Canada định hình lại
quan hệ với một nước Mỹ đang đổi hướng
Trần Giao Thủy
https://dcvonline.net/2026/09/03/canada-dinh-hinh-lai-quan-he-voi-mot-nuoc-my-dang-doi-huong/
Trong hơn
một thế kỷ, quan hệ Canada–Mỹ luôn mang tính bất cân xứng nhưng ổn định: người
Canada say mê văn hóa Mỹ, còn người Mỹ phần lớn thờ ơ với láng giềng phương Bắc.
Dù vậy, hai nước vẫn duy trì một nền tảng tôn trọng và gắn bó sâu sắc – một
liên minh chính trị, kinh tế và quốc phòng bền chặt, đôi khi bất đồng nhưng
không thể tách rời.
Thế nhưng,
từ đầu năm 2026, sự cân bằng đó đã bị phá vỡ. Và điều đáng chú ý là: Canada
lần đầu tiên trong hơn 100 năm đã đứng thẳng lưng trước Washington.
Trump
và sự trỗi dậy của một học thuyết địa chính trị mới
Những hành
động gây hấn của Donald Trump – từ áp thuế trừng phạt, đe dọa đánh 50% thuế lên
ngành xe hơi Canada, cho đến việc ký lệnh đổi tên hồ Ontario thành “Lake
America” – thoạt nhìn có vẻ là những cơn bốc đồng quen thuộc. Nhưng theo những
phân tích địa chính trị, đây không phải là những hành động đơn lẻ.
Chiến lược
An ninh Quốc gia 2025 của Trump đánh dấu một sự đoạn tuyệt sâu sắc với trật tự
quốc tế dựa trên luật lệ mà Mỹ từng dẫn dắt từ 1945. Văn kiện này phục hồi tinh
thần biệt lập và bảo hộ mậu dịch, đồng thời đưa ra cái gọi là “Hệ luận
Trump” của Học thuyết Monroe: nếu trước đây Mỹ chỉ nhìn về phía Nam,
thì nay Mỹ xem cả Canada và Greenland là những mục tiêu chiến lược trong Tây
Bán Cầu.
NSS 2025
nói thẳng: những cường quốc lớn có quyền thống trị vùng ảnh hưởng của mình. Và
Mỹ cần “mở rộng việc mua bán khoáng sản và nguyên liệu cần thiết ”. Canada – quốc
gia giàu năng lượng và khoáng sản – vì thế trở thành một mục tiêu địa chính trị,
không chỉ là một đối tác thương mại.
Trong bối
cảnh đó, thuế nhập cảng không phải là công cụ kinh tế. Đó là vũ khí địa
chính trị nhằm làm suy yếu Canada trong ngắn hạn, buộc Ottawa phải chấp
nhận một trật tự mới do Washington áp đặt.
Carney
và sự đoàn kết Canada
Điều Trump
không lường trước là phản ứng của Canada. Thủ tướng Mark Carney đã làm điều mà
không một lãnh đạo Canada nào dám làm từ thời Macdonald–Laurier: đình
chỉ thương thuyết với Mỹ và tuyên bố Canada đã bị tấn công.
Ba phần tư
người Canada ủng hộ ông. Tinh thần đoàn kết dân tộc – thường bị những phong
trào ly khai chia rẽ – bỗng trỗi dậy mạnh mẽ. Quebec và Alberta, những nơi đang
có những cuộc bỏ phiếu ly khai, tạm thời gác lại bất đồng để đối phó với sức ép
từ Washington.
Carney
không chỉ phản ứng bằng lời nói. Ông tung ra chiến lược “đô‑la đối đô‑la”, nhắm
vào những ngành then chốt ở những tiểu bang Mỹ có bầu cử Thượng viện cạnh
tranh. Kết quả: Đảng Tự do thắng ba cuộc bầu cử bổ sung, và tinh thần chống
Trump lan rộng khắp Canada.
Mất
đoàn kết ở Mỹ
Trong khi
Canada đoàn kết, nước Mỹ lại chia rẽ sâu sắc. 57% người Mỹ phản đối thuế quan
lên hàng Canada; 63% phản đối việc đổi tên Hồ Ontario. Những tiểu bang biên giới
– Michigan, Ohio, New York – nơi kinh tế phụ thuộc vào thương mại với Canada,
đang phẫn nộ. Ngay cả những chính khách Cộng hòa cũng phải chỉ trích Trump vì
gây thiệt hại cho chính dân Mỹ.
“Thuế nhập
cảng Trump” thực chất là “thuế Trump” đánh vào người tiêu dùng Mỹ. Giá cả tăng,
việc làm mất, chuỗi cung ứng rối loạn – tất cả đang làm suy giảm sự ủng hộ dành
cho Trump.
Một
Washington không còn những James Baker
Lịch sử từng
chứng kiến một cuộc khủng hoảng tương tự: năm 1987, Brian Mulroney đình chỉ
thương thuyết hiệp định mậu dịch tự do và gọi trưởng đoàn thương thuyết về nước.
Nhưng khi đó, Mulroney có Reagan – một tổng thống hiểu Canada – và có James
Baker, một chính khách lão luyện, người đã giúp tái khởi động thương thuyết và
hoàn tất hiệp định chỉ trong ba ngày.
Ngày nay,
Washington không còn những James Baker. Không có những người hiểu Canada, không
có những người biết rằng liên minh Canada–Mỹ là một tài sản chiến lược chứ
không phải một trò chơi quyền lực.
Canada
trước một kỷ nguyên mới
Cả ba phân
tích – của Reich, Poelzer và Sears – đều dẫn đến một kết luận chung: Canada
đang bước vào một thời kỳ mà nước Mỹ không còn là đối tác “đồng đẳng nhưng có
người đứng đầu”, mà là một cường quốc bá quyền đang tái định hình vùng
ảnh hưởng của mình.
Trong bối
cảnh đó, Canada phải: củng cố năng lực sản xuất quốc phòng trong nước, đa dạng
hóa chuỗi cung ứng và thị trường xuất khẩu, xây dựng liên minh chiến lược với Bắc
Âu, châu Âu và châu Á, và quan trọng nhất: học cách sống cạnh một nước Mỹ đang
thay đổi, “với đôi mắt mở to”.
Đây không
chỉ là một cuộc chiến thương mại. Đây là trang sử định hình lại vị thế của
Canada trong một trật tự thế giới đang thay đổi.
© 2026
DCVOnline
Nếu đăng lại,
xin ghi nguồn và đọc “Thể lệ trích
đăng lại bài từ DCVOnline.net”
Tham khảo:
·
Robert
Reich, Trump’s ridiculous bullying of Canada is backfiring, The
Guardian, September 2, 2026.
·
Greg
Poelzer, Trump’s geopolitical aims, not economics, are behind his trade
hostility towards Canada, The Conversation, August 31, 2026.
·
Robin
V. Sears, You’d have to go back more than 100 years to find a prime
minister who did what Mark Carney’s done, The Globe and Mail |31 Aug,
2026.
No comments:
Post a Comment