Tuesday, November 1, 2016

NGƯỜI LÁI XE BOM (Nguyễn Đạt Thịnh)




Nguyễn Đạt Thịnh
(VienDongDaily.Com - 31/10/2016)

Đạo quân chỉ gồm có vài trăm anh cảm tử lái xe bom cũng đã đủ để tạo được những tàn phá làm nghiêng cán cân quân sự trên chiến trường Iraq, gây khiếp đảm tinh thần và tổn thất nhân mạng cho quân chính phủ; trong lúc lực lượng chống chánh phủ chỉ mất một tên khủng bố, tình nguyện chết để tạo ra loại thành quả mà một lực lượng quân sự hàng trăm lần lớn hơn, võ trang hàng chục lần mạnh hơn cũng không làm được. Đó là chuyện xảy ra bên Iraq.

Nhưng dĩ nhiên Iraq không độc quyền sử dụng xe bom; Hoa Kỳ cũng có xe bom. Chiếc xe bom Hoa Kỳ gây tàn phá lớn nhất là xe của anh Timothy James McVeigh, 33 tuổi. Anh lái chiếc truck chứa vài tấn thuốc nổ đến đậu gần tòa nhà liên bang Alfred P. Murrah, tại thị xã Oklahoma, thủ đô tiểu bang Oklahoma rồi điều khiển cho bom nổ tung, phá tan tòa nhà và giết chết 168 người, trong số đó có 19 đứa bé chưa quá 6 tuổi.

Ra tòa, lãnh án tử hình, anh thản nhiên nói với truyền thông trong một cuộc phỏng vấn là, “Nếu giết người vô tội là phải xuống hỏa ngục, tôi sẽ xuống đó để gặp vô số phi công quân sự; họ cũng giết nhiều người vô tội để thắng trận.”

Timothy James McVeigh và tòa nhà liên bang bị anh đánh bom.

Vụ phá hoại của McVeigh tuy rất lớn, nhưng vẫn chưa lớn bằng vụ lái xe bom vào phá vỡ cuộc bầu cử tổng thống đang diễn ra tại Hoa Kỳ. Hôm thứ Sáu, 10 tháng 28, 2016, Giám Đốc FBI James Comey thông báo cho một số thành viên Quốc Hội Mỹ biết là ông ta vừa khám phá ra nhiều emails mà bà Hillary Clinton gửi và nhận qua hệ thống điện thư tư (thiếu bảo mật). Khám phá này khiến ông quyết định xin án lệnh tòa để tái điều tra việc bà Hillary sử dụng hệ thống điện thư tư.

Ba tháng trước -tháng Bảy 2016- chính Comey tuyên bố là FBI đã hoàn thành cuộc điều tra về việc bà Hillary sử dụng hệ thống email tư, thiếu bảo mật, và nhận xét là, dù việc Hillary làm có đáng trách, nhưng không đủ nghiêm trọng để truy tố bà ra trước tòa.

Ông cò Comey giải thích lý do khiến ông mở lại một hồ sơ mà chính ông tuyên bố đã giải quyết là: ông tìm được “yếu tố mới.” Yếu tố đó là Anthony Weiner, một cựu dân biểu liên bang đại diện cho Quận 9 New York trong suốt 7 nhiệm kỳ -từ 1999 đến 2011- với thành tích không lần nào đắc cử dưới 59% tổng số phiếu.

Có tài nhưng lại có tật -tật sexting- và tật lớn hơn tài nên Weiner mất chức, mất cả vợ. Sexting là gửi hình ảnh hay lời lẽ thô tục qua cell phone cho một người khác; việc làm này có thể bị truy tố hình sự, nhất là trong những trường hợp có liên hệ đến trẻ vị thành niên. Nhiều người mắc “bệnh” sexting nặng đến mức không bỏ được, dù phải trả giá rất đắt, điển hình là Weiner.

Yếu tố tạo ra liên hệ giữa cựu dân biểu Weiner với ứng cử viên Hillary Clinton là cô Huma Abedin, người phụ tá thân tín của Hillary; Abedin là người vợ đã ly dị cựu dân biểu Weiner. Cò Comey nói ông ta tìm ra là cái computer Weiner dùng để sexting với một thiếu nữ vị thành niên, trong cái computer đó có lẫn email riêng của bà Hillary.

James Comey

Anthony Weiner

Huma Abedin

Cô Abedin nói trong thời gian chung sống với ông chồng cũ, cô có xài chung cái laptop với Weiner. 

Ứng cử viên Donald Trump nói, “Tôi không nói “cảm ơn Weiner,”” cái ơn đã tái tạo sinh khí cho nỗ lực tranh cử của ông.

Bà Clinton đòi Comey nhanh chóng công bố những cái email “yếu tố mới” đó, vì ngày bầu cử mùng 8 tháng 11 đã quá kề cận, một bản “án treo” như vậy sẽ gây ra nhiều thiệt thòi cho bà. Nhiều chính khách và cơ quan truyền thông cũng chỉ trích thái độ của Comey là mang ý đồ chính trị, tạo ảnh hưởng cho cuộc bầu cử.

Nguyên tổng trưởng tư pháp Attorney General Eric Holder ký vào lá thư chung gửi cò Comey, trong đó có đoạn viết, “Đa số những người ký thư này đã có cơ hội làm việc với ông, và kính nể ông; nhưng việc ông vừa làm -công khai tuyên bố tiếp tục điều tra một hồ sơ đã khép lại, vào thời điểm chỉ còn cách ngày bầu cử có 11 ngày- quả là một sự kiện chưa bao giờ xảy ra trong lịch sử Hoa Kỳ; việc làm đó làm chúng tôi ngạc nhiên và ngỡ ngàng.”

Luật sư Richard Painter, người đặc trách về đạo đức chính trị trong chính phủ Cộng Hòa của Tổng Thống George W. Bush, cũng viết thư khiếu nại về hành động của cò Comey là thiếu đạo đức, đem chính trị vào tổ chức cảnh sát, vốn phải “phi chính trị”; trong lúc Nghị Sĩ trưởng khối thiểu số Dân Chủ Thượng Viện Harry Reid viết thư cho Comey, nêu lên góc cạnh “ông cò phá luật”. Red còn viết, “Ngày đó chính tôi lãnh đạo phong trào đấu tranh đòi Thượng Viện thông qua quyết định của Tổng Thống Barack Obama chỉ định anh làm giám đốc FBI; giờ này tôi đang hối hận là tôi đã sai lầm trong nhận định về anh.”

Ứng cử viên Donald Trump reo mừng, “Vụ này lớn hơn Watergate,” trong lúc biện lý Peter Zeidenberg, nhận định, “Tin do FBI tung ra tạo hoang mang trong quần chúng mà không minh bạch nói thẳng ra là bà Clinton phạm tội gì. Điểm độc của cái tin này là thời điểm quá cận ngày bầu cử. Không ai biết tại sao họ mở lại một hồ sơ đã đóng, cũng không ai biết giá trị của những cái email FBI mới tìm ra.”

Nguyên Bộ Trưởng Tư Pháp Alberto Gonzales, cũng trong chính phủ Cộng Hòa George W. Bush nhận định, “Đôi khi cảnh sát công bố sẽ điều tra về một người nào đó, rồi bỏ qua, vì thấy không có gì đáng điều tra; nhưng chỉ riêng lời tuyên bố sẽ điều tra cũng đủ gây ảnh hưởng tai hại cho cuộc đời người bị hăm sẽ điều tra.”  Nói cách khác, Comey tìm cách gây ảnh hưởng cho cuộc bầu cử 8 tháng 11, 2016. Sau ngày đó, có thể ông sẽ tuyên bố, “FBI đã nghiên cứu giá trị của những điện văn còn lẫn trong computer của Weiner, và thấy không có gì quan trọng.”

Bình luận gia tên tuổi Paul Krugman, viết, “Comey tìm cách đảo ngược cuộc bầu cử; câu chuyện chỉ vắn tắt như vậy thôi.” Mạng Politicus USA đòi Tổng Thống Obama cất chức Comey vào ngày 9 tháng 11, 2016 -một ngày sau ngày bầu cử- vì “giám đốc FBI Comey đã vi phạm đặc tính thiêng liêng của cảnh sát là không làm chính trị. Việc Comey làm chính trị đã quá rõ, và sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng.”

Comey là đảng viên Cộng Hòa, được Obama tin tưởng là một nhân sĩ đứng đắn; giờ này ông tổng thống sắp mãn nhiệm chỉ còn có nước lập lại câu nói của Nghị Sĩ Harry Reid, “Ngày đó chính tôi chỉ định anh làm giám đốc FBI; giờ này tôi đang hối hận là tôi đã sai lầm trong nhận định về tư cách của anh.”

Câu hỏi cần đặt ra là, “Người lái xe bom Comey có tan xác như những anh Iraq lái xe bom không? Có xuống hỏa ngục gặp người lái xe bom Timothy James McVeigh không? Hay ông sẽ cùng chung hưởng vinh hoa, phú quý với tân tổng thống Donald Trump?”

Sáng thứ Hai 31 tháng Mười, 2016, AOL.com Editors loan tin chỉ trong hai ngày mới rồi điểm của Trump đã lại leo thang trở lên và có hy vọng tranh đua với Hillary; đang từ 49%, điểm ủng hộ Hillary tụt xuống còn 47.6%, trong lúc Trump từ 41.4% lên 43.3%. Còn người Mỹ nào dám khoe là cảnh sát Mỹ đứng ngoài chính trị đảng phái nữa không?






8 NGÀY TRƯỚC BẦU CỬ : CỘNG HÒA ĐI VỀ ĐÂU ? (Nguyễn Văn Khanh)




Nguyễn Văn Khanh
October 31, 2016

“Bất kể ông tỷ phú Donald Trump đắc cử hay không đắc cử tổng thống, đảng Cộng Hòa vẫn phải tự xét lại mình,” ông Alan Blumenthal, một trong những đảng viên nòng cốt của Cộng Hòa được nhiều người biết đến ở thủ đô Washington D.C., nói. Ông ví von tình hình đảng Cộng Hòa hiện giờ “tựa như căn nhà sau cơn bão lớn, mọi người đều hiểu phải xây nhà mới, phải mua bàn ghế, giường chiếu mới” nhưng “hình như chẳng ai biết căn nhà mới đó sẽ được xây theo kiểu nào, không biết đồ đạc mua về được trưng bày ra sao.”

Từ khi ông Donald Trump ra tranh cử sơ bộ và được sự ủng hộ mạnh mẽ của hơn 13 triệu người để trở thành ứng cử viên đại diện cho đảng, tình hình nội bộ đảng Cộng Hòa bỗng dưng trở thành khó xử. Thành phần lãnh đạo cũng như giới bề thế của đảng muốn xa lánh ông Trump, tạo thành bức tường ngăn cách vô hình, đồng thời ông Trump cũng chẳng ngần ngại dùng những lời lẽ nặng nề để chỉ trích những người chống lại ông, hay ít nhất tìm cách cản đường, không muốn ông vào Tòa Bạch Ốc.

Những lời chỉ trích nặng nề đó được ông Trump đưa ra hầu như hàng tuần, gần nhất là trong email mới gửi ra hôm Chủ Nhật vừa rồi, chứa đựng nội dung “tập thể cử tri thầm lặng đã lên tiếng,” “không chấp nhận những lời hứa suông và những hành động gian xảo của những chính trị gia đang đại diện cho họ ở Washington D.C.” “Tập thể cử tri thầm lặng” được hiểu là những người ủng hộ ông và lập trường tranh cử của ông ngày một đông, “những chính trị gia chỉ hứa suông,” “có hành động gian xảo ở Washington D.C.” được hiểu là những người được cử tri tín nhiệm để trao quyền quyết định hành pháp lẫn lập pháp, trong đó có cả những chính gia cùng đảng Cộng Hòa với ông.

“Từ thập niên 1980 đến giờ, đảng Cộng Hòa được xem là đảng của tập thể bảo thủ, xem đường hướng của Tổng Thống Ronald Reagan là mẫu mực, nhưng những gì xảy ra trong cuộc bầu cử này cho thấy có xáo trộn lớn trong đảng,” theo nhận xét của nhà phân tích chính trị Charles May, người đến giờ vẫn chưa quyết định sẽ bỏ phiếu chọn ai làm tổng thống.

“Tôi thấy có rất nhiều điều đảng Cộng Hòa phải tính lại, trước mắt là phải tạo đoàn kết” vì “nếu ông Trump thất cử, những người ủng hộ ông Trump sẽ lớn tiếng nói là nhìn thấy ghế tổng thống ngay trước mặt, nhưng vì lỗi của lãnh đạo không ủng hộ nên ông Trump mới thất cử.” Hỏi trong trường hợp ông Trump đắc cử thì sao, ông O’Malley trả lời “trong trường hợp đó, những người ủng hộ ông Trump sẽ bảo rằng không có sự ủng hộ của các anh chúng tôi vẫn chiến thắng.” Không vội vã dự đoán sẽ có một lực lượng “kiêu binh” trong đảng Cộng Hòa, nhưng ông O’Malley bày tỏ âu lo, “bất kể kết quả bầu cử ra sao, tôi sợ những người theo cánh ông Trump sẽ nhìn thành phần lãnh đạo đảng và các chính trị gia Cộng Hòa bằng cặp mắt thiếu thiện cảm.”

Tin hành lang Quốc Hội liên bang cho thấy dù vẫn không mặn mà lắm với ông Trump, nhưng lãnh đạo Cộng Hòa Thượng và Hạ Viên đều hiểu “phải chấn chỉnh lại sao cho đúng hơn,” theo một người làm việc với ông Chủ Tịch Khối Ða Số Mitch McConnell. “Tôi biết ông sếp và dàn cố vấn chính trị đều ủng hộ ý kiến phải có thành phần lãnh đạo mới, phải có thông điệp mới và có cả cương lĩnh mới để thu hút người dân.” Những điều này “ai cũng hiểu cần phải thực hiện càng sớm càng tốt,” có lẽ “sẽ diễn ra ngay sau ngày bầu cử.”

Càng sớm càng tốt là thời gian được đưa ra, nhưng làm gì, chọn ai v.v… là điều chẳng dễ. Trong những tuần lễ dẫn đến ngày bầu cử, Thượng Nghị Sĩ John McCain và Cựu Thống Ðốc Mitt Romney bắn tiếng cho biết sẵn sàng “đảm nhận một vai trò nào đó” để xây dựng lại đảng. Mặc dù xem đó là một nỗ lực tốt, nhưng một số vị dân cử cho rằng sự có mặt của 2 nhân vật thuộc hàng “lão làng” chưa hẳn đã hay, nhất là hai ông McCain và Mitt Romney đều thất bại khi đại diện cho đảng tranh cử tổng thống hồi 2008 và 2012. Với một số không nhỏ cử tri Cộng Hòa, cả hai ông McCain và Romney phải chịu trách nhiệm “vì đánh một người như Obama mà đánh cũng không xong.” Với một số không nhỏ cử tri Cộng Hòa, cả hai ông McCain và Romney phải chịu trách nhiệm “vì đánh một người như Obama mà đánh cũng không xong.”

“Tôi nghĩ mọi người đang chờ những khuôn mặt mới,” Dân Biểu Kevin Cramer, một trong số rất ít dân cử Cộng Hòa lên tiếng ủng hộ ông Trump, nói. “Tôi quý trọng ông McCain và ông Mitt Romney, cả 2 ông đều đóng góp rất nhiều cho đảng, nhưng e rằng 2 ông không phải là những người đang được chờ đợi.” Dân Biểu Cramer cũng nhắc nhở “bất kể người được chọn để hướng dẫn đảng là ai, lãnh đạo mới của đảng phải là người tiêu biểu cho tiếng nói của 13 triệu đảng viên đã ủng hộ ông Trump, giúp ông Trump đánh bại 16 đối thủ cùng đảng ở vòng sơ bộ.” Cũng vẫn theo lời Dân Biểu Cramer, “cần phải nhớ 16 người thua ông Trump đều là những chính trị gia tên tuổi của đảng, đều là những người đã sinh hoạt, tạo thanh thế, trong khi ông Trump là người ở ngoài chính trường, không có thành tích nào với đảng cả.”

Chưa biết khuôn mặt “mới” đó là ai, nhưng tin tức cho thấy đang có sóng gió ở Hạ Viện sau khi một số dân cử Cộng Hòa ngấm ngầm chỉ trích ông Chủ Tịch Paul Ryan về việc “thường lên tiếng chỉ trích, phê bình ông Trump” hơn là bênh vực cho người đại diện đảng tranh chức tổng thống. Theo dự đoán của một số quan sát viên, nếu ông Ryan tiếp tục được ủng hộ trong chức chủ tịch Hạ Viện, “số phiếu ủng hộ ông sẽ giảm bớt đi” vì tập thể dân biểu Cộng Hòa ủng hộ Trump sẽ dùng lá phiếu của họ “để bày tỏ quan điểm” với người sẽ lãnh đạo họ tại Hạ Viện. Theo nhận xét của quan sát viên Neil Hammond, “nếu điều này xảy ra, ông Ryan sẽ rất khó làm việc vì bị trói tay của những đồng viện cùng đảng,” tương tự như trường hợp người tiền nhiệm của ông ta là ông Cựu Chủ Tịch John Boehner phải từ chức vì không được hậu thuẫn bởi khối dân biểu Tea Party.

Ngoài ghế chủ tịch Hạ Viện, một vai trò quan trọng khác cũng đang được nói tới: chức chủ tịch điều hành đảng sẽ được bầu lại vào đầu năm tới. Chức vụ này hiện đang do ông Reince Preibus đảm trách, nghe đâu đã có một số người âm thầm vận động, “trong đó có những người ủng hộ Trump và những người chống Trump,” quan sát viên Neil Hammond nói tiếp. Ông Hammond tin “nếu tỷ phú Trump đắc cử, chắc chắn ông ta sẽ đưa người ủng hộ mình vào ghế chủ tịch điều hành đảng, thay đổi không chỉ bộ mặt, đường lối hoạt động của đảng, mà còn rời bỏ hẳn thành phần chính trị gia mà trong suốt thời gian tranh cử ông ta (Trump) thường rêu rao là những kẻ chỉ biết hứa cuội và nói láo.”

Nhưng “chính sách mới của đảng Cộng Hòa là gì” thì chưa nghe ai bàn tới.

Khoảng giờ này bốn năm trước đây (2012) sau khi ông Mitt Romney thất cử, đảng Cộng Hòa thành lập một ủy ban đặc trách nghiên cứu xem những gì cần phải làm để lấy lại Tòa Bạch Ốc vào năm 2016. Sau gần 3 tháng làm việc, ủy ban đưa đề nghị phải mang đảng đến với dân, phải thu hút phiếu của ba tập thể cử tri gồm tập thể trẻ, nữ giới và tập thể thiểu số. Có lần ông Tim Miller, cựu cố vấn ban tham mưu tranh cử của Thống Ðốc Jeb Bush, ca ngợi đó là đề nghị rất hợp lý, vì “đảng sẽ chết nếu không được sự ủng hộ của người trẻ và những cộng đồng thiểu số,” than thở “từ khi ra tranh cử đến giờ, ông Trump không làm những điều này, đã thế còn tạo mầm mống chia rẽ.”

Trở ngại đó cũng được ông Dan Judy, từng làm việc với Thượng Nghị Sĩ Cộng Hòa Marco Rubio ví von “chẳng khác gì một trận cháy rừng,” thắc mắc “không biết đám cháy đó sẽ tắt, tạo thành phân bón giúp cây cỏ mọc tươi tốt hơn, hay sẽ cháy rụi cả khu rừng, không một gốc cây, ngọn cỏ nào sống sót.”

--------------------------







VÌ SAO BẢO PHÍ OBAMACARE TĂNG 22% NĂM 2017 (Hà Tường Cát)




Hà Tường Cát/Người Việt
October 31, 2016

HOA KỲ – Tuần trước, Tòa Bạch Ốc cho biết năm 2017 phí bảo hiểm y tế Obamacare sẽ thay đổi đáng kể, tăng lên trung bình khoảng 22% nhưng khác nhau tùy từng tiểu bang.

Một trong những nơi có mức gia tăng cao nhất là Arizona, 116%. Trong khi đó ở các tiểu bang Massachusetts, Indiana, Rhode Island phí bảo hiểm Obamacare giảm 14%.

Theo lời ông Dan Mendelson, chủ tịch hãng tư vấn Avalere Health: “Tương đối không có nhiều người cảm thấy bị ảnh hưởng, nhưng tất cả mọi người đều nghe nói, và điều ấy tác động tới cảm nhận về chương trình cải tổ y tế gây nhiều tranh luận này.”

Năm 2010, Tổng Thống Barack Obama ký ban hành đạo luật cải tổ y tế mang tên Patient Protection and Affordable Care Act (Bảo Vệ Bệnh Nhân và Chăm Sóc Sức Khỏe Hợp Khả Năng Chi Trả), viết tắt ACA. Những người Cộng Hòa chống đối và có ý châm biếm gọi ACA là luật y tế “của Obama” và cái tên này trở thành tên quen gọi – Obamacare.

Mọi người đều đồng ý rằng xã hội Mỹ đứng hàng đầu thế giới nhưng quần chúng chưa được bảo đảm săn sóc thích đáng về sức khỏe. Những nỗ lực từ nhiều chục năm không đi đến kết quả vì đụng quá nhiều phức tạp với giới cung cấp dịch vụ y tế, quyền lợi của các hãng thuốc, công ty bảo hiểm… Một năm sau khi Tổng Thống Bill Clinton vào Tòa Bạch Ốc, Ðệ Nhất Phu Nhân Hillary Clinton được chỉ định nghiên cứu kế hoạch cải tổ y tế nhưng dự án cuối cùng thất bại vì không vượt qua được những trở ngại như thế.

Tổng Thống Obama ngay khi vào Tòa Bạch Ốc quyết tâm thực hiện sứ mạng này và nhờ lúc đó đảng Dân Chủ nắm đa số ở cả hai viện Quốc Hội, dự luật ACA được thông qua và ông ký ban hành thành luật Tháng Ba, 2010. Cho đến nay đảng Cộng Hòa vẫn tiếp tục chống ACA bằng hàng chục phương cách khác nhau nhưng chưa bao giờ thành công.

Obamacare nhắm làm sao cho tất cả, hay tuyệt đại đa số, người dân Mỹ có được bảo hiểm sức khỏe. Nguyên tắc căn bản của Obamacare là phí tổn tham gia chương trình phải phù hợp với túi tiền của từng người. Người nghèo được liên bang trợ cấp sao cho tiền mua bảo hiểm không quá 10% thu nhập.

Tính đến 30 Tháng Sáu, đã có 10.4 triệu người ghi danh vào Obamacare và dự trù thêm 10 triệu nữa cho đến cuối năm nay. Như vậy số dân Mỹ hoàn toàn không có bảo hiểm y tế, nghĩa là không được chủ nhân mua cho tại nơi làm việc, hoặc không trong các chương trình bảo hiểm của chính quyền như Medicare, Medicaid, chỉ còn lại 8.6%, con số thấp kỷ lục trong lịch sử.

“Silver Plan” là chương trình tiêu chuẩn mà phần lớn người ghi tên vào Obamacare chọn lựa, cung cấp những dịch vụ y tế căn bản. Năm 2016, bảo phí của chương trình tiêu chuẩn này chỉ tăng trung bình 7.2%. Với sự gia tăng bảo phí 22% năm 2017, họ sẽ phải đóng trung bình $296 mỗi tháng, giá biểu này thay đổi ở từng nơi, thấp nhất khoảng $120 và cao nhất $500 trước khi được trợ cấp liên bang.

Những giới chống Obamacare dựa vào tình hình này, nói rằng đạo luật ACA đang đi dần tới thất bại. Nhưng theo người bênh vực thì 77% khách hàng đã ở trong thị trường bảo hiểm sẽ được giảm thuế để bảo phí của họ không quá $100 mỗi tháng, hoàn toàn trong điều kiện vừa túi tiền.

Mức gia tăng năm 2017 được xem là phù hợp với thực tế và chưa tạo nên khó khăn quá đáng cho khách bảo hiểm cũng như cho ngân khoản tài trợ của liên bang. Tất cả hãy còn là “affordable” – vừa với túi tiền. Nhưng có một ẩn số mà người ta lo ngại và không thể dự đoán chính xác, đó là phải chăng đây mới chỉ là bước đầu tiên mở đường cho những gia tăng tiếp tục trong tương lai. Dịch vụ y tế càng tân tiến thì càng tốn kém, chưa kể khó có thể giới hạn những dịch vụ coi như không tối cần thiết mà bác sĩ và cơ sở y tế cho là phải thực hiện. Hãng bảo hiểm không có cách gì định trước được tiền phải chi trả. và cuối cùng thì mọi phí tổn ấy chỉ có thể trút lên khách hàng của họ.

Obamacare không cho phép các hãng bảo hiểm từ chối khách hàng. Vì thế nếu khách hàng đau yếu quá nhiều so với khách hàng khỏe mạnh, thì số tiền tiết kiệm vì ít cần sử dụng cho những khách sau này không đủ bù đắp phí tổn lớn cho những khách đau yếu.

Sự thay đổi bảo phí từng năm là chuyện đã được dự tính, không phải bất ngờ. Trong những năm đầu, nhiều hãng đã tính giá quá thấp cho các chương trình bảo hiểm của họ vì mục đích cạnh tranh ở thị trường. Hậu quả là để khỏi thua lỗ, hay để có lời, họ cần phải tăng phí nếu không thì phải rút khỏi thị trường.

Những người có chương trình bảo hiểm riêng, do chủ nhân sở làm mua hoặc thuộc các chương trình bảo hiểm sức khỏe của chính quyền như Medicare, Medicaid hay bộ Cựu Chiến Binh không bị ảnh hưởng với việc tăng bảo phí Obamacare, chỉ tác động đến 10 triệu khách hàng trong thị trường bảo hiểm.

Những người này cần tìm chương trình khác rẻ tiền hơn nhưng vẫn cung cấp đủ dịch vụ căn bản thích hợp cho mình. Nếu có trợ cấp, 80% người trong Obamacare hiện nay có trợ cấp, thì sẽ không phải chịu sự tăng bảo phí quá cao, hơn 10% thu nhập như đã nói trên. Nhưng tìm một chương trình khác trong thị trường rẻ tiền hơn thì tất nhiên không bị tăng nhiều hoặc không phải tăng phí.

Tuy nhiên, đổi chương trình là hợp lý nhưng không phải là dễ dàng. Người mạnh khỏe chỉ cần tìm chương trình nào rẻ, nhưng những người đau yếu nhiều bệnh tật không dễ đổi bệnh viện, bác sĩ đã quen biết để qua một chương trình khác. Ðể giảm phí tổn, các hãng bảo hiểm giới hạn mạng lưới cung ứng dịch vụ y tế, bác sĩ, bệnh viện và nhà thuốc.

Thêm nữa là việc một số hãng bảo hiểm rút ra khỏi thị trường. Hai công ty lớn, UnitedHealth Group và Aetna, đã quyết định rút khỏi nhiều nơi mà họ đã từng cung cấp dịch vụ. Năm 2017 sẽ chỉ còn 228 hãng trong thị trường bảo hiểm liên bang và một số tiểu bang, so với 298 năm 2016. Năm 2016, Wyoming là tiểu bang duy nhất chỉ có một hãng và năm tới thêm 4 tiểu bang khác Alaska, Alabama, Oklahoma, South Carolina chỉ có một hãng cung cấp dịch vụ trong thị trường bảo hiểm liên bang.

Khoảng 21% khách hàng bảo hiểm đi tìm chương trình bảo hiểm cho mình năm 2017 sẽ chỉ có một chứ không có nhiều hãng để chọn lựa, mặc dầu một hãng ấy có thể cung cấp nhiều chương trình khác nhau. Các hãng bảo hiểm không tin là Obamacare sẽ thất bại, nhưng tình trạng nhiều hãng rút ra và bảo phí tăng là dấu hiệu không tốt cho toàn bộ hệ thống xây dựng trên nguyên tắc tự do lựa chọn và thị trường cạnh tranh.

Vào mùa bầu cử, tình hình này trở thành đề tài vận động cho các ứng cử viên. Bà Hillary Clinton trước đây đã chủ trương thành lập một hãng bảo hiểm do chính quyền quản lý. Quan niệm này phần nào trái ngược với nguyên tắc tự do cạnh tranh của nền kinh tế thị trường, tuy nhiên có thể giúp giảm thiểu những bế tắc.

Ông Donald Trump, theo chủ trương của những người Cộng Hòa, nói rằng nếu ông đắc cử sẽ cho thu hồi đạo luật ACA, có nghĩa là cùng lúc hủy bỏ thị trường bảo hiểm. Nhưng hứa hẹn hình thành một hệ thống bảo hiểm y tế khác hiệu quả hơn là điều dễ nói chứ không phải dễ thực hiện (kinh nghiệm lịch sử hơn nửa thế kỷ trước thời Obama cho thấy chưa kế hoạch nào thành công).

Theo nhận định của các chuyên gia, Obamacare hãy còn trong giai đoạn sơ khai, nhiều sai sót cần phải được chấn chỉnh, nhưng như mọi việc gì khác, thiếu quyết tâm đi tới không là tinh thần của dân Mỹ và nước Mỹ.