BẦU CỬ 3/11 và TƯƠNG LAI NƯỚC MỸ (Bùi Văn Phú / BBC News Tiếng Việt)

 

Bầu cử 3/11 và tương lai nước Mỹ

Bùi Văn Phú

Gửi cho BBC News Tiếng Việt từ Berkeley, California

28 tháng 10 2026

https://www.bbc.com/vietnamese/articles/c6lyke5q9vqjo

 

Ngày 3/11 tới đây sẽ là ngày bầu cử giữa nhiệm kỳ tổng thống tại Hoa Kỳ. Cử tri sẽ bầu tất cả 435 dân biểu Hạ viện và 35 trong số 100 nghị sĩ Thượng viện.

 

Hiện nay, Bạch Ốc và cả hai viện quốc hội đều do Đảng Cộng hòa nắm giữ và Đảng Dân chủ đang hy vọng sau bầu cử 3/11 sẽ chiếm được đa số trong quốc hội để có thể tạo sức ép buộc Tổng thống Donald Trump phải thay đổi đường hướng, chính sách trong hai năm tới.

 

Nhưng liệu ông Trump sẽ có thỏa hiệp hay không, đó là điều mà giới quan sát chú ý, vì khi thua ông có thể không thừa nhận kết quả bầu cử, như đã làm năm 2020 khi thua Joe Biden trong cuộc đua vào Bạch Ốc.

 

Nhiều người quan ngại cách Trump lãnh đạo đất nước trong nhiệm kỳ đầu và hai năm qua thì sẽ có gì thay đổi trong hai năm tới hay không, khi mà tổng thống không quan tâm đến dư luận, đến nguyện vọng của dân và chỉ làm những gì ông muốn.

 

Những người đã được ông Trump chọn vào nội các nếu có quan điểm hay làm việc khác ý tổng thống thường bị cách chức hay từ chức, như trong nhiệm kỳ đầu, 2017-2021, với ba Cố vấn An ninh Quốc gia Michael Flynn, H.R. McMaster và John Bolton; Ngoại trưởng Rex Tillerson, Giám đốc FBI James Comey, Chánh văn phòng Reince Priebus, Tổng Chưởng lý Jeff Sessions và cả chục nhân viên cấp cao khác.

 

Vì thế trong hai năm của nhiệm kỳ hai, các quan chức trong nội các đã làm việc một cách trung thành theo ý tổng thống.

 

Trên đài truyền hình Newsmax hôm 15/10, khi người dẫn chương trình Rob Finnerty hỏi ông có tin tưởng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu không, Tổng thống Trump trả lời: "Tôi không tin bất cứ ai. Trong thế giới chính trị, tôi không tin ai hết."

 

Tổng thống Trump đang thách thức cách tổ chức bầu cử, cách đếm phiếu ở nhiều bang và có thể can thiệp vào tiến trình bầu cử như ở bang Alaska.

 

Theo hãng tin Reuters ngày 24/10, công tố viên liên bang vừa gửi thư đến văn phòng tổ chức bầu cử ở các quận hạt California, kèm danh sách để yêu cầu xác minh tình trạng công dân của hàng ngàn cử tri vì nghi ngờ họ không có quốc tịch Mỹ.

 

Reuters dẫn nguồn tờ báo The New York Times cho biết các lá thư này đã được gửi đến tất cả 58 quận hạt ở bang này.

 

Công tố viên ra thời hạn trong vòng 48 giờ văn phòng bầu cử phải cung cấp số an sinh xã hội, số căn cước và bản sao giấy ghi danh bầu cử của những người được nêu tên trong danh sách - một thời hạn mà phát ngôn viên cục Bầu cử Quận Contra Costa nói "không thể thực thi được".

 

Cũng theo tin Reuters, chính quyền Trump từng đưa ra con số 20.000 người không phải công dân Mỹ ở bang California đã đăng ký đi bầu hay tham gia bầu cử

 

Theo Bộ Tư pháp Mỹ hôm 19/10, đã có 28 người cũng ở bang này bị truy tố vì ghi danh đi bầu dù không có quốc tịch.

 

Giới chức phụ trách tổ chức bầu cử của California phản đối đòi hỏi của chính quyền Trump vì cho rằng yêu cầu của công tố liên bang có thể làm trì hoãn việc chứng nhận kết quả bầu cử và có nguy cơ tước đoạt quyền bầu cử của công dân.

 

Chỉ còn một tuần nữa là đến ngày bầu cử. Tổng thống Trump, cựu Tổng thống Barack Obama, cựu Phó Tổng thống Kamala Harris đang đến nhiều nơi để vận động cử tri ủng hộ cho ứng cử viên của đảng mình.

 

https://ichef.bbci.co.uk/ace/ws/800/cpsprodpb/acab/live/00384fd0-d1f1-11f1-a701-fddedf244c16.jpg.webp

Cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama (trái) và Abdul El-Sayed, ứng cử viên Đảng Dân chủ tranh cử vào Thượng viện Mỹ từ bang Michigan, tại một sự kiện vận động tranh cử ở thành phố Detroit (bang Michigan) vào ngày 24/10

 

https://ichef.bbci.co.uk/ace/ws/800/cpsprodpb/ecce/live/9f3b4af0-d1f2-11f1-b441-2b33b063138f.jpg.webp

Ứng cử viên Thượng viện Đảng Dân chủ tại bang New Hampshire, Hạ nghị sĩ Chris Pappas (Đảng Dân chủ), cùng cựu Phó Tổng thống Mỹ Kamala Harris xuất hiện tại một văn phòng vận động tranh cử ở thành phố Portsmouth, New Hampshire, vào ngày 24/10

 

Hiện nay trong Hạ viện, Đảng Cộng hòa nắm đa số mong manh với 218 ghế và Đảng Dân chủ 214 nên việc giữ ghế rất quan trọng.

 

Trong số 435 dân biểu được bầu chỉ có 45 địa hạt được xem là chiến địa để quyết định đảng nào sẽ nắm đa số trong hai năm tới. Còn lại 390 ghế khó lật chuyển từ đảng này qua đảng khác, theo truyền thống chính trị của từng địa hạt đã có.

 

Tại Thượng viện, Đảng Cộng hòa cũng nắm đa số 53-47 và với 35 ghế được bầu lại, trong đó có 7 ghế mang tính chiến địa tại các bang Alaska, Ohio, Iowa, Kansas, Maine, Michigan, Texas, theo thông tin phân tích từ ballotpedia.org.

 

Chưa đến ngày bầu cử chính thức nhưng cử tri đã có thể bầu chọn sớm bằng cách gửi phiếu qua bưu điện, bỏ vào thùng phiếu đặt tại nhiều nơi trong quận hạt hay đích thân đến phòng phiếu.

 

Tổ chức theo dõi bầu cử Election Lab tại Đại học Florida cho biết tính đến ngày 23/10 đã có 23 triệu cử tri bỏ phiếu sớm, 54,6% bằng thư và 45,4% đã đến các phòng phiếu để bầu.

Kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ tổng thống năm 2022 đã có 112 triệu cử tri tham gia bỏ phiếu, chiếm 46% số cử tri trên toàn nước Mỹ.

 

Năm 2024, con số này là 64%, theo số liệu từ tổ chức nghiên cứu Pew Research Center. Vận động tranh cử trong những ngày chót đang diễn ra sôi nổi.

 

Đảng Dân chủ kêu gọi ủng hộ cho các ứng viên của đảng để đưa nước Mỹ ra khỏi tình trạng khó khăn kinh tế hiện nay, khi giá xăng dầu cao, vật giá leo thang, người có việc làm nhưng không thể mua nhà vì lãi suất cao và giá nhà vượt ngoài khả năng tài chính, việc can dự trực tiếp của Hoa Kỳ trong cuộc chiến với Iran, gián tiếp can dự vào chiến tranh Ukraine tốn mấy trăm tỉ đô la cho ngân sách quốc gia.

 

https://ichef.bbci.co.uk/ace/ws/800/cpsprodpb/9cc1/live/14b0ea00-d1f4-11f1-b441-2b33b063138f.jpg.webp

Ứng cử viên Thượng viện Đảng Cộng hòa tại Georgia, Hạ nghị sĩ Mike Collins (Đảng Cộng hòa), phát biểu bên cạnh Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump trong một cuộc mít tinh vận động tranh cử giữa nhiệm kỳ tại trung tâm Guardian Centers ở thành phố Perry, bang Georgia vào ngày 24/10

 

Những người ủng hộ Đảng Cộng hòa cho rằng các chính sách của Tổng thống Trump đang đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại qua khẩu hiệu Make America Great Again (MAGA), kinh tế ổn định, thâm thủng thương mại giữa Mỹ với các quốc gia giảm nhờ chính sách thuế đối ứng mới, các chỉ số thị trường chứng khoán tăng trên 10% trong hai năm qua, mức thất nghiệp 4,2%.

 

Họ nói rằng Đảng Dân chủ đang tìm cách muốn phá hoại nước Mỹ, muốn đưa Hoa Kỳ theo con đường xã hội chủ nghĩa.

 

Trong nội bộ Đảng Dân chủ, khuynh hướng dân chủ xã hội chủ nghĩa – democratic socialist – đang nổi lên với những dân cử nổi tiếng như các Thượng nghị sĩ Bernie Sanders và Elizabeth Warren, Dân biểu Alexandria Ocasio-Cortez, Thị trưởng New York Zohran Mamdani.

 

Theo tuần báo U.S. News & World Report ngày 8/10/2026, kỳ bầu cử sắp tới có một số ứng cử viên theo khuynh hướng dân chủ xã hội chủ nghĩa đang tranh đua trong vòng chung kết để vào quốc hội, nổi bật là Donavan McKinney ở bang Michigan, Melat Kiros ở Colorado, Chris Rabb ở Pennsylvania, Rashida Tlaib tái tranh cử ở bang Michigan, Angela Gonzales-Torres ở California.

 

Nhiều chính trị gia của Đảng Dân chủ đã bị Trump dán nhãn là cộng sản.

 

Trên thế giới, những quốc gia thực sự theo chủ nghĩa xã hội dân chủ và các nước cộng sản thì hoàn toàn khác nhau. Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển là những quốc gia điển hình của xã hội chủ nghĩa dân chủ. Pháp cũng gần tương tự vì mọi người dân có bảo hiểm y tế, học phí đại học rất thấp và vai trò của nghiệp đoàn rất mạnh để bảo vệ quyền lợi công nhân.

 

Các nước cộng sản tiêu biểu như Trung Quốc, Việt Nam, Cuba là nơi người dân không có những quyền căn bản như tự do biểu đạt, tự do ứng cử, tự do lập hội, không được lập đảng, không có công đoàn độc lập, không được xuống đường biểu tình.

 

Nhiều người Việt khi nghe cụm từ "xã hội chủ nghĩa" là liên tưởng đến những gì xảy ra tại Việt Nam trong nửa thế kỷ qua dưới chế độ cộng sản, nên khi Trump tấn công chủ nghĩa xã hội là ủng hộ một cách cuồng nhiệt.

 

Với tầm nhìn như thế nên trong cuộc vận động tranh cử của các ứng viên gốc Việt, người của Đảng Dân chủ cũng thường bị dán nhãn cộng sản.

 

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa các chế độ xã hội chủ nghĩa, cộng sản độc đoán mà Trung Quốc, Việt Nam đang đi theo – ít nhất là về mặt lý thuyết – với thực tế chủ nghĩa xã hội dân chủ trên thế giới mà một số chính trị gia theo Đảng Dân chủ đang xiển dương.

 

Trong cộng đồng người gốc Việt, tranh cử sôi nổi nhất là ở Địa hạt 45, bao gồm Quận Cam, California có đông người Việt, nơi dân biểu đương nhiệm Derek Trần, theo Đảng Dân chủ, đang đối đầu với Chuong Vo của Đảng Cộng hòa.

 

Trước đây, địa hạt này là thành trì của Đảng Cộng hòa. Sau khi vẽ lại địa hạt, mấy lần bầu chọn gần đây, đại diện dân cử của địa hạt chuyển qua lại giữa hai đảng.

 

Dân biểu Derek Trần bị dán nhãn cộng sản chỉ vì ông bỏ phiếu chống lại những chính sách phía Đảng Cộng hòa đưa ra, dù đó là điều bình thường trong sinh hoạt chính trị lưỡng đảng.

 

Thực tế, đối với những gì liên quan đến Việt Nam và cộng đồng người Việt, Dân biểu Derek Trần đã có nhiều hoạt động thực tế, từ vinh danh cờ vàng tại quốc hội, nêu vấn đề vi phạm nhân quyền của Hà Nội, đến việc bảo trợ tù nhân lương tâm.

 

Chẳng hạn, vào tháng 3/2026, ông đã viết thư cho Tổng Bí thư Tô Lâm để nêu quan ngại về tình trạng vi phạm nhân quyền, đồng thời đề nghị được đi thăm các tù nhân lương lâm tại Việt Nam.

 

Nhìn từ quan điểm của cử tri gốc Việt trong địa hạt mang tính đại diện cho cộng đồng người Việt tại Mỹ, những dân cử của khu vực trong mấy chục năm qua dù là Cộng hòa như Bob Dornan, Dana Rohrabacher, Michelle Steel hay Dân chủ như Loretta Sanchez, Lou Correa thì cũng đều ủng hộ cờ vàng, thường xuyên lên tiếng cho tù nhân chính trị và đòi Hà Nội tôn trọng nhân quyền.

 

Hai năm trước, Derek Trần thắng dân biểu Cộng hòa đương nhiệm Michelle Steel hơn 600 phiếu nên Địa hạt 45 đang được xem là chiến địa.

 

Dân biểu Hakeem Jeffries, lãnh đạo Dân chủ trong Hạ viện, hôm 22/10 đã đến Quận Cam vận động cho Derek Trần tái tranh cử nhiệm kỳ thứ hai để giữ ghế cho Đảng Dân chủ.

 

Kỳ bầu chọn năm nay có 27 ứng cử viên gốc Việt ra tranh cử nhiều chức vụ công quyền tại Quận Cam.

 

Đáng chú ý là tranh chức thị trưởng Westminster, thủ phủ của người Việt. Có ba ứng viên đang dẫn đầu là đương kim Thị trưởng Chi Charlie Nguyen, Phó Thị trưởng Carlos Manzo và Nghị viên Kimberly Ho. Nếu bị chia phiếu giữa các ứng viên gốc Việt, Phó Thị trưởng đương nhiệm Carlos Manzo có thể thắng.

 

Từ năm 2012 đến nay, chức vụ thị trưởng Westminster do người gốc Việt nắm giữ. Đây cũng là nơi xuất hiện chính trị gia gốc Việt đầu tiên tại Hoa Kỳ, khi ông Tony Lâm được bầu làm nghị viên thành phố hồi năm 1992.

 

Thành phố Garden Grove kế bên có cựu nghị viên Thu-Ha Nguyen tranh chức thị trưởng, đối đầu với thị trưởng đương nhiệm Stephanie Klofenstein.

 

Hai thành phố, Westminster với 42.000 dân, 46% gốc Việt, và Garden Grove với 173.000 dân, 32% gốc Việt, được coi là trung tâm của Little Saigon, Quận Cam. Cả hai nơi đã có thị trưởng gốc Việt và hội đồng thành phố với đa số nghị viên cũng là gốc Việt.

 

Cộng đồng người Việt tại đây cũng đang chú ý đến Tracy La, ứng cử vào hội đồng giáo dục thành phố Garden Grove, Khu vực 4.

 

Cô là người của tổ chức VietRise đã công khai lên tiếng, phổ biến các tài liệu ca ngợi Hồ Chí Minh và thành quả giành độc lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, những việc làm đã bị nhiều người trong cộng đồng lên án. Tranh cử cho chức vụ này có hai người Việt khác là Quan Vuong và John Giang Nguyen.

 

https://ichef.bbci.co.uk/ace/ws/800/cpsprodpb/3c5e/live/df8db750-d1f7-11f1-b441-2b33b063138f.jpg.webp

Tracy La, ứng cử vào hội đồng giáo dục thành phố Garden Grove, Khu vực 4, đang được một số người Việt chú ý

 

Trên vùng thung lũng điện tử San Jose, bầu cử năm nay không có nhiều ứng viên gốc Việt. Đáng chú ý là cuộc tranh cử chức nghị viên Khu vực 7 giữa nghị viên đương nhiệm Bien Doan và Van Le, ủy viên giáo dục của Eastside Union High School District.

 

Đây là khu vực đông người Việt và Mexico, có nghị viên gốc Việt đầu tiên là Madison Nguyen được bầu vào hội đồng thành phố năm 2005 và là phó thị trưởng phục vụ đến năm 2014. Nghị viên Tam Nguyen kế vị chỉ được một nhiệm kỳ rồi ứng viên gốc Mexico thắng năm 2018.

 

Người Việt chiếm khoảng 15% trong số gần một triệu cư dân San Jose. Một thời gian đã có 2 nghị viên gốc Việt trong hội đồng thành phố, đại diện cho hai khu vực khác nhau là Tam Nguyen và Manh Nguyen. Sau bầu cử 2020, khi Nghị viên Diep Lan thất cử thì không còn người gốc Việt trong nghị trường.

 

Bầu cử năm 2022, Bien Doan thắng và đang tái tranh cử cho nhiệm kỳ hai, đối đầu với Van Le. Lần bầu chọn này, dù ai thắng người Việt vẫn có mặt trong nghị trường San Jose.

Tuy là khu vực truyền thống lâu đời của Đảng Dân chủ với các dân biểu trong quốc hội đều là người của đảng này, từ Don Edwards, Norman Mineta đến Mike Honda, Zoe Lofgren, Ro Khanna, Sam Liccardo, nhưng nhiều người Việt ở đây vẫn ủng hộ Đảng Cộng hòa.

 

Điều này có thể nhìn thấy qua những bảng vận động tranh cử trong khu thương mại Grand Century Mall trên đường Story Rd., là trung tâm của Little Saigon San Jose, với toàn bảng vận động của các ứng viên Cộng hòa trong khi thiếu vắng ứng viên Dân chủ. Ứng viên thống đốc Steve Hilton của Đảng Cộng hòa đã hai lần đến khu vực này gặp gỡ cử tri gốc Việt.

Khuynh hướng chính trị của cử tri Việt trước đây đa số ủng hộ Đảng Cộng hòa, nay đang nghiêng nhiều hơn về Đảng Dân chủ.

 

Theo số liệu khảo sát năm 2024 của tổ chức nghiên cứu AAPI Data, 42% cử tri gốc Việt theo Dân chủ, 37% theo Cộng hòa và 19% có khuynh hướng độc lập. ốn năm trước đó, số cử tri Việt ủng hộ Dân chủ là 33%, Cộng hòa 48% và độc lập 23%.

 

Hiện nay, tham gia chính trị của người Việt vào dòng chính, ở Little Saigon Quận Cam có Dân biểu bang Ta Tri là người Đảng Cộng hòa, đang tái tranh cử nhiệm kỳ thứ ba.

 

Còn hầu hết dân cử gốc Việt tại Mỹ là thành viên của Đảng Dân chủ, gồm có Dân biểu bang California Stephanie Nguyen, Dân biểu bang Texas Hubert Vo, Dân biểu bang Massachusetts Tram Nguyen, Dân biểu bang Virgina Kathy Tran.

 

Nghị viện bang Oregon hiện có 4 dân cử là các dân biểu Daniel Nguyen, Hai Pham, Thuy Tran và thượng nghị sĩ Khanh Pham đều là thành viên đảng Dân chủ.

 

Kỳ bầu sơ bộ năm nay có nhiều ứng viên gốc Việt đã ra tranh cử vào Quốc hội Hoa Kỳ: Trinh Ha, ứng viên Cộng hòa từ bang Washington; Julie Trang Le, ứng viên Dân chủ từ bang Minnesota; Tram Nguyen, ứng viên Dân chủ từ bang Massachusetts; nhưng chỉ có Derek Trần, Dân chủ, và Chuong Vo, Cộng hòa, tại cùng Địa hạt 45 California, được vào chung kết.

 

Kết quả bầu cử 3/11 tới đây, dù Derek Trần hay Chuong Vo thắng, thì trong quốc hội Mỹ vẫn có một dân biểu đại diện cho người Việt.

 

·        Tác giả Bùi Văn Phú là giảng viên đại học cộng đồng và nhà báo tự do từ vùng Vịnh San Francisco, California

 

 

BỐN CUỘC ĐIỀU TRA ĐẢNG DÂN CHỦ CÓ THỂ TIẾN HÀNH NẾU GIÀNH ĐƯỢC QUYỀN KIỂM SOÁT QUỐC HỘI MỸ (Bernd Debusmann Jr. – BBC News Tiếng Việt)

 

Bốn cuộc điều tra đảng Dân chủ có thể tiến hành nếu giành được quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ

Bernd Debusmann Jr,  Phóng viên Nhà Trắng

BBC News Tiếng Việt

2 tháng 11 năm 2026

https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cq99z2m3kvr4o

 

Các nghị sĩ Dân chủ tại Quốc hội Mỹ hiện đã lên kế hoạch về cách sử dụng quyền lực của mình nếu giành được đa số tại Hạ viện hoặc Thượng viện trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ diễn ra vào tuần tới.

 

Thành công hoàn toàn không được bảo đảm, dù các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đôi khi có thể rất khắc nghiệt đối với đảng đang nắm giữ Nhà Trắng.

 

Tuy nhiên, quyền kiểm soát một viện của Quốc hội sẽ đi kèm quyền ban hành trát hầu tòa, tức yêu cầu ra điều trần hoặc cung cấp tài liệu, cũng như nguồn kinh phí bổ sung để khởi động các cuộc điều tra vào đầu năm tới.

 

Đảng Dân chủ đang cân nhắc việc điều tra các nhân vật cấp cao trong chính quyền Trump, và có thể cả chính tổng thống.

 

Theo những người am hiểu các cuộc thảo luận, người của đảng đã bắt đầu lập danh sách những cuộc điều tra và nhân chứng tiềm năng.

 

Dưới đây là một số mục tiêu mà đảng Dân chủ có thể nhắm tới nếu giành chiến thắng vào ngày 3/11.

 

1. Gia đình và tài chính của Trump

 

Đảng Dân chủ đã nói rõ rằng các thỏa thuận béo bở do đế chế kinh doanh rộng lớn của gia đình Trump thu xếp sẽ là mục tiêu hàng đầu của bất kỳ cuộc điều tra ban đầu nào.

 

"Chúng tôi muốn bảo đảm rằng tiền thuế của người dân Mỹ đang được sử dụng một cách hợp lý và không bị đánh cắp hoặc bỏ túi vì tham nhũng," dân biểu Dân chủ bang Virginia Suhas Subramanyam, thành viên Ủy ban Giám sát Hạ viện, nói với BBC.

 

Những nội dung đang được xem xét điều tra bao gồm mối liên hệ giữa chính quyền và các thực thể doanh nghiệp, đặc biệt là các công ty tiền mã hóa, cũng như các hoạt động kinh doanh quốc tế của Jared Kushner, con rể của tổng thống.

 

Những yếu tố khác có thể bao gồm chiếc máy bay trị giá 400 triệu USD do Qatar tặng để làm chuyên cơ Air Force One và các hợp đồng quốc phòng trị giá hàng triệu USD được trao cho những công ty có liên hệ với gia đình Trump.

 

"Điều khiến tôi sốc không chỉ là việc chính quyền này, các thành viên nội các, thậm chí cả tổng thống và gia đình ông ấy đã tham nhũng và tư lợi, mà còn là việc họ đã làm điều đó một cách trắng trợn và công khai đến vậy," ông Subramanyam nói.

 

Nhà Trắng nhiều lần phủ nhận mọi cáo buộc sai phạm.

 

"Tổng thống Trump đang tập trung vào việc duy trì thế đa số của Đảng Cộng hòa tại Quốc hội và tiếp tục đẩy mạnh những tiến bộ ông đã đạt được nhằm giảm chi phí cho các hộ gia đình," người phát ngôn Nhà Trắng Olivia Wales nói.

 

"Đảng Dân chủ không có chương trình nghị sự nào nhằm cải thiện cuộc sống của người dân Mỹ, mà chỉ có kế hoạch cản trở và nhắm mục tiêu vô căn cứ vào chương trình nghị sự mang tính lẽ thường của Tổng thống Trump," bà nói thêm.

 

Một quan chức Nhà Trắng cho biết chính quyền "luôn sẵn sàng" đáp ứng các yêu cầu giám sát bất kể bên nào kiểm soát Quốc hội.

 

2. Bộ trưởng Hegseth và Lầu Năm Góc

 

Các nhà lập pháp Dân chủ đã cam kết xem xét cách Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth xử lý cuộc chiến với Iran bắt đầu từ tháng Hai, bao gồm số lượng thương vong dân sự, tình trạng thiếu hụt đạn dược, chi tiêu và các cáo buộc cho rằng binh sĩ cùng cơ sở vật chất chưa được chuẩn bị đầy đủ.

 

Theo một nguồn tin am hiểu các cuộc thảo luận, các vấn đề khác có thể bao gồm việc tấn công tàu thuyền ở Caribe mà chính quyền cho biết nhằm ngăn chặn dòng ma túy vào Mỹ.

Hồi tháng Tư, một nhóm dân biểu Dân chủ tại Hạ viện đã đệ trình các điều khoản luận tội hiếm hoi nhằm vào ông Hegseth.

 

Họ viện dẫn cuộc chiến với Iran và cáo buộc ông phạm các "tội nghiêm trọng và hành vi sai trái nghiêm trọng".

 

Việc luận tội chỉ cần đa số quá bán tại Hạ viện nhưng việc kết tội và bãi nhiệm sẽ cần tới hai phần ba số phiếu tại Thượng viện.

 

Chưa thành viên nội các nào từng bị cách chức theo cách này.

 

Một số chuyên gia tin rằng tác động tiêu cực từ các phiên điều trần của Quốc hội cuối cùng có thể khiến ông Hegseth bị sa thải hoặc từ chức.

 

"Nếu điều đó khiến Nhà Trắng trông tệ hại và trở thành gánh nặng đối với sự chú ý của truyền thông, Tổng thống Trump có thể sẽ từ bỏ những quan chức đó vì ông không muốn những tin tức tiêu cực," David Miller, giáo sư khoa học chính trị và chuyên gia về tổng thống tại Đại học American ở Washington DC, nói.

 

"Theo một cách hiểu, đó có thể là chiến thắng cho Đảng Dân chủ."

 

Richard Painter, cựu luật sư trưởng chuyên trách về các vấn đề đạo đức của Nhà Trắng dưới thời Tổng thống George W Bush, nói với BBC rằng quyết định phát động cuộc chiến cần phải được xem xét kỹ lưỡng.

 

"Vấn đề lớn hơn là cuộc chiến này chưa bao giờ được Quốc hội Mỹ cho phép, và tôi không quan tâm bộ trưởng quốc phòng là ai," ông nói.

 

"Hiến pháp quy định Quốc hội tuyên chiến," ông nói, đồng thời cho rằng các nhà lập pháp nên "triệu những người này tới" để trả lời câu hỏi.

 

Trong một tuyên bố, Thư ký Báo chí Lầu Năm Góc Kingsley Wilson bảo vệ thành tích của ông Hegseth, gọi ông là một "nhà lãnh đạo đổi mới" đã "cắt giảm bộ máy quan liêu, thúc đẩy đổi mới và mang lại lợi ích cho lực lượng chiến đấu của chúng ta".

 

"Trên mọi chỉ số có thể đo lường được, Bộ Chiến tranh đang hoạt động tốt hơn dưới sự lãnh đạo của Bộ trưởng Hegseth so với trước đây," bà nói, sử dụng tên gọi mà chính quyền này ưa dùng cho Bộ Quốc phòng.

 

https://ichef.bbci.co.uk/ace/ws/800/cpsprodpb/7cb8/live/612dadc0-cd74-11f1-bbdb-c39c91930f26.jpg.webp

Chiếc máy bay do Qatar trao tặng để được dùng làm chuyên cơ tổng thống (Air Force One) cũng có khả năng trở thành mục tiêu trong các cuộc điều tra của Đảng Dân chủ

 

3. Nhập cư và các cuộc truy quét của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ

 

Các nhân vật cấp cao của Đảng Dân chủ, trong đó có Robert Garcia, dân biểu Dân chủ bang California, được chỉ định lãnh đạo Ủy ban Giám sát Hạ viện nếu đảng này giành lại quyền kiểm soát viện, đã xác định việc thực thi luật nhập cư là một ưu tiên chính trong các cuộc điều tra mà Quốc hội có thể thực hiện.

 

Các cuộc điều tra này có thể xem xét những cáo buộc hành vi sai trái của các nhân viên Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) trong các cuộc truy quét người nhập cư trên khắp đất nước.

 

Tuy nhiên, những cuộc điều tra đó có thể gặp khó khăn và nhạy cảm về mặt chính trị.

 

Trong chiến dịch tranh cử năm 2024, ông Trump cam kết tiến hành các vụ trục xuất hàng loạt đối với người nhập cư không có giấy tờ hợp pháp, thông điệp đã nhận được sự hưởng ứng từ nhiều người ủng hộ ông.

 

Nhưng các cuộc thăm dò gần đây cho thấy nhiều người Mỹ, bao gồm cả những người đã ủng hộ ông Trump trong cuộc bầu cử đó, cảm thấy không thoải mái với một số biện pháp mà ICE đã sử dụng tại các thành phố của Mỹ từ đầu năm đến nay.

 

Theo ông Painter, điều đó có nghĩa là Đảng Dân chủ sẽ phải đi trên một lằn ranh rất mong manh giữa việc họ phản đối các chiến thuật của ICE và việc cho thấy họ coi nhẹ những lo ngại rộng lớn hơn về nhập cư.

 

4. Luận tội ông Trump lần thứ ba

 

Đảng Dân chủ đang chia rẽ về khả năng cố gắng luận tội ông Trump lần thứ ba.

 

Một số người, như dân biểu Alexandria Ocasio-Cortez, đã bày tỏ sự ủng hộ đối với việc luận tội, viện dẫn điều mà họ coi là một cuộc chiến không được cho phép với Iran cùng các hành vi khác được cho là có thể bị luận tội.

 

Những người khác kêu gọi cách tiếp cận thận trọng hơn, cho rằng bất kỳ nỗ lực luận tội nào cũng khó có khả năng dẫn đến việc Thượng viện bỏ phiếu bãi nhiệm ông Trump, người đã nhiều lần phủ nhận mọi sai phạm.

 

Cũng chưa rõ liệu đảng này có thể thống nhất về lý do để khởi động thủ tục luận tội hay không.

 

"Tôi có thể làm bất cứ điều gì tôi muốn, nếu tôi muốn," ông Trump nói với các phóng viên tại Phòng Bầu dục hồi tháng 10, đồng thời cho biết ông xem các nỗ lực luận tội trong nhiệm kỳ đầu tiên và những vụ án hình sự được đưa ra sau đó nhằm vào ông là "những việc làm rất bất hợp pháp".

 

James Comer, chủ tịch Ủy ban Giám sát Hạ viện thuộc Đảng Cộng hòa, nói với hãng tin Washington Sun hồi tháng Sáu rằng đảng Dân chủ là những người "chỉ biết một chiêu" và "sẽ nhắm vào Trump".

 

Không có gì bảo đảm cho Đảng Dân chủ rằng bất kỳ cuộc điều tra nào có thể dẫn tới một kết quả có ý nghĩa.

 

Tuy nhiên, Subramanyam cho biết những nỗ lực đó sẽ gửi đi một thông điệp.

 

"Nếu chúng ta không làm gì chỉ vì sợ hình ảnh công chúng, hoặc vì nghĩ rằng điều đó sẽ không thành công, hoặc vì họ ngăn cản chúng ta, thì như vậy khá tệ," ông nói.

 

"Không chỉ cho hai năm tới, mà còn cho 20 năm tới."

 

------------------------------

 

TRỰC TIẾP, Bầu cử giữa kỳ Mỹ – Dân chủ hay Cộng hòa?

 

.

Nhiều người Mỹ gốc Cuba từng bầu cho ông Trump, giờ họ chỉ trích chính sách nhập cư của Đảng Cộng hòa

3 tháng 11 năm 2026

 

 

Tin liên quan

 

·         

Bầu cử 3/11 và tương lai nước Mỹ

28 tháng 10 năm 2026

·         

Bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026 ở Mỹ: Tôi đã thấy gì từ những nghịch lý của cử tri qua 17 lần bầu cử trước?

6 tháng 10 năm 2026

·         

Cuộc chiến Mỹ-Israel và Iran

24 tháng 3 năm 2026

BẦU CỬ GIỮA NHIỆM KỲ MỸ : ĐẢNG DÂN CHỦ HY VỌNG LẬT NGƯỢC THẾ CỜ Ở QUỐC HỘI (Anh Vũ | Thu Hằng – RFI)

 

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Đảng Dân Chủ hy vọng lật ngược thế cờ ở Quốc Hội

Anh Vũ|Thu Hằng   -   RFI

Đăng ngày: 03/11/2026 - 11:52  -  Sửa đổi ngày: 03/11/2026 - 12:03

https://www.rfi.fr/vi/qu%E1%BB%91c-t%E1%BA%BF/20261103-b%E1%BA%A7u-c%E1%BB%AD-gi%E1%BB%AFa-nhi%E1%BB%87m-k%E1%BB%B3-m%E1%BB%B9-%C4%91%E1%BA%A3ng-d%C3%A2n-ch%E1%BB%A7-hy-v%E1%BB%8Dng-l%E1%BA%ADt-ng%C6%B0%E1%BB%A3c-th%E1%BA%BF-c%E1%BB%9D-%E1%BB%9F-qu%E1%BB%91c-h%E1%BB%99i

 

Hơn một trăm triệu cử tri Mỹ hôm nay, 03/11/2026, đi bỏ phiếu để bầu lại toàn bộ Hạ Viện và một phần ba Thượng Viện. Cuộc bầu cử giữa kỳ này tác động đến hai năm cuối nhiệm kỳ của tổng thống ông Donald Trump. Đảng Dân Chủ hy vọng giành lại các đòn bẩy quyền lực ở Washington .

 

https://s.rfi.fr/media/display/9c697a8a-d76b-11f1-8ba8-d18c5759e759/w:1024/p:16x9/2026-11-02T150455Z-57526818-RC29FOA6T5LS-RTRMADP-3-USA-TRUMP-ELECTION.webp

Tổng thống Mỹ Donald Trump tại một cuộc vận động tranh cử giữa nhiệm kỳ ở thành phố Dubuque, bang Iowa, ngày 01/11/2026. REUTERS/Vincent Alban REUTERS - Vincent Alban

 

Các điểm bỏ phiếu đầu tiên mở cửa lúc 6 giờ sáng (giờ địa phương) ở bờ Đông. Gần 58 triệu cử tri đã bỏ phiếu sớm, một con số kỷ lục đối với bầu cử giữa nhiệm kỳ. Cử tri Mỹ không chỉ bỏ phiếu để bầu Quốc Hội, mà còn bỏ phiếu lựa chọn thống đốc, quan chức địa phương, trưng cầu dân ý ở cấp bang .

 

Các cuộc thăm dò dự định bỏ phiếu cho thấy đảng Dân Chủ có thể thắng ở Hạ Viện. Vấn đề chỉ còn là mức độ chiến thắng: phe này có thể giành tới 240 ghế trong tổng số 435 ghế, mức cao nhất trong 15 năm qua.

 

Thậm chí, một khảo sát của Siena College cho New York Times  còn dự báo phe Dân Chủ có thể đảo ngược thế cờ tại Thượng Viện (bầu lại 35 trong tổng số 100 ghế), từ Maine đến Alaska, qua Texas, Ohio và Kansas, một kịch bản khó tưởng tượng cách đây một năm.

 

Nếu đảng Dân Chủ đồng thời kiểm soát Hạ Viện và Thượng Viện, đây sẽ là kịch bản tồi tệ nhất đối với tổng thống Donald Trump. Đó là lý do ông Trump liên tục vận động trên khắp nước Mỹ trong những tuần qua, nhằm huy động tối đa lực lượng cử tri trung thành, với mục tiêu hạn chế thất bại tại Hạ Viện và ít nhất giữ được quyền kiểm soát Thượng Viện.

 

Từ Washington thông tín viên Vincent Souriau, phân tích cuộc đua tại Thượng Viện :

 

Có 35 ghế Thượng viện được bầu lại lần này, trong đó có 7 ghế được đánh giá là chưa chắc chắn và có khả năng thuộc về đảng Dân Chủ. Một trong những cuộc đua gay cấn nhất diễn ra tại bang Texas, nơi gần 40 năm qua chưa từng bầu một thượng nghị sĩ thuộc đảng Dân Chủ. Tuy nhiên, lần này, ứng viên James Talarico đang có nhiều lợi thế để giành chiến thắng. Nếu điều đó xảy ra, đây sẽ là một cơn địa chấn trong nội bộ đảng Cộng Hòa.

 

Dù kết quả vẫn chưa ngã ngũ, nhưng có thể thấy rõ là cử tri đảng Dân Chủ ồ ạt đi bỏ phiếu. Joshua Blank, chuyên gia nghiên cứu công luận tại Đại học Austin, bang Texas, nhận định:

“Điểm đáng chú ý trong chu kỳ bầu cử lần này tại Texas là sự nhiệt tình của cử tri Dân Chủ, vượt xa cử tri Cộng Hòa. Các cuộc thăm dò cho thấy cử tri Cộng Hòa ít hào hứng hơn và cũng ít chắc chắn về việc sẽ đi bỏ phiếu hơn so với cử tri Dân Chủ.”

 

Ngoài Texas, một số bang khác cũng có thể chứng kiến những bất ngờ, chẳng hạn như Kansas, nơi ông Donald Trump từng giành chiến thắng với cách biệt 16 điểm trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024, nhưng hiện nay nguy cơ chuyển sang phe Dân Chủ đang được đặt ra. Tại bang Maine, nữ thượng nghị sĩ Cộng Hòa đương nhiệm cũng đang gặp khó khăn.

Tuy nhiên, cần thận trọng với những dự báo này. Để giành quyền kiểm soát Thượng Viện, đảng Dân Chủ phải đạt được kết quả gần như tuyệt đối, vừa giữ được toàn bộ những ghế hiện có, chẳng hạn tại bang Michigan, vừa giành thêm 4 ghế từ tay đảng Cộng Hòa. Đây vẫn là một mục tiêu rất khó đạt được.

 

Texas: Hai đối thủ, hai thái cực, tranh giành ghế thượng nghị sĩ

 

Bang Texas chưa từng bầu một thượng nghị sĩ bên đảng Dân Chủ kể từ năm 1988. Kết quả lần này được dự báo sẽ rất sít sao giữa hai ứng cử viên với hai thế giới đối lập. Ứng viên đảng Cộng Hòa Ken Paxton là tổng chưởng lý của bang, được tổng thống Donald Trump ủng hộ nhưng vướng vào nhiều bê bối. Đối thủ của ông là ứng cử viên Dân Chủ James Talarico, 37 tuổi, nguyên là giáo viên và hiện là chủng sinh Giáo hội Trưởng lão (Presbyterian).

Hai cuộc mit-tinh gần đây của hai ứng viên tại Texas với bầu không khí hoàn toàn trái ngược, theo tường thuật của đặc phái viên RFI Gwendolina Duval :

 

« Tại Georgetown, một thành phố nhỏ phía bắc Austin, một cuộc vận động tranh cử của Ken Paxton được tổ chức trong một quán bar được trang trí đầy chiến lợi phẩm săn bắn trên tường. Đối với ông Paul, không gian phản ánh những giá trị mà ông chia sẻ và ghét bỏ những ý tưởng cấp tiến của ứng viên đảng Dân Chủ.

 

Ông nhận xét : « Talarico đại diện cho tất cả những gì không phải là người Texas, vì thế tôi sẽ bỏ phiếu cho Ken Paxton ». Khi buổi vận động kết thúc, Tim chào ứng viên đảng Cộng Hòa đang bước lên xe buýt tranh cử. Ông nói : « Tôi muốn bảo về quyền được mang súng ».

Tuy nhiên, ông cũng than thở về sự chia rẽ trong xã hội Mỹ, kể cả trong chính gia đình mình. Gần đây, ông đã tranh cãi gay gắt với một người con ủng hộ đảng Dân Chủ. Ông giải thích « khi người ta có tuổi và có kinh nghiệm hơn, khi có tiền và muốn giữ nó, truyền lại cho gia đình những giá trị mong muốn, thì người ta sẽ trở nên bảo thủ hơn ».

 

Trong khi đó, ở Welasco, miền nam Texas, cuộc mít tinh của James Talarico diễn ra trong bầu không khí lễ hội. Itzel đến cùng gia đình và kể : « Tôi là con của người nhập cư. Cha mẹ tôi đã làm việc chăm chỉ cả đời để cho tôi được ăn học. Tôi là người rất ủng hộ đảng Dân Chủ ».

 

Khu vực này có cộng đồng người Mỹ gốc Latinh rất đông đảo. Nhiều người trong số họ đã chịu tác động nặng nề từ chính sách chống nhập cư của Donald Trump, giống như Arnold, 22 tuổi, có cha đã phải trở về Mêhicô. Anh tâm sự : « Đây là lần đầu tiên tôi quan tâm đến chính trị. Rất nhiều người xung quanh tôi đã bị trục xuất. Chỉ riêng việc có mặt ở đây thôi cũng khiến tôi xúc động. Điều này có ý nghĩa rất lớn đối với chúng tôi ».

 

Theo thăm dò, trong cuộc đua vào Thượng Viện, hai ứng cử viên đang bám sát nhau ».

 

--------------------------------

Các nội dung liên quan

Chính quyền Trump bị yêu cầu ngừng gây áp lực đối với nhân viên bầu cử

BẦU CỬ GIỮA KỲ MỸ

Quốc tế

Bầu cử giữa kỳ Mỹ : Cựu TT. Obama vận động cho đảng Dân Chủ, gay gắt lên án ông Trump

MỸ - BẦU CỬ GIỮA KỲ

Quốc tế

 

Bầu cử giữa kỳ Mỹ 2026 : Đâu là các kịch bản có thể xảy ra ?

 THEO DÒNG THỜI SỰ

Quốc tế

 

 

 

 

THẾ GIỚI HÔM NAY : 03/11/2026 (The Economist)

 

 

 

THẾ GIỚI HÔM NAY : 03/11/2026

The Economist 

Nguyễn Thị Kim Phụng, biên dịch   -    Nghiên Cứu Quốc Tế

03/11/2026

https://nghiencuuquocte.org/2026/11/03/the-gioi-hom-nay-03-11-2026/

 

Theo một hồ sơ pháp lý trước thềm đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), Anthropic cam kết chi 895 tỷ USD cho cơ sở hạ tầng AI. Công ty báo cáo doanh thu quý III đạt gần 17 tỷ USD, tăng so với mức 1,4 tỷ USD cùng kỳ năm ngoái. Chi phí điện toán đã dẫn đến khoản lỗ hoạt động 567 triệu USD, giảm so với mức lợi nhuận hoạt động 974 triệu USD trong quý trước đó. Đợt IPO của công ty sẽ là một trong những đợt lớn nhất từ trước đến nay.

 

Doanh thu hàng quý của Apple vượt qua kỳ vọng, tăng 12% so với cùng kỳ năm ngoái lên 114,5 tỷ USD. Tuy nhiên, doanh số bán hàng tại Trung Quốc lại không đạt mục tiêu – tạo ra một thử thách đối với tân giám đốc John Ternus. Trong khi đó, báo cáo doanh thu hàng quý của Palantir Technologies cũng vượt qua các ước tính, đạt 2,3 tỷ USD. Doanh số thương mại của công ty phần mềm này đã lần đầu tiên vượt qua doanh số từ chính phủ. Dù vậy, chỉ số NASDAQ 100 tập trung vào công nghệ của Mỹ vẫn đóng cửa với mức giảm 1,4% vào hôm qua, phản ánh sự lo ngại dai dẳng của các nhà đầu tư về chi tiêu cho AI.

 

Tối cao Pháp viện Mỹ bác bỏ yêu cầu của chính quyền Trump về việc tạm dừng kiểm 20.000 phiếu bầu qua thư ở California trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Bộ Tư pháp đã khởi kiện tiểu bang này vào tháng trước, cáo buộc rằng những lá phiếu đó do những người nước ngoài bỏ phiếu một cách bất hợp pháp. Tuần trước, một thẩm phán liên bang đã bác bỏ yêu cầu của chính quyền đòi California phải xác minh tình trạng quốc tịch của cử tri trước khi kiểm phiếu.

 

Fox News thông báo lượng người xem giảm 27% trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Tháng 10 năm ngoái, trung bình có 2,3 triệu người theo dõi kênh tin tức này vào khung giờ vàng. Năm nay, con số này chỉ còn 1,7 triệu. Lachlan Murdoch – ông chủ của mạng truyền hình cáp này – đổ lỗi cho “sự mệt mỏi của người xem.”

 

Chính quyền Trump tiết lộ đã thu xếp các cuộc đàm phán giữa Nga, Ukraine, và Mỹ tại Abu Dhabi vào tuần tới. Đây sẽ là cuộc gặp ba bên đầu tiên trong chín tháng qua. Steve Witkoff, đặc phái viên của Donald Trump, cho biết các bên sẽ thảo luận về “các thỏa thuận an ninh thời hậu chiến, giảm leo thang, nỗ lực nhân đạo, và các bước tiếp theo hướng tới hòa bình.” Trong khi đó, các cuộc không kích của Nga đã giết chết 26 người tại một trung tâm phân phát hàng viện trợ ở Ukraine.

 

Công ty thiết kế chip Marvell đồng ý thỏa thuận mua lại toàn bộ cổ phiếu của Lumentum, trong một trong những thương vụ sáp nhập công nghệ lớn nhất từ trước đến nay. Trong thông báo, Marvell định giá Lumentum – công ty sản xuất laser và linh kiện quang học cho các trung tâm dữ liệu – ở mức 115 tỷ USD, cao hơn nhiều so với giá trị vốn hóa thị trường của công ty này vào thời điểm đó. Các nhà đầu tư không thực sự bị thuyết phục: cổ phiếu của Lumentum đã giảm hơn 18%, trong khi cổ phiếu của Marvell giảm gần 13%.

 

Ông từng đối mặt với gấu Bắc Cực, băng qua những khu rừng rậm nguy hiểm của Darién Gap, và thậm chí phải ngồi tù ở Nga. Giờ đây, sau hành trình 28 năm đi qua những vùng đất khắc nghiệt nhất thế giới, Karl Bushby đã đến đích cuối cùng: Hull, nằm ở vùng đông bắc hiểm trở của nước Anh. Vào năm 1998, khi mới 29 tuổi, người đàn ông Anh Quốc đã quyết định đi bộ về nhà mình từ Chile, đi dọc theo chiều dài của châu Mỹ đến Eo biển Bering và băng qua lục địa Á-Âu – một cách liên tục và không sử dụng phương tiện giao thông.

 

Con số trong ngày: 150 triệu, là số lượng người Trung Quốc nghe podcast mỗi ngày.

 

 

TIÊU ĐIỂM

 

Những tiểu bang cần theo dõi trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ

 

Donald Trump đã dự đoán về một chiến thắng với “những con số kỷ lục” trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ vào hôm nay. Nhưng tỷ lệ ủng hộ ròng của vị tổng thống đang ở mức -27 điểm. Mô hình dự báo của Economist cho thấy Đảng Dân chủ có 94% cơ hội giành lại Hạ viện và 53% cơ hội chiếm lấy Thượng viện.

 

Các điểm bỏ phiếu đầu tiên sẽ đóng cửa lúc 6 giờ tối theo giờ miền Đông. Trong số các cuộc đua vào Thượng viện căng thẳng cần theo dõi có Maine và Ohio. Chiến dịch gây tranh cãi ở Alaska có thể khiến Đảng Dân chủ mất đi Thượng viện, nhưng có lẽ sẽ cần thêm vài ngày để xác định kết quả cuối cùng. Đảng Dân chủ có thể giành chiến thắng ở các thành trì của Đảng Cộng hòa như Kansas và Texas; nếu họ làm được như vậy, lợi thế của những người đương nhiệm có thể giúp họ tiếp tục cạnh tranh tốt trong các cuộc bầu cử tương lai.

 

Các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ luôn là một cuộc trưng cầu dân ý về vị tổng thống Mỹ đương nhiệm. Bất chấp sự sụt giảm uy tín, Trump đã dành những ngày cuối cùng của chiến dịch tranh cử để chỉ đạo các cuộc vận động ở những tiểu bang đỏ (ủng hộ Đảng Cộng hòa). Cuối tuần này tại Iowa – một tiểu bang có thể bầu ra vị thống đốc từ Đảng Dân chủ đầu tiên trong 20 năm qua – Trump đã phát biểu trên sân khấu suốt hai giờ đồng hồ.

 

Cuộc chiến tại tòa án hiến pháp của Ba Lan

 

Hôm nay, Tòa án hiến pháp Ba Lan sẽ triệu tập một cuộc họp căng thẳng. Đây sẽ là cuộc đối đầu tiếp theo trong cuộc chiến giành quyền kiểm soát tòa án giữa Thủ tướng Donald Tusk và các đồng minh của Đảng Pháp luật và Công lý, trong đó bao gồm Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki và Chánh án Tòa án Bogdan Swieczkowski. Hôm thứ Sáu, năm thẩm phán được bầu bởi Quốc hội – nơi Tusk nắm phe đa số – đã nỗ lực tiếp nhận nhiệm vụ của họ dưới sự hộ tống của một lực lượng cảnh sát đông đảo. Một trong số họ, Anna Korwin-Piotrowska, đã đình chỉ Swieczkowski và cấp phó của ông. Cuộc họp, trên danh nghĩa là để thông qua ngân sách, sẽ tập hợp các thẩm phán mới và những người không bị đình chỉ. Các nhà lãnh đạo phe đối lập cáo buộc chính phủ của Tusk đang cố gắng thực hiện một cuộc đảo chính.

 

Vị thủ tướng khẳng định rằng mình đang khôi phục uy tín của tòa án sau nhiều năm bị can thiệp chính trị dưới thời chính phủ Pháp luật và Công lý trước đây. Nawrocki đã từ chối nhận lời tuyên thệ nhậm chức của các thẩm phán mới, trong khi Swieczkowski đã cấm họ xét xử các vụ án – đó là lý do vì sao cần có cảnh sát hộ tống. Dù vậy, việc đình chỉ đội ngũ lãnh đạo của tòa án lại dựa trên những lập luận thiếu cơ sở pháp lý. Trong lúc cố gắng dọn dẹp mớ hỗn độn tại tòa án hiến pháp, Tusk có thể lại đang tạo ra một mớ hỗn độn mới.

 

Cuộc xung đột của các quyền tự do

 

Colorado vừa thua trong ba vụ kiện gần đây liên quan đến sự đối đầu giữa tự do tôn giáo và các chính sách bảo vệ người đồng tính và chuyển giới của tiểu bang này, xoay quanh các vấn đề về bánh cưới, trang web đám cưới, và liệu pháp chuyển đổi. Giờ đây, vấn đề giáo dục mầm non của tiểu bang cũng bị đưa ra xét xử.

 

Hôm nay, Tối cao Pháp viện sẽ xét xử vụ Giáo xứ Công giáo St. Mary kiện Roy, một vụ kiện do các giáo xứ và phụ huynh theo Công giáo La Mã đệ trình nhằm thách thức chương trình mầm non phổ cập của Colorado. Nguồn tài trợ chỉ giới hạn ở những trường chấp nhận mọi học sinh, bất kể tôn giáo, xu hướng tính dục, hay các đặc điểm khác. Vì một số trường mầm non tôn giáo chỉ nhận các gia đình “phù hợp với sứ mệnh và giáo lý của Giáo hội Công giáo” – và do đó từ chối các phụ huynh và trẻ em đồng tính hoặc chuyển giới – nên họ không thể tham gia chương trình. Những trường này lập luận rằng hậu quả là hàng nghìn gia đình muốn thụ hưởng nền giáo dục Công giáo “đã bị gạt ra khỏi” lợi ích này.

 

Colorado bảo vệ chương trình của mình, cho rằng nó mang tính trung lập và có thể áp dụng chung, phù hợp với một án lệ của Tối cao Pháp viện từ năm 1990. Tiểu bang nhấn mạnh rằng chính sách này hoan nghênh “các trường mầm non tôn giáo cung cấp giáo dục tôn giáo,” miễn là họ chấp nhận tất cả mọi người.

 

Một ngày trong đời Nhà vua Anh

 

Hôm nay, Vua Charles III sẽ phát biểu tại Hội nghị những Người đứng đầu Chính phủ Khối Thịnh vượng Chung ở Antigua, một phần trong chuyến công du Caribe kéo dài chín ngày. Ông dự kiến sẽ đề cập đến chủ đề nhạy cảm về nô lệ. Đã bốn năm kể từ khi vị quân vương trị vì lâu nhất trong lịch sử nước Anh qua đời và người thừa kế chờ đợi lâu nhất lên nắm quyền. Khi sự chú ý một lần nữa đổ dồn vào Charles, câu hỏi thực tế được đặt ra là: ông đang làm tốt đến mức nào?

 

Câu trả lời là không hề tệ. Ông đã khéo léo xử lý mối quan hệ với Donald Trump và những thành viên gia đình hay mắc lỗi. Thời điểm thuận lợi cũng đã giúp ích cho Nhà vua, khi những chủ đề – từ kiến trúc đến sinh thái học – mà ông đã dành cả đời ủng hộ nay lại nhận được sự quan tâm của công chúng. Theo công ty thăm dò dư luận YouGov, tỷ lệ ủng hộ Charles đang ở mức khá là 58%. Và thái độ thay đổi của nhà vua cũng mang lại tác động tích cực – ông không còn là vị “Hoàng tử hay than vãn” nữa. Ông có lý do chính đáng để vui vẻ.

 

 

                               =========================

 

 

THẾ GIỚI HÔM NAY : 02/11/2026

The Economist 

Nguyễn Thị Kim Phụng, biên dịch   -   Nghiên Cứu Quốc Tế

02/11/2026

https://nghiencuuquocte.org/2026/11/02/the-gioi-hom-nay-02-11-2026/

 

Các ứng dụng cảnh báo khẩn cấp của Nga và Ukraine được cho là đã bị tấn công mạng. Ukraine cáo buộc Nga là thủ phạm gửi đi các tin nhắn, một vài trong số đó có nội dung báo động về một “cảnh báo hạt nhân” trên toàn quốc. Chính quyền kêu gọi người dùng bỏ qua các “tin nhắn lạ.” Phía Nga cho biết ứng dụng cảnh báo khẩn cấp của họ cũng bị tin tặc tấn công, nhưng chưa đi đến việc đổ lỗi cho Ukraine. Trong khi đó, Ukraine đã nối lại các cuộc tấn công vào những nhà máy lọc dầu của Nga, bất chấp yêu cầu từ Donald Trump.

 

Haley Stevens – người vừa thất bại trong cuộc bầu cử sơ bộ của Đảng Dân chủ tại bang Michigan – tuyên bố ủng hộ ứng viên Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử Thượng viện sắp tới của bang này. Stevens đã đi lễ nhà thờ cùng Mike Rogers sau khi rút lại sự ủng hộ dành cho ứng viên Đảng Dân chủ Abdul El-Sayed. Bà cho biết mình cảm thấy “không được chào đón” trong chiến dịch tranh cử của ông. Đây là một ghế mà Đảng Dân chủ có thể phải giữ bằng được để giành thế đa số tại Thượng viện. Vui mừng trước tin này, Trump đã ngỏ lời mời Stevens gia nhập Đảng Cộng hòa.

 

Giá dầu giảm sau khi các nhà đàm phán Iran có ngày làm việc thứ ba với các nhà hòa giải Qatar tại Doha về một thỏa thuận tiềm năng nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài 8 tháng của Mỹ và Israel với Iran. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tiết lộ họ đã phác thảo một kế hoạch để mở cửa lại Eo biển Hormuz trong vòng hai ngày sau khi đạt được thỏa thuận. Về phần mình, Trump tuyên bố sẽ không tấn công Iran trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào ngày mai, nhưng có thể sẽ hành động sau đó.

 

Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ OPEC+ giữ nguyên mục tiêu sản lượng của tháng 12, trong bối cảnh chiến tranh tiếp tục làm gián đoạn các hoạt động xuất khẩu. Hầu hết các quốc gia Vùng Vịnh trong nhóm này đều đang khai thác thấp hơn nhiều so với mục tiêu đề ra. Ả Rập Saudi – nước chịu ảnh hưởng đặc biệt nặng nề – cho biết GDP trong quý III của họ giảm 3,8% so với cùng kỳ năm ngoái, sau khi đã sụt giảm 4,7% ở quý trước.

 

Người dùng Binance rút ròng lượng tiền mã hóa trị giá tổng cộng 3,6 tỷ USD sau khi sàn giao dịch này mở lại dịch vụ vào Chủ Nhật. Con số này chiếm khoảng 2% tổng giá trị tài sản được ghi nhận trên sổ sách của công ty trước khi các tin tặc, được cho là người Triều Tiên, đánh cắp 6,3 tỷ USD vào tuần trước. Binance hiện đang hạn chế số lượng rút tiền; các hoạt động của sàn sẽ được khởi động lại theo từng giai đoạn. Sàn này cũng hứa sẽ bồi thường cho những khách hàng bị mất tiền mã hóa.

 

Bộ trưởng Nội vụ Đức Alexander Dobrindt tuyên bố sẽ có những “hình phạt nghiêm khắc” đối với những kẻ bạo loạn đã cướp bóc các cửa hàng và làm hơn 100 cảnh sát bị thương ở Frankfurt vào đêm thứ Bảy. Vị quan chức có tư tưởng cứng rắn này đổ lỗi cho những “kẻ gây rối” nhập cư và các phần tử cực đoan cánh tả. Hàng ngàn người đã tham gia các cuộc biểu tình do một nhóm hoạt động Gen Z tổ chức, nhằm đòi hỏi tăng cường ngân sách cho giáo dục. Những cuộc biểu tình tương tự cũng vừa càn quét khắp châu Âu, nổi bật là Pháp.

 

Kimi Antonelli trở thành nhà vô địch trẻ tuổi nhất trong lịch sử Công thức 1 (F1), sau khi về đích thứ ba tại giải Mexico Grand Prix. Tay đua 20 tuổi của đội Mercedes trẻ hơn 3 tuổi so với Sebastian Vettel ở thời điểm anh lần đầu đăng quang vào năm 2010. Antonelli là người Ý thứ ba giành được chức vô địch F1 và là người đầu tiên làm được điều này kể từ thời Alberto Ascari vào năm 1953.

 

Con số trong ngày: 30 tỷ, là số lượng từ ước tính trên Wikipedia.

 

 

TIÊU ĐIỂM

 

Thị trường Trung Quốc là một ngoại lệ hay một điềm báo?

Trong những năm gần đây, nền kinh tế Trung Quốc có nhiều điểm bất thường. Nước này đã phải vật lộn với tình trạng giảm phát, trong khi các quốc gia khác lại chiến đấu với lạm phát. Ngân hàng trung ương của họ làm cho việc vay mượn trở nên rẻ hơn, trong khi các nơi khác lại tăng lãi suất. Hơn nữa, lợi suất trái phiếu chính phủ Trung Quốc vẫn ở mức thấp, ngay cả khi lợi suất trái phiếu chính phủ ở những nơi khác đang tăng lên.

 

Thị trường chứng khoán Trung Quốc cũng tỏ ra khác biệt. Chỉ số S&P 500 ở Mỹ đã tăng 11% tính từ đầu năm đến nay, bất chấp những biến động gần đây. Hàn Quốc và Đài Loan thậm chí còn tăng trưởng mạnh mẽ hơn rất nhiều. Giống như các quốc gia này, Trung Quốc cũng gắn liền với chuỗi cung ứng cho trí tuệ nhân tạo (AI). Nhưng chỉ số CSI 300 của các công ty niêm yết tại Thượng Hải và Thâm Quyến lại giảm tới hơn 15%. Điều này một phần phản ánh cầu nội địa đang yếu đi, và chính phủ vẫn chưa có đủ các biện pháp kích thích. Nó cũng cho thấy sự hoài nghi ngày càng lớn đối với triển vọng thương mại của AI. Theo nghĩa này, thị trường Trung Quốc có thể không phải là một trường hợp ngoại lệ, mà là một điềm báo trước về những ngờ vực đối với AI đang bao trùm các thị trường trên toàn cầu.

 

 

Vị sếp hoài nghi AI của Palantir đối mặt với những con số thực tế

Trong giới doanh nghiệp Mỹ, người đứng đầu công ty phần mềm Palantir Technologies có lẽ đã trở thành một trong những người chỉ trích Anthropic và OpenAI – những nhà phát triển AI hàng đầu – mạnh mẽ nhất. Trong một lần xuất hiện trên truyền hình vào tháng 7, Alex Karp cáo buộc cả hai công ty này lừa dối khách hàng, khiến họ phải trả giá quá cao cho các mô hình AI và đánh mất những dữ liệu quý giá của mình. Điều đó đã giúp ông trở thành gương mặt được yêu thích của một nhóm các lãnh đạo công nghệ ngày càng lớn, gồm những người lo ngại về quyền lực lũng đoạn thị trường của các phòng thí nghiệm AI lớn.

 

Báo cáo thu nhập của Palantir được công bố vào hôm nay sẽ cho thấy liệu các công ty khác có đang tin vào những gì Karp nói hay không. Các nhà phân tích kỳ vọng doanh thu quý III của họ sẽ đạt 2,2 tỷ USD, tăng 85% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là một tốc độ tăng trưởng đáng kinh ngạc, nhưng nó vẫn chưa bằng mức tăng 93% so với cùng kỳ của quý trước đó. Dù vậy, con số này có lẽ vẫn đủ để Karp ăn mừng chiến thắng và làm hài lòng vô số các nhà giao dịch cá nhân – những người đã giúp giá cổ phiếu của Palantir tăng vọt gần 50% kể từ lần lên sóng truyền hình hồi giữa năm của ông.

 

 

Nhật Bản chuẩn bị cho trận động đất lớn tiếp theo

Hiếm có quốc gia nào am hiểu về thảm họa thiên nhiên hơn Nhật Bản. Nằm ở nơi giao nhau của bốn mảng kiến tạo, quốc gia này sở hữu những tòa nhà chống động đất đẳng cấp thế giới và các hệ thống cảnh báo sớm vô cùng tiên tiến. Tuy nhiên, họ từng chần chừ trong việc thành lập một cơ quan chuyên quản lý thảm họa. Nhưng sau một chuỗi các tai ương gần đây, cuối cùng họ cũng sẽ ra mắt cơ quan này vào hôm nay. Bán đảo Noto hiện vẫn đang phục hồi sau trận động đất mạnh 7,5 độ Richter vào năm 2024; một trận động đất mạnh khác cũng vừa tấn công Kumamoto vào mùa hè này.

 

Cho đến nay, công tác quản lý thảm họa vẫn do một nhóm các quan chức luân phiên trong Văn phòng Nội các đảm nhiệm. Cơ quan mới – với khoảng 350 nhân viên – được kỳ vọng sẽ giúp duy trì và bảo tồn những kinh nghiệm quản lý mang tính hệ thống đó. Họ sẽ tập trung vào việc chuẩn bị phòng chống thảm họa, thay vì chỉ ứng phó sau khi chúng xảy ra. Các nhà địa chấn học đang cảnh báo về hai trận động đất lớn tiềm tàng, một ở ngay dưới lòng Tokyo và một ở Rãnh Nankai dọc theo bờ biển phía nam. Theo một ước tính, trận động đất thứ hai có thể gây thiệt hại kinh tế tương đương 40% GDP của Nhật Bản. Các quan chức mới nhậm chức hẳn sẽ hy vọng vào một khởi đầu yên bình.

 

 

Mô hình hóa cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ

Trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào ngày mai, dự báo thống kê của Economist cho thấy một bức tranh trái ngược giữa hai viện. Giống như hầu hết các dự báo khác, mô hình này cho thấy Đảng Dân chủ đang nắm giữ lợi thế áp đảo để giành chiến thắng tại Hạ viện, với 94% cơ hội kiểm soát viện này và thế đa số trung bình (theo mô phỏng) là 236–199.

 

Ngược lại, mô hình của chúng tôi lại là một trường hợp ngoại lệ khi dự báo về Thượng viện: nó cho Đảng Dân chủ 54% cơ hội lật ngược thế cờ, so với con số 72% trên các thị trường cá cược. Lý do chính cho sự thận trọng này là mô hình không đánh giá các cuộc thăm dò trung bình – vốn mang lại cho Đảng Dân chủ khoảng cách dẫn trước sít sao ở số bang dư sức giúp họ giành lấy Thượng viện – qua vẻ bề ngoài. Thay vào đó, mô hình này áp dụng một tiền lệ lịch sử cho thấy các đảng có lợi thế lớn trong các cuộc khảo sát “bỏ phiếu chung” cấp quốc gia thường giành chiến thắng với cách biệt nhỏ hơn so với những gì các cuộc thăm dò ám chỉ. Nó cũng chú trọng đáng kể vào các yếu tố “nền tảng” như kết quả bầu cử trong quá khứ, vốn mang lại lợi thế cho Đảng Cộng hòa ở các bang chiến địa đỏ.