Thỏa
thuận dầu lửa : Mỹ bị ví như “kẻ cướp”, Venezuela thành “xứ bảo hộ”
Thu Hằng - RFI
Đăng
ngày: 02/09/2026 - 11:13 - Sửa đổi ngày: 02/09/2026 - 13:59
Ngày
31/08/2026, tổng thống Donald Trump công bố “thỏa thuận dầu khí lịch sử” ký
với Venezuela ba ngày trước “nhằm bảo đảm vị thế thống trị năng lượng của
Mỹ và thúc đẩy phục hồi kinh tế Venezuela”. Thỏa thuận do ngoại trưởng
Marco Rubio và bộ trưởng Chiến Tranh Pete Hegseth ký với tổng thống lâm thời
Venezuela Delcy Rodríguez.
Ảnh
bìa: Khu khai thác dầu khí tại hồ Maracaibo ở Cabimas, Venezuela, ngày
01/09/2026. © AP - Ariana Cubillos
VIDEO :
Thỏa thuận dầu lửa : Mỹ bị ví như “kẻ
cướp”, Venezuela thành “xứ bảo hộ”
Trả lời RFI Pháp ngữ, Thomas Posado, giảng viên Văn minh Mỹ
latinh đương đại, Đại học Rouen Normandie, nhận định : “Dù tự nguyện
hay không, bà Delcy Rodríguez đang thi hành chính sách phục tùng Mỹ, trong mối
quan hệ hoàn toàn bất cân xứng”. Tuy nhiên, đằng sau những con số khổng lồ
trong thỏa thuận còn rất nhiều câu hỏi, cũng như “bất nhất” trong
tuyên bố của chính quyền Mỹ : Washington thông báo kiểm soát “đa số” trữ
lượng hơn 65 tỷ thùng dầu tại 17 mỏ, tương đương hơn 20% trữ lượng dầu mỏ
Venezuela. Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ lấy “tất cả”.
Thỏa thuận dầu khí giữa Washington và Caracas mang lại lợi ích
kinh tế, địa-chính trị nào cho Mỹ ? Mỹ sẽ kiểm soát hoạt động khai thác dầu của
Venezuela như thế nào?
Thỏa thuận
với Venezuela giúp tổng thống Trump nhắm đến ít nhất ba mục tiêu lớn : trấn an
cử tri Mỹ rằng giá dầu sắp giảm - đây là vấn đề đặc biệt nhạy cảm khi giá nhiên
liệu tăng do chiến tranh Mỹ-Iran trong khi cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần ; củng
cố an ninh năng lượng ; cắt đứt ảnh hưởng của Nga, Trung Quốc tại Venezuela và
gia tăng ảnh hưởng của Mỹ tại châu Mỹ Latinh và trên thị trường năng lượng.
Điều này
được thể hiện qua thông tin do Nhà Trắng công bố ngày 31/08. Cụ thể, thỏa thuận dầu
khí với Venezuela trao cho Mỹ quyền quản trị, lợi ích kinh tế và tiếp cận nguồn
dầu giá thấp từ North American Blue Energy Partners (NABEP), công ty dầu khí tư
nhân Venezuela của tỷ phú Alejandro Betancourt. Theo thỏa thuận, “chính
quyền lâm thời Venezuela cấp cho NABEP quyền khai thác 100 năm đối với 17 mỏ dầu,
với trữ lượng đã được chứng minh khoảng 65 tỷ thùng”, đưa NABEP trở thành
doanh nghiệp dầu khí tư nhân lớn thứ hai thế giới về trữ lượng, chỉ sau tập
đoàn Aramco của Ả Rập Xê Út.
Nhà Trắng
khẳng định thỏa thuận “không tốn một xu của người đóng thuế” Mỹ
bởi vì NABEP trao cho Văn phòng Vốn Chiến lược thuộc bộ Chiến Tranh 35% cổ phần
công ty mẹ, trị giá có thể lên tới hàng trăm tỷ đô la, cùng quyền hưởng cổ tức.
Bộ Ngoại Giao Mỹ được quyền mua 20% sản lượng dầu với giá thành sản xuất, tạo
nguồn cung ổn định giá thấp, bổ sung cho Kho Dự trữ Dầu Chiến lược (SPR), phục
vụ nhu cầu quân sự… Mỹ cũng được ưu tiên mua 80% sản lượng còn lại trong trường
hợp khẩn cấp, qua đó củng cố an ninh năng lượng tại Tây bán cầu.
Washington
có quyền phủ quyết việc bổ nhiệm thành viên hội đồng quản trị NABEP, đồng thời
đa số thành viên phải là công dân Mỹ. NABEP sẽ sử dụng kiểm toán viên, luật sư
và cố vấn Mỹ. Thỏa thuận chịu sự điều chỉnh của luật pháp và tòa án Mỹ. Dầu
Venezuela dự kiến được khai thác và vận chuyển bằng cơ sở hạ tầng của Mỹ, qua
đó thúc đẩy hàng tỷ đô la đầu tư và tạo thêm hàng nghìn việc làm tại Mỹ. Tổng
thống Trump khẳng định “Exxon, Chevron… nhiều đại tập đoàn dầu lửa” Mỹ
đang cạnh tranh tham gia khôi phục các giếng dầu tại Venezuela.
NABEP cam
kết đầu tư tới 100 tỷ đô la để phát triển cơ sở hạ tầng dầu khí Venezuela, nâng
sản lượng từ khoảng 200.000 thùng/ngày hiện nay lên hơn 1 triệu thùng/ngày.
Doanh nghiệp dự kiến đóng khoảng 200 tỷ đô la phí khai thác tài nguyên và thuế
trong vòng 25 năm.
Theo Nhà
Trắng, phần lớn các mỏ dầu này từng do các công ty Nga và Trung Quốc khai
thác, “phục vụ lợi ích các đối thủ của Mỹ”, “không hề đầu
tư vào cơ sở hạ tầng hay sự phát triển của Venezuela”. Do đó, thỏa thuận với
Venezuela sẽ “loại bỏ các đối thủ nước ngoài ra khỏi (Tây) bán
cầu”và “tái khẳng định học thuyết Monroe”.
Những khó khăn và rủi ro lớn nhất của thỏa thuận là gì ?
Nhiều
chuyên gia, được AP trích dẫn, có chung nhận định rằng giá dầu sẽ chưa giảm
ngay cho người dân Mỹ. Theo ông Kevin Book, giám đốc điều hành tại ClearView
Energy Partners, Venezuela hoàn toàn có thể tăng sản lượng dầu, vì từng sản xuất
hơn 2,5 triệu thùng/ngày, nhưng không thể kỳ vọng tăng ngay trong thời gian ngắn
bởi vì cơ sở hạ tầng dầu khí xuống cấp nghiêm trọng, cần “nhiều năm”khôi
phục cho dù NABEP cam kết đầu tư 100 tỷ đô la.
Khó khăn
tiếp theo liên quan đến pháp lý và rủi ro chính trị. Mỹ tuyên bố có quyền khai
thác 100 năm, tổng thống lâm thời Venezuela nói đến thời hạn 25 năm và có thể
được triển hạn đối với 17 mỏ dầu. Một số cựu cố vấn năng lượng của Mỹ cảnh báo
về rủi ro chính trị, bởi vì một chính phủ mới ở Caracas hoặc Washington có thể
xem xét lại các điều khoản của thỏa thuận.
Ngoài ra,
theo giáo sư kinh tế Ricardo Hausmann tại Trường Harvard Kennedy, nguyên bộ trưởng
Kế Hoạch Venezuela, tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez “không có thẩm
quyền hay quyền hạn theo Hiến Pháp để đưa Venezuela cam kết bất kỳ thỏa thuận
nào như vậy”. Thỏa thuận với Mỹ có thể bị coi là vi hiến vì không được đưa
ra phê chuẩn ở Quốc Hội Venezuela, cho dù gần đây, luật về dầu lửa đã được cải
cách để tạo thuận lợi cho đầu tư nước ngoài vào tài nguyên thiên nhiên.
Đây là những
điều khiến các nhà đầu tư phải cân nhắc kỹ khi bỏ ra hàng tỷ đô la. Exxon và
ConocoPhillips phải rời Venezuela năm 2007 sau khi tài sản bị quốc hữu hóa. Cả
hai tập đoàn đều khẳng định các yêu cầu về an ninh pháp lý và tuân thủ hợp đồng
vẫn chưa được đáp ứng.
Thêm vào
đó, Alejandro Betancourt, ông chủ của NABEP, được Financial Times mô tả
là “phó vương của Donald Trump ở Venezuela”, là một nhân vật gây
tranh cãi gay gắt. Ông từng hai lần bị bắt tại Anh : Tháng 09/2025 theo yêu cầu
của Tây Ban Nha với cáo buộc rửa tiền và trốn thuế ; Hai tháng sau, theo lệnh bắt
quốc tế của Thụy Sĩ liên quan đến cuộc điều tra nghi ngờ biển thủ quỹ từ PDVSA
(Petróleos de Venezuela, S.A), tập đoàn dầu khí khổng lồ của Venezuela. Doanh
nhân 46 tuổi này chưa bao giờ bị buộc tội và phủ nhận mọi hành vi sai trái.
Theo một số
nguồn tin của báo chí Mỹ, các tập đoàn dầu khí lớn đang đàm phán hợp đồng riêng
đã đưa ra những yêu cầu bảo đảm để tránh bị liên kết với tỷ phú Alejandro
Betancourt.
Thỏa thuận dầu khí gây phản ứng như thế nào trong chính
giới và công luận hai nước ? Venezuela trở thành “xứ bảo hộ” của Mỹ ?
Tại Mỹ, đảng
Cộng Hòa và đồng minh của tổng thống Trump xem đây là thắng lợi chiến lược,
giúp “ngăn dầu Venezuela chảy sang Trung Quốc với giá bằng một nửa”,
theo thượng nghị sĩ Bernie Moreno (bang Ohio). Ngược lại, phe Dân Chủ chỉ trích
thỏa thuận là “tham nhũng ở quy mô khủng khiếp”. Thượng nghị sĩ Tim
Kaine (bang Virginia) cho rằng “giá dầu sẽ không giảm nhiều bằng mức
ông Trump đã đẩy lên cao thông qua cuộc chiến ngớ ngẩn với Iran”.
Tại
Venezuela, một bộ phận người dân phản đối, cho rằng chính quyền Delcy Rodríguez
đã phản bội quan điểm từ thời Chevez rằng tài nguyên phải dành cho chính
Venezuela, đồng thời cáo buộc chính phủ ký thỏa thuận với Washington để bám víu
quyền lực.
Tình hình
Venezuela “khá phù hợp với khái niệm một chế độ bảo hộ”. Trả lời
RFI Pháp ngữ, giảng viên Thomas Posado, Đại học Rouen Normandie, giải thích
: “Công việc thường nhật vẫn do bà Delcy Rodríguez đảm nhiệm. Tuy
nhiên, đa số quan hệ quốc tế và thỏa thuận liên quan đến nguồn tài nguyên kinh
tế lớn được quyết định ở Washington”.
--------------------------
Các nội
dung liên quan
Venezuela :
Đối thoại đầu tiên giữa chính quyền và phe đối lập
VENEZUELA
- CHÍNH TRỊ
Quyền
tổng thống Rodriguez : Thỏa thuận dầu khí với Mỹ không làm mất chủ quyền của
Venezuela
VENEZUELA
- HOA KỲ - NĂNG LƯỢNG
Donald
Trump và tham vọng xây dựng « Đế quốc dầu lửa » từ thỏa thuận với Venezuela
ĐIỂM
BÁO
No comments:
Post a Comment