Sunday, August 2, 2015

Vì sao phụ nữ được trả lương thấp hơn đàn ông? (Steven Horwitz - Learn Liberty)





Steven Horwitz, Do Women Earn Less Than Men?, Learn Liberty
Dịch giả: Ku Búa @ cafekubua.com
29 JUL, 2015

Ngộ nhận về thu nhập của phụ nữ

Một trong những ngộ nhận phổ biến nhất trong xã hội hiện tại và trong phong trào đòi hỏi bình quyền cho phụ nữ là: “Phụ nữ được trả lương thấp hơn, thường chỉ 75% so với đàn ông, vì thị trường lao động kỳ thị họ. Vì vậy cần phải có luật để đảm bảo phụ nữ được trả lương tương đương với đàn ông.”

Nhưng đây chỉ là một ngộ nhận, một sự hiểu lầm hoặc chỉ là kết quả nhiên của sự lựa chọn. Cũng như vô số ngộ nhận khác, điều này nếu chỉ nhìn thoáng qua thì có thể cho là đúng. Để ví dụ, nếu bạn cộng tất cả thu nhập của tất cả phụ nữ và chia theo đầu người, và làm điều tương tự với đàn ông, thì bạn sẽ thấy rằng trung bình phụ nữ có thu nhập thấp hơn, trong trường hợp (thống kê) này 75% của thu nhập đàn ông.

Nhưng sự thật là…
Đây không phải là kỳ thị hay phân biệt giới tính trong thị trường lao động hay của chủ lao động. Mà đây là kết quả của những sự lựa chọn phụ nữ và đàn ông đã chọn trong đời sống về việc đầu tư kiến thức, giáo dục, kỹ năng và kinh nghiệm. Những sự khác biệt này dẫn đến ngành nghề và mức thu nhập khác nhau.
Các nhà kinh tế học hay nói về ”vốn nhân lực” (human capital) của con người. Có nghĩa là kiến thức, kỹ năng, giáo dục, kinh nghiệm việc làm con người có được. Quy luật kinh tế là con người được trả lương dựa theo năng suất hoặc lượng vốn nhân lực của họ. Thực tế là đàn ông và đàn bà đầu tư vào vốn nhân lực của mình khác nhau và chúng ta có thể chia ra thành bốn (4) phần.

1 – Lựa chọn trong giáo dục
Đầu tiên, sự lựa chọn trong giáo dục. Đàn ông thường chọn những lĩnh vực tính toán như kỹ sư, phụ nữ thường chọn những ngành như xã hội học, tâm lý và y tá. Vì vậy khi đàn ông kiếm nhiều tiền hơn từ những công việc kỹ sư hoặc kinh doanh, phụ nữ thường có thu nhập thấp hơn trong những ngành họ đã học. Cho dù cả nam lẫn nữ đều có số năm giáo dục như nhau, họ có những lựa chọn khác nhau và điều này đưa họ đến những lĩnh vực với mức thu nhập khác nhau.

2 – Sự dự tính khác nhau
Đàn ông và phụ nữ có những dự tính khác nhau về công việc. Để ví dụ, phụ nữ dự tính trong tương lai sẽ tạm nghỉ việc để sinh con, nên họ có những lựa chọn khác về những kỹ năng và nghề nghiệp. Đàn ông thì không có suy nghĩ này, vì họ không sinh con.
Trong thập niên 1960 và 1970 rất nhiều phụ nữ đã không tưởng tượng rằng họ sẽ làm việc toàn thời gian cho tới năm 40 tuổi nên họ đã có những sự lựa chọn phản ánh dự tính này. Ngày hôm nay thì phụ nữ thường suy nghĩ rằng họ sẽ làm việc toàn thời gian lâu hơn nên sẽ có những lựa chọn khác với thế hệ trước một chút.

3 – Công việc bán và toàn thời gian
Một điểm khác nữa giữa đàn ông và đàn bà là đàn ông thường chọn những công việc toàn thời gian nhiều hơn phụ nữ, vì phụ nữ muốn có sự linh động trong đời sống, nhất là khi họ có ý định sinh con và dự tính sẽ ở nhà nuôi con trong một thời gian.

4 – Sự gián đoạn trong sự nghiệp
Cuối cùng đàn ông và phụ nữ khác nhau trong công việc vì phụ nữ thường có sự gián đoạn trong sự nghiệp hơn đàn ông, vì họ phải sinh con. Vì sự gián đoạn đó nên phụ nữ đã mất đi một thời gian kinh nghiệm để có được một mức thu nhập ngang hoặc cao hơn đàn ông.

Có thể kết luận là…
Khi chúng ta xét 4 điểm trên chúng ta có thể kết luận rằng phụ nữ có thu nhập thấp hơn đàn ông bởi vì họ có những sự lựa chọn khác với đàn ông, chứ không phải vì họ bị phân biệt trong thị trường lao động. Những sự lựa chọn đó xảy ra khi họ đi học, khi chọn ngành nghề và khi họ đi làm.
Đã có nhiều cuộc nghiên cứu cân đối hóa những yếu tố trên và cho thấy rằng nếu một người đàn ông và phụ nữ có bằng kinh nghiệm, giáo dục, công việc, thì phụ nữ kiếm 98% mức lương của đàn ông. Mức chênh lệch trong thu nhập đã biến mật hoặc bị thu hẹp lại. Thậm chí trong vài lĩnh vực như phân tích tài chính, thời trang, phụ nữ có thu nhập cao hơn đàn ông.
Có thể phụ nữ bị phân biệt trong thị trường lao động. Nhưng nếu chúng ta thật sự muốn phụ nữ có thu nhập ngang với đàn ông thì chúng ta nên khuyến khích họ chọn những lĩnh vực như kỹ thuật, khoa học, toán và công nghệ. Ngược lại, chúng ta cần phải thuyết phục đàn ông nên ở nhà chăm con cái và làm nội trợ. Nếu điều đó xảy ra, chúng ta sẽ thấy mức chênh lệch trong thu nhập biến mất.
Nhưng hiện tại thì cho dù đàn ông và phụ nữ có những lựa chọn gì cho nghề nghiệp và tương lai, thị trường lao động sẽ phản ánh năng suất lao động của họ.

Chúng ta có thể kết luận rằng phụ nữ có mức thu nhập bình quân thấp hơn đàn ông là vì những sự lựa chọn tự nhiên trong đời của họ, chứ không phải vì họ bị phân biệt.









Saturday, August 1, 2015

Tị nạn giáo dục hay tị nạn chính trị? (FB Nguyễn Văn Tuấn)






Hôm qua đọc được một bài báo mà cái tựa đề [nói theo tiếng Anh là] rất “revealing”: Thạc sĩ, cử nhân thất nghiệp: Có làm được việc đâu mà kêu ca (1). Bài báo liệt kê vài nhược điểm của tình trạng đào tạo trong các đại học Việt Nam, nhưng chủ yếu vẫn là vấn đề chất lượng. Dĩ nhiên, câu chuyện không mới, nhưng nó một lần nữa nhắc nhở vấn đề chất lượng đào tạo, và dẫn đến vấn nan “tị nạn giáo dục” như hiện nay. Nhưng tôi nghĩ trong thực tế thì đó là một cuộc tị nạn chính trị, chứ không hẳn là tị nạn giáo dục.

Vấn đề này đã được đề cập đến gần 20 năm trước đây. Lúc đó tôi bắt đầu có những tìm hiểu về vấn đề, và đọc được một báo cáo của UNDP (Chương trình Phát triển Liên hiệp quốc). Trong báo cáo đó, tác giả nhận xét rằng sinh viên ra trường chưa đảm nhận được công việc mà đáng lẽ những người được đào tạo như thế phải làm được: “Hệ thống GD-ĐT [giáo dục và đào tạo] lâu nay của Việt Nam còn bất cập. Tỉ lệ người được đào tạo ra đạt tiêu chuẩn quốc tế là rất ít.” Một nghiên cứu của bà Maureen Chao thuộc Trường Đại học Seattle (Mĩ) vào thập niên 1990s, trong nhiều công ti liên doanh với Việt Nam, như Intel chẳng hạn, hầu hết sinh viên Việt Nam đều phải được đào tạo lại cả về chuyên môn lẫn kĩ năng giao tiếp!

Một trong những vấn đề mà ít ai đề cập đến là sinh viên VN tiêu ra khá nhiều thì giờ học những môn mà [nói theo ông Hồ Ngọc Nhuận] là “thầy không muốn dạy và trò thì không muốn học”. Đó là những môn cách mạng Việt Nam, lịch sử đảng, kinh tế mác lê, v.v. Chưa có một hệ thống giáo dục nào trên thế giới mà có chương trình quái đản như thế! Thật ra, sau này tôi tìm hiểu thi mới biết là bên Tàu họ cũng dạy như thế. Một em nghiên cứu sinh của tôi (nay đã đi Mĩ) kể rằng em ấy phải học mấy môn học vô bổ đó, và nó chiếm 20% chương trình. Một lần nữa, VN lại bắt chước cách tẩy não của Tàu. Một hệ thống giáo dục lẫn lộn giữa tuyên truyền chính trị và giáo dục thì làm sao đào tạo ra con người giỏi được.

Đến nay vấn đề vẫn chưa được giải quyết. Một bài báo trên tạp chí công nghệ thông tin cnet (do Zing dịch) cho biết “Sau khi tốt nghiệp, sinh viên Việt Nam phải được đào tạo thêm để đứng máy ở các dây chuyền sản xuất. Đây là thực tế được hàng chục nhà tuyển dụng xác nhận. Quá trình đào tạo này mất vài tháng, có khi vài năm” (2). Các nhà tuyển dụng còn phê bình hệ thống giáo dục VN không linh động, và không cải tiến nhanh để theo kịp tình hình phát triển kinh tế.

Nhưng các công ti lại thấy đó là cơ hội cho họ, để họ liên kết với đại học nước ngoài đào tạo lại các giảng viên và giáo sư Việt Nam (2). Nói cách khác, họ không tin tưởng vào hệ thống đại học VN, nên họ phải nhờ nước ngoài làm giúp. Đào tạo lại giảng viên, giáo sư Việt Nam? Trong thực tế, theo như bài báo cho biết, công ti Intel liên kết cùng một cơ sở khác “đã đào tạo 291 giảng viên người Việt Nam, trong đó có 71 giảng viên nữ, với các khoá học kéo dài 6 tuần cùng hàng trăm giáo sư khác.”

Có lẽ điều này cũng chẳng có gì đáng ngạc nhiên, bởi vì trước đây một vị trưởng lão trong làng giáo dục đã từng nhận xét rằng hệ thống đào tạo tiến sĩ trong nước còn có nhiều bất cập. Trong một bài viết năm 2007, Gs Hoàng Tuỵ cho rằng “Có những công trình khoa học, những luận văn tiến sĩ của ta ngay cả về những ngành học thuật có tính quốc tế như khoa học cơ bản, kinh tế,…,nếu xét theo tiêu chuẩn thông thường ở các nước thì thậm chí chỉ là những mớ giấy lộn. Đội ngũ GS của ta thì nhiều người hữu danh vô thực, số khá đông dưới xa chuẩn mực quốc tế bình thường nhất” (3).

Nhưng GS Tuỵ không phải là người duy nhất nhận định như thế; Gs Trần Văn Thọ cũng từng có nhận xét giống như thế trong ngành kinh tế. Anh Thọ viết: “Cách suy nghĩ về việc chọn đề tài ở VN chỉ làm cho luận án tiến sĩ thiếu tính học thuật và phần lớn thiếu tính độc sáng. Nội dung, trình độ của luận án do đó còn rất xa mới đạt được tiêu chuẩn tối thiểu của thế giới và người được cấp bằng trong trường hợp đó khó có thể thảo luận khoa học với chuyên gia nước ngoài trong cùng ngành” (4).

Đặt những nhận xét đó trong bối cảnh chung thì chúng ta sẽ có một bức tranh logic. Do cách đào tạo người thầy bậc đại học đã có vấn đề, nên từ đó dẫn đến hàng loạt vấn đề về trò. Tôi cũng từng viết trong cuốn sách về giáo dục là chất lượng đào tạo phải bắt đầu từ thầy cô. Chẳng có gì là một sáng kiến mới, mà rất ư hiển nhiên. Thầy cô là “thợ giảng” thì làm sao có thể đào tạo ra trò giỏi được. Nhưng nói như thế có thể không công bằng cho những bạn được đào tạo ở trong nước nhưng được đào tạo đàng hoàng. Nhưng con số “đàng hoàng” đó chẳng bao nhiêu, nên cả hệ thống phải ở trong tình trạng vàng thau lẫn lộn như hiện nay.

Nói một cách nôm na, thầy dỏm “sản xuất” ra một thế hệ dỏm I. Thế hệ dỏm I lại cho ra một thế hệ dỏm II, và cứ thế cả hệ thống theo thời gian là dỏm nhiều thế hệ. Nói như thế để thấy việc gác “đền thiêng” giáo dục rất quan trọng. Nhưng rất tiếc, việc đó đã bị lơ là cả 40 năm nay, nên để lọt và dung túng những kẻ bất tài có mặt trong cái đền thiêng giáo dục. Những kẻ bất tài đó đã làm cho nền giáo dục trở nên tầm thường hoá, có khi dung tục hoá. Và, hệ quả là cả nước phải hứng chịu tình trạng như ngày nay.

Nhớ ngày xưa, những người gác đền thiêng rất nghiêm (như Gs Phạm Biểu Tâm) nên còn giữ được phẩm giá giáo dục một thời. Xin nhắc lại thời đó Gs Tâm từ chối không cho con gái của ông Ngô Đình Nhu theo học y khoa chỉ vì cô ấy thiếu một chút xíu điểm. Dù có áp lực gián tiếp từ hệ thống chính trị (chứ không phải từ ông Nhu) nhưng Gs Tâm nhất định giữ vững quyết định. Còn sau 1975 thì có một thời gian dài người ta nhận sinh viên theo chế độ lí lịch, thì việc gác đền thiêng giáo dục coi như vô hiệu hoá.

Cái khó là có một số người dỏm và “ngồi nhầm chỗ” lại đang cầm trịch hệ thống giáo dục và đào tạo ở khắp nơi. Thành ra, việc cải cách giáo dục có thể xem là gần như vô vọng, không có lối ra. Có lẽ đó là một cái nhìn hơi bi quan, nhưng quả thật đã 20 năm qua từ lúc tôi quan tâm đến vấn đề cho đến nay, tôi vẫn chưa thấy tín hiệu gì tích cực để thay đổi cái nhìn đó.

Vì thế, xin đừng trách tại sao Việt Nam có hiện tượng “tị nạn giáo dục” ở nước ngoài. Người nước khác thì đi tị nạn chính trị, còn Việt Nam thì tị nạn giáo dục. Những người biết rõ nhất sự vô vọng của nền giáo dục chính là các quan chức trong chính quyền, vì con cháu họ thường được gửi đi tị nạn giáo dục. Thật ra, tị nạn giáo dục của Việt Nam cũng là một hình thức tị nạn chính trị, vì các em ấy khi ra nước ngoài là để giải phóng khỏi những môn học vô bổ và sau đó là xin định cư luôn ở nước ngoài. Khi định cư, các em ấy lại bảo lãnh anh em và cha mẹ sang tị nạn tiếp! Tị nạn khỏi nền giáo dục lẫn lộn giữa tuyên truyền chính trị và giáo dục. Do đó, nói là tị nạn giáo dục, nhưng phải hiểu là tị nạn chính trị.
__







Phỏng vấn một “Con Phản Động” – Phần 1 (Tác giả: Ku Búa - Cafe Ku Búa)





Tác giả: Ku Búa  -   Cafe Ku Búa
29 JUL, 2015

Giới thiệu: Đây là một bài phỏng vấn một bạn đang hoạt động tự do dân chủ ở Việt Nam. Vì có quá nhiều câu hỏi và câu trả lời hơi dài nên sẽ chia ra làm nhiều phần. Đây là phần thứ nhất. Bài phỏng vấn được thực hiện qua một thời gian dài, tầm vài tháng, ở ngoài đời và qua mạng.

Ku Búa quen bạn này từ phong trào #DMCS. Bạn ấy tự gọi mình là một người bình thường đang sống trong một đất nước không bình thường. Cái từ Đảng Cộng Sản (ĐCS) hay dùng để gọi những người như bạn ấy là “phản động”. Hay theo từ ngữ dân thường là “Con Phản Động.”

Sự nhiệt tình của bạn ấy đã khiến bạn ấy bị đuổi học sau khi tham gia biểu tình chống Trung Quốc. Không những vậy, ĐCS đã phải tịch thu hộ chiếu và mỗi lần có sự kiện gì liên quan đến tự do dân chủ ở Sài Gòn thì bạn ấy được dân phòng đến nhà canh me 24 trên 24.

Bạn ấy đã trả giá rất đắt. Vì sao bạn ấy lại chọn con đường này? Ku Búa xin giấu tên bạn ấy. Mời các bạn đọc bài phỏng vấn sau đây để biết và hiểu rõ hơn về vấn đề cũng như con người hoạt động tự do dân chủ tại Việt Nam.

  1. Ku Búa: Bạn bắt đầu có cái nhìn khác về chính phủ Việt Nam từ bao giờ?
Con Phản Động: Không hẳn là có cái nhìn khác về chính phủ mà là mình quan tâm nhiều hơn về các vấn đề trong xã hội, những tiêu cực xung quanh mình hơn. Thật ra trước đó mình có nhận thức mơ hồ về những lỗi hệ thống đang diễn ra xung quanh mình nhưng nó vẫn chưa định hình cụ thể lí do vì sao và ngọn nguồn vấn đề như thế nào.
Đó là vào khoảng cuối năm 2010 đầu năm 2011, nhờ internet và Facebook mình biết được nhiều sự thật lịch sử mà mình không được học thời phổ thông, cũng như nhìn thấy tiêu cực xung quanh mình ngày càng nhiều. Từ đó khiến mình quan tâm nhiều hơn về chính trị và hiện nay trở thành một người hoạt động về các vấn đề xã hội.

  1. Ku Búa: Sự kiện nào đã ảnh hưởng bạn nhất?
Con Phản Động: Sự kiện ảnh hưởng đến mình nhất đó là sự kiện Trung Quốc cắt cáp thăm dò của Việt Nam, vào khoảng năm 2011 dẫn đến nhiều cuộc biểu tình diễn ra liên tiếp phản đối đường lưỡi bò Trung Quốc. Sau khi tham gia cuộc biểu tình lịch sử ngày ___2011 mình kết nối Facebook với nhiều bạn bè, anh chị có cùng quan tâm về vấn đề xã hội, về chủ quyền biển đảo và cùng chia sẻ những thông tin xã hội với nhau.

  1. Ku Búa: Trong suốt 12 năm học ở trường, có bao giờ bạn hoài nghi về những gì mình đã được học không?
Con Phản Động: Trong suốt 12 năm học ở trường, thật sự là mình ko hề hoài nghi về những gì mình được học. Mình vẫn nghĩ chế độ cũ là xấu xa tàn độc, mình tin hoàn toàn vào những gì mình được học trong sách. Mình nghĩ đa số các bạn khác cũng đã từng giống như mình, gia đình mình ngày xưa cũng có nhiều người làm việc cho chế độ cũ nhưng họ lại không chia sẻ những thông tin cho con cháu nhiều.
Lúc ấy mình chỉ biết rằng nhiều người miền Nam không thích chế độ cộng sản nhưng lại ko rõ lí do vì sao họ ghét. Nhiều thầy cô dạy mình ngày trước cũng bày tỏ quan điểm không thích cách quản lí của nhà nước, lúc ấy mình chỉ hơi hoài nghi và ko nhận thức được rõ ràng, cho đến khi mình được tiếp xúc nhiều hơn với internet. Internet đã giải đáp mọi thắc mắc mà mình hoài nghi từ đó tới giờ.
Có thể nói thứ đầu tiên làm ảnh hưởng đến nhận thức của mình nhất cho đến nay là trang Facebook Lịch sử Việt Nam qua ảnh. Một lần tình cờ vào trang này mình đã biết nhiều hơn về lịch sử Việt Nam, thông qua hình ảnh và nhiều tài liệu quý giá. Từ đó mình mới phát hiện ra rằng những gì mình được học hoàn toàn không đúng với những gì đã diễn ra trong lịch sử.

  1. Ku Búa: Cho mình hỏi, gia đình bạn trước năm 1975 đã tham chiến co ai? Bạn nghĩ điều này có ảnh hưởng đến cái nhìn của bạn về xã hội Việt Nam không?
Con Phản Động: xin lỗi Ku Búa nhưng câu hỏi này quá riêng tư, mình xin không trả lời câu hỏi này.

  1. Ku Búa: Bạn biết đến nhà bất đồng chính kiến nào đầu tiên?
Con Phản Động: Sự kiện chính trị đầu tiên mình quan tâm đến đó là Trung Quốc lấn chiếm biển Đông, vì vậy nhà bất đồng chính kiến mà mình biết đó là Điếu Cày. Khoảng thời gian đó Điếu Cày – Tạ Phong Tần – Anh Ba SG là những nhà bất đồng chính kiến nổi tiếng nhất, và cũng là những người đầu tiên đi tiên phong trong việc chống Trung Quốc. Sau đó mình tìm hiểu mới biết nhiều nhà bất đồng chính kiến khác như Trần Huỳnh Duy Thức, thầy giáo Đinh Đăng Định, Đỗ Thị Minh Hạnh v.v.v…

  1. Ku Búa: Bạn có nhớ lần đầu tiên bạn bày tỏ quan điểm chính trị của mình không? Lần đó là ở đâu? Như thế nào? Về đề tài gì? Và phản ứng của mọi người ra sao?
Con Phản Động: Lần đầu tiên mình bày tỏ quan điểm chính trị của mình là sau khi đi biểu tình chống Trung Quốc ngày ___/2011 về, vì quá hào hứng nên mình đã kể cho mẹ nghe là mình đã trốn học thể dục để đi biểu tình. Mẹ mình lúc đó rất lo sợ và mắng mình, bảo mình không được tham gia biểu tình nữa vì nó rất nguy hiểm, nhưng sau đó mình vẫn tiếp tục tham gia và bị bắt vào ngày ___/2011.
Lần đó gia đình rất hoang mang và lo sợ, sau lần đó về mình bày tỏ chính kiến rõ ràng hơn cho gia đình biết, họ thật sự rất lo lắng và yêu cầu mình không được tham gia gặp gỡ hay đăng những thông tin về chính trị lên mạng xã hội nữa. Khoảng thời gian đó thật sự rất khó khăn đối với mình, bây giờ nghĩ lại mình vẫn ko hiểu vì sao, bằng cách nào mình có thể vượt qua sợ hãi của bản thân, của phía gia đình để tiếp tục hoạt động trên con đường này.
Mình nghĩ tất cả những người trẻ, khi bắt đầu bày tỏ quan điểm đều phải trải qua khoảng thời gian này. Nó ko phải điều xấu mà ngược lại rất có ích để rèn luyện bản thân mình hơn, đó là một trải nghiệm mà khi bạn đã trải qua rồi bạn sẽ đúc kết được nhiều kinh nghiệm sống có giá trị.

  1. Ku Búa: Vào năm 2011, bạn đã tham gia biểu tình chống Trung Quốc. Đây là một hành động tự giác hay bạn đã tham gia theo phong trào với các bạn khác?
Con Phản Động: Mình tham gia chống Trung Quốc theo lời kêu gọi trên mạng. Lúc đó là một hành động tự phát của mình thôi hoàn toàn không do ai rủ rê hay lôi kéo gì cả. Lần đó mình có hẹn một người bạn học cùng trường đi cùng, bạn này cũng quan tâm giống như mình, thông qua Facebook mình và bạn ấy có hẹn nhau nhưng sau đó mình đã đi một mình.
Nhờ mình đi một mình nên cũng quen biết được nhiều anh chị khác, các anh chị đó hoạt động, làm việc trong nhiều lĩnh vực khác nhau, nhưng họ rất giỏi và rất hiểu biết. Điều đó làm mình tò mò hơn. Mình tự hỏi: Tại sao những người có học thức, giỏi, hiểu biết đều luôn quan tâm đến những vấn đề mà ai cũng cho là ”phản động”? Mình càng thắc mắc thì mình càng tìm hiểu và quan tâm nhiều hơn.

[còn tiếp…..]