Phạm Chí Dũng
October 9, 2016
Sáu tháng sau khi nhậm chức thủ tướng, ý tưởng xây dựng
“chính phủ kiến tạo” của ông Nguyễn Xuân Phúc đang đối mặt với nguy cơ tan từ
trứng nước với bằng chứng Formosa bị tuyệt đại đa số đất nước quay lưng.
Sai lầm mới nhất của ông Phúc là chính phủ Việt Nam
đã ban hành một quyết định đền bù với định mức trả treo chỉ bằng 1-2 ngày ra biển
của ngư dân. Và cũng chỉ đền bù sáu tháng.
Những ngư dân đã phải nhận phần gạo “hỗ trợ” mốc
xanh của địa phương lập tức gầm lên: Vậy sau sáu tháng ấy chúng tôi sẽ sống bằng
gì?
Bây giờ thì đừng nói tới cơ chế “vận động, thuyết phục
nhân dân” nữa. Giờ đây, những khối người khổng lồ của ngư dân và giáo dân các
vùng Hà Tĩnh, Nghệ An, Quảng Bình kéo đi biểu tình và kéo đến tận nhà máy
Formosa là quá đương nhiên, không còn gì phải bàn cãi.
Một khi những người dân dù gần cạn dự trữ trong gia
đình nhưng đã thẳng thừng quay lưng với định mức chỉ có ý nghĩa bố thí của
chính quyền, toàn bộ lòng tin vào “chính phủ kiến tạo” chỉ còn là tưởng tượng
và núi lửa lâu ngày trầm nén bắt đầu phun trào.
Tương lai cho một cuộc “cách mạng cá chết” không còn
là viển vông vào lúc khối giáo dân miền Trung đến vài ba chục ngàn người cùng
xuống đường, còn Quốc Hội một lần nữa phải quay lại đề án Dự Luật Biểu Tình để
“ít ra còn có luật mà quản.”
Ông
Phúc: “Làm sao để cá có thể bơi trong nước thải”
Hãy nhìn lại, sau hơn hai tháng từ ngày “công bố
nguyên nhân cá chết,” mãi đến cuối Tháng Tám, chính phủ mới bắt đầu “triển khai
công tác xác định, bồi thường thiệt hại sự cố môi trường biển do Formosa gây
ra,” trong khi đáng ra cái việc cỏn con ấy phải được “chính phủ kiến tạo” làm
ngay một tháng sau khi biển bốn tỉnh miền Trung phơi thây cá chết và ngư dân
phơi thuyền treo niêu.
Nếu không xảy ra chuyến “kiểm tra công trình” đầy ắp
dấu hiệu che chắn của ông Nguyễn Phú Trọng.
Nếu không tràn lan tin đồn về vụ xả thải Formosa còn
liên quan đến trách nhiệm của ít nhất ba ủy viên bộ chính trị khác.
Và nếu không đột biến xảy ra một “sự cố” được người
dân ví như “mật ước thành đô:” Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tự thỏa thuận mức bồi
thường $500 triệu với Formosa mà cho đến giờ vẫn không trưng ra được bất cứ căn
cứ nào của số tiền đó.
Chưa kể việc chỉ từ năm 2014 đến nay, Formosa đã nhận
được hơn 16,000 tỷ đồng hoàn thuế của Cục Thuế Hà Tĩnh và Tổng Cục Thuế thuộc Bộ
Tài Chính – vượt hơn đến 5,000 tỷ đồng so với con số $500 triệu “tự nguyện bồi
thương cho ngư dân.”
Từ Tháng Tư đến nay, có quá nhiều bằng chứng về thái
độ giả dối của giới quan chức từ trung ương đến địa phương về việc “sẽ làm sạch
biển và ổn định đời sống cho ngư dân.”
Sau sáu tháng kể từ ngày cá chết hàng loạt, nhiều bằng
chứng phũ phàng liên tiếp hiện hình. Quá nhiều khuất tất, quá nhiều nghi ngờ để
có thể đúc rút quá nhiều sai lầm của một tân chính phủ và tân thủ tướng đã quay
lưng với ngư dân miền Trung, bất chấp hai kỳ bầu bán và tuyên thệ liên tục vào
Tháng Ba và Tháng Bảy.
Thậm chí ngay cả những đồng tiền đền bù còm cõi – có
thể chỉ là một phần nhỏ trong số $500 triệu – cũng bị chính phủ trả treo thời
gian đến mức tối đa. Vào Tháng Sáu năm nay, Thủ Tướng Nguyễn Xuân Phúc hứa hẹn
sẽ đến bù cho ngư dân trong Tháng Bảy. Nhưng Tháng Bảy đã biệt tăm. Hết Tháng Bảy,
giới quan chức bộ ngành lại hứa hẹn sẽ chuyển tiền cho ngư dân vào Tháng Tám.
Nhưng đến Tháng Tám vẫn chẳng có bất kỳ một báo cáo thống kê thiệt hại nào được
lập từ chính quyền bốn tỉnh miền Trung, trong khi lại quá tập trung vào việc
huy động các lực lượng từ cảnh sát cơ động đến quân đội để khống chế và đàn áp
các cuộc biểu tình chính đáng của giáo dân, ngư dân.
Việc chính phủ vài ba lần “đồng ý cho UBND bốn tỉnh
Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, và Thừa Thiên-Huế lùi thời hạn gửi Bộ Nông Nghiệp
và Phát Triển Nông Thôn và Bộ Tài Chính kết quả tổng hợp, xác định tổng mức thiệt
hại và kinh phí bồi thường hỗ trợ trên địa bàn” cũng là một bằng chứng không thể
chối cãi về nạn hỗn quân hỗn quan trong hệ thống chính trị Việt Nam hiện thời.
Sau một thời gian đủ dài và không một quan chức nào – từ ông Võ Kim Cự ở Hà
Tĩnh đến ông Trần Hồng Hà ở Bộ Tài Nguyên Môi Trường… – “lũ chuột” đã bớt sợ sệt
và lại quay về thói ăn bẩn cũ.
Gần đây nhất, Thứ Trưởng Vũ Văn Tám của Bộ Nông Nghiệp
và Phát Triển Nông Thôn lại lần thứ hai liên tiếp hứa hẹn “sẽ đền bù cho ngư
dân vào Tháng Chín,” còn bây giờ đã là Tháng Mười.
Vậy ai có thể tin vào hứa hẹn của Thủ Tướng Phúc “sẽ
đền bù hết $500 triệu cho ngư dân?” Hay một phần, và thói thường là một phần lớn
trong số đó, sẽ được các bộ ngành, chính quyền địa phương rút lại để từ đó sẽ
phát sinh vô số nhũng nhiễu và nạn tham nhũng trên đầu hàng trăm ngàn người dân
sắp không còn gì để ăn?
Hoàn cảnh của ngư dân miền Trung đang nhanh chóng
thê thảm. Quá nhiều ngư dân không thể ra biển, có đánh bắt cá thì cũng chẳng ai
mua. Quá nhiều người phải tính đến chuyện di cư vào Nam hoặc ra Bắc để tìm đường
sinh nhai. Rất nhiều gia đình người Công Giáo đã không chấp nhận cho con cái
mình đến trường vào ngày khai giảng 5 Tháng Chín như một cách để phản đối chính
quyền.
Những chỉ đạo của ông Nguyễn Xuân Phúc cũng bởi thế
chỉ có ý nghĩa như “làm sao để cá có thể bơi trong nước thải” – một tuyên ngôn
để đời của ông – khi say sưa với dự án thép Cà Ná của chủ đầu tư dự kiến là tập
đoàn Tôn Hoa Sen.
Tương
lai nào cho “chính phủ kiến tạo?”
Trong khi lộ ra nhiều dấu hiệu cho thấy Bộ Công
Thương “đi đêm” với công ty cổ phần tập đoàn Tôn Hoa Sen và cố ý làm trái để dự
án của công ty này được “bế” vào quy hoạch, có dư luận đặt một dấu hỏi lớn về một
nhóm lợi ích mới mang tên “Nguyễn Xuân Phúc” – trên cơ sở mối quan hệ hết sức
thân tình giữa cấp dưới của ông Phúc là Bộ Trưởng Công Thương Trần Tuấn Anh với
ông Lê Phước Vũ.
Cung đường chính trị của Nguyễn Xuân Phúc bắt đầu gập
ghềnh xen trắc trở.
Theo cách “truyền thống” từ các đời thủ tướng trước
đây là ông Phan Văn Khải và đặc biệt là ông Nguyễn Tấn Dũng, người mới nhậm chức
sẽ ồn ào khoảng ba đến sáu tháng đầu tiên. Thủ Tướng Phúc cũng vậy, và cũng được
một số tờ báo nhà nước tung hô không khác gì dành cho ông Dũng bị xem là “phá
chưa từng thấy” trước đây.
Nhưng sáu tháng kể từ khi thế vào cái ghế của ông
Dũng, ông Phúc vẫn hoàn toàn mờ nhạt. Ngoài một số đầu việc vẫn làm từ thời còn
là phó cho ông Dũng, “tư tưởng” tầm cỡ nhất của ông Phúc là bỏ các loại giấy
phép con để làm thông thoáng môi trường hoạt động cho doanh nghiệp mà được công
luận ca ngợi – đã vấp phải lực cản ghê gớm ngay từ Bộ Công Thương – với “chủ quản”
cũ là ông Vũ Huy Hoàng và là bộ tập trung nhiều nhóm lợi ích ăn đậm nhất ở Việt
Nam. Không thể loại bỏ chỉ một giấy phép con của Bộ Công Thương, ông Phúc chỉ
còn biết lui về văn phòng chính phủ và nghe chỉ đạo từ tổng bí thư.
Trong thực tế, ông Phúc đang hành xử như một quan lại
“đầu sai.” Nhiều người cho rằng ông chỉ là cái bóng của những mệnh lệnh của Tổng
Bí Thư Nguyễn Phú Trọng. Chuyến đi Trung Quốc vào Tháng Chín vừa qua của ông
Phúc thậm chí còn mang dáng vẻ giới nha lại Việt đi triều cống trong vô số lần
của lịch sử nước nhà.
Nếu có một chút an ủi thì chỉ là vài ba cán bộ lão
thành đang cám cảnh cho Thủ Tướng Phúc: Ông đang sống và làm việc như một kẻ chịu
nạn – vô số nạn từ đời thủ tướng trước để lại, nạn từ trong ra và từ ngoài vào,
nạn từ dưới lên và từ trên xuống.
Ưu điểm lớn nhất của ông Phúc chỉ là không quá ồn ào
khoa trương như ông Đinh La Thăng, bí thư TPHCM – một điểm son mà có thể khiến
ông Nguyễn Phú Trọng và ông Đinh Thế Huynh tạm hài lòng. Chính thể Việt Nam luôn
cần một thủ tướng biết nghe lời đảng!
Chỉ có điều, vẫn có những nhân vật khác chịu phép
nghe lời hơn cả ông Phúc. Hoặc một lúc nào đó, những đối thủ vừa ẩn vừa lộ của
ông Phúc sẽ sẵn sàng lôi ra bản thành tích điều hành chính phủ quá thiếu ấn tượng
của ông, trong đó có vụ Formosa bê bối và có thể cả những sự việc “riêng tư”
khác, để làm đà cho ông Phúc trượt êm khỏi cái ghế thủ tướng vào “đại hội giữa
nhiệm kỳ” đầu năm 2018.
Nếu hệ quả đó xảy ra, có lẽ người ta sẽ chứng kiến
khuôn mặt thượt dài số phần của ông Phúc. Sẽ chẳng còn ai muốn nhắc đến “chính
phủ kiến tạo” nữa.
No comments:
Post a Comment