CHIẾN DỊCH “VELES” : UKRAINA MỞ MẶT TRẬN MỚI DƯỚI LÒNG ĐẤT ĐỂ ĐỐI PHÓ VỚI NGA (Phan Minh / RFI)

 

Chiến dịch “Veles” : Ukraina mở mặt trận mới dưới lòng đất để đối phó với Nga  

Phan Minh  -  RFI

Đăng ngày: 04/11/2026 - 13:15  -  Sửa đổi ngày: 04/11/2026 - 13:30

https://www.rfi.fr/vi/qu%E1%BB%91c-t%E1%BA%BF/20261104-chi%E1%BA%BFn-d%E1%BB%8Bch-veles-ukraina-m%E1%BB%9F-m%E1%BA%B7t-tr%E1%BA%ADn-m%E1%BB%9Bi-d%C6%B0%E1%BB%9Bi-l%C3%B2ng-%C4%91%E1%BA%A5t-%C4%91%E1%BB%83-%C4%91%E1%BB%91i-ph%C3%B3-v%E1%BB%9Bi-nga

 

Gần đây, Ukraina tuyên bố đã thành công trong chiến dịch mang tên “Veles”, với việc sử dụng một đường ống dẫn khí không còn hoạt động như hệ thống “giao thông hào ngầm” trên trận tuyến. Một mặt trận mới để đối đầu với Matxcơva nhằm tránh để bị drone phát hiện và tấn công : mặt trận dưới lòng đất. Chiến thuật này đã được Nga sử dụng từ 2 năm trước và ngày càng đóng vai trò quan trọng trong cuộc xung đột.

 

https://s.rfi.fr/media/display/504f2548-00ca-11ef-b73e-005056a90284/w:1024/p:16x9/AP24112612367074.webp

Tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky (G) và Tư lệnh Lực lượng Lục quân Oleksandr Syrskyi (P) nhìn bản đồ trong chuyến thăm thành phố Kupiansk, vùng Kharkiv, Ukraina, ngày 30/11/2023. AP - Efrem Lukatsky

 

Theo một phóng sự đăng ngày 30/10/2026 của tờ The New York Times, quân đội Ukraina đã quyết định tiến hành chiến đấu với lực lượng Nga ngay trong các đường ống dẫn khí ngầm đã ngừng hoạt động tại khu vực xung quanh thành phố Kupiansk, đông bắc Ukraina. Trong khoảng 10 ngày trở lại đây, quân đội Ukraina đã cho phép một số cơ quan truyền thông phương Tây ghi nhận những nỗ lực của họ nhằm giành quyền kiểm soát một đường ống dẫn khí chạy bên dưới sông Oskil và xuyên qua thành phố Kupiansk, nơi quân đội Nga đang tìm cách chiếm đóng.

 

Tháng 10, Ukraina phát động chiến dịch “Veles”, được tổng thống Volodymyr Zelensky mô tả hôm 27/10 là một “thành công lớn”. Trong chiến dịch này, các binh sĩ Ukraina được huấn luyện và trang bị đặc biệt để hoạt động dưới lòng đất đã tiến sâu 15 km dọc theo đường ống dẫn khí có đường kính 1,2 mét nhằm kiểm soát lối vào. Theo tuyên bố của ông Zelensky, lực lượng Ukraina đã tiêu diệt khoảng 100 binh sĩ Nga và bắt giữ khoảng 30 người trong các cuộc đụng độ diễn ra bên trong hệ thống đường ống này.

 

Huseyn Aliyev, chuyên gia về chiến tranh Ukraina tại Đại học Glasgow, nhận định : “Theo những gì tôi được biết, đây là trường hợp đầu tiên phía Ukraina tiến hành một chiến dịch quy mô lớn bên trong đường ống dẫn khí hoặc đường hầm dưới lòng đất.”

 

Chiến thuật này từng mang lại thành công cho Nga như thế nào ?

 

Ukraina không phải là bên nghĩ ra chiến thuật này. Kiev chỉ đang “sử dụng chính chiến lược mà quân đội Nga từng áp dụng trước đó để chống lại họ”, theo tổng thống Zelensky.

 

Trên thực tế, Matxcơva đã tận dụng mạng lưới đường ống dẫn khí và các đường ống ngầm có kích thước đủ lớn để binh sĩ có thể di chuyển bên trong từ tháng 01/2024. Khi đó, một chiến dịch đã giúp lực lượng Nga bí mật thâm nhập vào khu vực phía sau phòng tuyến của Ukraina ở phía nam thành phố Avdiivka, vùng Donetsk. Đây là thông tin được Will Kingston-Cox, chuyên gia về Nga và chiến tranh Ukraina tại tổ chức International Team for the Study of Security (ITSS) Verona, tiết lộ.

 

Quân đội Nga tiếp tục sử dụng chiến thuật này trong trận chiến giành quyền kiểm soát Kursk, sau đó là tại khu vực Kupiansk. Tại đây, Ukraina quyết định chiến đấu để giành lại từng mét đường ống dẫn khí.

 

Ryhor Nizhnikau, chuyên gia về Ukraina tại Viện Các vấn đề Quốc tế Phần Lan, giải thích, chiến thuật này “dựa trên thực tế là Ukraina sở hữu một mạng lưới các đường ống dẫn khí và đường ống ngầm khác trải rộng trên nhiều khu vực, hiện đã ngừng hoạt động sau khi khí đốt Nga không còn được vận chuyển qua lãnh thổ Ukraina”.

 

Vì sao ban đầu Ukraina chế giễu chiến thuật của Nga ?

 

Theo chuyên gia Ryhor Nizhnikau, những mạng lưới đường ống ngầm này tồn tại tại các khu vực Kharkiv, Luhansk, Donetsk và một phần Zaporijjia. Tại những nơi không có đường ống dẫn khí đi qua, “quân Nga cũng áp dụng cách làm tương tự bằng cách sử dụng hệ thống thoát nước và cống rãnh”, Gustav Gressel, nhà phân tích quân sự thuộc Học viện Quốc phòng Quốc gia Áo, cho biết. Ryhor Nizhnikau giải thích thêm : “Quân đội Nga hiểu rõ cấu trúc của hệ thống đường ống ngầm này không kém gì phía Ukraina bởi phần lớn các công trình đều được xây dựng từ thời Liên Xô.”

 

Ban đầu, “Ukraina chế giễu cách tiếp cận này, cho rằng nó quá nguy hiểm và chắc chắn sẽ thất bại”, Huseyn Aliyev nhận xét. Khi đó, lực lượng Ukraina cho rằng chỉ cần chờ binh sĩ Nga xuất hiện trở lại trên mặt đất để tấn công. Tuy nhiên, những thành công của Nga tại Avdiivka và Kursk đã khiến Kiev phải đánh giá lại về hiệu quả của chiến thuật sử dụng các tuyến đường ngầm để bất ngờ tập kích đối phương.

 

Đến tháng 09/2025, iStories, hãng truyền thông điều tra độc lập của Nga, tiếp tục củng cố những lo ngại này khi tiết lộ cách Matxcơva chuẩn bị sử dụng đường ống dẫn khí tại khu vực Kupiansk cho một chiến dịch tấn công quy mô lớn hơn. Quân đội Nga đã tích trữ đạn dược và lương thực bên trong đường ống nhằm biến nơi đây thành một tuyến đường thay thế thực sự phục vụ cho kế hoạch tiến vào Kupiansk.

 

Lòng đất có trở thành vùng an toàn trước những chiếc drone ?

 

“Chiến tranh càng kéo dài, vai trò của các tuyến đường ngầm như một mặt trận mới càng trở nên rõ nét”, Ryhor Nizhnikau nhận định.

 

Trong bối cảnh đó, các bên buộc phải tìm cách tiến công hoặc phản công. Điều này không hề dễ dàng khi chiến tuyến trên mặt đất gần như bị đóng băng. Đặc biệt, “các binh sĩ di chuyển trên địa hình trống trải sẽ ngay lập tức bị drone của đối phương phát hiện và trở thành mục tiêu tấn công”, Will Kingston-Cox cho biết.

 

Mối đe dọa thường trực từ drone đã khiến những tuyến đường ngầm thay thế trở nên hấp dẫn hơn, dù chúng rất chật hẹp và đôi khi nguy hiểm do vẫn còn chứa khí gas. “Ít nhất, khi di chuyển dưới lòng đất, binh sĩ có thể chủ động hơn về tình hình và không phải thường xuyên lo ngại nguy cơ bị drone bất ngờ tấn công như trên mặt đất”, Ryhor Nizhnikau nhấn mạnh.

 

Ngoài ra, việc triển khai drone bên trong các đường hầm này cũng không khả thi. Theo Gustav Gressel, các drone điều khiển từ xa nhanh chóng mất tín hiệu khi đi vào đường hầm, trong khi những drone kết nối bằng cáp quang lại gặp khó khăn khi di chuyển qua các khúc cua và đường ống chật hẹp.

 

Như vậy, phần lớn xuất phát từ nhu cầu thực tế trên chiến trường, không gian dưới lòng đất đang ngày càng chiếm vị trí quan trọng trong cuộc chiến tại Ukraina. Tuy nhiên, Ryhor Nizhnikau cho rằng chiến thuật này “không bao giờ có thể đóng vai trò lớn hơn một phương thức hỗ trợ cho các hoạt động quân sự chủ lực của cả hai bên”.

 

Trước hết, bởi “tại nhiều khu vực dọc chiến tuyến, không tồn tại mạng lưới đường ống đủ lớn và phù hợp để có thể khai thác”, Huseyn Aliyev nhận xét. Bên cạnh đó, các đường ống này hiếm khi đủ rộng để cho phép một số lượng lớn binh sĩ và trang thiết bị đi qua, phục vụ cho một chiến dịch tấn công quy mô lớn, Will Kingston-Cox cho biết.

 

Cuối cùng, khi xuất hiện trở lại trên mặt đất, binh sĩ chỉ có thể di chuyển ra ngoài với số lượng nhỏ. Điều này khiến họ trở nên rất dễ bị tổn thương nếu đã bị đối phương phát hiện. Dù vậy, Will Kingston-Cox cho rằng việc sử dụng các tuyến đường ngầm để tạo yếu tố bất ngờ tại những khu vực cụ thể “có thể giúp phá vỡ thế bế tắc trên chiến trường”.

 

Cho đến nay, đây chủ yếu là chiến thuật được lực lượng Nga sử dụng. Với chiến dịch “Veles” tại khu vực Kupiansk, Ukraina muốn chứng minh rằng sẵn sàng đối đầu với đối phương trên mọi địa hình.

 

Nguồn : France 24