LAN MAN VỀ HAI NƠI TRỒNG NGƯỜI VÀ CỨU NGƯỜI (Hiệu Minh / Báo Tiếng Dân)

 

Lan man về hai nơi trồng người và cứu người

Hiệu Minh  -  Báo Tiếng Dân

05/09/2026

https://baotiengdan.com/2026/09/05/lan-man-ve-hai-noi-trong-nguoi-va-cuu-nguoi/

 

Lời giới thiệu: Có những ngành nghề mà người ta có thể cho phép thiếu tiền, thiếu cơ sở vật chất, thậm chí thiếu cả những điều kiện tốt nhất. Nhưng có hai nơi thì tuyệt đối không thể thiếu đạo đức: Nơi trồng người và nơi cứu người. Một bên cầm trên tay tương lai của cả một thế hệ, một bên cầm trên tay sinh mạng của con người.

 

Khi chuyên môn được đặt lên trên lương tâm, quyền lực được đặt lên trên trách nhiệm, thì hậu quả không còn dừng lại ở một cá nhân. Nó có thể trở thành một căn bệnh của cả hệ thống! Và đó là điều đáng để chúng ta cùng suy ngẫm. Bài viết sau đây của tác giả Hiệu Minh bàn về hai nơi đó.

 

                                                         ***

 

Nghe hai cái tên đã thấy đây là hai nơi đáng lẽ phải đặt đạo đức lên trước cả chuyên môn. Bởi giáo dục mà thiếu đạo đức thì có thể trồng ra một thế hệ giỏi kiếm tiền nhưng không biết xấu hổ. Y tế mà thiếu đạo đức thì có thể cứu được cái thân xác nhưng giết chết niềm tin của người bệnh.

 

Đáng sợ hơn là khi sự thiếu đạo đức không còn nằm ở một cá nhân, mà lọt được lên tận ghế quản lý cao. Khi ấy, chuyện không còn là một ông thầy vô lương tâm hay một bác sĩ tham tiền, mà nó trở thành… cơ chế.

 

https://baotiengdan.com/wp-content/uploads/2026/09/1-15.jpg

Ảnh trên: Các viên chức Bộ Giáo dục hiện đang “gỡ lịch”. Hàng trên: Tô Mỹ Ngọc (trái), Đinh Quốc Khánh; hàng dưới Nguyễn Thị Thanh Thủy (trái) và Nguyễn Đức Thái. Nguồn: Báo Tuổi Trẻ.

Ảnh dưới: Cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến và cấp dưới của bà ra hầu tòa. Nguồn ảnh: Báo Thanh Niên/ Tiếng Dân edit

 

Một chữ ký có thể ảnh hưởng đến hàng triệu học sinh. Một quyết định có thể ảnh hưởng đến hàng triệu người bệnh. Một nhóm lợi ích có thể biến trường học thành nơi bán thành tích, bệnh viện thành nơi bán nỗi sợ.

 

Người dân có thể chịu được một ngôi trường cũ, một bệnh viện chật, một phòng học nóng, nhưng khó chịu nổi cảnh người “trồng người” không giữ được nhân cách và người “cứu người” không giữ được lương tâm.

 

Vì thế, với hai ngành này, năng lực chỉ là điều kiện cần, đạo đức mới là cái phanh. Một chiếc xe chở cả quốc gia, nếu người cầm lái không có phanh, thì đừng hỏi tại sao một ngày nào đó cả xã hội phải trả giá.

 

Trồng người mà không có đạo đức thì trồng gì? Cứu người mà không có lương tâm thì cứu ai?

 

Đấy không còn là chuyện “cán bộ sai phạm”, mà đó là chuyện một quốc gia giao tương lai và sinh mạng của mình cho ai.

 

Nước nghèo còn có thể giàu lên. Giáo dục kém còn có thể sửa. Y tế yếu còn có thể đầu tư. Nhưng khi sự vô đạo đức được trao quyền, thì chính quyền lực ấy sẽ dạy và lây nhiễm cái xấu cho cả xã hội.

 

Đó mới là chuyện đáng nói ở hai nơi liên quan đến… người.