Năm lý do khiến Đảng
Cộng Hòa thua đậm trong bầu cử
giữa kỳ ở Mỹ
Jake Lapham
5
tháng 11 năm 2026
https://www.bbc.com/vietnamese/articles/ck4g1q6rzvmlo
Đảng
Dân chủ đã giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ, qua
đó giành quyền kiểm soát Quốc hội.
Mặc
dù đảng của Tổng thống Donald Trump thường gặp bất lợi trong các cuộc bầu cử giữa
kỳ, quy mô thất bại lần này của Đảng Cộng hòa được xem là sự phản đối mạnh mẽ của
cử tri đối với hai năm cầm quyền của ông.
Từ
sự giận dữ của cử tri đến tình trạng tổng thống mất lòng dân, dưới đây là năm
nguyên nhân khiến Đảng Cộng hòa mất nhiều ghế.
1.
Chi phí đời sống tăng cao
Khắp
nước Mỹ, người dân phải vật lộn với giá cả tăng mạnh đối với các mặt hàng thiết
yếu. Sự bất mãn đó thể hiện rõ trong các cuộc đua then chốt.
"Giá
xăng, giá thực phẩm, mọi thứ đều tăng lên", một cử tri ở bang Bắc Carolina
nói với BBC trước ngày bầu cử, đồng thời cho biết bà đã chuyển từ bỏ phiếu cho
Đảng Cộng hòa sang Đảng Dân chủ.
Chỉ
số giá tiêu dùng tăng 3,7% trong 12 tháng tính đến tháng Chín, chủ yếu do giá
nhiên liệu và năng lượng tăng. Giá dầu diesel bán lẻ trung bình tại Mỹ vào đầu
tháng 10 chỉ thấp hơn đôi chút so với mức kỷ lục 6,52 USD/gallon ghi nhận hồi
tháng 9.
Gần
8 trong 10 cử tri (79%) cho biết lạm phát đã gây khó khăn nghiêm trọng hoặc
đáng kể cho gia đình họ trong năm qua.
Hơn
60% số người được hỏi quy trách nhiệm cho ông Trump, cho rằng giá cả tăng cao
là hệ quả từ các chính sách của tổng thống.
2.
Cuộc chiến Iran tai tiếng
Một
nguyên nhân lớn khiến giá cả leo thang là cuộc chiến với Iran do Mỹ và Israel
phát động vào tháng Hai.
Giá
nhiên liệu tăng mạnh sau khi Tehran gần như phong tỏa eo biển Hormuz để trả
đũa, gây gián đoạn một trong những tuyến vận chuyển dầu mỏ và khí tự nhiên hóa
lỏng quan trọng nhất thế giới.
Kể
từ đó, người dân Mỹ phải trả giá bằng chi phí nhiên liệu cao hơn.
Cuộc
chiến nhìn chung không được đa số người Mỹ ủng hộ. Với nhiều cử tri MAGA, đây
còn bị xem là sự phản bội lời hứa "Nước Mỹ trên hết" của ông Trump, vốn
cam kết sẽ không để Mỹ tham gia thêm các cuộc chiến mới.
Khoảng
63% cử tri được hỏi cho rằng Mỹ đã đưa ra quyết định sai lầm khi tiến hành hành
động quân sự nhằm vào Iran.
Trong
khi đó, 74% cho biết cuộc xung đột là yếu tố quan trọng hoặc rất quan trọng ảnh
hưởng đến lá phiếu của họ trong cuộc bầu cử Quốc hội.
Sáng
hôm sau ngày bầu cử, ông Trump thừa nhận cuộc chiến đã góp phần dẫn đến thất bại,
nhưng nói trên Fox News rằng ông không còn lựa chọn nào khác nếu muốn ngăn Iran
sở hữu vũ khí hạt nhân.
3.
Thông điệp nhất quán từ Đảng Dân chủ
Làn
sóng chiến thắng của Đảng Dân chủ xuất phát một phần từ những ứng viên được
đánh giá là chân thực, đặc biệt tại các khu vực vốn được xem là thành trì của Đảng
Cộng hòa.
Họ
duy trì thông điệp nhất quán xoay quanh chi phí sinh hoạt và khả năng tiếp cận
dịch vụ y tế.
Cựu
giáo viên James Talarico và mục sư Adam Hamilton cũng nói về đức
tin theo cách tạo được sự đồng cảm với cử tri tại Texas và Kansas.
Tại
Nam Carolina, ứng viên Dân chủ Annie Andrews tạo nên bất ngờ lớn. Là một
bác sĩ nhi khoa, bà tập trung vào vấn đề chi phí chăm sóc sức khỏe, chủ đề nhận
được nhiều sự quan tâm trong bối cảnh hệ thống y tế bị nhiều người cho là đang
gặp vấn đề.
Tại
Michigan, cựu quan chức y tế công cộng Abdul El-Sayed đưa khẩu hiệu
"loại tiền ra khỏi chính trị, đưa tiền vào túi người dân" thành thông
điệp then chốt trong chiến dịch tranh cử.
Thượng
nghị sĩ Dân chủ Jon Ossoff, người tái đắc cử tại Georgia, biến chi phí
sinh hoạt và chống tham nhũng thành những chủ đề trung tâm. Chiến thắng thuyết
phục của ông tại một bang mà ông Trump đã thắng lợi cả hai lần càng làm dấy lên
đồn đoán về khả năng tranh cử tổng thống năm 2028 của ông Ossoff.
Ngay
cả ông Trump cũng thừa nhận trên Fox News rằng Đảng Dân chủ "đã làm tốt".
Ngược
lại, một số ứng viên Cộng hòa như Ken Paxton ở Texas bị chỉ trích vì chiến
dịch thiếu trọng tâm và không tập trung đúng vào các mối quan tâm của cử tri.
Abdul El-Sayed phát biểu trước những
người ủng hộ sau chiến thắng
4.
Ông Trump mất lòng dân, Đảng Cộng hòa bị ảnh hưởng
Hai
vấn đề khiến cử tri bất mãn nhất là giá cả leo thang và chiến tranh với Iran đều
gắn trực tiếp với tổng thống.
Tỷ
lệ ủng hộ ông Trump thậm chí suy giảm ngay trong nhóm cử tri Cộng hòa, khiến một
số bang từng bầu cho ông vào năm 2024 trở nên dễ tổn thương hơn.
Ông
từng kêu gọi cử tri hãy tưởng tượng như thể chính ông đang có tên trên lá phiếu
nhằm khích lệ những người ủng hộ.
Tuy
nhiên, sau hơn một thập kỷ là gương mặt trung tâm của chính trường Mỹ, nhiều
người cho rằng sức hút thương hiệu Trump đang dần suy yếu.
Trong
bối cảnh bất mãn gia tăng, việc biến bản thân thành tâm điểm của chiến dịch
tranh cử là một canh bạc đầy rủi ro và dường như đã phản tác dụng.
Những
tháng trước cuộc bầu cử, các cuộc thăm dò cho thấy nhiều người Mỹ muốn ông tập
trung hơn vào vấn đề giá cả sinh hoạt.
Thế
nhưng trong bài phát biểu vận động cuối cùng tại Washington DC hôm thứ Hai, ông
lại dành phần lớn thời gian để nói về dự án cải tạo Hồ Phản chiếu sau lưng
mình.
5.
Cử tri gốc Hispanic và da màu đổi ý
Hai
năm trước, sự dịch chuyển của một bộ phận cử tri gốc Hispanic (người có gốc từ
các nước nói tiếng Tây Ban Nha) và người da màu sang Đảng Cộng hòa đã giúp ông
Trump giành chiến thắng thuyết phục. Xu hướng đó dường như đảo chiều trong cuộc
bầu cử giữa kỳ lần này.
Đảng
Dân chủ giành chiến thắng ở cả ba khu vực bầu cử Hạ viện nằm dọc biên giới
Texas - Mexico, nơi có đông cử tri gốc Hispanic.
Theo
phân tích của New York Times, các quận có đa số dân số Hispanic đã dịch chuyển
hơn 22 điểm phần trăm theo hướng bất lợi cho các ứng viên Thượng viện của Đảng
Cộng hòa so với cuộc bầu cử tổng thống năm 2024.
Phóng
viên dữ liệu Jeff Adelson nhận định đây là mức dịch chuyển lớn nhất trong số
các nhóm nhân khẩu học chính tại Mỹ.
Sự
thay đổi này diễn ra trong bối cảnh nhiều cử tri bất bình với chính sách thực
thi luật nhập cư. Theo Trung tâm Nghiên cứu Pew, 56% người Mỹ có cái nhìn không
thiện cảm về ICE, cơ quan thực thi di trú và hải quan Mỹ.
Các
quận có đa số cử tri da màu cũng chuyển hướng đáng kể sang các ứng viên Dân chủ
trong các cuộc đua vào Thượng viện.
Tại
Mississippi, nơi khoảng 37% cử tri là người da màu, cuộc đua Thượng viện vẫn rất
sít sao.
Nếu
Scott Colom giành chiến thắng, ông sẽ trở thành thượng nghị sĩ Dân chủ đầu tiên
được bầu tại Mississippi kể từ năm 1982.
No comments:
Post a Comment