Vụ
Mỹ bắt và dẫn độ vợ chồng tổng thống Maduro của Venezuela có vi phạm luật quốc
tế hay không?
Trương Nhân Tuấn
- Báo Tiếng Dân
04/01/2026
Mỹ bắt và
dẫn độ vợ chồng tổng thống Maduro của Venezuela dựa trên nguyên tắc luật học
nào? có vi phạm luật quốc tế hay không?
Dựa
trên các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên Hiệp quốc
(LHQ), việc một quốc gia đưa quân đội vào lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền
khác để bắt giữ nguyên thủ quốc gia đó, có khả năng rất cao là vi phạm luật
pháp quốc tế.
Điều
2(4) Hiến chương LHQ quy định: Các thành viên phải kiềm chế “đe dọa hoặc sử
dụng vũ lực chống lại sự toàn vẹn lãnh thổ hoặc độc lập chính trị của bất kỳ quốc
gia nào“. Việc Mỹ cử lực lượng đặc biệt (như Delta Force) xâm nhập vào lãnh
thổ Venezuela mà không có sự đồng ý của chính phủ nước sở tại để thực hiện hành
vi bắt giữ, được coi là một hành động sử dụng vũ lực và vi phạm chủ quyền của
Venezuela.
Ngoài
ra còn có tập quán quốc tế về “Quyền miễn trừ của nguyên thủ quốc gia”. Theo tập
quán quốc tế, một nguyên thủ quốc gia đương nhiệm được hưởng quyền miễn trừ tuyệt
đối (immunity ratione personae) trước tòa án hình sự của nước ngoài.
Tiền
lệ: Trong vụ án Arrest Warrant Case (2002) giữa Cộng hòa Dân chủ Congo và Bỉ,
Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) đã khẳng định rằng, các bộ trưởng ngoại giao và
nguyên thủ quốc gia đương nhiệm được hưởng quyền miễn trừ tuyệt đối khỏi sự
truy tố của nước ngoài khi còn tại vị.
Tuy
nhiên, phía Mỹ có thể lập luận rằng họ không công nhận ông Maduro là tổng thống
hợp pháp của Venezuela (mà công nhận phe đối lập, hoặc coi ông là kẻ chiếm quyền),
do đó Maduro không được hưởng quyền miễn trừ này. Lập luận này sẽ gây tranh cãi
gay gắt tại LHQ vì trên thực tế Maduro vẫn đang nắm quyền kiểm soát bộ máy nhà
nước và quân đội Venezuela.
https://baotiengdan.com/wp-content/uploads/2026/01/1-10.jpg
Ảnh
chụp màn hình từ video của Nhà Trắng chia sẻ trên X, do PaulDMauro đăng, cho thấy
Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro bị dẫn giải trong tình trạng bị bắt giữ qua
một hành lang tại văn phòng Cơ quan Phòng chống Ma túy Hoa Kỳ (DEA) ở thành phố
New York vào ngày 3-1-2026.
Chính
quyền Tổng thống Trump có thể sẽ dựa vào các cơ sở sau đây để biện minh cho
hành động này, dù chúng không hoàn toàn thuyết phục dưới góc độ luật quốc tế:
Học thuyết
Ker-Frisbie:
Là một nguyên tắc trong luật nội địa của Mỹ (không phải luật quốc tế), cho phép
tòa án Mỹ xét xử một bị cáo ngay cả khi người đó bị bắt cóc hoặc đưa về Mỹ trái
phép từ nước ngoài.
Mỹ
đã truy tố ông Maduro về 2 tội: Buôn bán ma túy và hỗ trợ khủng bố từ năm 2020.
Mỹ có thể lập luận rằng, đây không phải hành động chống lại một quốc gia mà là
hành động “tự vệ”, hoặc thực thi pháp luật, để chống lại một tổ chức tội phạm
xuyên quốc gia, đe dọa an ninh Mỹ.
Tiền
lệ Manuel Noriega (1989): Mỹ từng đưa quân vào Panama bắt giữ Tổng thống Manuel
Noriega với cáo buộc buôn ma túy. Dù Mỹ đã xét xử thành công Noriega, nhưng
hành động quân sự này đã bị Đại hội đồng LHQ lên án là vi phạm luật quốc tế vào
thời điểm đó.
Tóm lại,
dưới góc độ pháp lý quốc tế thuần túy, hành vi “bắt và dẫn độ” Maduro về Mỹ đã
vi phạm luật quốc tế.
Nó
vi phạm nguyên tắc tôn trọng chủ quyền lãnh thổ.
Nó
vi phạm nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác.
Nó
đi ngược lại quyền miễn trừ ngoại giao của nguyên thủ quốc gia (nếu xét ông
Maduro là nguyên thủ thực tế).
Hành
động này của Mỹ sẽ tạo ra một tiền lệ nguy hiểm trong quan hệ quốc tế, nơi các
cường quốc có thể đơn phương sử dụng vũ lực để thay đổi chế độ hoặc bắt giữ
lãnh đạo nước khác dựa trên luật nội địa của mình (Thí dụ: Tập Cận Bình có thể
cho lính đổ bộ vào dinh Tổng thống Đài Loan để bắt Tổng thống Lại Thanh Đức, thậm
chí bao vây Quốc hội Đài Loan để buộc đảo quốc này quy hàng)…
No comments:
Post a Comment