Friday, July 3, 2020

ĐIỂM TIN THỨ SÁU 03/07/2020 (Tin Tức Hàng Ngày)




NGÀY 03/07/2020

BÀI MỚI


*
*

·         Diễn đàn Toàn cầu Boston (BoxitVN) - Lưu Trọng Văn - Thu năm ngoái gã lọt vào một cuộc hội thảo do M. Dukakis nguyên thống đốc bang Macheshuses thành viên lãnh đạo đảng Dân chủ, ứng viên Tổng thống Mỹ chủ trì. Tham gia cuộc hội thảo đều là các chiến lược gia, GS Havard hàng đầu của Mỹ. Cuộc hội thảo với chủ đề: Liên minh Toàn cầu chống bành trướng Trung Quốc. Và, hôm nay từ Boston nhà báo Nguyễn Anh Tuấn Giám đốc Diễn đàn Toàn cầu Boston cho biết: "Ngày 1/7/2020, Diễn đàn Toàn cầu Boston mà Chủ tịch là M. Dukakis tổ chức Hội nghị bàn về 2 chủ đề chính: 1. Liên Minh Mới xây dựng nền Dân Chủ Mới với công nghệ số và AI, 2. Chuỗi Cung ứng mới, Nền Kinh tế toàn cầu mới.
·         Tàu tác chiến USS Gabrielle Giffords áp sát Hải Dương 4 ở Biển Đông (RFA) - Tàu tác chiến cận bờ USS Gabrielle Giffords của Hoa Kỳ đã áp sát tàu khảo sát Hải Dương Địa Chất 4 của Trung Quốc trên Biển Đông hôm 1 tháng 7. Tin này được Hải quân Mỹ xác nhận hôm 2 tháng 7. Tàu tác chiến cận bờ USS Gabrielle Giffords xuất hiện trên Biển Đông từ năm ngoái và tham gia vào nhiều hoạt động đối đầu, giám sát các hành động bị cho là hung hăng của Trung Quốc. Hồi tháng 5 năm 2020, chiếc USS Gabrielle Giffords cũng đã đối đầu với tàu Hải Dương 8 trên Biển Đông. Hải quân Mỹ cho hay, USS Gabrielle Giffords đang thực hiện đợt triển khai luân phiên, hoạt động trong khu vực Hạm đội 7 phụ trách nhằm nâng cao khả năng tích hợp với các đối tác và sẵn sàng ứng phó. Tàu khảo sát Hải Dương Địa Chất 4 của Trung Quốc đã vào vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam từ hôm 14 tháng 6 năm 2020, chỉ cách đảo Phú Quý khoảng 182 hải lý và cách bờ biển Việt Nam 200 hải lý.
·         Phải chăng đó là ý tưởng mới (BoxitVN) - Nguyễn Đình Cống - Theo dõi sự tuyên truyền và thảo luận dự tháo báo cáo chính trị của ĐH 13 ĐCSVN tôi thấy có một điều được tôn vinh là ý tưởng mới. Đó là “Về chủ đề Đại hội XIII của Đảng, một trong những điểm mới lần này là gắn ‘xây dựng, chỉnh đốn hệ thống chính trị‘ với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng…” Nghe mà quá buồn cười. Mới gì ý tưởng ấy. Phải chăng những đầu óc đã bị xơ cứng vì đặc sệt Mác Lê không thể nghĩ ra được cái gì hay hơn, trong lúc có nhu cầu phải nêu ra được “Cái Mới” để tuyên truyền nên phải vơ quàng vơ xiên. Nói rằng mới, vậy phải chăng từ trước đến nay đảng không gắn các việc đó với nhau.
·         VNTB – Lập lờ hình sự và dân sự (VNTB) - Hiền Vương (VNTB) – Có ý kiến là điều khoản 117, Bộ luật hình sự chứa một hàm ý liên quan đến quyền tự do ngôn luận, và trong nhiều trường hợp, nhà chức trách dường như đã hình sự hóa về quyền dân sự này. “Điều 117. Tội làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. 1. Người nào có một trong những hành vi sau đây nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 12 năm:... Quyền dân sự ở đây cụ thể như sau, trước hết, nếu không có một phiên tòa dân sự được mở ra, thì ai đủ thẩm quyền theo luật định để đưa ra phán quyết về “nội dung xuyên tạc, phỉ báng chính quyền nhân dân”, về “nội dung bịa đặt, gây hoang mang trong nhân dân”, và về “gây chiến tranh tâm lý”? Sự kiện Nhân Văn – Giai Phẩm, cuộc thanh trừng năm 1967, và di sản của sự bất đồng chính kiến kéo dài với nhiều hệ lụy đến tận hôm nay, là một điển hình cho suy diễn vấn đề hình sự – hay nói đúng hơn, là chính trị hóa trong một vấn đề thuần túy dân sự về quyền tự do biểu đạt.
·         Nghiệp đoàn độc lập ra đời “chỉ vì quyền lợi người lao động VN” (BBC) - Bà Nguyễn Nguyên Bình, nhà hoạt động xã hội ở Việt Nam, bình luận về ý nghĩa nghiệp đoàn độc lập được thành lập ở Việt Nam hiện nay và cho rằng truyền thống công đoàn độc lập đã có từ thời Công hội đỏ ở nước này.
·         Vụ Thủ Thiêm: thêm 66 cán bộ bị kỷ luật, dân vẫn nói chưa thật tâm! (RFA) - Thông tin về việc kỷ luật 66 cán bộ sai phạm tại dự án Khu đô thị mới Thủ Thiêm, được ông Nguyễn Thành Phong Chủ tịch Ủy ban Nhân dân (UBND) thành phố Hồ Chí Minh (TPHCM) cho biết tại buổi tiếp xúc cử tri quận 1 tối ngày 1 tháng 7 năm 2020. Ông Nguyễn Thành Phong cũng cho biết một số cán bộ do Ban Bí thư quản lý đã bị kiểm điểm trong đợt 1, còn 66 cán bộ đang bị kiểm điểm và xem xét xử lý trong đợt 2, bao gồm đầy đủ cán bộ sở ngành và Ban quản lý khu đô thị mới Thủ Thiêm qua các thời kỳ.
·         Đã có 8 ủy viên trung ương đảng đương nhiệm bị kỷ luật (RFA) - Tính tới nay, đã có 8 ủy viên trung ương đảng đương nhiệm nhiệm kỳ 2016 - 2021 bị kỷ luật, trong đó có 2 ủy viên Bộ Chính trị. 8 ủy viên này được bầu ra trong kỳ Đại hội Đảng khóa XII tổ chức tháng 1 năm 2016, bao gồm: Ông Nguyễn Xuân Anh, cựu Bí thư Thành ủy Đà Nẵng bị cách chức ngày 6 tháng 10 năm 2017, đồng thời mất luôn chức Ủy viên Trung ương đảng cộng sản Việt Nam do bị cho có những sai phạm khi nhận xe và nhà ở từ doanh nghiệp, sai phạm trong việc chỉ định thầu các công trình xây dựng. Ông Đinh La Thăng, cựu Phó trưởng ban Kinh tế trung ương, ngày 7 tháng 5 năm 2017 bị mất chức Ủy viên Bộ Chính trị khoá XII, bị khai trừ ra khỏi Đảng và cuối cùng bị kết án tổng cộng 30 năm tù về tội cố ý làm trái quy định của nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng và bồi thường hơn 630 tỉ đồng.
·         Diễn biến vụ án Đồng Tâm (BoxitVN) - LS Đặng Đình Mạnh - Hôm nay, sau 07 ngày phát hành, thì một số luật sư tham gia vụ án Đồng Tâm đã nhận bản Cáo trạng số 241/CT-VKS-P2 ngày 24/06/2020 của VKSND TP.Hà Nội gởi qua đường bưu điện. Kèm theo cáo trạng là văn bản Thông báo về việc quyết định truy tố. Dài 51 trang, nội dung bản Cáo trạng không quá khác biệt với bản Kết luận điều tra của Cơ quan CSĐT TP Hà Nội. Trước đó, ngày 29/06/2020, một nhóm luật sư đã đến Trại tạm giam số 2 Thường Tín, Hà Nội để tiếp xúc với các bị cáo trong vụ án. Nhưng đã bị từ chối với lý do không “dính” gì đến với các quy định pháp luật có liên quan: Vì chưa biết hồ sơ vụ án đang do cơ quan nào thụ lý. Đáp trả lại sự đấu tranh của các luật sư, thì các nữ cán bộ trực ban chỉ còn biết cười trừ vô tội
·         Công ty PouYuen Việt Nam cắt giảm thêm 6.000 công nhân (RFA) - Công ty TNHH PouYuen Việt Nam sẽ cho khoảng 6.000 công nhân tạm ngưng việc kể từ ngày 1 tháng 7 đến hết ngày 31 tháng 7 năm 2020 do không còn việc làm. Do ảnh hưởng của dịch COVID-19, công ty thiếu đơn hàng sản xuất nên không thể giữ tất cả công nhân ở lại. Những công nhân tạm nghỉ việc sẽ được hưởng lương tối thiểu vùng là 4,42 triệu đồng/người/tháng.
·         Sự bỡn cợt của ngài Đại sứ và hành động của chính phủ (BoxitVN) - Nguyễn Đức - Tuần trước, dư luận trong nước lần nữa “dậy sóng” trước phát ngôn của ông đại sứ Trung Quốc khi gặp Bí thư Thành ủy TP. Hà Nội. Cụ thể, sáng 25-6, Bí thư Thành ủy Hà Nội Vương Đình Huệ có buổi tiếp đại sứ Trung Quốc tại Việt Nam Hùng Ba. Tại buổi tiếp, 2 bên đã trao đổi về tiến độ các dự án trọng điểm tại Hà Nội, trong đó có dự án tuyến đường sắt đô thị Cát Linh – Hà Đông. Theo đó, đại sứ Trung Quốc khẳng định dự án Cát Linh – Hà Đông không phải là dự án thương mại bình thường mà là dự án có sử dụng vốn của Chính phủ Trung Quốc, đồng thời “tượng trưng cho tình hữu nghị giữa 2 nước, do đó việc dự án kéo dài sẽ gây ảnh hưởng bất lợi cho cả hai phía”
·         Trường chuyên: Có đúng mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng? (BoxitVN) - Doan Nguyen - “Bỏ những bài tập khó ở tất cả các môn trong chương trình phổ thông” – Đồng nghĩa với việc xóa bỏ tất cả các trường chuyên, lớp chọn trong hệ thống giáo dục phổ thông. Thực tế nhiều năm qua, sự tồn tại của các trường chuyên, lớp chọn chủ yếu đạt được mục đích “chính trị” thỏa mãn bệnh thành tích là chính, không phải vì nó và chỉ có nó mới là nơi tạo ra những nhân tài cho đất nước. Nhân tài là gắn liền với sản phẩm trí tuệ (sáng tạo) dù sản phẩm đó thuộc thể loại gì, lớn hay nhỏ. Muốn có sản phẩm sáng tạo, trước hết người sáng tạo ra sản phẩm phải được trang bị những kiến thức cơ bản và tổng hợp, được lớn khôn từ môi trường giáo dục cởi mở, trách nhiệm, tôn trọng cá tính, khuyến khích sáng tạo, không hình mẫu, định hướng hóa và cuối cùng không thể thiếu là chỉ số IQ cao.
·         Tranh cãi việc nên đóng cửa hay tư thục hóa trường chuyên (RFA) - Thanh Trúc - Nên hay không nên bỏ trường chuyên là nội dung bài viết của tiến sĩ Lê Hồng Sơn, nguyên cục trưởng Cục Kiểm Tra Văn Bản, Bộ Tư Pháp, sau khi tham khảo ý kiến trước đó của chuyên gia kinh tế Nguyễn Đức Thành đề nghị đóng của trường chuyên Amsterdam ở Hà Nội. Đây là trường chuyên nổi tiếng mà nhiều người quen gọi cho gọn là AM, nằm trong số 19 trường tăng học phí/năm cao hơn 400.000 Đồng so với niên học 2019-2020
·         Cư dân mạng bị cáo buộc gây mất an ninh vì chia sẻ tín hiệu về chốt kiểm soát giao thông (RFA) - Các cư dân mạng bị cáo buộc dùng “thủ đoạn tinh vi” để thông báo về những chốt cảnh sát giao thông (CSGT) trên mạng xã hộiở Hà Nội. Việc làm đó bị cho là gây ảnh hưởng đến an ninh trật tự của thủ đô. Truyền thông trong nước, vào ngày 2/7 dẫn nguồn từ Phòng An ninh mạng và Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an thành phố Hà Nội cho biết thông tin vừa nêu. Cụ thể các facebooker bị cáo buộc đã sáng tác thơ, dùng ký tự đặc biệt, phương trình hóa học, trò chơi ‘đuổi hình băt chữ’, bài học tiếng Anh…để thông báo về các chốt chặn của CSGT và lực lượng 141
·         Gói hỗ trợ 62.000 tỷ đồng chỉ mới giải ngân được gần 30% (RFA) - Tổng kinh phí hỗ trợ người dân khó khăn do đại dịch COVID-19 hiện chỉ mới đạt 17.500 tỷ đồng, tương đương gần 30% gói hỗ trợ 62.000 tỷ đồng của chính phủ Hà Nội. Báo trong nước dẫn báo cáo của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội loan tin ngày 2/7...Theo báo cáo, công tác hỗ trợ cho các đối tượng là người có công với cách mạng, đối tượng bảo trợ xã hội, người thuộc hộ nghèo, cận nghèo các địa hương đã gần như hoàn thành. Trong khi đó, việc hỗ trợ cho các nhóm đối tượng khác vẫn còn rất hạn chế. Cụ thể, số người lao động tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động, nghỉ việc không lương tại doanh nghiệp là 15.909 người, chỉ đạt 1,59% so với dự kiến ban đầu là 1 triệu người.
·         Đắk Lắk: Người dân chặn trạm BOT vì xây dựng làm hỏng nhà dân (RFA) - Hàng chục hộ dân xã Ea Đar, huyện Ea Đar, tỉnh Đắk Lắk sáng ngày 2/7 đã tụ tập tại trạm thu phí Ea Đar trên Quốc lộ 26 chặn xe qua lại. Lý do được cho hay là vì quá trình thi công trạm BOT này làm hỏng nhà dân mà chưa đền bù thỏa đáng. Truyền thông trong nước loan tin cùng ngày cho biết hàng chục người đã dàn hàng ngang, dùng vật dụng làm hàng rào chắn không cho xe qua lại trạm thu phí BOT Ea Đar. Một người dân cho biết vào năm 2016, các đơn vị thi công trạm thu phí BOT Ea Đar đã dùng máy móc hạng nặng tạo ra rung chấn mạnh làm hỏng nhà người dân. Năm 2017, người dân đã yêu cầu các đơn vị thi công đánh giá thiệt hại và có bồi thường nhưng đến nay vẫn không được thực hiện
·         Bộ Quốc phòng đề xuất siết chặt quản lý thiết bị flycam vì lo sợ khủng bố (RFA) - Bộ Quốc phòng Việt Nam cho rằng cần kiểm soát chặt việc sử dụng flycam vì lo ngại thiết bị này có thể dùng để làm công cụ khủng bố, phá hoại, xâm phạm vùng cấm. Với lo ngại đó, Bộ Quốc phòng vừa trình Chính phủ Hà Nội dự thảo xây dựng Nghị định mới thay thế Nghị định 36/2008 về quản lý tàu bay không người lái và các phương tiện bay siêu nhẹ. Truyền thông quốc nội loan tin này vào ngày 2 tháng 7 đồng thời cho biết theo dự thảo, hầu hết các phương tiện bay siêu nhẹ đều phải đăng ký lưu hành. Cơ quan có thẩm quyền cấp phép bay là Cục Tác chiến, các Bộ Tư lệnh Quân khu, Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh.
·         Sáu chủng virus corona được tìm thấy trên động vật hoang dã ở VN (BBC) - Các nhà khoa học vừa công bố nghiên cứu cho thấy có 6 chủng virus corona được phát hiện trên động vật hoang dã tại Việt Nam.
·         Bệnh nhân 91: ‘Từng có phương án đưa tôi về bằng quan tài’ (BBC) - Tưởng chừng không qua khỏi, phi công Stephen Cameron, người được biết đến với mã số bệnh nhân 91, đã hồi phục ngoạn mục.
·         Tranh luận về Tổng thống Trump: 'Cần nói sự thật' (BBC) - Ý kiến nói các bên bênh và chống ông Trump cần trung thực khi tranh luận, trước khi cử tri gốc Việt bỏ phiếu bầu tổng thống Hoa Kỳ.
·         Putin trở thành nước Nga qua Hiến pháp có Chúa Trời (BBC) - ̣Đa số cử tri Nga đồng ý cải cách hiến pháp, để ngỏ khả năng ông Vladimir Putin cầm quyền tới tuổi 84.
·         Hong Kong 1-7-2020 (BoxitVN) - Bài 1 -“Để rồi xem” Đặng Ngữ - Bằng việc thông qua luật an ninh đối với Hồng Kông, Trung Quốc đại lục đã chính thức “thu gom” phần lãnh thổ này. Nhưng bằng việc thông qua luật an ninh với Hồng Kông, Trung Quốc đại lục sẽ trả một cái giá quá đắt đỏ có khi sẽ được trả bằng chính sự tồn tại của chế độ cộng sản tại đại lục. Sẽ không người Đài Loan nào còn tin vào chủ trương “một quốc gia, hai chế độ” của Trung Quốc đại lục. Và nếu muốn “thu gom” Đài Loan, Trung Quốc đại lục tất yếu phải sử dụng chiến tranh. Một cuộc chiến tranh như thế sẽ rất, rất đắt đỏ với đại lục. Sẽ không người Tạng, người Uighur nào còn tin vào lời hứa của Bắc Kinh nữa. Trung Quốc sẽ không còn “dạy dỗ” được hay “lừa phỉnh” được các nước nhỏ ở phía Nam như Việt Nam và các nước Đông Nam Á về một sự trỗi dậy hoà bình nữa.
·         Luật sư Hồng Kông lo ngại về Luật an ninh quốc gia (RFI) - Trọng Thành - Liên đoàn Luật sư Hồng Kông ngày 01/07/2020 « lo ngại sâu sắc » về luật an ninh Hồng Kông. Lý do, luật có thể được sử dụng một cách « võ đoán », nhằm đè bẹp các quyền tự do căn bản tại Hồng Kông. Theo AFP, Liên đoàn Luật sư Hồng Kông ra thông cáo « bày tỏ lo ngại sâu sắc về nội dung của Luật an ninh quốc gia và phương thức thực thi của luật này ». Trong bản phân tích dài 5 trang, Liên đoàn Luật sư Hồng Kông nhấn mạnh các tội danh được định nghĩa một cách « rất mơ hồ », có thể bị chính quyền sử dụng một cách « võ đoán » và như một phương tiện để « đè bẹp các quyền tự do căn bản, trong đó có các quyền tự do tư tưởng, tự do ngôn luận và tự do hội họp ».
·         Luật an ninh: Anh tố cáo Trung Quốc, nới rộng nhập cư cho dân Hồng Kông (RFI) - Thụy My - Luân Đôn phản ứng mạnh mẽ trước việc Bắc Kinh áp đặt luật an ninh quốc gia lên Hồng Kông. Thủ tướng Boris Johnson hôm 01/07/2020 tố cáo Trung Quốc vi phạm các điều kiện trong thỏa thuận trao trả cựu thuộc địa. Ngoại trưởng Dominic Raab khẳng định Anh Quốc sẽ mở rộng khả năng nhập cư cho người dân Hồng Kông, và trước đó đã triệu tập đại sứ Trung Quốc để phản đối luật trên.
·         Đập Tam Hiệp, dự án kỳ vĩ đầy tham vọng của Trung Quốc (BBC) - Công trình được TQ quyết tâm thực hiện nhằm biểu dương ý chí chính trị, kinh tế, công nghệ, và nhằm thoả khát vọng chế ngự thiên nhiên, bất chấp hậu quả tai hại.
·         Hong Kong: Vẫy cờ Mỹ có phạm tội 'thông đồng với thế lực nước ngoài'? (BBC) - Đánh dấu 23 năm ngày Hong Kong trở về với Trung Quốc, nhiều người Hong Kong xuống đường, bất chấp lệnh cấm của cảnh sát.
·         Simon Cheng: Anh cấp quy chế tỵ nạn cho cựu nhân viên lãnh sự quán 'bị tra tấn ở TQ' (BBC) - Một cựu nhân viên lãnh sự quán Hong Kong của Anh quốc, người cáo buộc rằng ông bị tra tấn ở Trung Quốc, đã được cấp tị nạn chính trị ở Anh.
·         Hồng Kông: Hạ Viện Mỹ thông qua luật trừng phạt Trung Quốc (RFI) - Thụy My - Hôm 01/07/2020, Hạ Viện Hoa Kỳ nhất trí thông qua một dự luật trừng phạt các quan chức Trung Quốc đã vi phạm quyền tự trị của Hồng Kông. Văn bản này có hơi khác dự luật đã được Thượng Viện thông qua ngày 25/06, sẽ được đưa trở lại Thượng Viện và sau đó tổng thống Donald Trump chuẩn y. Dự luật được cả phe Cộng Hòa lẫn Dân Chủ ủng hộ, nhằm tăng cường áp lực lên Bắc Kinh, ngoài những biện pháp đã được chính quyền Mỹ loan báo từ khi Trung Quốc loan báo luật an ninh quốc gia về Hồng Kông. Một thượng nghị sĩ Dân Chủ cho biết văn bản của Hạ Viện chỉ có một ít thay đổi về kỹ thuật, chắc chắn hôm nay được Thượng Viện thông qua.
·         Ankara tố cáo Paris dọ thám Thổ Nhĩ Kỳ (RFI) - Thanh Hà - Căng thẳng gia tăng trong quan hệ Pháp-Thổ Nhĩ Kỳ vì vai trò của Ankara tại Libya và những cáo buộc Paris dọ thám chính quyền Ankara. Điều trần trước Ủy Ban Quốc Phòng tại Thượng Viện Pháp ngày 01/07/2020, đại sứ Thổ Nhĩ Kỳ tại Paris xác nhận tin đã được báo chí Ankara tiết lộ cách nay vài hôm. Đại sứ Ismail Hakki Musa là quan chức Thổ Nhĩ Kỳ đầu tiên chính thức lên tiếng về hồ sơ đang gây căng thẳng trong quan hệ giữa Paris và Ankara.
·         Venezuela: Tòa London nói Tổng thống Maduro không được lấy vàng ở Anh (BBC) - Tòa ở London tuyên bố chính phủ Venezuela không có quyền tiếp cận số vàng 1 tỉ USD đang giữ trong Ngân hàng Trung ương Anh.
·         Virus corona: 'Tôi hoàn toàn ủng hộ khẩu trang,' Trump giờ đây đổi giọng (BBC) - Tổng thống Mỹ đổi giọng sau khi những người trong đảng Cộng hòa của ông kêu gọi người Mỹ nên đeo khẩu trang khi ra đường.
·         Đeo khẩu trang có thực sự giảm lây Covid-19? (BBC) - Đeo khẩu trang có đúng là giúp ngăn ngừa được sự lây lan của virus corona hay nó chỉ ru ngủ chúng ta vào cảm giác an toàn giả tạo trước bệnh dịch?







TỔNG THỐNG MỸ LÀM TOÁN CHO QUỐC HỘI (Vũ Quí Hạo Nhiên)




02/07/2020

Kỳ trước tôi kể về Tổng thống tương lai James Garfield làm Toán được đăng tạp chí chuyên ngành.

Kỳ này tôi sẽ kể về Thomas Jefferson (1743-1826) làm Toán được Quốc hội phê chuẩn thành luật.

Jefferson thuộc hàng Quốc phụ (Founding Father) của Hoa Kỳ, là tác giả chính của bản Tuyên ngôn Độc lập. Trong thời gian Cách mạng Mỹ, ông làm đại sứ ở Pháp, xong đâu đấy ông về nước làm Ngoại trưởng đầu tiên dưới thời TT Washington. Hai người có những bất đồng về chính kiến nên tuy không ghét gì nhau nhưng lúc Washington qua đời Jefferson bỏ không tham dự tang lễ, dù lúc đó đang là Phó Tổng thống.

Năm 1796 Jefferson ra tranh cử Tổng thống và thua John Adams. Nhưng khi khối Đại cử tri biểu quyết thì có nhầm lẫn lúc bỏ phiếu nên ứng cử viên Phó TT của Adams bị rớt mà Jefferson được bầu vào ghế đó, trở thành Phó TT đối lập duy nhất trong lịch sử Hoa Kỳ. Trong vai trò đó, ông có cơ hội đi đêm với Pháp phá chính quyền Adams từ bên trong. Chỉ sau một nhiệm kỳ Adams bị thất cử và Jefferson đắc cử Tổng thống thứ 3 của Hoa Kỳ.

Bài toán mà Jefferson giải là bài toán apportionment, tạm dịch là chia phần, xảy ra trong những ngày đầu tiên của nước cộng hoà mới thành lập. Bài toán đó như sau.

Hạ Viện Hoa Kỳ thời đó có 105 ghế cho 15 bang. Theo Hiến Pháp, mỗi Dân biểu Liên bang đại diện ít nhất 30,000 người, trừ bang quá nhỏ sẽ vẫn được tối thiểu một ghế, và số ghế được chia cho các bang theo tỷ lệ dân số. Vậy làm sao để chia 105 ghế này?

Có thể trả lời, ừ thì chia theo tỷ lệ chứ sao, đã nói rồi mà.

À, vấn dề là chia theo tỷ lệ thì ra số lẻ. Vậy làm gì với những số lẻ đó?

Để lấy thí dụ nhỏ hơn, với những con số chẵn hơn, cho dễ thấy.

Giả sử có 3 bang A, B, C, và 20 ghế. Bang A có dân số 47,500, bang B 67,000, bang C 85,500. Tổng cộng dân số 200,000.

Vậy tính ra là cứ 10,000 dân được một ghế.

Do đó A được 4.75 ghế, B được 6.7 ghế, C được 8.55 ghế.

Tức A được 4 ghế + lẻ, B được 6 ghế + lẻ, C được 8 ghế + lẻ. Tổng cộng 18 ghế.

Làm gì với phần lẻ và 2 ghế dư? Nếu làm tròn số, mỗi bang được thêm 1 ghế thì tổng cộng 21 ghế, nhiều quá.

Giải quyết cách chia phần lẻ, chính là bài toán apportionment.

Bài toán này diễn ra trong bối cảnh chia ghế Hạ viện Mỹ, nhưng cũng có thể áp dụng cho các trường hợp khác như chia gia tài, phân bổ nhân sự, chia ca làm overtime.

Khi bài toán này được đưa ra, giải pháp đầu tiên được đề nghị là của Alexander Hamilton (1755? 1757? - 1804) cũng là một quốc phụ của Hoa Kỳ. Ông là người viết hầu hết các loạt bài sau này mang tên The Federalist Papers, là căn bản của Hiến Pháp Hoa Kỳ. Gần như không có năm nào mà án lệ của Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ không trích dẫn The Federalist Papers. Thời TT Washington ông là Bộ trưởng Ngân khố đầu tiên của Hoa Kỳ. Sau này ông chết do đấu súng với Aaron Burr, Phó TT của Jefferson. Chân dung ông in trên tờ $10 của Mỹ.

Chân dung Alexander Hamilton trên tờ tiền $10 Mỹ.

Giải pháp của Hamilton khá đơn giản. Trong số ghế dư phần lẻ nào lớn hơn thì được trước. Theo phương pháp của Hamilton thì A và B có phần lẻ lớn hơn của C nên được 2 ghế dư.

Quốc hội thông qua phương pháp này, nhưng bị TT Washington phủ quyết. Jefferson bèn đưa ra giải đáp khác. Cách tính của Jefferson như sau.

Lấy tiếp thí dụ 200,000 dân, 20 ghế = 10,000 dân mỗi ghế

Nếu chia cho 10,000 và bỏ phần lẻ, thì chỉ có 18 dân biểu.

Vậy Jefferson nói, thì đừng chia cho 10,000 nữa! Chia cho số nào khác nhỏ hơn!

Giảm mẫu số dần cho tới khi số dân biểu vừa đúng 20. Giảm quá đà thì đi ngược lại. Đâu đó ở giữa sẽ có vừa đúng, ông nói vậy.

Phương pháp của Jefferson được Washington chấp thuận, Quốc hội thông qua, và áp dụng cho bầu cử Hạ viện từ 1792 tới 1842.

Vậy phương pháp của Jefferson với của Hamilton khác nhau như nào? Đây là số ghế Hạ viện cho 13 bang Hoa Kỳ trong kỳ bầu cử 1792. Kết quả hai phương pháp đều như nhau ngoại trừ hai bang Virginia và Delaware.

Kết quả hai phương pháp đều như nhau ngoại trừ hai bang Virginia và Delaware.

Có ngạc nhiên khi Virginia được lợi theo phương pháp của Jefferson? Jefferson là cựu thống đốc Virginia.

Nếu áp dụng phương pháp của Jefferson cho ba bang A, B, C ở trên thì sao? Cái này hay nè. Khi giảm mẫu số dần, tới 9550 thì B tăng lên 1 dân biểu, tổng cộng 19 dân biểu. Nhưng sau đó thì A và C tăng giống nhau, nên tới 9500, A B cùng tăng 1 dân biểu nên tổng số nhảy có một cái lên 21 chứ không thể nào có đúng 20 dân biểu.

Tổng số nhảy có một cái lên 21 chứ không thể nào có đúng 20 dân biểu.

Vậy có phải giải đáp của Hamilton đúng hơn không? Sau nửa thế kỷ sử dụng phương pháp của Jefferson, tới 1850 Quốc hội đổi luật, chuyển sang phương pháp của Hamilton. Tuy nhiên, năm 1880, khi sở Thống kê Dân số Hoa Kỳ chuẩn bị báo cáo cho bầu cử, họ phát hiện ra rằng nếu số ghế Hạ viện tăng từ 299 lên 300 ghế, thì theo phương pháp của Hamilton, số ghế của bang Alabama tự dưng rớt từ 8 xuống 7.

Thiệt là vô lý! Nếu tổng số ghế tăng, số ghế của một bang không tăng thì thôi chứ sao lại còn giảm?? Tình trạng này được đặt tên là “mâu thuẫn Alabama,” the Alabama paradox.

Để Alabama khỏi bị mất ghế, Quốc hội ấn định số ghế là 325, nhưng từ đó các nhà làm luật cũng thấy được điểm kém của phương pháp Hamilton. Tới năm 1900 phương pháp Hamilton bị bỏ, thay bằng phương pháp của Daniel Webster, rồi tới 1940 thay bằng phương pháp hiện tại, phương pháp Hill-Huntington.

Vậy phương pháp nào đúng?

Tùy định nghĩa thế nào là “đúng.”

Các nhà chính trị học đặt ra nhiều tiêu chuẩn cho một phương pháp apportionment “đúng” theo nghĩa là hợp lý và công bằng. Và họ đi tìm các phương pháp apportion mà có thể thoả mãn hết tất cả các tiêu chuẩn đó.

Tuy nhiên, năm 1983, hai nhà toán học Michel Balinski (École Polytechnique ở Pháp) và Peyton Young (University of Maryland, College Park) chứng minh rằng không có phương pháp nào có thể thoả mãn 3 tiêu chuẩn công bằng sau đây, đừng nói chi nhiều hơn.

(1) Phương pháp đó phải thoả mãn “quota criterion,” số ghế phải bằng tỷ lệ làm tròn lên hoặc tròn xuống. Nếu tính tỷ lệ một bang nào đó được 17.2 ghế chẳng hạn, phương pháp đó phải cho ra 17 hay 18 ghế, chứ không thể tụt xuống 16 ghế hay nhảy lên 19 ghế.

(2) Phương pháp đó không gây ra mâu thuẫn Alabama. Nếu tổng số ghế tăng thì ghế mỗi bang hoặc tăng hoặc không thay đổi, chứ không thể tụt xuống. Và ngược lại.

(3) Phương pháp đó không gây ra “mâu thuẫn dân số,” population paradox. Nếu dân số tăng, bang có dân số tăng nhanh hơn phải được chia ghế trước khi chia cho bang có dân số tăng chậm hơn.

Phương pháp Hamilton có thể vi phạm tiêu chuẩn (2) và (3). Phương pháp Hill-Huntington hiện dùng tại có thể vi phạm tiêu chuẩn (1). Phương pháp Jefferson có thể vi phạm tiêu chuẩn (1) một cách nặng nề, tức là nếu còn áp dụng phương pháp của Jefferson, gần như tất cả các cuộc bầu cử từ 1850 tới nay đều vi phạm tiêu chuẩn (1).

Nhưng không sao. Đã bảo là không có phương pháp nào hoàn hảo mà, nên đừng trách phương pháp Jefferson không hoàn hảo.

Phương pháp của Jefferson ở ngoài nước Mỹ được biết đến với tên gọi phương pháp d'Hondt. Nhiều nước châu Âu vẫn dùng phương pháp này, thí dụ như chia ghế hội đồng tỉnh ở Pháp.

Nước Pháp, rốt cuộc, vẫn có quan hệ tốt với Jefferson.






Thursday, July 2, 2020

TRUNG QUỐC THỰC SỰ ĐÃ SỞ HỮU BAO NHIÊU Ở NƯỚC MỸ (Đại Kỷ Nguyên)






01/07/2020

Đại dịch Covid-19 đã phần nào làm sáng tỏ sự ảnh hưởng của Trung Quốc đối với Mỹ. Nhiều nhà phân tích cho rằng, Trung Quốc đã xâm nhập sâu vào Hoa Kỳ, hiện đang thống trị nhiều lĩnh vực như thuốc, thực phẩm, truyền thông, giáo dục… của Mỹ.

Trung Quốc thực sự đã sở hữu bao nhiêu ở nước Mỹ?

Viện An ninh Hoa Kỳ gần đây đã công bố một báo cáo và đưa ra một chiến dịch, bao gồm một bảng quảng cáo ở Quảng trường Thời đại, để thu hút sự chú ý hơn nữa vào các đầu tư ở Mỹ của chính phủ Trung Quốc. Nhưng chính xác, chính phủ độc tài này đã sở hữu bao nhiêu ở Mỹ?

Thuốc


Trung Quốc sản xuất 97 phần trăm kháng sinh cho Hoa Kỳ, khoảng 80 phần trăm hoạt chất dược phẩm được sử dụng trong các loại thuốc của Mỹ đều đến từ Trung Quốc. Điều này trao cho chính quyền Trung Quốc quyền kiểm soát tuyệt đối các loại thuốc quan trọng. Ví dụ, các công ty dược phẩm Trung Quốc cung cấp 70% paracetamol trên thế giới, hoạt chất thường được sử dụng trong thuốc Tylenol, thuốc để giảm đau, viêm, hạ sốt.

Thực phẩm

Năm 2017, Hoa Kỳ đã nhập khẩu 4,6 tỷ USD hàng nông sản từ Trung Quốc. Công ty Smithfield Foods, nhà sản xuất và chế biến thịt lợn lớn nhất thế giới, là một doanh nghiệp Mỹ, nhưng đã bị mua lại bởi một công ty Trung Quốc có tên là WH Group vào năm 2013. Đây được coi là thương vụ thâu tóm lớn nhất của một công ty Trung Quốc đối với một doanh nghiệp Hoa Kỳ vào thời điểm đó. Thương vụ này đã khiến WH Group – khi đó gọi là Shuanghui International – trở thành nhà sản xuất thịt lợn lớn nhất thế giới.

Theo tờ The Epoch Times, chủ sở hữu của WH Group, ông Vạn Long, là thành viên của Đại hội Đại biểu Nhân dân toàn quốc, cơ quan lập pháp của Đảng cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ).

Giáo dục

Hành vi trộm cắp tài sản trí tuệ của chính phủ Trung Quốc đã là một bí mật trong nhiều thập niên. Gần đây, chính quyền Hoa Kỳ đã phát hiện ra Trung Quốc đang tài trợ cho các nhà nghiên cứu ở các trường đại học của Mỹ. Nhưng những người này luôn che giấu các khoản tài trợ đến từ Trung Quốc.

Công nghệ

Việc sản xuất điện thoại thông minh và các mặt hàng gia dụng khác ở Mỹ phụ thuộc rất nhiều vào Trung Quốc, nơi kiểm soát hầu hết các khoáng chất đất hiếm để sản xuất các mặt hàng này. Ngoài ra, Bắc Kinh đang tìm cách xây dựng mạng 5G ở Hoa Kỳ và các nước phương Tây. Mạng 5G của Trung Quốc được cho là đem lại rủi ro rất lớn cho những nước sử dụng nó, với nghi ngờ rằng mạng 5G này có thể cung cấp thông tin cá nhân và dữ liệu nhạy cảm cho chính quyền Trung Quốc.

Truyền thông

Vào tháng 5/2012, tập đoàn Đại Liên Vạn Đạt của Trung Quốc đã mua lại chuỗi rạp chiếu phim lớn nhất nước Mỹ AMC với giá 2,6 tỷ USD. Tiếp theo, vào năm 2016, tập đoàn này đã mua lại hãng phim Legendary và rạp chiếu phim Carmike.

Tỷ phú Vương Kiện Lâm, người sáng lập Đại Liên Vạn Đạt, là thành viên của Đảng Cộng sản Trung Quốc và là đại biểu Đại hội Nhân dân toàn quốc Trung Quốc. Theo tờ USA Today, Đại Liên Vạn Đạt đã nhận được ít nhất 1,1 tỷ USD tiền trợ cấp của chính phủ Trung Quốc. Đại Liên Vạn Đạt cũng bán cổ phần công ty cho nhiều thành viên gia đình của các quan chức Trung Quốc, như chị gái của Chủ tịch Tập Cận Bình và người thân của hai thành viên trong Bộ Chính trị.

Việc kiểm soát truyền thông ở Mỹ của Trung Quốc cho phép Bắc Kinh gia tăng “sức mạnh mềm” của họ và ngăn chặn các mô tả chân thực về chính phủ Trung Quốc trên truyền thông. Chủ tịch Tập Cận Bình từng tuyên bố sẽ tăng cường “sức mạnh mềm” của Trung Quốc và nước này hiện chi khoảng 10 tỷ USD hàng năm cho tuyên truyền ở nước ngoài.

“Chủ sở hữu là Các công ty và nhà đầu tư Trung Quốc hiện đang kiểm soát đa số trong gần 2.400 công ty Hoa Kỳ”, Viện An ninh Hoa Kỳ cho biết trong một báo cáo.

“Dưới sự độc tài của Đảng Cộng sản Trung Quốc, các công ty tư nhân buộc phải bẻ cong theo ý muốn của chính quyền nước này”, báo cáo nêu rõ.

“Một đạo luật được thông qua gần đây tại Trung Quốc yêu cầu các công ty phải chia sẻ dữ liệu với các cơ quan gián điệp của Trung Quốc nếu được yêu cầu. Dưới thời ông Tập Cận Bình, chính quyền Trung Quốc đã trở thành cơ quan có quyền lực tối cao trong kinh doanh”, tờ The Guardian viết.

Tuy nhiên, trong khi Hoa Kỳ cấp phép cho Trung Quốc mua các công ty ở Mỹ, Trung Quốc lại không cho phép các công ty Hoa Kỳ hoạt động theo cách tương tự trong đất nước của họ.


-----------------------------------------


Bản tường trình mới nhất được đưa ra vào sáng nay của Bộ Công Thương Hoa Kỳ cho biết, số lượng hàng hóa mà Hoa Kỳ nhập cảng từ đầu năm tới giờ, đang nằm ở mức thấp nhất kể từ 5 năm qua. Tuy nhiên, trong quý thứ 2 của năm nay từ tháng 3 tới tháng 6 thì số lượng hàng hóa nhập cảng từ tất cả các quốc gia khác trên thế giới vào Mỹ, đều giảm đáng kể, Ngoại Trừ Hàng Nhập Từ Trung Quốc. Chẳng những đã không XUỐNG mà còn LÊN …

Trong khi Thánh Tổ Xạo phấn khởi và hồ hởi hứa tưa lưa hột dưa ký kết phây 1 phây 2 và các bác kia ca tụng tè le hột me thì bản tin này, sẽ đưa nền kinh tế của Trung Quốc … SẬP … SÌNH …

Mặc dầu thế giới đang nằm giữa đại dịch, kinh tế hầu hết các quốc gia trên thế giới đều thê thảm, tưởng rằng phải thắt lưng buộc bụng xài đồ nhà làm ra, ai dè người dân Mỹ vẫn phải lệ thuộc một cách thê thảm vào hàng hóa nhập cảng từ Trung Quốc. Nói tóm lại, Thánh Tổ Xạo đánh kinh tế Trung Quốc bằng miệng, và những người ủng hộ ông ta hô hào to lắm, cũng đánh kinh tế và tẩy chay hàng Trung Quốc bằng MồM.

Link cho tài liệu, của chánh phủ nha, đừng nói là Phấc Niu nha:


Dan Kopf
July 2, 2020





LÀM THẾ NÀO ĐỂ CỨU VÃN THẾ GIỚI (Vesa Sirén phỏng vấn GS Jared Diamond)




Vesa Sirén
Viet-Studies 30-6-2020

Đây là nội dung cuộc phỏng vấn với giáo sư Jared Diamond (sinh năm 1937), tác giả của cuốn sách “Upheaval: Turn Point for Nations in Crisis” (2019) cho báo Helsingin Sanomat, nhật báo hàng đầu ở Phần Lan. Jared Diamond cũng là tác giả đã giành giải Pulitzer năm 1997 với tác phẩm “Guns, Germs and Steel”.

Hỏi: Giáo sư Diamond, trong bài báo gần đây của ông trên tờ Financial Times (Thời báo Tài chính), ông đã viết rằng “không giống như nhiều dịch bệnh trong quá khứ, coronavirus không đe dọa gây ra thất bại quân sự, thay thế dân số hoặc sụp đổ, hoặc đất canh tác bị bỏ hoang”. Có phải chúng ta đã phản ứng thái quá?

Diamond: Không, dĩ nhiên, chúng ta đã không phản ứng thái quá với đại dịch. Vâng, nó đang giết chết một tỷ lệ người thấp hơn so với cái chết đen trong thời Trung cổ, nhưng nó xảy ra trên toàn thế giới, và chúng ta không thể chống lại điều đó. Vào thời cái chết đen, người Á-Âu đã có một lịch sử lâu dài tiếp xúc với virus, và kết quả là một số người đã đề kháng lây nhiễm nó. Ngày nay, chưa có ai đề kháng lây nhiễm với Covid.

.
Hỏi: Ông cũng đã viết rằng coronavirus có thể thống nhất thế giới như cuộc chiến chống Liên Xô thống nhất Phần Lan. Làm thế nào điều đó có thể xảy ra?

Diamond: Hầu như tất cả mọi người dân Phần Lan đều bị ảnh hưởng bởi chiến tranh. Tôi đã rất ngạc nhiên về chuyến thăm gần đây nhất của tôi đến Nghĩa trang Hietaniemi vào năm 2017, để xem hoa tươi trên cấc ngôi mộ. Khi trò chuyện với một gia đình Phần Lan đến thăm mộ, tôi đã nhận xét về những bông hoa, người lớn tuổi nhất trong gia đình, một người đàn ông khoảng 40 tuổi, có lẽ đã biết chiến tranh qua ông bà, giải thích với tôi, “hoa là vì mỗi gia đình Phần Lan mất một ai đó.

Covid là cuộc khủng hoảng toàn cầu đầu tiên trong lịch sử thế giới mà mọi người ở khắp nơi trên thế giới buộc phải thừa nhận là một cuộc khủng hoảng toàn cầu.

Tôi cho là thế giới sẽ rút ra bài học từ cuộc khủng hoảng Covid. Thế giới đã không học được từ các cuộc khủng hoảng của biến đổi khí hậu và sử dụng tài nguyên không bền vững, bởi vì biến đổi khí hậu không giết chết con người trong vài ngày: hậu quả của biến đổi khí hậu diễn ra từ từ và thường khó nhận ra. Nhưng Covid giết người trong vòng vài ngày, và không còn nghi ngờ gì nữa rằng ai đó đã chết vì Covid là chết vì nó mà không chết vì một số yếu tố khác.

Cách tiếp cận đơn lẻ không thể giải quyết vấn đề thế giới. Ngay cả khi một quốc gia thành công trong việc loại bỏ Covid trong biên giới của mình, quốc gia đó sẽ bị tái nhiễm bởi các trường hợp Covid ở các quốc gia khác. Sẽ không có quốc gia nào an toàn cho đến khi cả thế giới an toàn: Covid là một vấn đề toàn cầu và tôi cho là Covid sẽ huy động thế giới tìm kiếm các giải pháp toàn cầu. Tôi cũng hy vọng rằng thành công toàn cầu trong việc chống lại Covid mà chúng ta có khả năng đạt được trong vòng một hoặc hai năm, bằng cách phát triển vắc-xin, sẽ thuyết phục mọi người rằng các vấn đề toàn cầu khác như biến đổi khí hậu cũng cần và có thể giải quyết bằng các giải pháp toàn cầu. Điều nghịch lý đó sẽ là kết quả tốt của một sự kiện khủng khiếp.

.
Hỏi: Phần Lan và Thụy Điển có cách tiếp cận rất khác nhau trong đại dịch này. Phần Lan đóng cửa trường học và nhà hàng, Thụy Điển thì không. Sự khác biệt này có gây ngạc nhiên cho ông không?

Diamond: Phần Lan và Thụy Điển đã áp dụng các cách tiếp cận khác nhau, bởi vì ngay từ đầu không ai biết cách tiếp cận nào sẽ hiệu quả nhất. Khi đại dịch mới bắt đầu, một người bạn là nhà virus học của tôi đã gợi ý cách tiếp cận của anh ta gọi là bữa tiệc thủy đậu gà - nghĩa là, hãy để tất cả những người trẻ tuổi bị nhiễm bệnh trong khi những người già ở trong nhà, để bây giờ những người trẻ tuổi sẽ sống sót và miễn dịch, và đại dịch sẽ biến mất vì miễn dịch bầy đàn. Thụy Điển đã thử như thế và dường như đây không phải là cách tiếp cận tốt nhất, nhưng ngay từ đầu chúng ta không biết cách nào hữu hiệu.

.
Hỏi: Những gì của Phần Lan và các thay đổi của nó đã mang đến cho ông bất ngờ lớn nhất từ năm 1959 đến nay?

Diamond: Vào thời điểm chuyến thăm Phần Lan đầu tiên của tôi vào năm 1959, những ký ức về cuộc chiến tranh mùa đông vẫn còn rất sâu sắc. Chủ nhà của tôi là các cựu chiến binh, góa phụ và trẻ mồ côi của cuộc chiến. Phần Lan thời đó không phải là một điểm du lịch phổ biến với người Mỹ: Tôi cảm thấy như một nhà thám hiểm dũng cảm sẽ đến đất nước của các bạn. Nhiều xe của các bạn hồi đó là Moscovitch khét tiếng: máy kéo nông trại nhanh nhất thế giới, như chủ nhà Phần Lan của tôi đã giải thích cho tôi! Các vùng nông thôn ngoài Helsinki, rất ít người nói tiếng Anh, và điều đó thúc đẩy tôi vui thích học những kiến thức cơ bản về ngôn ngữ tuyệt vời của các bạn.

Ngày nay, ngược lại, Phần Lan giàu có, các bạn không còn lái xe Moscovitch nữa và mọi người nói tiếng Anh ở nông thôn.

.
Hỏi: Trong Upheaval[1], ông xác định bốn loạt vấn đề có khả năng gây hại và nguy cơ tồn tại trên toàn thế giới đối với nhân loại: các vụ nổ vũ khí hạt nhân, biến đổi khí hậu toàn cầu, khai thác cạn kiệt tài nguyên và bất bình đẳng về mức sống trên toàn cầu. Ông cũng viết rằng, trong tương lai gần, Hoa Kỳ sẽ trải nghiệm bạo loạn đô thị. Điều này chắc chắn rất chính xác. Ông có thấy những cuộc bạo loạn này là hậu quả hợp lý của sự bất bình đẳng ngày càng tăng?

Diamond: Ngay cả trước các cuộc bạo loạn George Floyd, tôi đã chứng kiến hai cuộc bạo loạn đô thị trong 44 năm sống ở Los Angeles. Tôi chờ đợi nhiều cuộc bạo loạn hơn, bởi vì các điều kiện dẫn đến những cuộc bạo loạn đô thị trước đó vẫn tiếp tục tồn tại. Câu hỏi duy nhất là điều gì sẽ kích hoạt cuộc bạo loạn tiếp theo. Chính quyền liên bang Mỹ hiện tại trong ba năm qua dĩ nhiên đã làm cho những xu hướng xấu đó trở nên tồi tệ hơn. May mắn thay, thành phố Los Angeles của tôi có một thị trưởng tốt, và tiểu bang California của tôi có một thống đốc giỏi, người đã có thể chống lại một số chính sách tồi tệ của chính phủ quốc gia.

.
Hỏi: Trong Upheaval, ông mô tả làm thế nào trong năm 2018 “Cảnh sát Phần Lan chỉ bắn sáu phát súng, năm trong số đó chỉ là những phát súng cảnh cáo: điều đó ít hơn tiếng súng trung bình trong một tuần của cảnh sát ở thành phố Los Angeles của tôi. Điều gì trong sự phát triển của hai quốc gia này đã góp phần cho kết quả khác nhau như vậy?

Diamond: Niềm tin của gười Mỹ khác với của người Phần Lan và cả ở nhiều khía cạnh khác, bởi vì địa lý và lịch sử khác nhau của hai quốc gia. Một điều có ảnh hưởng lớn đến lịch sử của Hoa Kỳ là biên giới của chúng tôi, một hiện tượng gần đây hơn nhiều so với biên giới của các bạn. Người châu Âu định cư ở Mỹ trên Bờ Đông và dần dần di chuyển về phía Tây, do đó, mỗi mảnh đất nhỏ ở Mỹ ban đầu là một biên giới. Biên giới của chúng tôi đã không đóng cửa cho đến khoảng năm 1890. Nhưng biên giới của chúng tôi cách xa thủ đô quốc gia của chúng tôi ở Bờ Đông, những người định cư đã đến biên giới của chúng tôi trước khi có chính quyền địa phương hiệu quả, và vì vậy mọi phần của Hoa Kỳ bắt đầu với các cá nhân phải tự bảo vệ mình.  Đó là nguồn gốc của sự tôn sùng súng của rất nhiều người Mỹ ngày nay, một tâm lý khiến người châu Âu phát điên và điều đó thực sự điên rồ một cách nguy hiểm, nhưng đó là kết quả của lịch sử chúng tôi. Cảnh sát của chúng tôi nổ súng, một phần vì người Mỹ đã có lịch sử bắn súng lâu đời.

.
Hỏi: Trong Upheaval, ông đã viết rằng thập kỷ 2010 hiện tại là một trong những nguyên nhân gây lo lắng nhất cho Hoa Kỳ. Điều đó, tất nhiên, được viết trước đại dịch và trước cái chết của George Floyd.

Diamond: Ít nhất là ở Hoa Kỳ trong suốt cuộc đời tôi, mỗi thập kỷ của cuộc đời tôi dường như là thập kỷ nguy hiểm nhất trong lịch sử của chúng tôi. Tôi là một đứa trẻ trong chiến tranh thế giới, sau đó tôi là một thiếu niên trong Chiến tranh Lạnh, khi đó tôi ở độ tuổi 20 trong cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba, sau đó tôi ở độ tuổi 30 trong chiến tranh Việt Nam, và mỗi cuộc khủng hoảng đó dường như điều tồi tệ nhất mà chúng tôi từng trải qua. Do đó, khi tôi nói rằng thập kỷ hiện tại dường như là thập kỷ nguy hiểm nhất của cuộc đời tôi, tôi phải tự nhắc nhở mình rằng tôi đã liên tục nói điều đó trong suốt cuộc đời mình. Nhưng ngay cả khi tôi tự nhắc nhở mình về điều đó, tôi vẫn nghĩ rằng đó là sự thật: thập kỷ hiện tại thực sự là thập kỷ nguy hiểm nhất trong lịch sử nước Mỹ!

Đó là vì chúng tôi phải đối mặt với nguy cơ thực sự về một sự kết thúc sắp xảy ra của nền dân chủ Mỹ.

.
Hỏi: Ngay trong Upheaval, ông đã viết: “Tôi đã thấy một đảng chính trị nắm quyền lực trong chính phủ Hoa Kỳ hoặc trong các chính phủ tiểu bang ngày càng thao túng việc đăng ký cử tri, sắp xếp các tòa án với các thẩm phán dễ dãi… và sử dụng cảnh sát, Vệ binh Quốc gia, quân đội dự bị hoặc quân đội thường trực trấn áp phe chính trị đối lập. Ông có thể nói rằng rủi ro này đã tăng lên trong suốt 3,5 năm của chính quyền hiện tại hay nó là sự tiếp nối hợp lý của những gì đã xảy ra trước đó?

Diamond: Vâng, sự thao túng nền dân chủ Mỹ đã phát triển trong suốt 3,5 năm của chính quyền liên bang hiện tại của chúng tôi. Nhưng nó cũng là hậu quả của những gì đã xảy ra trước đây: sự phân cực chính trị ở Hoa Kỳ bắt đầu từ những năm 1990, và nó đã không ngừng gia tăng kể từ đó. Không có Tổng thống Trump, nó sẽ không tệ như vậy, nhưng nó vẫn tồi tệ hơn bao giờ hết và sẽ trở nên tồi tệ hơn.

.
Hỏi: Ông nghĩ gì về cuộc bầu cử tổng thống, sự khác biệt của chính quyền hiện tại với trước đây và các ứng cử viên hàng đầu là gì?

Diamond: Sự khác biệt giữa chính quyền hiện tại và chính quyền quốc gia trước đây của chúng tôi có thể được tóm tắt một cách đơn giản, như sự khác biệt giữa cái ác và cái thiện. Suy nghĩ của tôi về cuộc bầu cử tổng thống sắp tới là không rõ liệu đây có phải là một cuộc bầu cử tự do hay không.”

“Sự khác biệt giữa hai ứng cử viên của chúng tôi là rõ ràng. Một người là một con người bình thường. Người kia là một sự chối bỏ của thực tế.”

.
Hỏi: Trong Upheaval, ông cũng xác định 12 yếu tố liên quan đến kết quả của các cuộc khủng hoảng quốc gia[2]. Chính quyền hiện tại của ông  đối phó với yếu tố 2 như thế nào: Thừa nhận trách nhiệm; tránh đối xử tàn nhẫn, tự thương hại và đổ lỗi cho người khác?

Diamond: “Chính quyền quốc gia hiện tại ở nước tôi đã thất bại nặng nề về dự đoán kết quả này. Tổng thống Trump thường xuyên đổ lỗi của các vấn đề của Hoa Kỳ cho các quốc gia khác, đặc biệt là Trung Quốc, Mexico và Canada, thay vì chấp nhận trách nhiệm của Hoa Kỳ là nguyên nhân chính của các vấn đề của chính họ. Điều này gợi nhớ đến sự từ chối trách nhiệm của Đức sau Thế chiến I, vì vai trò của họ trong việc dẫn đến thảm họa của Thế chiến I.

.
Hỏi: Trong Upheaval ông có nói rằng cuốn sách là một cuộc khám phá mang tính kể chuyện, mà ông hy vọng sẽ khuyến khích số lượng người đọc. Ông đã đi xa hơn với các phương pháp định lượng và ông đã tìm thấy bất kỳ thông tin mới đáng ngạc nhiên nào về Phần Lan chưa?

Diamond: Bản thân tôi đã đi xa hơn với các phương pháp định lượng, vì tôi không biết sử dụng máy tính và tôi dựa vào các cộng tác viên để nghiên cứu định lượng. Vâng, trong chuyến thăm Phần Lan gần đây nhất của mình vài năm trước, tôi đã rất ngạc nhiên khi biết về sự thấu đáo và ý thức mà Phần Lan chuẩn bị cho bất kỳ nguy hiểm nào. Đó là một thái độ rất phù hợp với quan điểm của riêng tôi, bởi vì công việc trong rừng rậm ở New Guinea trong 56 năm qua của mình đã buộc tôi cũng phải chuẩn bị cho mình trước mọi nguy hiểm. Tôi gọi thái độ của tôi là “hoang tưởng mang tính xây dựng” - nghĩa là tôi phải nghĩ về mọi thứ có thể xảy ra, và tôi chuẩn bị cho nó. Thái độ hoang tưởng mang tính xây dựng đó rất cần thiết đối với người Phần Lan, trong hoàn cảnh địa lý của các bạn, giống như với tôi trong những khu rừng ở New Guinea.

.
Hỏi: Ông có thể tiết lộ về cuốn sách tiếp theo của mình được không?

Diamond: Cuốn sách tiếp theo của tôi là một bí mật được bảo vệ chặt chẽ mà bí ẩn của nó sẽ được tiết lộ sau bốn hoặc năm năm nữa!

Lê Lam (dịch)



-------------------

GHI CHÚ :

[1] Jared Diamond, Upheaval: Turn Point for Nations in Crisis, London: Allen Lane, 2019

[2] 12 yếu tố liên quan đến việc giải quyết các cuộc khủng hoảng cá nhân được áp dụng cho nhà nước mà Diamon nêu ra trong Upheaval là:
1. Thông tin về sự tồn tại của cuộc khủng hoảng
2. Nhận trách nhiệm: tránh hy sinh, tự thương hại và đổ lỗi cho người khác
3. Thu hẹp các vấn đề cần giải quyết và thực hiện các thay đổi cho hành động của bạn
4. Nếu có thể, hãy nhờ sự giúp đỡ của người khác
5. Học hỏi từ các giải pháp của người khác
6. Tận dụng tối đa bản sắc dân tộc
7. Tự đánh giá một cách trung thực
8. Tận dụng kinh nghiệm lịch sử từ các cuộc khủng hoảng trong quá khứ
9. Hãy kiên nhẫn khi thử giải pháp cho những thất bại của quốc gia
10. Tận dụng sự linh hoạt có chọn lọc
11. Bảo tồn các giá trị cốt lõi của quốc gia
12. Hãy lựa chọn có tính đến các điều kiện biên địa chính trị