Monday, November 9, 2026

BÀI MỚI NGÀY 9/11/2026 (Bauxite Việt Nam)

 



Bauxite Việt Nam

09/11/2026

https://boxitvn.blogspot.com/

.

Điểm báo quốc tế: Kết quả bầu cử giữa kỳ ở Mỹ sẽ làm thay đổi chính sách ngoại giao thế nào?

11:06 | Posted by BVN4

Euro/topics

Đỗ Kim Thêm tuyển dịch

Đảng Dân chủ đã thắng lợi vẻ vang trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ, nhưng nhìn về tương lai chính sách đối ngoại, Mỹ sẽ có những thay đổi nào quan trọng không, ví dụ như về sự ủng hộ dành cho Ukraine, triển vọng kết thúc chiến tranh Iran và chính sách thương mại đối với các nước trên thế giới. Đó chính là các đề tài mà báo giới quốc tế đang thảo luận và sau đây là phần tuyển dịch các bình luận chính.

Đọc thêm »

.

.

Thích Trí Quang giữa đạo pháp và chính trường Việt Nam Cộng hoà

11:01 | Posted by BVN4

Tino Cao 

Bài viết đã đăng hai năm trước, nay được biên soạn lại có bổ sung tư liệu, nhân kỷ niệm bảy năm ngày viên tịch của trưởng lão hòa thượng Thích Trí Quang (8.11.2019).

Đối với Thích Trí Quang, sự công bằng của lịch sử trước hết đòi hỏi không biến ông thành một nhân vật chỉ có công trạng hoặc chỉ có lỗi lầm. Ông đã sống và hành động trong một thời kỳ mà niềm tin tôn giáo, ý thức dân tộc và những tranh chấp chính trị liên tục tác động đến nhau. Cuộc đời ấy để lại những thành tựu Phật học, những đóng góp đối với phong trào bảo vệ đạo pháp, cùng những quyết định chính trị mà hậu quả vẫn còn được tranh luận. Đó là những phương diện không thể tách khỏi nhau khi nghiên cứu một trong những nhân vật gây nhiều tranh cãi nhất của lịch sử Việt Nam hiện đại.

Đọc thêm »

.

.

Thiên đường ở trên trời, địa ngục ở dưới đất

09:45 | Posted by BVN4

Bùi Anh Chiến

Ronald Reagan - Tổng thống thứ 40 của Hoa Kỳ, hình như, có nói: “Người ta nói rằng Chủ nghĩa Cộng sản chỉ hoạt động ở hai nơi: trên thiên đường – nơi người ta không cần đến nó, và dưới địa ngục – nơi người ta đã có nó”.

Đọc thêm »

.

.

8/11/2026

.

Tù tươi và mạng người

11:37 | Posted by BVN4

Mai Quốc Ấn 

Cái đám đông im lặng hôm nay sẽ đối diện điều gì khi những độc chất được xác định vượt ngưỡng an toàn cho con người từ vài chục lần đến gần 2.800 lần sẽ là sân chơi, là nhà cửa nơi họ sống mà không có bất cứ hoạt động xử lý và kiểm định nào cho sự an toàn cả.

Nhưng, những bài như thế này bị bóp reach (giảm lượt tiếp cận tự nhiên của người dùng facebook) thảm thương vì có những kẻ không muốn số đông và các chính trị gia có quyền biết tới…

Đọc thêm »

.

.

Châu Á không nên quay lại với than đá vì cú sốc khí thiên nhiên hóa lỏng

11:08 | Posted by BVN4

Tim Daiss, “Asia’s LNG shock must not spark coal’s revival”, Nikkei Asia, 30/10/2026

Phạm Ánh Minh biên dịch

 

Khủng hoảng mang đến cơ hội đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng của khu vực.

Đọc thêm »

.

.

Châu Á và sức ảnh hưởng trên thị trường gạo thế giới: Chiến lược tự chủ và quyền lực xuất khẩu

11:06 | Posted by BVN4

Thuỳ Dương – RFI 

Trong khi một số nước tận dụng lợi thế sản xuất và xuất khẩu để tạo ảnh hưởng trên thị trường quốc tế, những nước khác lại ưu tiên củng cố năng lực tự cung và duy trì dự trữ chiến lược, tránh để phụ thuộc vào nguồn cung từ bên ngoài, nhất là bởi vì gạo là loại lương thực cơ bản.

Đọc thêm »

.

.

Đảng Cộng sản Việt Nam muốn sửa 'tổng thể' hiến pháp, đâu là những điểm đáng chú ý?

08:50 | Posted by BVN4

BBC  

Việt Nam sẽ sửa đổi 'tổng thể' hiến pháp, theo tuyên bố của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Nhưng bước đi này có dẫn tới những sửa đổi mang tính căn cơ đối với đạo luật gốc?

Đọc thêm »

.

.

Gió đã xoay chiều khi làn sóng xanh dâng cao

08:45 | Posted by BVN4

(Điểm báo Đức và châu Âu về cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ)

Deutschlandfunk & euro/topics

Đỗ Kim Thêm tuyển dịch

Lời người dịch

Chính trường Mỹ đang từng bước đổi thay khi gió đã xoay chiều và làn sóng xanh đang dâng cao. Khác hẳn với những thăm dò và bình luận trước ngày bầu cử giữa nhiệm kỳ vào ngày Thứ Ba, 3 tháng 11, kết quả tính cho đến nay (dù chưa phải là chính thức) cho thấy Đảng Dân chủ đã giành chiến thắng vô cùng ngoạn mục khi không chỉ giành lại quyền kiểm soát Thượng viện mà còn chiếm đa số tại Hạ viện. Với kết quả này, trong hai năm còn lại của nhiệm kỳ thứ nhì, Tổng thống Donald Trump sẽ phải làm việc với một Quốc hội do đảng Dân chủ lãnh đạo. Cuối cùng và quan trọng nhất, đa số người dân Mỹ đã lên tiếng phản đối trước Trump và chính quyền về các chi phí sinh hoạt, chính sách thuế quan, nhập cư, cuộc chiến với Iran và những bất mãn khác.

Trước tình thế mới này, báo giới Đức và châu Âu đã lên tiếng bình luận về lý do khiến Đảng Cộng hòa thất bại và phương cách mà Tổng thống Trump sẽ phản ứng trước cán cân quyền lực mới. Các ý kiến này của báo giới Đức và châu Âu sẽ được tuyển dịch và giới thiệu sau đây.

Đọc thêm »

.

.

Tu tâm

08:35 | Posted by BVN4

Mạc Văn Trang 

 

Đọc thêm »

.

.

Việt Nam có nên mừng trước kết quả bầu cử Quốc hội Mỹ?

08:32 | Posted by BVN4

TS. Đinh Hoàng Thắng

Ngày 3/11 cho thấy quyền lực có thể thay đổi mà không cần thay đổi chế độ bằng bạo lực; chính sách có thể bị sửa mà không cần chờ người lãnh đạo qua đời; và người dân có thể trừng phạt nhà cầm quyền bằng một lá phiếu, thay vì bằng một cuộc nổi dậy. Đó mới là những điều đáng suy ngẫm. 

Đọc thêm »

.

.

Thơ Thiền hồn cốt Việt trong dòng chảy thời gian

08:02 | Posted by BVN4

Tô Văn Trường

Có những di sản không chỉ được lưu giữ bằng sách vở, bia đá hay những công trình kiến trúc, mà còn sống mãi trong tâm hồn một dân tộc. Qua những vần thơ Thiền tưởng như tĩnh lặng, cha ông gửi lại cho hậu thế không chỉ triết lý giác ngộ của Phật giáo, mà còn cả tình yêu quê hương, ý thức dân tộc, khát vọng thái bình và một nhân sinh quan sâu sắc.

Đọc thêm »

.

.

Hong Kong: Nhà hoạt động dân chủ Joshua Wong nhận thêm 10 năm tù

07:00 | Posted by BVN4

Abel U & Kelly Ng

BBC News Tiếng Trung, Hong Kong

5 tháng 11 2026

Tổ chức Ân xá Quốc tế trước đó nhận định rằng các cáo buộc đối với ông Wong "nhấn mạnh nỗi sợ hãi của chính quyền đối với những người bất đồng chính kiến nổi bật và cho thấy họ sẵn sàng đi xa đến mức nào để giữ những người này sau song sắt trong thời gian lâu nhất có thể".

 

Chụp lại hình ảnh: Nhà hoạt động 30 tuổi này từng là gương mặt đại diện cho phong trào dân chủ nay đã bị dập tắt ở Hong Kong. Nguồn hình ảnh: GETTY IMAGES

Đọc thêm »

.

.

Quản trị AI: đã đến lúc Liên Hiệp Quốc phải thể hiện vai trò lãnh đạo về môi trường

00:40 | Posted by BVN4

Chương trình Môi trường Liên Hiệp Quốc cần kết nối các quốc gia và nhà phát triển trí thông minh nhân tạo, AI trong một chương trình nghị sự chung cho hành tinh

Phạm Phan Long, P.E.

Asia Sentinel, ngày 3 tháng 11 năm 2026

Lời giới thiệu: Hoa Kỳ và Trung Quốc đang cạnh tranh quyết liệt trong cuộc đua AI nhằm giành lợi thế vượt trội. Nhưng không vì thế mà chúng ta có thể mặc cho cuộc cạnh tranh này dẫn đến những tổn thất và bất công nghiêm trọng đối với xã hội, đồng thời đẩy hành tinh vượt quá những giới hạn an toàn sinh thái.

Vai trò lãnh đạo của UN trong Nghị định thư Montreal là một tiền lệ đáng chú ý. UN đã góp phần đưa các quốc gia ngồi lại với nhau trên cơ sở bằng chứng khoa học và một khuôn khổ chung nhằm từng bước loại bỏ các chất làm suy giảm tầng ozone, mà không tự biến mình thành một cơ quan quản lý toàn cầu. AI đặt ra thách thức địa chính trị phức tạp hơn, nhưng bài học vẫn còn nguyên giá trị: hợp tác quốc tế có thể bắt đầu từ những bằng chứng chung, hành động tự nguyện và những lợi ích đã được chứng minh.

Vai trò của UN sẽ là xây dựng một khuôn khổ môi trường chung để đánh giá dấu chân vật chất của AI, trong khi quyền quản lý và điều tiết vẫn thuộc về các chính phủ. Cả Hoa Kỳ lẫn Trung Quốc đều có những lý do thực tế để tham gia: AI phụ thuộc vào điện năng, nước, khoáng sản và cơ sở hạ tầng; trong khi tổn hại môi trường và những hạn chế về tài nguyên sẽ gây ra những chi phí thực sự.

UN không thể buộc Hoa Kỳ và Trung Quốc hợp tác, nhưng có thể tạo điều kiện để sự hợp tác trở nên thiết thực và mang lại lợi ích cho cả hai bên. Các quốc gia và thể chế khác cũng có thể góp phần thúc đẩy những giải pháp khả thi, tạo động lực để ngày càng nhiều bên tham gia. Mục tiêu không phải là kiểm soát AI, mà là xây dựng một chiếc la bàn thể chế cần thiết để định hướng sự phát triển của công nghệ này trong giới hạn môi trường của hành tinh.

Chương trình Môi trường Liên Hiệp Quốc (UNEP) cần kết nối các quốc gia và nhà phát triển AI trong một chương trình nghị sự chung về môi trường toàn cầu, gắn kết các mục tiêu chung với những tiêu chuẩn có thể so sánh, cơ chế báo cáo minh bạch và trách nhiệm giải trình xuyên suốt toàn bộ vòng đời và dấu chân môi trường của AI. Các đánh giá tại địa phương phải chuyển hóa những cam kết này thành các quyết định phản ánh đúng điều kiện thực tế. Luật pháp quốc gia vẫn giữ vai trò thiết yếu, nhưng mục tiêu rộng lớn hơn phải là cùng nhau gìn giữ và bảo vệ hành tinh.

Đọc thêm »

.

.

Làm luật không phải đếm bằng số lượng

00:30 | Posted by BVN4

Tô Văn Trường

Một nhiệm kỳ có thể thông qua hàng trăm đạo luật, nhưng con số ấy chưa đủ chứng minh chất lượng lập pháp. Điều người dân và doanh nghiệp cần không phải là những văn bản được ban hành thật nhanh, thật nhiều mà là những chính sách có chất lượng, được cân nhắc thấu đáo, xuất phát từ thực tiễn và tháo gỡ được những vướng mắc trong cuộc sống.

Đọc thêm »

.

.

Nhiều người loay hoay tìm dịch vụ gỡ rối nợ thuế, giải thể doanh nghiệp

00:20 | Posted by BVN4

Viết Long 

07/10/2026 

Tình thế

Một doanh nghiệp đã bỏ địa chỉ 10 năm không hoạt động, nhưng để được chết, phải nộp bổ sung tối thiểu 40 tờ khai thuế GTGT quý, 10 bộ báo cáo quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp (dù tất cả chỉ tiêu bằng 0).

Phải nộp tổng số tiền khoảng 55 triệu, bao gồm: 23 triệu tiền phạt nộp chậm hồ sơ khai thuế, 20 triệu lệ phí môn bài (2 triệu/năm x 10 năm), 12 triệu đồng tiền chậm nộp môn bài tính theo ngày (mức 0,03%/ngày).

Các bạn có tin được không? Đây là các con số được chính Bộ Tài chính công bố – “Theo quy định hiện hành”.

Nhân nói đến quy định hiện hành.

Cũng “hiện hành”: 529.041 người nộp thuế đã không hoạt động từ 2015 trở về trước (trên 10 năm), chiếm tỷtrọng 21%.

Tổng số ở trạng thái 03 (ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế) và trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký) đến nay là 2.518.440 (643.383 trạng thái 03 và 1.875.057 trạng thái 06).

Giờ tôi thông cảm với anh em Thuế và Bộ Tài chính vừa ăn chửi sml rồi.

Doanh nghiệp muốn chết mà không chết được. Cơ quan quản lý muốn tháo mà cũng chẳng dễ gì.

Hóa ra cả hai đều đang mắc kẹt trong cùng một thứ: Quy định hiện hành.

À mà không biết ai đẻ ra những quy định này nhỉ?

Đào Tuấn

Đọc thêm »

.

.

Cải cách thị trường vốn và cơ chế thoái vốn mà Việt Nam còn thiếu

00:10 | Posted by BVN4

Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công” 

 

Đọc thêm »

.

.

Phim “Nội tạng Quốc doanh” chiếu ở Virginia: Khán giả chấn động, kêu gọi các nước hành động

00:00 | Posted by BVN4

Lý Thần

TRITHUCVN2/ Epoch Times

Chủ nhật, 01/11/2026

 

Đọc thêm »

.

.

Trao đổi với Cục thuế về tháo gỡ tồn đọng mã số thuế

13:10 | Posted by BVN4

Trần Vũ Hải

3-11-2026

Chiều 2/11, tôi cùng một số công dân đã có buổi làm việc với đại diện Cục thuế về những vướng mắc kéo dài trong giải thể doanh nghiệp, đóng mã số thuế và tạm hoãn xuất cảnh.

Đọc thêm »

.

.

Bị hoãn xuất cảnh vì khoản nợ thuế nhỏ: Cục Thuế nói gì?

13:05 | Posted by BVN4

Viết Long 

09/10/2026 

LS Nguyễn Danh Huế

Thứ Ba, 3 Tháng 11, 2026

Mẹ vợ mình trước là bác sỹ có cái phòng khám nhỏ nhưng đã nghỉ từ lâu. 

Hôm qua bà ra sân bay đi du lịch cùng mấy bà bạn thì mới biết bị cấm xuất cảnh vì nợ hơn 3 triệu tiền thuế từ cái phòng khám đã đóng cửa ấy. 12h đêm các con lại phải lên sân bay đón bà về. 

Bao ngày tháng háo hức chờ đợi để được đi chơi, đóng 120 triệu cho công ty du lịch rồi bây giờ ra sân bay mới biết bị cấm xuất cảnh không đi được nên coi như mất trắng số tiền này. Qua nay, nhìn bà buồn bã vì không được đi chơi và tiếc số tiền đã mất thấy thương quá mà không biết làm thế nào. Hôm nay nhờ cô em làm bên thuế gọi xuống thuế Hải Phòng xử lý một lúc là xong, nhưng chuyến đi thì đã lỡ mất rồi!

Đành rằng người dân phải có trách nhiệm kê khai và đóng thuế nhưng khi người dân có sai sót thì cũng không đáng bị chịu thiệt hại thế này, cái cách cơ quan chức năng ứng xử với người dân như thế này thì đúng là vô cảm quá.

Khi nào xây dựng được một nền hành chính phục vụ nhân dân thì những chuyện thế này sẽ không bao giờ xảy ra. Còn bộ máy hành chính với tư duy chỉ biết quản lý cho được việc của mình còn dân thì “sống chết mặc bay, tiền thày bỏ túi” thì dân còn khổ dài dài.

Đọc thêm »

.

.

Giảm quy hoạch đất rừng, mở đường cho bất động sản

13:00 | Posted by BVN4

Thiên Lương

2026.11.03

 

Dự án du lịch Bà Nà Hills Sun của Group tại núi Chúa, Đà Nẵng. (Save Tam Đảo)

Đọc thêm »

.

Bài đăng cũ hơn

.

Đăng ký: Bài đăng (Atom)

 

 

 

 


BÀI MỚI NGÀY 09/11/2026 (Tiếng Dân)

 



Báo Tiếng Dân

09/11/2026

https://baotiengdan.com/

.

Jensen Huang, Megaspeed và những góc khuất trong cuộc đua chip AI Trung Quốc

Hồ Như Ý  -  10/11/2026

.

Jensen Huang: Từ người hùng AI của Mỹ đến tâm điểm bê bối tình ái và nghi án gián điệp Trung Quốc

Trung Ngôn  -  09/11/2026

.

Giá của một ký ức đẹp (Kỳ 7)

Tạ Duy Anh   -  09/11/2026

.

Giá của một ký ức đẹp (Kỳ 6)

Tạ Duy Anh  -  09/11/2026

.

Trump muốn biến Nhà Trắng thành đấu trường đẫm máu!?

Thận Nhiên  -  08/11/2026

.

VinFast xuất khẩu cả mô hình đe dọa người lao động sang Indonesia?

Nguyễn Ngọc Như Quỳnh   -  08/11/2026

.

Đừng khóc ở Long Thành!

Trương Châu Hữu Danh  -  08/11/2026

.

Giá của một ký ức đẹp (Kỳ 5)

Tạ Duy Anh  -  08/11/2026

.

Giá của một ký ức đẹp (Kỳ 4)

Tạ Duy Anh  -  08/11/2026

.

Giá của một ký ức đẹp (Kỳ 3)

Tạ Duy Anh  -  08/11/2026

.

Phủ quyết cả thực tế

Hoàng Quốc Dũng  - 08/11/2026

.

Giá của một ký ức đẹp (Kỳ 2)

Tạ Duy Anh  -  07/11/2026

.

Giá của một ký ức đẹp (Kỳ 1)

Tạ Duy Anh  -  07/11/2026

 





TIN & BÀI NGÀY 08/11/2026

 



TIN & BÀI NGÀY 08/11/2026

 

 

8/11/2026

CHÂU Á KHÔNG NÊN QUAY LẠI VỚI THAN ĐÁ VÌ CÚ SỐC KHÍ THIÊN NHIÊN HÓA LỎNG (Tim Daiss – Nikkei Asia)

HOUTHI XÂY DỰNG CỖ MÁY CHIẾN TRANH CỦA MÌNH THẾ NÀO? (The Economist)

GIỚI HẠN CỦA MỤC TIÊU TỰ CUNG TỰ CẤP Ở TRUNG QUỐC (Joel Wuthnow – Foreign Affairs)

CHỦ NGHĨA XÃ HỘI DÂN CHỦ TRÊN ĐÀ THÁCH THỨC HỆ THỐNG LƯỠNG ĐẢNG TẠI HOA KỲ (Megan Romer / Guancha)

MỘT HIỂU LẦM NGUY HIỂM ĐANG NHEN NHÓM QUANH VẤN ĐỀ ĐÀI LOAN (Craig Singleton – New York Times)

ĐẢNG DÂN CHỦ SẼ SỬ DỤNG QUYỀN LỰC CỦA MÌNH NHƯ THẾ NÀO? (The Economist)

NỔ SÚNG Ở KRAKOW, BA LAN – CHUYỆN GÌ ĐÃ XẢY RA? (BBC News Tiếng Việt)

DONALD TRUMP THÀNH TỔNG THỐNG VỊT QUÈ : HÀO QUANG BẤT KHẢ CHIẾN BẠI SỤP ĐỔ (Thụy My / RFI)

TRUMP BỔ NHIỆM STEPHEN MILLER : CHỦ TRƯƠNG ĐƯỜNG LỐI CỨNG RẮN , LÀM CHÁNH VĂN PHÒNG NHÀ TRẮNG (Minh Anh / RFI)

CHÂU Á và SỨC ẢNH HƯỞNG TRÊN THỊ TRƯỜNG GẠO THẾ GIỚI : CHIẾN LƯỢC TỰ CHỦ và QUYỀN LỰC XUẤT KHẨU (Thùy Dương - RFI)

LỐI SỐNG HIỆN ĐẠI ẢNH HƯỞNG ĐẾN GIẤC NGỦ CỦA CON NGƯỜI NHƯ THẾ NÀO? (Chi Phương / RFI)

TRUMP MUỐN BIẾN NHÀ TRẮNG THÀNH ĐẤU TRƯỜNG ĐẪM MÁU? (Thận Nhiên – Báo Tiếng Dân)

LIÊN MINH ÔNG TRUMP ĐÃ TAN RÃ – ĐẢNG CỘNG HÒA SẼ LÀM GÌ TIẾP THEO? (BBC News Tiếng Việt)

ÔNG TÔ LÂM ĐI NHẬT BẢN : BÀN VỀ LAO DỘNG VIỆT NAM và GÌ NỮA? (BBC News Tiếng Việt)

TÙ TƯƠI & MẠNG NGƯỜI (Quốc Ấn Mai)

ÔNG TÔ LÂM ĐI NHẬT BẢN : BÀN VỀ LAO ĐỘNG VIỆT NAM và GÌ NỮA? (BBC News Tiếng Việt)

NGƯỜI VIỆT ONLINE – NGÀY 8/11/2026

NHK WORLD-JAPAN Tiếng Việt – NGÀY 8/11/2026

ĐÀI PHÁT THANH QUỐC TẾ PHÁP – RFI / NGÀY 8/11//2026I

BBC NEWS TIẾNG VIỆT – NGÀY 8/11/2026

BÀI MỚI NGÀY 8/11/2026 (Bauxite Việt Nam)

BÀI MỚI NGÀY 8/11/2026 (Tiếng Dân)

TIN & BÀI NGÀY 07/11/2026





CHÂU Á KHÔNG NÊN QUAY LẠI VỚI THAN ĐÁ VÌ CÚ SỐC KHÍ THIÊN NHIÊN HÓA LỎNG (Tim Daiss – Nikkei Asia)

 



Châu Á không nên quay lại với than đá vì cú sốc khí thiên nhiên hóa lỏng

Tim Daiss  -  Nikkei Asia

Phạm Ánh Minh  -  Nghiên Cứu Quốc Tế  

06/11/2026

https://nghiencuuquocte.org/2026/11/06/chau-a-khong-nen-quay-lai-voi-than-da-vi-cu-soc-khi-thien-nhien-hoa-long/

.

Khủng hoảng mang đến cơ hội đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng của khu vực.

 

Các dự báo cho thấy nhu cầu khí thiên nhiên hóa lỏng tại khu vực Đông Bắc Á vẫn tiếp tục sụt giảm. Đây là hệ quả của tình trạng giá cả duy trì ở mức cao nhất trong nhiều năm do ảnh hưởng của cuộc xung đột tại Trung Đông và nguồn cung bị thu hẹp. Việc đây là tín hiệu tích cực hay đáng lo ngại còn tùy thuộc vào loại nhiên liệu nào sẽ được sử dụng thay thế, đặc biệt khi giá khí thiên nhiên hóa lỏng tăng cao khiến các đơn vị sản xuất điện quay trở lại sử dụng than.

 

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ, khi được sử dụng để sản xuất điện, khí thiên nhiên tạo ra lượng khí thải carbon chỉ bằng khoảng một nửa so với than, vốn là loại nhiên liệu hóa thạch gây ô nhiễm nhất thế giới. Tuy nhiên, các nghiên cứu chỉ ra rằng tình trạng rò rỉ khí đang xảy ra xuyên suốt chuỗi giá trị khí thiên nhiên, từ khâu khoan và khai thác cho đến quá trình vận chuyển bằng các tàu chuyên dụng vượt hàng nghìn km trên đại dương để đến tay người tiêu dùng cuối cùng.

 

Những vấn đề này đã khiến Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) có trụ sở tại Paris phải thay đổi hoàn toàn quan điểm: từ chỗ từng gọi đây là “kỷ nguyên vàng của khí thiên nhiên” cách đây vài năm, nay cơ quan này lại cảnh báo rằng khí thiên nhiên không phải là loại nhiên liệu chuyển tiếp lý tưởng để tiến tới các nguồn năng lượng tái tạo.

 

Wood Mackenzie dự báo nhu cầu khí thiên nhiên hóa lỏng tại châu Á sẽ sụt giảm năm thứ hai liên tiếp vào năm 2026, do các yếu tố như gián đoạn nguồn cung, giá giao ngay tăng cao, cắt giảm khối lượng mua và chuyển đổi sang các loại nhiên liệu khác. Khu vực Đông Bắc Á chịu ảnh hưởng đặc biệt rõ rệt, với nhu cầu được dự báo giảm từ 202 triệu tấn vào năm 2025 xuống còn 191 triệu tấn vào năm 2026

.

Xét về địa lý, có một sự khác biệt đáng chú ý: trong khi nhu cầu tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương nói chung sụt giảm, nhu cầu khí thiên nhiên hóa lỏng tại Đông Nam Á lại được dự báo tăng từ 27 triệu tấn vào năm 2025 lên 31 triệu tấn vào năm 2026. Điều này cho thấy xu hướng sử dụng nhiên liệu khác biệt giữa các khu vực.

 

Tuy nhiên, vấn đề không chỉ nằm ở sự gián đoạn dòng cung ứng khí thiên nhiên hóa lỏng tới Đông Bắc Á, mà đáng lo ngại hơn là loại nhiên liệu được sử dụng để thay thế khí đốt. Báo cáo thị trường khí đốt ngày 7/7 của IEA xác nhận rằng tình trạng gián đoạn nguồn cung khí thiên nhiên hóa lỏng qua eo biển Hormuz đã khiến nguồn cung trở nên khan hiếm, đẩy giá tăng cao và thúc đẩy các nhà sản xuất điện tại châu Á chuyển sang sử dụng than.

 

Đáng tiếc là các yếu tố kinh tế chi phối nguồn cung vẫn khiến than đá trở thành lựa chọn thay thế có chi phí thấp. Theo thông tin từ Reuters ngày 9/10, giá than nhiệt của Úc hiện thấp hơn khoảng 80% so với giá khí thiên nhiên hóa lỏng giao đến châu Á, tạo điều kiện cho xuất khẩu than từ Indonesia và Úc phục hồi trong quý IV.

 

Reuters ghi nhận mức chênh lệch giá giữa than và khí thiên nhiên hóa lỏng lớn nhất trong vòng bốn năm qua. Giá khí thiên nhiên hóa lỏng ở mức cao tạo động lực mạnh mẽ để các đơn vị cung cấp năng lượng tại châu Á ưu tiên lựa chọn than, nhất là khi giai đoạn dự trữ nhiên liệu cho mùa đông bắt đầu.

 

Theo dữ liệu từ các cơ quan giám sát và báo cáo năng lượng toàn cầu, Úc hiện là quốc gia xuất khẩu than lớn nhất thế giới xét về giá trị, chiếm khoảng 35% thị phần xuất khẩu than toàn cầu, tương đương khoảng 55,86 tỷ USD. Bên cạnh than nhiệt, Úc còn là nhà cung cấp hàng đầu thế giới về than luyện kim được sử dụng trong quy trình sản xuất thép.

 

Indonesia, nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á, hiện là quốc gia xuất khẩu than lớn thứ hai thế giới xét về giá trị, chiếm khoảng 19% đến 19,6% tổng kim ngạch xuất khẩu than toàn cầu, tương đương khoảng 30,48 tỷ USD. Đáng chú ý, quốc gia này vẫn là nhà xuất khẩu than nhiệt dùng trong ngành điện hàng đầu thế giới.

 

Phải thừa nhận rằng, trong bối cảnh giá khí thiên nhiên hóa lỏng tăng lên mức cao nhất trong nhiều năm và khiến nhu cầu tiêu thụ sụt giảm, việc các quốc gia nhập khẩu năng lượng tại châu Á chuyển sang sử dụng than vốn có giá rẻ hơn nhiều là điều có thể hiểu được. Tuy nhiên, điều này chỉ nên diễn ra trong ngắn hạn. Một khi các vấn đề gián đoạn nguồn cung khí đốt từ Trung Đông được giải quyết, các quốc gia cần chuyển dịch khỏi than đá. Đồng thời, cũng không nên quay trở lại hoàn toàn với khí đốt, bởi hiện nay khí đốt không còn được xem là loại nhiên liệu lý tưởng cho sản xuất điện. Khu vực này có thể tận dụng cuộc khủng hoảng hiện tại để thúc đẩy, thay vì làm chệch hướng, quá trình chuyển dịch năng lượng.

 

Các chính phủ nên kết hợp việc tạm thời gia tăng sản lượng điện từ than với việc đẩy nhanh triển khai các hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS), đồng thời tăng tốc phát triển năng lượng mặt trời và năng lượng gió – những nguồn năng lượng có thể được đưa vào vận hành nhanh hơn nhiều so với hầu hết các dự án điện sử dụng nhiên liệu hóa thạch truyền thống. Châu Á hoàn toàn có thể tận dụng cú sốc nguồn cung khí thiên nhiên hóa lỏng, nhưng điều đó đòi hỏi các chính phủ phải hành động thật nhanh.

 

Tuy nhiên, để thực hiện được bước chuyển đổi này cần có nguồn tài chính và vốn đầu tư. Theo BloombergNEF, Đông Nam Á cần 3,4 nghìn tỷ USD cho năng lượng tái tạo, BESS và lưới điện. Khu vực Đông Bắc Á thậm chí còn đòi hỏi mức đầu tư lớn hơn nhiều. Riêng Trung Quốc cần tới 46,3 nghìn tỷ USD đầu tư vào hệ thống năng lượng để đạt được các mục tiêu khử carbon. Hàn Quốc cần 2,7 nghìn tỷ USD, trong khi Nhật Bản ước tính cần 6,7 nghìn tỷ USD để đạt được các mục tiêu phát thải ròng bằng không.

 

Dẫu vậy, cũng như hầu hết các vấn đề trong lĩnh vực năng lượng, thực tế vẫn tồn tại nhiều trở ngại. Trung Quốc và khu vực Đông Bắc Á đang đối mặt với cơ sở hạ tầng lưới điện hạn chế cùng các quy định thị trường điện đã lỗi thời. Tại Nhật Bản và Hàn Quốc, tình trạng độc quyền lưới điện cùng sự chậm trễ kéo dài trong việc kết nối các dự án điện gió và điện mặt trời mới đang là những thách thức lớn. Bên cạnh đó, toàn khu vực còn phải đối mặt với các rào cản về đất đai và thuế quan, chi phí đất đai tăng vọt, cũng như những khó khăn tiềm ẩn trong chuỗi cung ứng.

 

Đông Nam Á lại đối mặt với những rào cản khác, thậm chí có thể còn khó khăn hơn. Chủ yếu là vấn đề tài chính, đặc biệt là vốn đầu tư cho BESS. BESS có khả năng lưu trữ điện năng khi nguồn cung dồi dào và giải phóng năng lượng đó khi cần thiết. Đây là yếu tố then chốt đối với các nguồn năng lượng tái tạo có tính biến thiên như điện mặt trời và điện gió, giúp cân bằng lưới điện trong những thời điểm không có nắng hoặc không có gió.

 

BESS có thể giúp giảm nhu cầu vận hành các nhà máy điện chạy bằng khí đốt vốn được sử dụng vào những thời điểm nhu cầu tăng cao và có chi phí rất lớn. Điều này không chỉ giúp giảm tiêu thụ khí đốt mà còn hạn chế rủi ro từ sự biến động giá khí thiên nhiên hóa lỏng. Tuy nhiên, nếu thiếu nguồn tài chính đầy đủ, BESS sẽ không được khai thác đúng mức, buộc các quốc gia phải tiếp tục phụ thuộc vào điện khí, thậm chí cả điện than.

 

Vì vậy, vấn đề tài chính cho lưu trữ năng lượng không chỉ đơn thuần là một vấn đề kỹ thuật. Đây là yếu tố then chốt quyết định liệu Đông Nam Á có thể giảm sự phụ thuộc vào khí thiên nhiên hóa lỏng nhập khẩu mà không phải quay lại sử dụng than đá hay không. Thách thức tương tự cũng đang đặt ra đối với toàn bộ khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Sự biến động nguồn cung khí thiên nhiên hóa lỏng hiện nay cho thấy ngành điện trong khu vực dễ bị tổn thương đến mức nào. Tuy nhiên, tình trạng này cũng đang mở ra cơ hội thúc đẩy đầu tư vào năng lượng tái tạo, hệ thống lưu trữ và lưới điện vững chắc hơn, thay vì chỉ đơn thuần thay thế khí đốt đắt đỏ bằng than đá rẻ hơn.

 

Nếu các chính phủ nắm bắt được cơ hội này, cuộc khủng hoảng khí thiên nhiên hóa lỏng hiện nay có thể trở thành chất xúc tác giúp giảm bớt sự phụ thuộc vào cả than đá lẫn khí đốt nhập khẩu. Ngược lại, nếu bỏ lỡ cơ hội, châu Á sẽ đối mặt với nguy cơ thay thế dạng mất an ninh năng lượng này bằng một dạng mất an ninh năng lượng khác.

 

---------------

Tim Daiss là một nhà báo và chuyên gia phân tích, chuyên theo dõi các thị trường năng lượng, sự bền vững và địa chính trị tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương trong suốt 15 năm qua.

 

Nguồn: Tim Daiss, “Asia’s LNG shock must not spark coal’s revival”, Nikkei Asia, 30/10/2026







HOUTHI XÂY DỰNG CỖ MÁY CHIẾN TRANH CỦA MÌNH THẾ NÀO? (The Economist)

 



 

Houthis xây dựng cỗ máy chiến tranh của mình thế nào?

The Economist

Viên Đăng Huy, biên dịch  -  Nghiên Cứu Quốc Tế   

05/11/2026

https://nghiencuuquocte.org/2026/11/05/houthis-xay-dung-co-may-chien-tranh-cua-minh-the-nao/

 

Ali Al-Wazir không phải một doanh nhân bình thường. Người đàn ông Yemen 47 tuổi, được biết đến với biệt danh “Hoàng tử”, đang hoạt động kinh doanh tại Quảng Châu, miền nam Trung Quốc. Thành phố cảng sầm uất này cách Yemen khoảng 7.000 km. Tuy nhiên, khoảng cách địa lý không ngăn được Wazir tham gia vào cuộc nội chiến kéo dài tại quê nhà. Năm 2024, ông bị cáo buộc cung cấp vật liệu giúp lực lượng Houthi, nhóm nổi dậy được Iran hậu thuẫn và đang kiểm soát phần lớn lãnh thổ Yemen, chế tạo vũ khí. Bộ Tài chính Mỹ đã đưa ông vào danh sách trừng phạt. Năm ngoái, cơ quan này tiếp tục đưa thêm một số thương nhân có liên hệ với Houthi vào danh sách đen vì những hoạt động tương tự.

 

Từng bị coi là một lực lượng nổi dậy ô hợp, gồm những phiến quân đi dép lê, Houthi giờ đây đã trở thành một trong những lực lượng dân quân nguy hiểm nhất Trung Đông. Kể từ khi giành quyền kiểm soát miền bắc Yemen hơn một thập kỷ trước, lực lượng này đã xây dựng được một kho vũ khí đáng gờm gồm drone và tên lửa, một phần nhờ sự hỗ trợ của những người như Wazir. Các mạng lưới buôn lậu của Houthi trải dài từ vùng Sừng châu Phi đến Trung Quốc. Trong những tuần gần đây, lực lượng này đã liên tiếp tấn công Ả Rập Saudi, quốc gia hậu thuẫn chính phủ Yemen được quốc tế công nhận. Tại hội nghị thượng đỉnh ở Tehran tuần trước, Ả Rập Saudi đã gây sức ép buộc Iran kiềm chế Houthi, nhưng khu vực vẫn đang chuẩn bị cho nguy cơ xảy ra thêm chiến tranh.

 

Houthi lần đầu tiếp cận được những vũ khí hạng nặng đáng kể vào năm 2014, sau khi chiếm được Sana’a, thủ đô Yemen. Liên minh ngắn ngủi với Ali Abdullah Saleh, cựu tổng thống Yemen, và những thành phần trung thành với ông trong quân đội đã giúp lực lượng này tiếp cận các tên lửa Scud và Tochka theo thiết kế Liên Xô. Cùng thời điểm đó, Iran, vốn đang vun đắp quan hệ với Houthi, một lực lượng cũng thuộc dòng Hồi giáo Shia, như một phần trong “trục kháng chiến” của mình, đã tăng cường hỗ trợ. Khi quân đội Ả Rập Saudi can thiệp vào Yemen năm 2015, Iran cung cấp cho phe nổi dậy tên lửa đạn đạo, drone và những vũ khí hạng nặng khác. Các cố vấn Iran và thành viên Hezbollah, lực lượng dân quân tại Lebanon, đã hướng dẫn Houthi cách sử dụng những vũ khí này.

 

Ngày nay, Houthi đang phát triển một cỗ máy chiến tranh của riêng mình. Ngày 21/9, Abdul-Malik al-Houthi, thủ lĩnh của lực lượng này, khoe rằng họ hiện đã có thể chế tạo vũ khí “từ con số không”. Đó có thể chỉ là lời khoa trương, nhưng các nhà phân tích ngày càng tin rằng phần lớn kho vũ khí của phe nổi dậy được sản xuất ngay tại Yemen. “Tốc độ và tham vọng sản xuất quân sự của Houthi đã khiến nhiều nhà quan sát bất ngờ”, Fabian Hinz thuộc Conflict Armament Research (CAR), tổ chức theo dõi hoạt động buôn bán vũ khí bất hợp pháp, nhận định. Mặc dù phần lớn vũ khí của nhóm này vẫn dựa trên thiết kế của Iran, một số loại, chẳng hạn drone tầm trung, có thể được chế tạo mà hầu như không cần đến linh kiện Iran.

 

Hoạt động sản xuất chủ yếu diễn ra ngoài tầm quan sát, trong những hang động ở vùng cao nguyên Yemen, khiến công tác giám sát gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, dữ liệu từ The Century Foundation, một viện nghiên cứu chính sách tại New York, cho thấy hoạt động của Houthi đang có sự chuyển biến. Trong thập niên 2010, phần lớn những lô hàng bị thu giữ trên đường vận chuyển vào lãnh thổ do Houthi kiểm soát đều chứa vũ khí có thể sử dụng ngay, như súng và rocket. Vào giữa thập niên 2010, Iran vượt xa các quốc gia khác để trở thành nhà cung cấp lớn nhất. Nhưng hiện nay, phần lớn những lô hàng này chứa các linh kiện phục vụ chế tạo vũ khí, như động cơ, dây dẫn điện và cánh quạt. Trung Quốc đã vượt Iran, trở thành nguồn cung lớn nhất đối với những mặt hàng như vậy.

 

Nhiều mặt hàng trong số đó có tính chất “lưỡng dụng”, nghĩa là chúng có thể được sử dụng cho cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Những kẻ buôn lậu của Houthi đôi khi tìm cách qua mặt nhà chức trách Yemen bằng cách dán lên các bộ linh kiện drone những nhãn hàng có vẻ vô hại như “thiết bị công nghiệp”. Những mặt hàng khác lại dường như được sản xuất riêng cho ngành công nghiệp vũ khí. Tháng 10, CAR cho rằng các linh kiện dành cho một loại tên lửa đạn đạo theo thiết kế Iran, bị thu giữ tại cảng Aden do chính phủ Yemen kiểm soát, đã được một công ty Trung Quốc sản xuất theo đơn đặt hàng. Giới chức Ả Rập Saudi đã khiếu nại với Trung Quốc nhưng hầu như không đạt được kết quả. “Trung Quốc sẵn sàng nhắm mắt làm ngơ trước việc công dân nước mình tham gia hoạt động thương mại hỗ trợ ngành công nghiệp vũ khí của Houthi”, một nhà ngoại giao phương Tây nhận định.

 

Việc phá vỡ chuỗi cung ứng này sẽ rất khó khăn. Những biện pháp trừng phạt của Mỹ gần như không mang lại hiệu quả: các doanh nhân Houthi vẫn tiếp tục hoạt động tại Trung Quốc. Phe nổi dậy đã phải chịu lệnh cấm vận vũ khí của Liên Hợp Quốc trong hơn một thập kỷ. Tuy nhiên, phái bộ phụ trách kiểm tra các tàu chở hàng đến những cảng do Houthi kiểm soát lại hoạt động thiếu hiệu quả. Cơ quan này báo cáo những tàu đáng ngờ cho Ả Rập Saudi và các đồng minh, nhưng bản thân không có quyền trực tiếp ngăn chặn chúng.

 

Ngay cả khi có quyền đó, nhiều lô hàng vẫn có thể lọt qua. Một số hàng hóa được vận chuyển bằng đường bộ qua Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Oman. Những lô hàng khác được buôn lậu qua Djibouti và Somalia. Tim Lenderking, đặc phái viên Mỹ về Yemen từ năm 2021 đến năm 2025, cho biết Houthi vận chuyển hàng lậu “từ tàu lớn sang tàu nhỏ, rồi sang những chiếc thuyền bé hơn nữa, tiếp đến là động vật thồ hàng và cuối cùng là trên lưng người”. Những kẻ buôn lậu giấu đạn dược trong các xe tải chở rau quả. Chính phủ Yemen, một tập hợp chắp vá của những phe phái thường xuyên tranh chấp, gặp khó khăn trong việc phối hợp thực thi pháp luật. “Các phòng chỉ huy tác chiến khác nhau nằm dưới sự kiểm soát của những phe phái khác nhau”, Baraa Shiban thuộc Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), một viện nghiên cứu tại London, cho biết. “Đó thực sự là một cơn ác mộng”.

 

Khả năng tự sản xuất vũ khí giúp Houthi tiếp tục chiến đấu ngay cả khi nguồn cung từ Iran bị gián đoạn. Tuy nhiên, chế độ Cộng hòa Hồi giáo Iran cũng hưởng lợi từ khả năng tự chủ của lực lượng này. Theo học thuyết “phòng thủ phân tán”, chế độ Iran đã tìm cách bảo đảm các bộ phận khác nhau trong lực lượng vũ trang nước này có thể chiến đấu độc lập. Một tư tưởng tương tự cũng là nền tảng cho trục kháng chiến của Iran. “Iran đã nỗ lực tạo điều kiện để các đồng minh có thể sản xuất vũ khí ngay tại địa phương”, Hinz nhận định. Hezbollah đã tự chế tạo drone và tìm cách cải tiến rocket thành tên lửa dẫn đường chính xác. Tuy nhiên, lực lượng dân quân này đã suy yếu do những cuộc tấn công của Israel và sự gián đoạn các tuyến đường buôn lậu qua Syria kể từ khi chế độ Bashar al-Assad sụp đổ.

 

Houthi đang ở vị thế thuận lợi hơn. Mặc dù phe nổi dậy vẫn nhận được nhiều vũ khí và thông tin tình báo từ Iran, họ đang dần vượt qua sự phụ thuộc vào chế độ Tehran. Điều này có thể lý giải vì sao Houthi vẫn không chịu khuất phục, ngay cả khi cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động đã làm suy yếu quốc gia bảo trợ của họ. Phe nổi dậy không coi mình đơn thuần là một lực lượng ủy nhiệm của Iran, mà là những người thực sự nắm quyền cai trị Yemen. Họ đã tìm kiếm sự hỗ trợ từ Nga và đang xây dựng quan hệ với các nhóm vũ trang tại châu Phi. Houthi muốn trở thành một “Iran thu nhỏ ngay trong khu vực của riêng mình”, Barbara Leaf, một cựu nhà ngoại giao Mỹ, nhận định. Tham vọng của lực lượng này đang gia tăng cùng với sức mạnh hỏa lực của họ.

 

-------------------------------------

Nguồn: “How the Houthis built their war machine”, The Economist, 01/11/2026