TRUNG QUỐC MỞ RỘNG MẠNG LƯỚI NGOẠI GIAO : THAM VỌNG TOÀN CẦU ĐÃ RÕ, ẢNH HƯỞNG THỰC TẾ ĐẾN ĐÂU? (Thùy Dương / RFI)

 

Trung Quốc mở rộng mạng lưới ngoại giao : Tham vọng toàn cầu đã rõ, ảnh hưởng thực tế đến đâu?

Thùy Dương  -  RFI

Đăng ngày: 01/09/2026 - 15:28  -  Sửa đổi ngày: 01/09/2026 - 15:51

https://www.rfi.fr/vi/ph%C3%A2n-t%C3%ADch/20260901-trung-qu%E1%BB%91c-m%E1%BB%9F-r%E1%BB%99ng-m%E1%BA%A1ng-l%C6%B0%E1%BB%9Bi-ngo%E1%BA%A1i-giao-tham-v%E1%BB%8Dng-to%C3%A0n-c%E1%BA%A7u-%C4%91%C3%A3-r%C3%B5-%E1%BA%A3nh-h%C6%B0%E1%BB%9Fng-th%E1%BB%B1c-t%E1%BA%BF-%C4%91%E1%BA%BFn-%C4%91%C3%A2u

 

Tổ chức Hợp tác Thượng Hải họp thượng đỉnh tại Bichkek, thủ đô Kyrgyzstan,vào hôm nay 01/09/2026. Hàng chục lãnh đạo tham dự hội nghị, trong đó có chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, tổng thống Nga Vladimir Putin, tổng thống Iran Massoud Pezeshkian, thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, với hàng loạt cuộc gặp song phương bên lề thượng đỉnh.

 

https://s.rfi.fr/media/display/15200186-986d-11f0-a5eb-005056a97e36/w:1024/p:16x9/000-363W6F7.webp

Ảnh bìa: Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (thứ hai từ trái qua) và ngoại trưởng Vương Nghị (T) hội đàm với phái đoàn thủ tướng Vanuatu Charlot Salwai, tại Đại lễ đường Nhân Dân, Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 12/07/2024. AFP - VINCENT THIAN

 

Mục tiêu của hội nghị thượng đỉnh khu vực quan trọng này, diễn ra nhân dịp kỷ niệm 25 năm thành lập Tổ chức Hợp tác Thượng Hải, được cho là nhằm thể hiện sự đoàn kết của các thành viên với Iran, đồng thời bác bỏ đe dọa trừng phạt của Mỹ nhằm vào các đối tác thương mại của Teheran. Nhưng đây cũng là dịp cho thấy vai trò ngoại giao và ảnh hưởng ngày càng lớn của Trung Quốc.

 

Quả thực Trung Quốc hiện giờ là cường quốc có ảnh hưởng rất lớn tại khu vực Trung Á. Bắc Kinh là đối tác thương mại hàng đầu của cả 5 nước Trung Á, tài trợ cho các dự án cơ sở hạ tầng, các hành lang giao thông, các dự án năng lượng, qua đó tạo trọng lượng kinh tế đáng kể.

 

Trả lời RFI tiếng Pháp ngày 31/08/2026, nhà nghiên cứu về chiến lược của Trung Quốc tại Trung Á, bà Marie Hiliquin, thuộc IRSEM-Europe, cơ sở tại Bruxelles của Viện Nghiên cứu Chiến lược thuộc Trường Quân sự Pháp, cho rằng hiện nay các nước Trung Á đang tìm cách giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc, bằng cách đa dạng hóa nền kinh tế và tăng cường quan hệ với các đối tác khác, ngoài Trung Quốc. Hội nghị thượng đỉnh lần này diễn ra trong bối cảnh các quốc gia Trung Á có thể đang tìm kiếm và hướng tới những đối tác tiềm năng mới.

 

Liên quan tới Trung Đông, cho dù không thể nói là Bắc Kinh định hướng hay áp đặt một cách rõ ràng các vấn đề địa chính trị trong Tổ chức Hợp tác Thượng Hải, Trung Quốc đang gia tăng ảnh hưởng tại Trung Đông, trong bối cảnh khu vực này rơi vào chiến tranh từ cuối tháng 02. Các đối tác của Trung Quốc ở Trung Đông rất đa dạng, và các nước vùng Vịnh có thể liên kết với Bắc Kinh trong một số lĩnh vực. Chẳng hạn, Ả Rập Xê Út và Iran đã tiến hành đàm phán và Trung Quốc làm trung gian, điều này cho thấy năng lực ngoại giao của Bắc Kinh đang ngày càng gia tăng.

 

Ảnh hưởng của Trung Quốc không chỉ thể hiện ở các khu vực mà Bắc Kinh có lợi ích kinh trực tiếp, mà còn qua việc mở rộng đáng kể sự hiện diện ngoại giao trên toàn cầu. Theo một báo cáo của Thượng Viện Pháp công bố ngày 08/07/2026, Trung Quốc hiện sở hữu mạng lưới ngoại giao lớn nhất toàn cầu, vượt Mỹ và Pháp, Nga, Anh … Với 173 đại sứ quán và 91 lãnh sự quán, Trung Quốc đứng đầu về số lượng cơ quan đại diện ngoại giao. Dẫu mạng lưới ngoại giao không phải tiêu chí duy nhất để đánh giá hiệu quả ngoại giao, nhưng báo cáo của Thượng Viện Pháp cũng nhấn mạnh rằng quy mô mạng lưới cũng là một chỉ dấu của sức mạnh và ảnh hưởng.

 

Tuy nhiên, đây không phải là điều mới mẻ. Trên thực tế, theo nhận định của Viện Lowy, một tổ chức nghiên cứu của Úc, được Les Echos trích dẫn, Trung Quốc - nền kinh tế lớn thứ hai thế giới - ngay từ năm 2019 đã vượt Mỹ và trở thành nước có nhiều đại sứ quán và lãnh sự quán nhất. Điều đáng chú ý là Trung Quốc đã vươn lên vị trí dẫn đầu với tốc độ nhanh chóng. Năm 2016, Trung Quốc đứng thứ 3, sau Mỹ và Pháp. Chỉ một năm sau, vào năm 2017, Bắc Kinh đã vượt Pháp để vươn lên vị trí thứ hai.

 

Mạng lưới ngoại giao ngày càng mở rộng này cho thấy tham vọng vươn ra toàn cầu của Trung Quốc, đồng thời phản ánh chiến lược cô lập Đài Loan của Bắc Kinh. Trung Quốc đặt mục tiêu cạnh tranh với Mỹ để trở thành một siêu cường ngoại giao trên thế giới và đang tạo dựng những điều kiện cần thiết để đạt được mục tiêu này.

Tuy nhiên, theo Bonnie Bley, nhà nghiên cứu tại Viện Lowy, việc mạng lưới ngoại giao Trung Quốc nhanh chóng mở rộng, phản ánh tham vọng của Trung Quốc nhiều hơn là tầm ảnh hưởng thực tế của Bắc Kinh. Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình đặt mục tiêu khôi phục vị thế và tầm ảnh hưởng của một nước dẫn đầu thế giới vào năm 2049, thời điểm đánh dấu 100 năm chế độ Cộng Sản lên nắm quyền tại Bắc Kinh.

 

Sự hiện diện ngoại giao ngày càng gia tăng của Trung Quốc, cùng với vai trò ngày càng lớn của Bắc Kinh tại các tổ chức quốc tế, diễn ra trong bối cảnh Hoa Kỳ có xu hướng thu hẹp mạng lưới ngoại giao và cắt giảm mạnh ngân sách dành cho đối ngoại. Những diễn biến này có thể tạo thêm không gian để Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng và thúc đẩy tham vọng đóng vai trò ngày càng lớn trong việc định hình một trật tự quốc tế đa cực. Tuy nhiên, như các chuyên gia nhận định, một mạng lưới ngoại giao rộng lớn trước hết phản ánh tham vọng của Bắc Kinh ; khả năng chuyển hóa sự hiện diện đó thành ảnh hưởng và khả năng định hướng các vấn đề địa chính trị lại là một câu hỏi khác.