ĐỪNG BẮT NGƯỜI MỸ PHẢI ‘VƯỢT TƯỜNG LỬA’ ĐỂ ĐỌC NEW YORK TIMES (Trúc Phương / Người Việt)

 

Đừng bắt người Mỹ phải ‘vượt tường lửa’ để đọc New York Times

Trúc Phương/Người Việt

September 26, 2026 : 7:00 PM

https://www.nguoi-viet.com/binh-luan/dung-bat-nguoi-my-phai-vuot-tuong-lua-de-doc-new-york-times/  

 

Không chỉ kiểm soát bằng việc bóp nghẹt tuyệt đối báo chí, các chế độ cộng sản như Trung Quốc và Việt Nam còn bịt kín cửa thông tin khi lập “tường lửa” không cho phép người dân tiếp cận báo chí hải ngoại. Tất cả xuất phát từ nỗi sợ sự thật chứ chẳng liên quan gì đến thiên kiến hay quan điểm chính trị. Điều quái đản là một phần nước Mỹ giờ cũng thèm muốn áp dụng việc kiểm soát báo chí tương tự cộng sản…

 

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2026/09/BL-Press-Control-1920x1281.jpg

Các lều của CNN và MS NOW vẫn tối đèn và không có người vào sáng sớm ngày 24 Tháng Chín dù một thẩm phán liên bang đã ra lệnh cho Tòa Bạch Ốc phải “ngay lập tức trả lại, khôi phục và tái cấp” thẻ tác nghiệp cho các nhân viên của CNN, MS NOW và Politico. (Hình: Chip Somodevilla/Getty Images)

 

Thiên kiến và sự thật

 

Phe cánh hữu và ông Trump luôn xem họ là nạn nhân của báo chí. Việc họ tự đặt mình ở tâm thế như vậy đã thấy nực cười. Được hậu thuẫn tài chính dồi dào từ giới doanh nghiệp, đang nắm quyền kiểm soát Tòa Bạch Ốc, Tối Cao Pháp Viện cùng một nửa Quốc Hội, phe bảo thủ trong thực tế không bao giờ là bên yếu thế.

 

Một cách công bằng, khó có thể nói hầu hết báo chí Mỹ không thiên kiến và thiên vị, khi họ có khuynh hướng chỉ trích Cộng Hòa nhiều hơn Dân Chủ. Cùng lúc, cũng đừng nên thiên kiến và thiên vị khi nói rằng những gì báo chí chỉ ra là sai sự thật. Đứng ở đâu để nhìn vấn đề là chuyện muôn thuở của hoạt động báo chí trong lịch sử truyền thông nhưng việc nói lên sự thật với chứng cứ rõ ràng cũng là trách nhiệm muôn thuở của báo chí tử tế.

 

Báo chí Mỹ luôn là cái gai của bất kỳ chính trị gia nào, Cộng Hòa lẫn Dân Chủ. Họ từng “đập” cựu Tổng Thống Bill Clinton “lên bờ xuống ruộng.” Tuy nhiên, quan niệm rằng báo chí Mỹ có khuynh hướng thiên tả luôn tồn tại dai dẳng trong tâm thức phe bảo thủ.

 

Năm 1992, cố Tổng Thống George H.W. Bush từng biến điều này thành khẩu hiệu “HÃY CHỌC TỨC TRUYỀN THÔNG và BẦU LẠI CHO BUSH.” Cựu Thượng Nghị Sĩ Newt Gingrich (Cộng Hòa) từng chỉ trích gay gắt “sự thiên vị của giới truyền thông tinh hoa.” Chính trị gia Cộng Hòa, ông Bob Dole (từng là trưởng khối đa số Thượng Viện) thường xuyên cáo buộc báo chí áp dụng “tiêu chuẩn kép” khi viết về các ứng cử viên Cộng Hòa, vì “họ không thể không nhìn thế giới qua lăng kính của phe tự do.” Ngay cả cựu Tổng Thống George W. Bush – vốn có mối quan hệ khá hòa hảo với báo giới – cũng từng xuất hiện trước các ký giả khi cầm trên tay cuốn “Bias: A CBS Insider Exposes How the Media Distort the News” của Bernard Goldberg, cựu ký giả CBS.

 

Được xem là cuốn sách “lật tẩy” thói thiên kiến của làng truyền thông Mỹ, “Bias” từng nằm ở vị trí số một danh sách bán chạy nhất của New York Times. Trong “Bias,” tác giả Goldberg chỉ trích dữ dội việc giới truyền thông có quan điểm thiên tả và giống hệt nhau đến mức họ “không thể nhận ra sự thiên kiến của chính mình” khi “thẳng tay trù dập bất cứ ai dám nói lên sự thật.”

 

Ngay khi “tố cáo” điều này, tác giả Goldberg đã sai từ trong bản chất vấn đề mà ông chỉ trích. Bằng chứng là “truyền thông cánh tả” không hề “trù dập” quyển sách của ông. Trong lần xuất hiện trên Fox News để quảng bá cuốn sách, ông Goldberg thừa nhận: “Có thể nói 90% những gì tôi nghe và đọc được về cuốn sách đều mang tính tích cực.” Ngay cả bài đánh giá về “Bias” trên tờ The New York Times – nơi luôn bị giới truyền thông bảo thủ coi là “kẻ thù số một” – cũng nhận xét: “Bias là cuốn sách đáng được nhìn nhận một cách nghiêm túc.”

 

Rốt cuộc, dù là dân truyền thông nhà nghề, ông Goldberg lại rơi vào cái bẫy nhận thức phổ biến, khi coi mọi tin tức phù hợp với hệ tư tưởng mình là sự thật hiển nhiên, trong khi mọi tin tức không phù hợp là bằng chứng cho sự thiên kiến. Việc đánh giá thiên kiến truyền thông đòi hỏi một sự tách biệt khách quan, tỉnh táo, không bị chi phối bởi quan điểm cá nhân. Trong khi đó, nói về thiên kiến nhưng chính ông Goldberg lại không tránh được sự thiên kiến.

 

Câu chuyện ông Goldberg vẫn rất thời sự trong bối cảnh hiện nay. Vào thời điểm quyển “Bias” ra đời (2002) cũng như hiện tại, phe bảo thủ vẫn không phân biệt được giữa việc đưa tin thiên vị và việc đưa tin trái ngược quan điểm của họ. Họ cũng không phân biệt được – giữa những tin bài mang định kiến ý thức hệ chống lại phe bảo thủ – với những tin bài thiên vị chỉ vì muốn cung cấp sự thật khác với quan điểm chính quyền.

 

Ở thời này, đừng hòng “làm báo nói láo ăn tiền”

 

Cần phải thấy một thực tế rằng, nếu báo chí chỉ vì thiên vị mà đưa tin xạo láo và lừa phỉnh công chúng, hơn là chỉ ra cho công chúng thấy họ bị chính quyền lừa phỉnh một cách tồi tệ như thế nào, thì làm sao họ có thể tiếp tục bán báo? Nếu chỉ sản xuất “hàng giả” thì làm sao trong một nền kinh tế thị trường tự do có nhiều lựa chọn, hàng triệu người vẫn “ngu dốt” bỏ tiền mua thứ hàng giả ấy?

 

Không như trong hệ thống bóp nghẹt tự do báo chí ở Việt Nam hay Trung Quốc, báo chí Mỹ phải tự thân sống, bằng việc phục vụ độc giả chứ không phải làm cái loa của nhà cầm quyền. Độc giả nuôi họ chứ chẳng có “nhà nước” nào “bao cấp” cho họ.

Nếu Fox News luôn là nơi đáng tin thì tại sao đám “truyền thông thổ tả” như New York Times, ABC, CBS, CNN, MS NOW, Politico… vẫn chiếm lĩnh gần như tuyệt đối thị trường truyền thông Mỹ? Nếu tin rằng truyền thông đang nghiêng về cánh tả, người ta buộc phải tin rằng, hoặc là công chúng không phản đối khuynh hướng này, hoặc là ngành kinh doanh tin tức không chịu ảnh hưởng bởi các quy luật cung-cầu.

 

Ngay trong bối cảnh truyền thông bị ảnh hưởng ngày càng nghiêm trọng trước sự lấn át của mạng xã hội, “đám fake news” như CNN hoặc New York Times (NYT) vẫn sống khỏe. Tháng Tám, 2026, NYT cho biết, trong quý trước đó, họ có thêm 280,000 người ghi danh sử dụng dịch vụ kỹ thuật số (digital-only subscribers – tức độc giả đọc báo mạng), nâng tổng số người đăng ký lên 13.35 triệu.

 

Với mục tiêu có 15 triệu người ghi danh vào cuối năm 2027, NYT cho biết tổng doanh thu trong ba tháng kết thúc vào Tháng Sáu (2026) đạt $762.5 triệu, tăng 11.2%. Lợi nhuận đạt $155.3 triệu, tăng 16.1%. Chỉ riêng năm 2025, theo Statista, doanh thu NYT đạt $2.82 tỷ, đánh dấu lần thứ sáu đạt cột mốc $2 tỷ kể từ năm 2010. Theo dữ liệu phân tích thị trường từ Semrush và AltIndex, trang nytimes.com có trung bình 15-18.6 triệu lượt truy cập/ngày. Tính theo pageview (một lần click xem bài sau khi truy cập vào trang), NYT – tờ báo mạng lớn nhất thế giới – có 1.20 tỷ pageview/tháng, tức khoảng 38.7 triệu pageview/ngày (cao hơn rất nhiều so với trang CNN hiện đứng thứ nhì, với 17.1 triệu pageview/ngày).

 

“Chú Phỉnh” trong Tòa Bạch Ốc

 

Gần như không có chế độ hoặc chính trị gia nào ưa báo chí. Đơn giản, báo chí luôn phanh phui những gì người ta muốn che đậy. Họ chỉ ra chính sách nào sai lầm. Họ vạch trần những thủ đoạn tham nhũng. Họ lôi ra ánh sáng những gì chứa trong các thùng hồ sơ giấu dưới gầm giường. Họ tiết lộ mánh khóe trốn thuế của đám đầu sỏ chóp bu… Chỉ những chế độ bẩn thỉu mới sợ báo chí.

 

Lịch sử truyền thông Mỹ cho thấy không tổng thống nào thật sự thoải mái với báo chí; tuy nhiên, không tổng thống nào có thái độ vô văn hóa một cách hạ cấp đối với báo chí bằng ông Trump. Vấn đề không phải nằm ở quan điểm thiên kiến mà đơn giản là, ông Trump luôn nhìn báo chí như một thế lực đe dọa quyền lực mình.

 

Ông Trump thèm được làm những gì mà các nước độc tài đang làm mà không hề che giấu điều đó. Ngày 18 Tháng Chín, trong buổi họp báo Tòa Bạch Ốc, khi một phóng viên đề cập việc Trung Quốc là “một trong những quốc gia đàn áp nhà báo gắt gao nhất thế giới,” ông Trump đáp lại: “À, vụ ấy thì tôi không biết nhưng tôi nghĩ chúng ta cũng có những hành động trấn áp.” Có vẻ như ông rất tự hào việc mình có thể “khủng bố” báo chí.

 

Năm 2018, ký giả Howard Kurtz (từng làm cho CNN sau đó sang Fox News), tung ra quyển “Media Madness: Donald Trump, the Press, and the War Over the Truth” với nội dung chẳng khác mấy so với quyển “Bias” của tác giả Bernard Goldberg đề cập ở trên, rằng báo chí luôn thiên kiến khi chỉ trích ông Trump.

 

Thì cứ cho là như thế, nhưng hãy thử đặt câu hỏi rằng báo chí có bịa ra hay chỉ nói sự thật những gì về ông Trump? Hơn nữa, cũng phải tự tìm hiểu, nếu có khả năng làm điều đó, rằng tại sao báo chí nói quá nhiều về ông Trump, nếu ông không làm gì sai? Giới truyền thông bảo thủ chưa bao giờ đủ khả năng phản bác lại một sự thật mà tờ The Washington Post từng đề cập trong bài báo ngày 24 Tháng Giêng, 2021, rằng trong bốn năm nhiệm kỳ một, ông Trump nói láo đến 30,573 lần.

 

Đến đây, bỗng nhớ câu đùa phổ biến trên mạng khi đề cập sự dối trá “chuyên nghiệp” của chế độ cộng sản Việt Nam, rằng “Chú Phỉnh” nói thế thì cứ biết thế, chớ dại dột tin, vì tất cả chỉ là phỉnh lừa. “Chú Phỉnh” là cách nói lái của từ “chính phủ.” Ở Mỹ giờ đây cũng có “Chú Phỉnh.” Tuy nhiên, người Mỹ may mắn gấp vạn lần dân Việt Nam. Tu Chính Án Thứ Nhất vẫn là rào cản khiến “Chú Phỉnh” trong Tòa Bạch Ốc không thể buộc người Mỹ phải vượt tường lửa để đọc New York Times, hay bất kỳ tờ báo nào khác. [dt]

---------------------------

Có thể bạn quan tâm

Thời oanh liệt nay còn đâu!

 

Quá thảm hại cho quốc thể nước Mỹ!

 

Tỉ lệ người 20 tới 54 tuổi bị đột quỵ tăng gần gấp đôi trong 30 năm

 

Đã đến lúc Mỹ bỏ rơi Đài Loan?

 

Hồi kết có hậu của Greenland

 

Quan hệ Trump-Tập Cận Bình: Khi ‘thầy pháp’ lên đồng