắn sẽ không bao giờ được trả.
Kinh tế gia Kimberly Clausing, người giữ Eric M. Zolt Chair về Luật và Chánh
sách Thuế tại UCLA School of Law, nói rằng, xét cả tiền hoàn thuế lẫn những trường
hợp được miễn thuế, chính những đại công ty có liên hệ chánh trị mới thường là
những kẻ hưởng lợi. Clausing nói:
“Những
thuế nhập cảng này được thi hành theo một cách hết sức hỗn loạn và thay đổi thất
thường, đôi khi còn bất hợp pháp. Rồi chúng bị hủy bỏ và người ta cần được hoàn
tiền.
Và khi quý vị nhìn vào một chế độ vừa thay đổi thất thường vừa đầy bất trắc như
vậy, những công ty có chuyên môn pháp lý và vận động hành lang để xoay xở trong
hệ thống ấy, đồng thời có những mối liên hệ để được miễn thuế, sẽ làm ăn tốt
hơn những công ty nhỏ rất nhiều.”
Bôi
trơn guồng máy
Bằng chứng
về sự thiên vị chánh trị chung quanh vấn đề thuế nhập cảng đã có từ nhiệm kỳ đầu
của Trump.
Một công trình nghiên cứu do Fotak đồng tác giả, đăng
trong Journal of Financial and Quantitative Analysis, đã đo lường giá trị của
những mối liên hệ chánh trị trong việc xin giảm nhẹ thuế nhập cảng theo Section
301 đối với hàng nhập cảng từ Trung Hoa được áp dụng năm 2018.
Những nhà nghiên cứu so sánh kết quả của hơn 7.000 đơn xin miễn thuế với những
dữ liệu công khai về vận động hành lang và đóng góp chánh trị. Chỉ một trong bảy
đơn được chấp thuận, nhưng những công ty đóng góp cho Đảng Cộng hòa có cơ hội
được chấp thuận cao hơn đáng kể so với mức trung bình.
Theo những nguồn tin, một trong những phụ tá hàng đầu của Trump không hài lòng
với thỏa thuận mậu dịch đang được đề nghị cho Canada. Fotak nói với CBC News:
“Điều
chúng tôi nhận thấy là những công ty sản xuất những mặt hàng rất giống nhau lại
nhận những kết quả khác nhau, tùy theo mức độ và đối tượng chi tiêu chánh trị của
họ,. Một nhà sản xuất bè phao xếp được ở California bị từ chối miễn thuế, trong
khi đối thủ cạnh tranh gần như trực tiếp của họ tại South Carolina lại được miễn.”
Fotak cho
biết những chuyên viên nghiên cứu cũng nhận thấy những công ty chi nhiều tiền
hơn cho việc vận động giới chức chính phủ có nhiều cơ hội được miễn thuế hơn.
Ông nói,
“Những
công ty đóng góp cho những chánh khách Cộng hòa được thưởng bằng việc miễn thuế.
Những công ty đóng góp cho những chánh trị gia Dân chủ bị trừng phạt bằng cách
không cho miễn thuế.”
Container
xếp chồng tại một hải cảng ở Long Beach, California, ngày 20 tháng 2. (Damian
Dovarganes/The Associated Press)
Fotak cho
biết chính phủ trong nhiệm kỳ thứ hai của Trump đã che giấu những dữ kiện cần
thiết để thực hiện một cuộc phân tích tương tự. Ông nói,
“Mức độ
minh bạch thấp hơn rất đáng nản. Những bằng chứng có tính giai thoại, kể cả sự
hoạt động ráo riết của những công ty luật chuyên vận động hành lang, dường như
cho thấy rằng, nếu có khác biệt thì tiến trình hiện nay còn công khai mang tính
chánh trị hơn trước.
Trump dùng cơm với [Tổng giám đốc Apple] Tim Cook và ngay sau đó Apple được miễn
thuế. [Thượng nghị sĩ quá cố] Lindsey Graham vui vẻ nói về việc ông đã xin được
miễn thuế cho những công ty ở South Carolina, quê nhà của ông. Những đảng viên
Cộng hòa tại Tennessee lập luận rằng những tấm che vỉ nướng là ‘quan trọng đối
với an ninh quốc gia’, sau khi nhận được tiền đóng góp từ một nhà sản xuất tấm
che vỉ nướng.”
Không cần
phải nói, những cơ sở kinh doanh gia đình nhỏ nhập cảng hàng hóa, cũng như những
cá nhân là người tiêu thụ sau cùng, hầu hết hoàn toàn không có cơ hội được hoàn
thuế hay miễn thuế.
Của
cải chảy ngược lên, chứ không nhỏ giọt xuống
Nhiều đại
công ty nhận được tiền hoàn thuế đã bảo đảm với khách hàng rằng họ sẽ chuyển
khoản tiền ấy thành việc giảm giá. Jim Lee, giám đốc tài chánh của Target, nói,
“Chúng tôi đã và sẽ tiếp tục đầu tư vào giá cả.”
Kinh tế gia Clausing của UCLA nói rằng thuế nhập cảng chắc chắn đã làm giá cả
tăng lên.
“Quý vị có thể thấy điều đó trong dữ liệu từ máy quét [tương tự như hồ sơ giao
dịch tại quầy tính tiền]. Quý vị có thể thấy điều đó trong mức lạm phát tổng thể,
mà những kinh tế gia ước tính đã cao hơn từ nửa % đến một % vì thuế nhập cảng.”
Nhưng những kinh tế gia hoài nghi rằng tiền hoàn thuế sẽ “nhỏ giọt” xuống tới
người tiêu thụ, những người tiếp tục phải gánh phần lớn nhất trong phí tổn của
thuế nhập cảng.
Một
khách hàng xem hàng thực phẩm tại một cửa hàng Target ở Woodbury, Minnesota,
ngày 13 tháng 8. (Ellen Schmidt/The Associated Press)
Clausing
nói, “Đã có khoảng một chục công trình nghiên cứu thật sự có phẩm chất cao về
việc ai là người trả tiền thuế nhập cảng, và tất cả trừ một công trình đều cho
thấy người mua hàng tại Mỹ đang gánh từ 80 đến 100 phần trăm gánh nặng.”
(Những công ty xuất cảng ngoài nước Mỹ và những nhà nhập cảng Mỹ có nhiều khả
năng bị thiệt hại bởi những ảnh hưởng thứ cấp của thuế nhập cảng, chẳng hạn như
mất doanh số hoặc mất khách hàng.)
Người lao động Mỹ được bảo rằng điều họ nhận lại khi phải trả thêm một chút tại
cửa hàng sẽ là một cuộc phục hưng của kỹ nghệ chế tạo Mỹ và việc tạo thêm công
ăn việc làm.
Trump nói trong bài diễn văn Tình hình Đất nước năm 2025,“Thuế nhập cảng nhằm
làm cho nước Mỹ giàu có trở lại và làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại. Điều đó đang
xảy ra, và sẽ xảy ra khá nhanh chóng.”
Clausing nói:
“Chúng
ta chưa thấy sự phục hưng kiểu này trong những loại công việc mà chúng ta có thể
đã mong đợi, căn cứ vào những lời quảng cáo về những loại thuế nhập cảng này.
Trong từng tháng một của Chính phủ Trump trong năm 2025 và 2026, đều có sự sụt
giảm so với cùng tháng năm trước về số việc làm trong giới lao động tay chân hoặc
trong ngành chế tạo.”
Mặc dù năm
nay có tăng nhẹ, hiện nay Mỹ có ít hơn 75.000 công việc trong ngành chế tạo so
với lúc Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai, và đầu tư vào năng lực sản xuất mới tiếp
tục giảm.
Thuế
nhập cảng không đủ lớn để lấp những khoảng thiếu hụt
Ảnh hưởng
của việc phân phối của cải theo chiều hướng đưa lên trên của thuế nhập cảng
Trump thể hiện rõ nhất khi được xét cùng với toàn bộ chánh sách thuế khóa của
ông.
Trump trình bày thuế nhập cảng như một phương cách để trả cho việc cắt giảm thuế
lợi tức. Nhưng trong khi việc giảm thuế phần lớn nghiêng về phía người giàu,
thuế nhập cảng lại phần lớn do giới trung lưu trả.
Cũng quan trọng không kém, số thu từ thuế nhập cảng hoàn toàn không đủ để trang
trải phí tổn của việc giảm thuế cho giới giàu có. Clausing nói,
“Ở mức
cao nhất, có lẽ thuế nhập cảng tạo ra khoảng 8 % tổng số thu nhập của liên
bang. Những khoản thu từ thuế nhập cảng vốn được dự liệu có thể bù được một nửa
số thu nhập thuế bị mất do ‘One Big Beautiful Bill’ của Trump, nay có lẽ còn thấp
hơn một nửa số thu nhập thuế bị mất.”
Một
giao dịch viên làm việc trên sàn chứng khoán New York, ngày 30 tháng 7. (Yuki
Iwamura/The Associated Press)
Nợ nần
ngày càng tăng vọt của Mỹ có nghĩa là phí tổn trả nợ cao hơn — và do đó, với mỗi
đồng thuế lợi tức đã đóng, người dân Mỹ sẽ nhận lại ít dịch vụ công và phúc lợi
hơn. Khi thị trường công khố phiếu ngày càng lo ngại về khoản nợ phình to ấy,
Clausing nói, lãi suất tăng lên, “có nghĩa là quý vị phải trả nhiều tiền hơn
cho khoản vay mua nhà, và nhiều tiền hơn cho khoản vay kinh doanh nhỏ.”
Trong bài diễn văn về tình hình đất nước năm ngoái, khi vẫn đang ở thế thượng
phong sau chiến thắng bầu cử, Trump thừa nhận rằng thuế nhập cảng sẽ gây bất tiện
cho một số người.
“Sẽ có
một chút xáo trộn, nhưng chúng ta chấp nhận được. Sẽ không nhiều đâu.”
Clausing
nói,
“Thay
vì như vậy, chúng ta lại gặp rất nhiều xáo trộn, phí tổn cao hơn cho người tiêu
thụ và quan hệ quốc tế tệ hại hơn rất nhiều, trong khi những quan hệ ấy rất
quan trọng để giải quyết đủ loại vấn đề trên thế giới. Vì vậy, tôi hy vọng
chính phủ kế tiếp sẽ nhận ra rằng có cả một loạt phương cách tăng nguồn thu tốt
hơn rất nhiều so với việc đánh thuế nhập cảng.”
© 2026
DCVOnline
Nếu đăng lại,
xin ghi nguồn và đọc “Thể lệ trích đăng lại bài từ
DCVOnline.net”
Nguồn: How Trump’s tariffs work to redistribute
wealth up the food chain | Evan Dyer · CBC News · Aug 23, 2026
No comments:
Post a Comment