The Economist
Nguyễn Thị Kim Phụng, biên dịch - Nghiên
Cứu Quốc Tế
https://nghiencuuquocte.org/2026/04/18/the-gioi-hom-nay-18-04-2026/
Iran cảnh báo rằng Eo
biển Hormuz sẽ “không tiếp tục mở” nếu lệnh phong tỏa của Mỹ đối
với các cảng của Iran vẫn được duy trì. Vài giờ trước đó, Iran đã tuyên bố tuyến
đường này “hoàn toàn mở cửa” cho vận tải thương mại. Tuy nhiên, Mohammad Bagher
Ghalibaf, Chủ tịch Quốc hội Iran, nhấn mạnh rằng các tàu vẫn sẽ cần “sự cho
phép của Iran” để đi qua. Ông cũng cáo buộc Donald Trump đang cố gắng giành chiến
thắng trong cuộc chiến bằng những “lời dối trá.”
Giá
dầu lao
dốc sau khi Eo biển Hormuz mở cửa trở lại. Dầu thô Brent – tiêu chuẩn dầu toàn
cầu – giảm xuống dưới 90 đô la/thùng lần đầu tiên sau hơn một tháng. Giá khí đốt
tự nhiên ở châu Âu giảm hơn 5%, trong khi đồng đô la mất giá. Đà tăng lan rộng
sang các thị trường lớn hơn: chỉ số S&P 500 tăng 1,2%, sau khi đạt mức cao
kỷ lục vào đầu tuần, và chỉ số NASDAQ 100 kéo dài chuỗi ngày tăng điểm lên 13
ngày.
Trump dường như đang
can dự trực tiếp vào lệnh ngừng bắn ở Lebanon, khi viết trên mạng
xã hội rằng Israel bị “CẤM” ném bom Lebanon. Ông khẳng định Mỹ sẽ hợp tác với
Lebanon để đối phó với Hezbollah, nhóm dân quân do Iran hậu thuẫn. Quân đội
Israel vẫn ở lại miền nam Lebanon bất chấp lệnh ngừng bắn. Các thành viên
Hezbollah trong Quốc hội Lebanon tuyên bố sẽ tôn trọng thỏa thuận ngừng bắn
nhưng chỉ trích gay gắt chính phủ vì đã đồng ý với thỏa thuận này.
Đảng
Bharatiya Janata (BJP) cầm quyền của Ấn Độ đã không thông qua
được một bản sửa đổi hiến pháp nhằm tăng cường sự đại diện của
phụ nữ trong Quốc hội và mở rộng Hạ viện từ 543 ghế lên khoảng 850 ghế. Dự luật
này dự kiến sẽ dành một phần ba số ghế trong Hạ viện mở rộng cho phụ nữ. Phe đối
lập cáo buộc BJP sử dụng sự đại diện của phụ nữ như một cái cớ để vẽ lại bản đồ
bầu cử của Ấn Độ.
Tây
Ban Nha và Brazil ký
15 thỏa thuận – về nhiều lĩnh vực bao gồm các khoáng sản quan trọng, viễn
thông, và trí tuệ nhân tạo – trong cuộc hội đàm giữa Pedro Sánchez và Luiz
Inácio Lula da Silva tại Barcelona. Cuộc gặp diễn ra cùng thời điểm với hội nghị
của các nhà lãnh đạo từ Mỹ Latinh, châu Phi, và châu Âu do Sánchez làm chủ trì.
Sự kiện này nhằm thắt chặt quan hệ giữa các quốc gia đang phản đối chính sách đối
ngoại ngày càng can thiệp của Mỹ.
Hàng
chục nghìn người tuần hành ở Lisbon để phản đối các cải cách lao động theo kế
hoạch của chính phủ trung hữu Bồ Đào Nha. Những thay đổi này nhằm mục
đích nâng cao năng suất yếu, nhưng các công đoàn cho rằng chúng sẽ làm xói mòn
các biện pháp bảo vệ người lao động bằng cách mở rộng việc thuê ngoài và cắt giảm
tiền lương làm thêm giờ. Các đề xuất đã gây ra một cuộc đình công toàn quốc và
sự phản đối rộng rãi. Dự luật vẫn đang trong quá trình tham vấn trước khi trình
lên Quốc hội.
Cảnh
sát Dubai bắt giữ Daniel Kinahan, người đàn ông
Ireland bị cáo buộc là thủ lĩnh của một trong những băng đảng ma túy lớn nhất
thế giới. Kinahan bị giam giữ theo lệnh bắt giữ của Ireland và sẽ bị buộc tội với
nhiều tội danh liên quan đến tội phạm có tổ chức. Vụ bắt giữ được xem là một dấu
hiệu cho thấy Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đang trấn áp các nghi phạm tội
phạm châu Âu sau khi từng bị mang tiếng là nơi trú ẩn an toàn cho họ.
Từ
vựng của tuần: “Passport
bros” (những anh chàng hộ chiếu), từ chỉ những người đàn ông phương Tây ra nước
ngoài để tìm kiếm những người vợ có lối sống theo kiểu truyền thống.
.
TIÊU
ĐIỂM
Việc Eo
biển Hormuz mở cửa trở lại sẽ không giúp chấm dứt khủng hoảng năng lượng
Iran
vừa tuyên bố Eo biển Hormuz đã mở cửa trở lại, theo đó xoa dịu những quan ngại
về một cú sốc năng lượng kéo dài. Giá dầu và khí đốt đã giảm mạnh trước thông
tin này. Nhưng có lẽ còn quá sớm để an tâm. Việc eo biển mở cửa trở lại được dựa
trên một lệnh ngừng bắn mong manh sắp hết hạn trong vài ngày tới, với nhiều chi
tiết quan trọng chưa được giải quyết – chẳng hạn như các tàu chở dầu có thể sử
dụng tuyến đường nào, liệu các công ty bảo hiểm có bồi thường cho các tàu đi
vào vùng xung đột hay không, và liệu Mỹ có dỡ bỏ lệnh phong tỏa của chính mình
đối với các tàu liên quan đến Iran hay không.
Ngay
cả trong trường hợp tốt nhất, vẫn phải mất một thời gian để dòng chảy năng lượng
bình thường trở lại. Các nhà sản xuất ở Vùng Vịnh phải tái khởi động sản xuất,
các tàu chở dầu cần quay lại khu vực, và các nhà máy lọc dầu phải tăng cường hoạt
động. Chi phí bảo hiểm đắt đỏ và rủi ro an ninh có thể khiến các chủ tàu e ngại,
trong khi cơ sở hạ tầng bị hư hại sẽ làm chậm trễ nguồn cung.
Điều
đó khiến các thị trường dễ bị tổn thương hơn vì gián đoạn vẫn tiếp diễn. Giá cả
có thể tiếp tục ở mức cao và biến động, đặc biệt là nếu lệnh ngừng bắn sụp đổ.
Hiện tại, các nhà giao dịch đang đặt cược vào kịch bản xuống thang căng thẳng.
Nhưng cho đến khi các tàu thuyền có thể di chuyển tự do và ổn định qua Hormuz,
hệ thống năng lượng toàn cầu vẫn sẽ chịu nhiều áp lực.
Biến động
tại ngân hàng lớn nhất Ấn Độ
Khi
ngân hàng tư nhân lớn nhất Ấn Độ, HDFC Bank, báo cáo kết quả kinh doanh quý IV
vào hôm nay, các nhà phân tích dự kiến lợi nhuận sẽ tăng 8% so với cùng kỳ năm
ngoái, lên khoảng 190 tỷ rupee (2 tỷ đô la). Tuy nhiên, thu nhập khủng có thể
không đủ để trấn an các nhà đầu tư đang bất an trước những biến động gần đây
trong dàn lãnh đạo cấp cao của tổ chức này. Tháng trước, chủ tịch ngân hàng,
Atanu Chakraborty, đã bất ngờ từ chức, với lý do có khác biệt với các đồng nghiệp
về “giá trị và đạo đức.” Ông không đưa ra chi tiết nào, dù có thông tin cho rằng
ông đã xung đột với giám đốc điều hành về chiến lược và cách ngân hàng xử lý
các khiếu nại rằng họ đã bán trái phiếu rủi ro cho những khách hàng không hay
biết.
HDFC
phủ nhận mọi vấn đề về quản trị. Đầu tháng này, ngân hàng trung ương Ấn Độ đã ủng
hộ quan điểm đó, chỉ ra “tình hình tài chính vững mạnh,” “hội đồng quản trị điều
hành chuyên nghiệp,” và “đội ngũ quản lý năng lực” của ngân hàng này. Hành động
tán thành đó đã giúp giá cổ phiếu tăng lên. Dù vậy, niềm tin vẫn rất mong manh:
cổ phiếu của ngân hàng đã giảm khoảng 1/5 trong năm nay.
Hồ sơ
cuối tuần: Asim Munir, Thống chế yêu thích của Donald Trump
Khi
bước từ máy bay xuống đường băng Tehran vào ngày 15/04, Asim Munir mang đậm
dáng dấp của một nhà lãnh đạo quân sự quyền lực. Người đứng đầu quân đội
Pakistan nổi bật với bộ ria mép, khoác trên người bộ quân phục, đội mũ nồi đen,
và mang theo một cây gậy chỉ huy, biểu tượng cho cấp bậc thống chế của ông. Ông
chào Ngoại trưởng Iran, Abbas Araghchi, bằng cách giơ tay, theo sau là một cái
ôm thật chặt.
Về
mặt chính thức, Thống chế Munir không có vai trò gì trong chính sách đối ngoại.
Thế nhưng ông lại làm trung gian cho lệnh ngừng bắn tạm thời giữa Iran và Mỹ.
Vào ngày 11/04 tại thủ đô của Pakistan, ông đã chủ trì cuộc gặp mặt đầu tiên giữa
các phái đoàn của hai nước trong gần 50 năm. Giờ đây, ông đang kiến tạo một cuộc
gặp mặt thứ hai, nhiều khả năng sẽ bao gồm cả Donald Trump, người đã gọi ông là
“vị thống chế yêu thích” của mình. Dù Pakistan có một chính phủ dân sự, nhưng
Thống chế Munir mới là người quyền lực nhất đất nước.
Một
sự nghiệp như vậy dường như là điều không tưởng vào năm 2019, khi Thủ tướng
Pakistan lúc bấy giờ, Imran Khan, cách chức Munir khỏi vị trí giám đốc cơ quan
tình báo đầy quyền lực. Nhưng sau khi Khan – một cựu vận động viên cricket chuyển
hướng thành chính trị gia theo chủ nghĩa dân túy – bị giới chính trị và quân sự
lật đổ, Tướng Munir khi đó đã được đưa trở về. Ông được bổ nhiệm làm tư lệnh
quân đội vào năm 2022, và nhanh chóng củng cố quyền kiểm soát các lực lượng vũ
trang bằng cách bắt giam các đối thủ của mình.
Tuy
nhiên, bước ngoặt làm nên tên tuổi của ông là cuộc chiến kéo dài bốn ngày với Ấn
Độ vào năm ngoái. Việc bắn rơi năm máy bay phản lực của Ấn Độ đã khơi dậy một
làn sóng yêu nước của người dân Pakistan. Tướng Munir đã tận dụng cơ hội này, tự
thăng cấp cho mình lên hàm cao nhất trong lực lượng vũ trang (ông là người thứ
hai trong lịch sử đạt được cấp bậc này), và thúc đẩy các thay đổi hiến pháp để
mở rộng vai trò cũng như kéo dài nhiệm kỳ của mình. Hiện tại, ông là nhà lãnh đạo
Pakistan quyền lực nhất kể từ thời Pervez Musharraf, một sĩ quan quân đội trở
thành nhà độc tài và sau đó bị phế truất vào năm 2008.
Thống
chế Munir là con trai của một thầy tế Hồi giáo (imam) và là vị tư lệnh quân đội
đầu tiên thuộc lòng Kinh Koran. Ông sống khá kín đáo, một phẩm chất thường thấy
ở các cựu lãnh đạo các cơ quan tình báo quân sự và tình báo nước ngoài. Một
trong số ít các nhà báo từng gặp ông chỉ tiết lộ rằng ông có cái bắt tay rất chặt
và hút thuốc lá Dunhill Blue. Điều ít bí ẩn hơn là tầm nhìn của ông dành cho
Pakistan, bao gồm tăng cường sức mạnh quân sự, đối đầu với Ấn Độ và Taliban ở
Afghanistan, cũng như thắt chặt quan hệ với các cường quốc Hồi giáo khác, từ Thổ
Nhĩ Kỳ đến Ả Rập Saudi.
Munir
là người sắc sảo, mưu mô, tham vọng, và tàn nhẫn, theo nhận xét của những người
đã chứng kiến sự thăng tiến của ông. Nhưng nếu điều đó đã giúp mang lại thành
công ở nước ngoài, nó lại đi kèm với sự đàn áp ngày càng sâu rộng ở trong nước.
Khan đang bị biệt giam, còn hàng trăm chính trị gia khác thì bị bỏ tù và quyền
tự do báo chí bị hạn chế. “Thế hệ chúng tôi cứ ngỡ mình đã bỏ lại những điều
này ở phía sau,” Mustafa Khokhar, phó chủ tịch liên minh đối lập, chia sẻ. Nếu
đạt được thêm nhiều thành công về mặt ngoại giao, Thống chế Munir sẽ càng trở
nên quyền lực hơn nữa ở trong nước.
*****
The Economist
Nguyễn Thị Kim Phụng, biên dịch - Nghiên
Cứu Quốc Tế
https://nghiencuuquocte.org/2026/04/17/the-gioi-hom-nay-17-04-2026/
Lệnh
ngừng bắn kéo dài 10 ngày giữa Israel và Lebanon chính
thức có hiệu lực. Donald Trump, người ra thông báo về thỏa thuận này, cho biết
ông đã mời lãnh đạo hai nước tới Nhà Trắng để tiếp tục đàm phán, và cả hai bên
đều “muốn nhìn thấy HÒA BÌNH.” Nawaf Salam, Thủ tướng Lebanon, hoan nghênh lệnh
ngừng bắn. Benjamin Netanyahu, Thủ tướng Israel, cũng xác nhận ông đã đồng ý,
nhưng kiên quyết rằng quân đội Israel vẫn sẽ ở lại miền nam Lebanon.
Trump
hối thúc Hezbollah, nhóm dân quân do Iran hậu thuẫn và là mục tiêu
trong các cuộc tấn công của Israel ở Lebanon, hãy hành xử “tử tế” trong thời
gian ngừng bắn. Một trong những nhà lập pháp cấp cao của Hezbollah khẳng định rằng
sự thành công của lệnh ngừng bắn phụ thuộc vào việc Israel chấm dứt mọi hành động
thù địch. Những người theo đường lối cứng rắn tại Israel – bao gồm cả từ Đảng
Likud của Netanyahu – đã chỉ trích thỏa thuận này. Một người còn gọi ý tưởng về
“nhà nước Lebanon” là “chuyện viễn vông.”
Trump
cho biết Iran “đồng ý trả lại cho chúng tôi bụi hạt nhân,” một
ám chỉ rõ ràng đến kho dự trữ uranium được làm giàu ở mức độ cao của nước này,
dù ông không đưa ra chi tiết cụ thể. Số phận của khoảng 400 kg vật liệu gần đạt
cấp độ vũ khí này từng là một điểm nghẽn trong các cuộc đàm phán. Phía Iran
không đưa ra bình luận nào. Vị tổng thống cũng cho biết các bên đang “tiến rất
gần với việc đạt được thỏa thuận.”
Reed
Hastings, nhà đồng sáng lập Netflix, dự kiến từ chức khỏi hội đồng
quản trị của nền tảng phát trực tuyến này vào tháng 6. Công ty cho biết
Hastings muốn tập trung vào “hoạt động từ thiện và nhiều hoạt động khác.” Cổ
phiếu của hãng đã giảm 9,6% sau thông báo, bất chấp kết quả kinh doanh quý đầu
tiên rất khả quan. Netflix vừa báo cáo khoản lợi nhuận 5,3 tỷ USD – được thúc đẩy
bởi 2,8 tỷ USD nhận được từ Paramount sau khi thỏa thuận mua lại Warner Bros đổ
vỡ.
Nga tiến hành một
trong những làn sóng không kích đẫm máu nhất trong năm nay vào Ukraine,
đánh trúng thủ đô Kyiv và nhiều thành phố khác bằng máy bay không người lái
cùng tên lửa. Các cuộc tấn công đã giết chết ít nhất 18 người và làm hàng chục
người khác bị thương. Trong khi đó, máy bay không người lái của Ukraine đã tấn
công Cảng Tuapse trên Biển Đen của Nga, khiến hai người thiệt mạng và gây ra một
vụ hỏa hoạn tại một cơ sở dầu mỏ.
Trump
đề cử Erica Schwartz, cựu phó tổng y sĩ và chuẩn đô đốc đã nghỉ hưu, làm người
đứng đầu Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ. Nếu được
Thượng viện xác nhận, bà sẽ tiếp quản một cơ quan đang phải vật lộn với tình trạng
nhân viên nghỉ việc, thay đổi ban lãnh đạo, và đợt bùng phát bệnh sởi lớn nhất ở
quốc gia này trong nhiều thập kỷ. Khác với Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy
Jr., bà là người ủng hộ vắc xin.
Tờ Guardian tiết
lộ Peter Mandelson đã trượt các vòng kiểm tra lý lịch vì lý do
an ninh trước khi trở thành Đại sứ Anh tại Mỹ. Huân tước Mandelson đã bị sa thải
vào năm 2025 vì tình bạn của ông với Jeffrey Epstein, tên tội phạm ấu dâm đã chết.
Keir Starmer, Thủ tướng Anh, từng nói với Quốc hội rằng việc bổ nhiệm Mandelson
đã tuân thủ “đầy đủ quy trình.” Chính phủ cũng khẳng định rằng Starmer không hề
hay biết gì về việc trượt kết quả kiểm tra.
Con
số trong ngày: 25
tỷ USD, là giá trị cơ sở hạ tầng dầu khí bị phá hủy ở Vùng Vịnh kể từ khi chiến
tranh ở Iran bắt đầu.
TIÊU ĐIỂM
Lebanon
đứng ngồi không yên
Những
tiếng súng ăn mừng đã vang lên trên bầu trời Beirut khi lệnh ngừng bắn giữa
Israel và Hezbollah có hiệu lực sau gần sáu tuần giao tranh. Thỏa thuận này cho
chính phủ Lebanon 10 ngày để thực hiện các bước đi có ý nghĩa nhằm tước vũ khí
của nhóm chiến binh do Iran hậu thuẫn. Nó cũng kêu gọi đàm phán về một thỏa thuận
biên giới giữa Israel và Lebanon. Hezbollah công nhận lệnh ngừng bắn, mà nhóm
này cho là do Iran làm trung gian.
Donald
Trump đã ra thông báo về thỏa thuận, còn Bộ Ngoại giao Mỹ công bố các chi tiết.
Nhưng vẫn còn nhiều điều chưa rõ ràng: thỏa thuận không đề cập đến việc Israel
rút quân khỏi Lebanon (Israel nói rằng quân đội của họ sẽ ở lại miền nam) và
còn cho Israel quyền tấn công các mục tiêu ở Lebanon “để tự vệ, vào bất kỳ lúc
nào.” Dù còn nhiều điều bất định, nhưng chỉ vài khoảnh khắc sau khi lệnh ngừng
bắn được áp dụng, các con đường ở phía nam thủ đô Lebanon đã chật cứng người
dân cố gắng trở về nhà. Hơn một triệu người đã phải di dời khi Israel san phẳng
nhiều ngôi làng dọc biên giới, và giết
chết hơn 2.000 người trong
các cuộc không kích.
Anh
và Pháp dẫn đầu sứ mệnh phòng thủ ở Hormuz
Thủ
tướng Anh Keir Starmer sẽ tới Paris vào hôm nay như một phần trong những nỗ lực
của Pháp-Anh nhằm tổ chức một sứ mệnh tự do hàng hải ở Eo biển Hormuz. Ông và Tổng
thống Pháp Emmanuel Macron sẽ cùng tổ chức một cuộc họp chủ yếu theo hình thức
trực tuyến với các đại diện từ khoảng 30 quốc gia khác vẫn giữ thế trung lập
trong cuộc xung đột ở Trung Đông. Theo phía Pháp, ý tưởng là liên minh tạm thời
này có thể thực hiện một hoạt động “hoàn toàn mang tính phòng thủ” để đảm bảo
việc di chuyển an toàn cho các tàu dân sự qua tuyến đường thủy này. Sứ mệnh sẽ
chỉ bắt đầu khi giao tranh lắng xuống.
Trong
những tuần gần đây, đã có những bất đồng về việc một sứ mệnh như vậy sẽ trông
như thế nào trên thực tế. Pháp cho rằng chỉ những quốc gia “không tham chiến” mới
nên tham gia; Anh thì muốn có sự can dự của Mỹ để bù đắp các rủi ro quân sự.
Tuy nhiên, Starmer dường như đã thay đổi lập trường sau khi Mỹ ra lệnh phong tỏa
các cảng của Iran. Dù vậy, nếu không có lệnh ngừng bắn vĩnh viễn, sáng kiến này
vẫn mang tính ngoại giao nhiều hơn là hoạt động thực tế.
Giải
pháp thương mại của Châu Âu
Châu
Âu lại đang chật vật với giá năng lượng cao hơn. Sự phục hồi trong thương mại
toàn cầu có thể giúp nền kinh tế của khu vực này vượt qua cơn bão. Trên toàn thế
giới, thương mại hàng hóa đã tăng khoảng 7% trong bốn quý vừa qua so với bốn
quý trước, theo các số liệu của Liên Hiệp Quốc. Đóng góp của Châu Âu vào sự
tăng trưởng đó sẽ được làm rõ trong hôm nay, khi Eurostat, cơ quan thống kê của
EU, công bố các số liệu thương mại của tháng 2.
Các
nhà kinh tế kỳ vọng vào sự phục hồi so với tháng 1, khi sự sụt giảm trong xuất
khẩu hóa chất và máy móc (và tổng thể xuất khẩu sang Mỹ) đã dẫn đến mức giảm
sâu hơn bình thường. Số liệu thương mại của Đức trong tháng 2 – đã được công bố
– báo hiệu một sự phục hồi mạnh mẽ. Tuy nhiên, tăng trưởng thương mại của Đức
phần lớn là nhờ giao thương với các nước láng giềng, bao gồm cả Anh. Xuất khẩu
của Đức sang Mỹ và Trung Quốc tiếp tục giảm trong tháng 2. Thay vì trông cậy
vào phần còn lại của thế giới, châu Âu có lẽ cần phải hướng vào bên trong khối.
Ngày
phán quyết tại Tối cao Pháp viện Mỹ
Vào
tháng tới, sau khi Tối cao Pháp viện Mỹ lắng nghe chín cuộc tranh luận trực tiếp
cuối cùng trong nhiệm kỳ của mình, các thẩm phán sẽ làm việc cật lực để trình
bày quan điểm của mình cho khoảng ba chục vụ án. Tuy nhiên, có ít nhất một quyết
định dự kiến sẽ được đưa ra vào sáng hôm nay.
Tòa
án không bao giờ nói trước đó là vụ nào. Nhưng chỉ còn lại một vụ án duy nhất từ
phiên tòa tháng 10: Louisiana kiện Callais, một cuộc đụng độ xoay
quanh Đạo luật Quyền Bầu cử (VRA) năm 1965. Một phần của VRA cấm việc vẽ lại
các bản đồ bầu cử để làm suy yếu sức mạnh lá phiếu của các nhóm thiểu số. Dù vậy,
sau vòng bầu cử sơ bộ năm 2020, bang Louisiana vẫn vẽ lại bản đồ. Các cử tri da
đen chỉ chiếm đa số ở một trong sáu khu vực, dù họ chiếm tới một phần ba số cử
tri của tiểu bang. Khi một tòa án ra lệnh bổ sung khu vực thứ hai có đa số người
da đen, một nhóm cử tri không phải là người gốc Phi đã cho rằng cách giải quyết
này vi phạm điều khoản bảo vệ bình đẳng của Hiến pháp. Nếu Tối cao Pháp viện giữ
nguyên phán quyết đó, đây sẽ là bước lùi lớn thứ hai của VRA kể từ năm 2013,
khi tòa án loại bỏ một biện pháp bảo vệ riêng biệt nhằm chống lại sự phân biệt
đối xử trong bầu cử.
No comments:
Post a Comment