Sức
mạnh và vai trò của báo chí
01/10/2026
https://baotiengdan.com/2026/10/01/suc-manh-va-vai-tro-cua-bao-chi/
Nước
Pháp đang bước vào thời kỳ chuẩn bị cho cuộc bầu cử quan trọng nhất: Bầu cử Tổng
thống. Vào những dịp này, chính trường trở nên đặc biệt sôi động. Đây là lúc
các đảng giới thiệu chương trình, cũng là mùa của những lời hứa hẹn, và cũng là
lúc xuất hiện những đòn hiểm có thể khiến những ứng cử viên đang sáng giá bỗng
rơi vào tình thế vô cùng khó khăn.
Nếu
kể lại những trường hợp tương tự trong quá khứ thì bài này có thể rất dài. Hôm
nay, tôi chỉ kể một câu chuyện đang gây chấn động chính trường Pháp, liên quan
đến Jordan Bardella, Chủ tịch đảng cực hữu, Tập hợp Quốc gia.
Mặt trận
Quốc gia (Front national – FN) được thành lập năm 1972 và trong một thời gian dài do Jean-Marie
Le Pen lãnh đạo, một nhân vật tiêu biểu của phe cực hữu Pháp. Năm 2002, ông
gây ra một cơn địa chấn chính trị khi lọt vào vòng hai cuộc bầu cử Tổng thống.
Con gái ông, Marine Le Pen, kế nhiệm cha, lãnh đạo đảng vào năm 2011. Marine Le
Pen cũng đã hai lần lọt vào vòng hai bầu cử Tổng thống, vào các năm 2017 và
2022.
Năm
2018, Mặt trận Quốc gia đổi tên thành Tập
hợp Quốc gia (Rassemblement
national – RN). Đảng này vẫn được xếp vào phe cực hữu, nhưng ảnh hưởng và sức mạnh
bầu cử ngày càng tăng đáng kể. Đây cũng là một xu hướng đang diễn ra ở nhiều nước
châu Âu, nơi các đảng cực hữu phát triển rất mạnh trong những năm gần đây.
Chính
trong quá trình chuyển biến đó, Jordan Bardella xuất hiện. Ông gia
nhập Mặt trận Quốc gia khi mới 16 tuổi. Trẻ, ăn nói khá tự tin trước ống kính
và đặc biệt khéo léo trong việc sử dụng mạng xã hội, Bardella thăng tiến với một
tốc độ đáng kinh ngạc.
Năm
2022, khi mới 27 tuổi, ông trở thành Chủ tịch Tập hợp Quốc gia. Tôi sống ở Pháp
đã 36 năm. Đây là lần đầu tiên tôi thấy người đứng đầu đảng cực hữu lớn này lại
không mang họ Le Pen. Chỉ riêng điều đó cũng cho thấy sự xuất hiện của Bardella
có ý nghĩa như thế nào đối với RN. Bardella được đảng này đưa lên như một gương
mặt của thế hệ mới, có khả năng thu hút những cử tri trẻ mà hình ảnh gia đình
Le Pen khó tiếp cận hơn.
Sự
thăng tiến của Bardella thật ngoạn mục. Nhưng lý lịch của ông cũng có một điểm
yếu khá rõ: Không có bằng đại học và hầu như chưa có kinh nghiệm nghề nghiệp
nào đáng kể ngoài hoạt động chính trị. Điều đó không ngăn cản uy tín và sự nổi
tiếng của ông tiếp tục tăng lên. Có thời điểm, khi khả năng Marine Le Pen ra
tranh cử Tổng thống năm 2027 bị đe dọa bởi những rắc rối pháp lý, Bardella thậm
chí đã có động thái nghiêm túc nghĩ đến chuyện chính mình trở thành ứng cử viên
Tổng thống.
Khi
Marine Le Pen tiếp tục là ứng cử viên của RN cho cuộc bầu cử Tổng thống 2027,
Bardella trở lại vị trí số hai. Nhưng sự việc đã cho thấy một điều: Người học
trò đã trở nên đủ mạnh để một ngày nào đó có thể vượt qua người thầy của mình.
Và
chính từ đây, câu chuyện bắt đầu trở nên thú vị.
Trong
nhiều tháng qua, báo chí Pháp đã nói đến những căng thẳng và cạnh tranh quyền lực
bên trong RN. Những người xung quanh Bardella thậm chí còn nghi ngờ có một “nội
gián” đang chuyển cho báo chí những thông tin bất lợi về đời tư của ông cũng
như những xung đột nội bộ trong đảng. Chưa có đủ căn cứ để khẳng định rằng có một
âm mưu được tổ chức nhằm hạ bệ Bardella, nhưng câu chuyện cho thấy cuộc đấu
tranh giành quyền lực có thể khốc liệt đến mức nào, kể cả giữa những người cùng
một phe.
Rồi
vụ Mediapart nổ ra. Tờ báo điều tra này cho biết, đã tìm thấy hàng
chục cuộc trao đổi riêng tư từ năm 2013, khi Bardella mới 17-18 tuổi, trong đó
có những phát ngôn mang tính bài Do Thái và thuyết âm mưu, rất trầm trọng.
Mediapart khẳng định, đã kiểm chứng độc lập tính xác thực của những trao đổi
này và kiên quyết bảo vệ kết quả điều tra của mình. Về phía Bardella, ông hoàn
toàn phủ nhận, gọi đó là những “đồ giả thô thiển” và đã kiện về tội phỉ báng.
Vì
vậy cần nói cho chính xác: Vào thời điểm tôi viết những dòng này, những phát
ngôn trên được một cuộc điều tra báo chí mà các tác giả khẳng định có đầy đủ
căn cứ quy cho Bardella, nhưng chính ông bác bỏ và chúng chưa được xác nhận bằng
một phán quyết của tòa án.
Mới
vài ngày trước, Bardella dường như vẫn đang ở trên mây. Hôm nay, ông đã thực sự
trở lại mặt đất.
Các
nhà báo ngày càng khẳng định chắc chắn hơn về độ tin cậy của những thông tin họ
công bố. Trong khi đó, ngay trong RN cũng đang có những nghi ngờ về một “nội
gián” cung cấp thông tin bất lợi cho báo chí. Vì vậy, không thể loại trừ khả
năng một số đòn đánh vào Bardella xuất phát ngay từ những cuộc đấu đá nội bộ,
dù hiện nay chưa có bằng chứng để khẳng định điều đó.
Những
người chống cực hữu mấy hôm nay đương nhiên hài lòng, vì đây là một đòn rất mạnh
đánh vào hình ảnh của Bardella và đảng RN.
Bây
giờ kết luận vụ việc này sẽ đánh gục Bardella thì còn quá sớm. Nhưng rõ ràng nó
đã giáng một đòn rất mạnh vào hình ảnh mà ông và RN đã mất nhiều năm xây dựng.
Điều
khiến tôi quan tâm hơn cả là quyền lực của báo chí trong một nền dân chủ.
Trước
một cuộc bầu cử Tổng thống, bao giờ cũng bắt đầu một kiểu “tàn sát” chính trị.
Người ta không chỉ trình bày chương trình tranh cử của mình. Người ta đào bới
quá khứ của đối thủ, tìm kiếm những sai lầm, những mâu thuẫn, những lời nói dối
nếu có, những phát biểu từ nhiều năm trước. Các đối thủ chính trị tìm cách đánh
nhau, nhưng các nhà báo cũng tiến hành những cuộc điều tra của riêng họ.
Đôi
khi điều đó có vẻ quá đáng, tàn nhẫn, thậm chí bất công. Nhưng đằng sau sự khốc
liệt ấy có một nguyên tắc dân chủ vô cùng quan trọng: Quyền lực chính trị không
được độc quyền thông tin.
Một
tờ báo có thể tự mình quyết định điều tra một ứng cử viên có khả năng trở thành
Tổng thống. Họ không cần xin phép chính phủ, cũng không cần xin phép đảng của
người đó. Họ có thể tìm nhân chứng, tìm tài liệu, đối chiếu thông tin và công bố
những gì họ cho rằng đã được xác minh. Người bị điều tra cũng có quyền trả lời,
phủ nhận và nếu cho rằng mình bị vu khống, đưa vụ việc ra tòa.
Và
cuối cùng, người dân kiểu gì cũng có thông tin.
Đối với
người Việt Nam, có lẽ đây mới là khía cạnh đáng suy nghĩ nhất của câu chuyện. Ở Việt Nam, môi
trường báo chí rất khác. Báo
chí chính thống nằm dưới sự kiểm soát chặt chẽ của Đảng Cộng sản, và quyền sở hữu
các cơ quan báo chí thuộc về Nhà nước hoặc các tổ chức trực thuộc hệ thống
chính trị. Trong điều kiện như vậy, thật khó hình dung một tờ báo lớn của
Việt Nam có thể hoàn toàn tự mình quyết định bỏ ra nhiều tháng điều tra quá khứ
của người lãnh đạo cao nhất đất nước rồi công bố những gì tìm được, bất chấp
người đó có muốn hay không.
Trong
vài năm vừa qua, chúng ta đã chứng kiến sự ngã ngựa của rất nhiều lãnh đạo cao
cấp nhất của Việt Nam, nhưng chẳng phải vì một tờ báo độc lập nào điều tra và
phanh phui cả. Những biến động đó diễn ra chủ yếu từ bên trong hệ thống quyền lực
và thường do một người quyết định. Dân chủ đến thế là cùng!
Dân
chủ rất ồn ào. Nó tạo ra những vụ bê bối, những lời buộc tội, những tiết lộ, những
sự quá đà và đôi khi cả những bất công. Trước một cuộc bầu cử Tổng thống, nó thậm
chí có thể giống như một cuộc “tàn sát”.
Nhưng
chính sự hỗn độn ấy cũng có một ưu điểm rất lớn: Không ai có thể hoàn toàn đứng
ngoài mọi cuộc điều tra.
No comments:
Post a Comment