THẾ GIỚI HÔM NAY : 27/05/2026 (The Economist)

 

 

THẾ GIỚI HÔM NAY : 27/05/2026

The Economist 

Nguyễn Thị Kim Phụng biên dịch   -  Nghiên Cứu Quốc Tế

27/05/2026

https://nghiencuuquocte.org/2026/05/27/the-gioi-hom-nay-27-05-2026/  

 

Iran chỉ trích các cuộc không kích của Mỹ là dấu hiệu của “sự thiếu thiện chí và không đáng tin cậy,” thứ đã vi phạm thỏa thuận ngừng bắn giữa hai bên. Bộ Ngoại giao Iran khẳng định Mỹ sẽ phải chịu trách nhiệm về “mọi hậu quả.” Phía Mỹ tuyên bố họ tấn công các trận địa tên lửa và tàu rải mìn để tự vệ. Hiện chưa rõ các cuộc tấn công này sẽ có tác động gì đến các cuộc đàm phán hòa bình đang diễn ra ở Qatar, dù các báo cáo cho thấy Iran vẫn chưa rời đi.

 

Iran bắt đầu khôi phục quyền truy cập Internet sau sự cố cắt mạng kỹ thuật số kéo dài 88 ngày, gây thiệt hại ước tính khoảng 30-40 triệu đô la/ngày cho nền kinh tế. Quá trình khôi phục đang được giám sát bởi một cơ quan do Tổng thống Masoud Pezeshkian, nhà cải cách đã hứa sẽ nới lỏng kiểm duyệt, thành lập. Mạng bị cắt sau các cuộc biểu tình vào tháng 1 nhưng đã gia tăng cường độ sau khi chiến tranh bùng nổ, và đã trở thành đợt mất mạng internet trên toàn quốc dài nhất từng được ghi nhận trên thế giới.

 

Ken Paxton, tổng chưởng lý Texas, giành chiến thắng trong cuộc bầu cử sơ bộ để trở thành ứng viên của Đảng Cộng hòa cho một ghế tại Thượng viện Mỹ. Được sự hậu thuẫn của Donald Trump, ông đã đánh bại John Cornyn, nghị sĩ đương nhiệm đã phục vụ bốn nhiệm kỳ. Kết quả này cho thấy sức ảnh hưởng của Tổng thống đối với Đảng Cộng hòa và mang lại cho Đảng Dân chủ hy vọng giành được ghế trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Paxton – người từng là tâm điểm của nhiều vụ bê bối khác nhau – có vẻ là một đối thủ có thể bị đánh bại.

 

Israel gia tăng các cuộc tấn công vào Hezbollah ở miền nam và miền đông Lebanon. Hôm thứ Hai, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hứa sẽ đẩy mạnh chiến dịch chống lại lực lượng dân quân do Iran hậu thuẫn. Dù đã ký thỏa thuận ngừng bắn với Lebanon, Israel cho biết lực lượng của họ đã tấn công hơn 100 mục tiêu. Bộ Y tế Lebanon tuyên bố ít nhất 31 người đã thiệt mạng, trong đó có cả trẻ em. Để đáp trả, Hezbollah đã nhắm mục tiêu vào quân đội Israel.

 

Lợi nhuận công nghiệp của Trung Quốc tăng 24,7% so với cùng kỳ năm ngoái vào tháng 4, mức tăng lớn nhất kể từ tháng 11/2023. Giá dầu cao hơn mang lại món hời lớn cho các nhà sản xuất nhiên liệu, trong khi sự bùng nổ của AI làm tăng cầu về đồ điện tử. Nhưng cú sốc giá dầu và cầu trong nước yếu đã gây tổn hại cho các lĩnh vực khác, bao gồm cả ngành công nghiệp xe hơi và năng lượng mặt trời.

 

Công nhân thuộc công đoàn tại Samsung Electronics phê chuẩn một thỏa thuận đảm bảo cho nhân viên trong bộ phận bán dẫn của công ty được hưởng 10,5% lợi nhuận hoạt động. Thỏa thuận này đạt được chỉ một giờ trước một cuộc đình công dự kiến kéo dài 18 ngày. Sự bùng nổ của AI đã đẩy định giá của nhà sản xuất chip này lên hơn 1 nghìn tỷ đô la trong tháng này. SK Hynix – đối thủ đã đồng ý với các chính sách khích lệ tương tự vào tháng 4 – cũng đã vượt qua ngưỡng đó vào hôm nay.

 

Alexis Tsipras, một chính trị gia cánh tả nhiệt huyết và cựu thủ tướng Hy Lạp, tuyên bố trở lại chính trường với việc ra mắt một đảng mới. Liên minh Cánh tả Hy Lạp hy vọng sẽ thống nhất phe đối lập chống lại chính phủ trung hữu, những người đã giúp tiếp thêm sinh lực cho nền kinh tế từng trì trệ của Hy Lạp. Tsipras cáo buộc chính phủ này “thiên vị doanh nghiệp,” điều mà ông cho rằng sẽ làm gia tăng thêm sự bất bình đẳng.

 

Con số trong ngày: 64 nghìn tỷ đô la, là giá trị tổng tài sản ở nước ngoài của các công ty.

 

 

TIÊU ĐIỂM

 

Những thông điệp trái chiều của Mỹ

Có những khi Donald Trump trông như đang tự đàm phán với chính mình. Sau khi ông đưa ra những ám chỉ mạnh mẽ vào cuối tuần về một thỏa thuận hòa bình sắp diễn ra, Mỹ lại thả tên lửa xuống miền nam Iran vào thứ Hai. Các bên tham chiến vẫn đang thảo luận về một thỏa thuận tạm thời để kéo dài lệnh ngừng bắn và mở cửa lại Eo biển Hormuz. Yêu cầu của Iran về việc nới lỏng các lệnh trừng phạt ngay lập tức và số phận của kho dự trữ uranium được làm giàu ở mức độ cao của họ vẫn là những điểm vướng mắc.

 

Trong một bài đăng trên mạng xã hội vào thứ Hai, Trump dường như đã chuẩn bị tinh thần để chấp nhận việc uranium của Iran bị “tiêu hủy tại chỗ,” thay vì yêu cầu thường xuyên được ông lặp đi lặp lại là nó phải được chuyển ra khỏi nước này trước. Nhưng một thông điệp khác của Trump lại thúc giục các quốc gia Ả Rập và các nước có đa số người Hồi giáo công nhận Israel khi chiến tranh kết thúc. Họ gần như chắc chắn sẽ từ chối làm vậy. Yêu cầu này là một dấu hiệu cho thấy thỏa thuận mới nổi với Iran bị các đảng viên Cộng hòa mang quan điểm hiếu chiến đánh giá thấp đến mức nào: Trump đang rất khao khát làm cho thỏa thuận này trở nên hấp dẫn hơn.

 

 

Cuộc họp của các tín đồ Thiên Chúa giáo bảo thủ ở châu Phi

Các tín đồ Thiên Chúa giáo cánh hữu từ khắp châu Phi sẽ đổ về Accra, thủ đô của Ghana, trong tuần này để tham dự “Hội nghị Toàn châu Phi về Giá trị Gia đình.” Các đại biểu sẽ thảo luận về cách chống lại những mối đe dọa được cho là đến từ chủ nghĩa tự do thế tục. Nhưng sự kiện quy tụ nhiều giáo phái này – được tổ chức lần đầu vào năm 2023 và được tài trợ bởi các nhóm Thiên Chúa giáo bảo thủ hùng mạnh từ phương Tây – cũng là một nền tảng để thúc đẩy một “hiến chương châu Phi” về các giá trị gia đình. Hiến chương đó bao gồm việc hạn chế giáo dục giới tính trong trường học và giới hạn các quyền sinh sản.

Phong trào bảo thủ này đã bắt đầu phát triển trong những năm gần đây. Các chính phủ đang dễ dàng chấp nhận các yêu cầu của họ hơn. Hồi tháng 02/2025, các nhà lập pháp Ghana đã tái đệ trình một dự luật chống LGBTQ gây tranh cãi; vào tháng 4, một tòa án Kenya đã bãi bỏ một phán quyết khẳng định quyền phá thai. Dù các đại biểu ở Accra chắc chắn sẽ nhấn mạnh cảm giác nguy hiểm, nhưng ngày nay, các đối thủ theo phe tự do của họ mới có nhiều lý do hơn để lo lắng.

 

 

Anh và Ba Lan tìm thấy tiếng nói chung

Chính phủ Anh – vốn đang chật vật trong nước – gần đây đã tìm thấy một số niềm an ủi ở nước ngoài. Kể từ khi Công Đảng lên nắm quyền vào năm 2024, Anh đã ký một thỏa thuận “đối tác chiến lược” mới với Na Uy và nhiều thỏa thuận để “phối hợp” về vũ khí hạt nhân với Pháp cũng như tăng cường hợp tác quốc phòng với Đức. Hôm nay, Thủ tướng Keir Starmer dự kiến sẽ bổ sung một hiệp ước quốc phòng và an ninh mới với Ba Lan vào danh sách đó.

Hai quốc gia có quan điểm tương đồng về các lệnh trừng phạt chống lại Nga và sự hỗ trợ dành cho Ukraine. Họ từng ký các thỏa thuận nhỏ hơn, vào năm 2017 và 2023, để thúc đẩy sự hợp tác trong các lĩnh vực như huấn luyện quân sự và an ninh mạng. Hiệp ước mới sẽ tập trung cụ thể hơn vào khả năng phục hồi kinh tế, an ninh năng lượng, tình trạng di cư bất hợp pháp, và tội phạm, đồng thời thúc đẩy sự hợp tác chặt chẽ hơn giữa các ngành công nghiệp quốc phòng của hai nước. Dù vậy, nó có lẽ chỉ xoa dịu phần nào những căng thẳng khác. Ba Lan lo ngại rằng hoạt động ngoại giao thắt chặt hơn của Anh với Pháp và Đức có thể dẫn đến việc nước này bị gạt ra ngoài lề trong một thỏa thuận dàn xếp thời hậu chiến ở Ukraine.

 

 

Kế hoạch cho một ngày mai tươi sáng hơn của sân bay Hong Kong

Hành khách bay từ Sân bay Quốc tế Hong Kong vào hôm nay nên kiểm tra lại điểm đến của mình trước khi lên taxi: nhà ga số hai cuối cùng đã mở cửa trở lại, sau khi đóng cửa vào năm 2019 để nâng cấp. Trong giai đoạn đầu, nơi đây sẽ chủ yếu phục vụ các hãng hàng không giá rẻ và bay chặng ngắn.

 

Động thái này là một phần trong kế hoạch của Hong Kong nhằm củng cố vị thế như một trung tâm vận tải hàng không của khu vực. Trong vòng một thập kỷ qua, Sân bay Quốc tế Hong Kong (HKIA) đã lấn biển để tạo ra một dải đất có kích thước bằng vùng Gibraltar, cải tạo lại nhà ga số một, và xây thêm đường băng thứ ba. Nhà ga mới này được kỳ vọng sẽ gây ấn tượng mạnh với hành khách, những người mà số lượng vẫn đang sụt giảm kể từ sau đại dịch.

 

Dù vậy, khách du lịch có thể không được xem trọng bằng hàng hóa. Năm ngoái, HKIA đã vận chuyển hơn 5 triệu tấn hàng, khiến nơi đây trở thành sân bay vận chuyển hàng hóa bận rộn nhất thế giới lần thứ 15 kể từ năm 2010. Việc cải tạo cũng nhằm giúp sân bay này chuyển nhiều hàng hóa hơn từ Trung Quốc đại lục ra phần còn lại của thế giới. Xét đến việc xuất khẩu của Trung Quốc đang trên đà gia tăng, chiến lược này có lẽ sẽ thành công.