NOBEL Y HỌC 2026 VINH DANH BỘ BA MỸ – ĐỨC VỚI CÔNG TRÌNH VỀ NÃO BỘ (Anh Vũ / RFI)

 

Nobel Y học 2026 vinh danh bộ ba Mỹ – Đức với công trình về não bộ

Anh Vũ  -  RFI

Đăng ngày: 05/10/2026 - 13:27  -  Sửa đổi ngày: 05/10/2026 - 15:16

https://www.rfi.fr/vi/khoa-h%E1%BB%8Dc/20261005-nobel-y-h%E1%BB%8Dc-2026-vinh-danh-b%E1%BB%99-ba-m%E1%BB%B9-%E2%80%93-%C4%91%E1%BB%A9c-v%E1%BB%9Bi-c%C3%B4ng-tr%C3%ACnh-v%E1%BB%81-n%C3%A3o-b%E1%BB%99

Mùa trao giải Nobel 2026 mở màn hôm nay 05/10/2026 với giải dành cho Y học được trao cho nhà khoa học người Mỹ Karl Deisseroth và hai nhà khoa học người Đức Peter Hegemann và Georg Nagel, nhờ các nghiên cứu về trí nhớ thông qua kỹ thuật quang di truyền.

 

https://s.rfi.fr/media/display/50732774-c0ab-11f1-a756-13e372f41e70/w:1024/p:16x9/2026-10-05T095011Z-13800070-RC2XWNA0DHD9-RTRMADP-3-NOBEL-PRIZE-MEDICINE.webp

Karl Deisseroth, Peter Hegemann và Georg Nagel được trao Giải Nobel Y học năm 2026, theo thông báo tại cuộc họp báo ở Diễn đàn Nobel thuộc Viện Karolinska tại Stockholm, Thụy Điển, vào ngày 5 tháng 10 năm 2026. via REUTERS - Pontus Lundahl/TT

 

Theo hãng tin AFP, Ủy ban Nobel họp tại Stockholm, Thụy Điển cho biết, ba nhà khoa học được vinh danh vì "những phát hiện về các kênh ion hoạt hóa bằng ánh sáng và về quang di truyền ". Đây là phương pháp giúp cho thấy các tế bào thần kinh định hình ký ức, cảm xúc và hành vi trong não bộ như thế nào.

 

Trên mạng xã hội X, Ban tổ chức giải Nobel nhận định: hiểu được cách não bộ hình thành ký ức, cảm xúc và hành vi từ lâu đã là giấc mơ của giới nghiên cứu. Ông Per Svenningsson, chủ tịch Ủy ban Nobel Y học, cho rằng quang di truyền mở ra khả năng "lập bản đồ não bộ", điều mà trước đây các nhà khoa học chỉ dám mơ tới.

 

Cách não bộ điều tiết cảm xúc, hành vi và các chức năng cơ thể từng là một bí ẩn. Nhưng nhờ phương pháp kết hợp kỹ thuật di truyền với quang học để làm một số nơron nhạy cảm với ánh sáng, các nhà nghiên cứu đã nhìn rõ hơn.

 

Ban đầu, hai nhà khoa học Đức Hegemann và Nagel đã tìm ra một loại protein (channelrhodopsin) nhạy sáng trong tảo đơn bào. Sau đó, ông Deisseroth, nhà thần kinh học Mỹ, biến protein này thành công cụ dùng ánh sáng để điều khiển tế bào thần kinh. Nhờ vậy, các nhà khoa học hiểu rõ hơn não bộ vận hành ra sao trong các hành vi như học tập, sợ hãi, nghiện hay vận động. Phương pháp này còn mở ra hy vọng chữa bệnh Parkinson, động kinh, và đang được thử nghiệm để khôi phục thị lực cho người khiếm thị.

 

Giải Nobel Y học mở màn mùa trao giải được theo dõi nhiều nhất thế giới. Năm ngoái, giải thuộc về bộ ba Mỹ – Nhật nhờ phát hiện về "những người gác cổng của hệ miễn dịch".

 

Các giải tiếp theo: Vật lý công bố vào thứ Ba, Hóa học vào thứ Tư. Văn học vào thứ Năm. Được chờ đợi nhất là Nobel Hòa bình, công bố ngày 9/10 tại Oslo. Giải Kinh tế khép lại mùa Nobel vào ngày 12/10.

 

Mỗi giải Nobel gồm bằng chứng nhận, huy chương vàng và 12 triệu curon Thụy Điển, tương đương hơn một triệu euro.